Giáo trình Kỹ thuật Xây Nghề Nề Hoàn Thiện (Trình độ Trung cấp)

Giáo trình kỹ thuật xây nghề nề hoàn thiện trung cấp cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho nghề xây dựng, giúp nâng cao tay nghề.

• Đề tài: Giáo Trình Kỹ Thuật Xây Nghề Nề Hoàn Thiện Trung Cấp

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. BÀI 1: SỬ DỤNG DỤNG CỤ
• 1.1. Thước tầm
• 1.2. Thước vuông
• 1.3. Ni vô thước
• 1.4. Ni vô ống nhựa mềm
• 1.5. Dọi
• 1.6. Hướng dẫn thực hành
• 1.7. Câu hỏi ôn tập lý thuyết
• 1.8. Bài tập thực hành
• 1.9. Phiếu đánh giá kết quả thực tập
• 2. BÀI 2: XÁC ĐỊNH, KIỂM TRA ĐƯỜNG THẲNG ĐỨNG
• 2.1. Xác định đường thẳng đứng
• 2.1.1. Khái niệm đường thẳng đứng
• 2.1.2. Xác định đường thẳng đứng qua 1 điểm bằng dọi
• 2.1.3. Xác định đường thẳng đứng qua một điểm bằng ni vô
• 2.2. Kiểm tra đường thẳng đứng
• 2.2.1. Dùng dây dọi để kiểm tra đường thẳng đứng
• 2.2.2. Dùng ni vô kết hợp thước tầm để kiểm tra đường thẳng đứng
• 2.3. Đo độ cao trên đường thẳng đứng
• 2.4. Hướng dẫn thực hành
• 2.5. Câu hỏi ôn tập lý thuyết
• 2.6. Bài tập thực hành
• 2.7. Phiếu đánh giá kết quả thực tập
• 3. BÀI 3: XÁC ĐỊNH, KIỂM TRA ĐƯỜNG NẰM NGANG
• 3.1. Xác định đường nằm ngang
• 3.1.1. Khái niệm đường nằm ngang
• 3.1.2. Dùng Ni vô thước để xác định đường nằm ngang
• 3.1.3. Dùng Ni vô ống mềm để xác định đường nằm ngang
• 3.2. Kiểm tra đường nằm ngang
• 3.2.1. Kiểm tra bằng ni vô ống nhựa mềm
• 3.2.2. Kiểm tra bằng ni vô kết hợp thước tầm
• 3.3. Đo độ dài trên đường nằm ngang
• 3.4. Hướng dẫn thực hành
• 3.5. Câu hỏi ôn tập lý thuyết
• 3.6. Bài tập thực hành
• 3.7. Phiếu đánh giá kết quả thực tập
• 4. BÀI 4: XÁC ĐỊNH, KIỂM TRA GÓC VUÔNG
• 4.1. Xác định góc vuông
• 4.1.1. Xác định góc vuông qua 1 điểm của đỉnh góc vuông và một cạnh cho trước
• 4.1.2. Xác định góc vuông theo định lý Pitago
• 4.1.3. Xác định góc vuông theo tỷ lệ 3:4:5
• 4.2. Kiểm tra hình chữ nhật
• 4.2.1. Dựa vào các định lý của hình chữ nhật để kiểm tra
• 4.2.2. Kiểm tra 2 đường chéo bằng nhau và một góc vuông
• 4.2.3. Kiểm tra 2 đường chéo bằng nhau và các cặp cạnh đối diện bằng nhau
• 5. BÀI 5: TRỘN VỮA
• 6. BÀI 6: KHỐI XÂY GẠCH
• 7. BÀI 7: XÂY TƯỜNG ≥ 220; ≤ 110
• 8. BÀI 8: XÂY MỎ
• 9. BÀI 9: XÂY TƯỜNG TRỪ CỬA
• 10. BÀI 10: XÂY TƯỜNG THU HỒI
• 11. BÀI 11: XÂY TRỤ ĐỘC LẬP TIẾT DIỆN VUÔNG, CHỮ NHẬT
• 12. BÀI 12: XÂY TRỤ LIỀN TƯỜNG
• 13. BÀI 13: XÂY GỜ THẲNG
• 14. BÀI 14: XÂY BẬC TAM CẤP, BẬC CẦU THANG

Tóm tắt

I. Tổng quan giáo trình nghề nề hoàn thiện trung cấp cốt lõi

Giáo trình kỹ thuật xây nghề nề hoàn thiện trung cấp là nền tảng cốt lõi trong hệ thống đào tạo nghề xây dựng. Mục tiêu chính của giáo trình là cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết để người học có thể đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội. Theo tài liệu gốc từ Trường Cao đẳng nghề Xây dựng, việc biên soạn giáo trình là “hoạt động thường niên và then chốt”, không chỉ bổ sung kiến thức mà còn “phát triển nhận thức khoa học, về sáng tạo phương pháp, phương tiện kỹ thuật mới”. Một chương trình khung trung cấp nghề nề hiệu quả phải đảm bảo người học nắm vững từ những kỹ năng cơ bản nhất đến các kỹ thuật phức tạp. Nội dung được xây dựng một cách hệ thống, bắt đầu từ việc sử dụng dụng cụ, xác định các đường chuẩn trong không gian, đến kỹ thuật trộn vữa và thực hành xây các khối gạch cơ bản. Tài liệu nhấn mạnh, mô đun Kỹ thuật xây gạch là một trong những mô đun cốt lõi, giúp người học “có kỹ năng cơ bản trong công tác xây”, đồng thời rèn luyện tác phong công nghiệp và khả năng làm việc nhóm. Đây không chỉ là một sách dạy nghề thợ xây thông thường, mà là một hệ thống kiến thức được chuẩn hóa, giúp người học tự tin bước vào thị trường lao động. Việc hoàn thiện bộ tài liệu dạy nghề nề này là bước đi quan trọng để nâng cao chất lượng đào tạo, đảm bảo đầu ra có đủ năng lực tự chủ và trách nhiệm trong công việc.

1.1. Vai trò của chương trình khung trung cấp nghề nề

Một chương trình khung trung cấp nghề nề được biên soạn bài bản đóng vai trò định hướng toàn bộ quá trình đào tạo. Nó xác định rõ mục tiêu, nội dung, và chuẩn đầu ra cho người học. Chương trình không chỉ tập trung vào kỹ năng thực hành mà còn trang bị kiến thức lý thuyết nền tảng, giúp người học hiểu rõ bản chất của từng công việc. Cụ thể, chương trình đào tạo nghề Nề hoàn thiện yêu cầu người học phải nắm được các yêu cầu kỹ thuật, nguyên tắc xây và các chỉ tiêu đánh giá chất lượng. Theo tài liệu, vai trò của mô đun chuyên ngành là giúp người học “có khả năng làm việc theo nhóm, rèn luyện tác phong làm việc công nghiệp, biết quản lý thời gian, sáng tạo và nhạy bén”. Điều này cho thấy chương trình không chỉ đào tạo một người thợ, mà còn hình thành một người lao động chuyên nghiệp, có ý thức và trách nhiệm.

1.2. Mục tiêu đào tạo trong modul đào tạo nghề xây dựng

Mục tiêu của modul đào tạo nghề xây dựng trong giáo trình này được chia thành ba phương diện rõ ràng: kiến thức, kỹ năng, và năng lực tự chủ. Về kiến thức, người học phải trình bày được cách sử dụng dụng cụ, yêu cầu kỹ thuật của khối xây. Về kỹ năng, họ phải thực hiện được các công việc như trộn vữa, xây móng, tường, trụ, đồng thời có khả năng phát hiện và xử lý sai hỏng. Cuối cùng, về năng lực tự chủ và trách nhiệm, giáo trình hướng đến việc rèn luyện “tính tự giác trong học tập, hợp tác tốt khi thực tập theo nhóm” và ý thức tuân thủ vệ sinh công nghiệp, tiết kiệm vật liệu. Các mục tiêu này đảm bảo học viên sau khi tốt nghiệp không chỉ giỏi tay nghề mà còn có thái độ làm việc chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu của các nhà tuyển dụng trong ngành xây dựng.

II. Thách thức trong việc đào tạo kỹ thuật xây nghề nề hiện nay

Quá trình đào tạo kỹ thuật xây dựng, đặc biệt là nghề nề hoàn thiện, đối mặt với không ít thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu hụt các bộ tài liệu dạy nghề nề được chuẩn hóa và cập nhật. Nhiều cơ sở đào tạo vẫn sử dụng các giáo án kỹ thuật xây trát cũ, không còn phù hợp với vật liệu và công nghệ thi công mới. Thách thức thứ hai đến từ việc đảm bảo an toàn lao động trong xây dựng. Môi trường làm việc trên công trường tiềm ẩn nhiều rủi ro, nhưng không phải chương trình nào cũng chú trọng trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng phòng tránh tai nạn cho học viên. Tài liệu gốc đã đề cập đến yêu cầu “Tuân thủ thực hiện vệ sinh công nghiệp”, nhưng việc mở rộng và nhấn mạnh các quy tắc an toàn khi vận hành máy móc, làm việc trên cao là cực kỳ cần thiết. Ngoài ra, việc kết nối giữa lý thuyết và thực hành cũng là một bài toán khó. Nhiều học viên nắm vững lý thuyết nhưng lại lúng túng khi áp dụng vào thực tế, do thời lượng thực hành không đủ hoặc điều kiện cơ sở vật chất hạn chế. Việc thiếu các mô hình thực hành và công cụ trực quan làm giảm hiệu quả của các modul đào tạo nghề xây dựng, khiến học viên khó hình dung và nắm bắt kỹ thuật.

2.1. Thiếu hụt tài liệu dạy nghề nề và giáo án chuẩn hóa

Sự khan hiếm tài liệu dạy nghề nề chất lượng cao là một rào cản lớn. Một giáo án kỹ thuật xây trát hiệu quả cần phải chi tiết hóa từng bước thực hiện, từ cách cầm dao xây đến kỹ thuật miết mạch, đồng thời phải có hình ảnh minh họa rõ ràng. Thực tế cho thấy nhiều tài liệu chỉ dừng lại ở mức độ lý thuyết chung chung, thiếu các hướng dẫn thực hành cụ thể. Điều này dẫn đến việc chất lượng đào tạo không đồng đều giữa các cơ sở, thậm chí giữa các giáo viên trong cùng một trường. Việc chuẩn hóa tài liệu và giáo án là yêu cầu cấp thiết để đảm bảo mọi học viên đều được tiếp cận cùng một nền tảng kiến thức và kỹ năng vững chắc.

2.2. Nhận thức về an toàn lao động trong xây dựng còn hạn chế

Mặc dù là yếu tố sống còn, an toàn lao động trong xây dựng đôi khi chưa được đặt đúng vị trí trong chương trình đào tạo. Các quy định về trang bị bảo hộ lao động, quy trình vận hành máy trộn vữa an toàn, hay các biện pháp phòng chống ngã cao cần được lồng ghép xuyên suốt các bài học, chứ không chỉ là một chương riêng lẻ. Tài liệu hướng dẫn thực hành có đề cập đến các chú ý về an toàn, ví dụ như “Người vận hành máy trộn phải được đào tạo và có chứng chỉ đúng chuyên môn”, nhưng cần nhấn mạnh hơn nữa các rủi ro và biện pháp phòng tránh cụ thể để hình thành ý thức tự bảo vệ cho người học ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

III. Hướng dẫn sử dụng dụng cụ và kỹ thuật đo lường cơ bản

Nền tảng của nghề nề hoàn thiện nằm ở việc thành thạo các dụng cụ thợ nề và kỹ thuật đo lường cơ bản. Giáo trình kỹ thuật xây nghề nề hoàn thiện trung cấp dành những bài học đầu tiên để trang bị cho học viên các kỹ năng này. Đây là bước không thể bỏ qua, quyết định trực tiếp đến độ chính xác và chất lượng của công trình. Theo Bài 1: Sử dụng dụng cụ, người học phải nắm rõ cấu tạo, tác dụng và cách sử dụng của từng loại công cụ. Các dụng cụ như thước tầm, thước vuông, ni vô, và quả dọi là những công cụ không thể thiếu để xác định và kiểm tra các đường thẳng đứng, nằm ngang và góc vuông – những yếu tố cấu thành nên sự chuẩn xác của một bức tường hay một cấu kiện. Việc thực hành nhuần nhuyễn các kỹ thuật này giúp người thợ có thể đọc bản vẽ kỹ thuật xây dựng và triển khai nó ra thực địa một cách chính xác. Ví dụ, tài liệu mô tả chi tiết cách sử dụng quả dọi: “Dùng ngón tay cái và ngón trỏ giữ đầu dây. Bằng mắt ngắm và rê dây dọi từ từ vào cạnh của bộ phận cần kiểm tra”. Sự tỉ mỉ trong hướng dẫn giúp học viên hình thành thói quen làm việc cẩn thận và chuyên nghiệp, đặt nền móng vững chắc cho các kỹ thuật thi công xây dựng phức tạp hơn sau này.

3.1. Phân loại và cách dùng các dụng cụ thợ nề chuyên dụng

Giáo trình phân loại rõ ràng các dụng cụ thợ nề thành nhóm đo kiểm và nhóm thi công. Nhóm đo kiểm bao gồm: Thước tầm (gỗ, nhôm) dùng để kiểm tra độ phẳng; Thước vuông (thép, gỗ) để xác định và kiểm tra góc vuông; Ni vô thước và ni vô ống nhựa mềm để kiểm tra độ ngang bằng; Quả dọi để kiểm tra độ thẳng đứng. Mỗi dụng cụ đều được mô tả chi tiết về cấu tạo và cách sử dụng. Ví dụ, ni vô ống nhựa mềm được hướng dẫn sử dụng để truyền cốt cao độ một cách chính xác qua khoảng cách xa, một kỹ năng cực kỳ quan trọng trong thực tế thi công.

3.2. Kỹ thuật kiểm tra thẳng đứng ngang bằng và góc vuông

Việc kiểm tra các yếu tố hình học cơ bản là kỹ năng cốt lõi. Tài liệu hướng dẫn cụ thể các phương pháp kiểm tra này. Để kiểm tra đường thẳng đứng, có thể dùng dây dọi hoặc kết hợp ni vô với thước tầm. Để kiểm tra đường nằm ngang, phương pháp dùng ni vô ống nhựa mềm được xem là chính xác và phổ biến nhất. Riêng với việc xác định và kiểm tra góc vuông, ngoài việc sử dụng thước vuông, giáo trình còn giới thiệu phương pháp định lý Pitago (tỷ lệ 3:4:5), một kỹ thuật kinh điển giúp xác định góc vuông cho các cấu kiện lớn trên công trường một cách dễ dàng và hiệu quả mà không cần đến các dụng cụ đo góc chuyên dụng.

IV. Phương pháp thi công Kỹ thuật trộn vữa và nguyên tắc xây

Sau khi nắm vững dụng cụ, giáo trình chuyển sang các kỹ thuật thi công xây dựng cốt lõi, bắt đầu bằng việc trộn vữa và các nguyên tắc xây gạch. Đây là hai nội dung trọng tâm quyết định đến độ bền và tính thẩm mỹ của khối xây. Bài 5: Trộn vữa trình bày chi tiết các yêu cầu kỹ thuật đối với vật liệu và chất lượng vữa. Các loại vật liệu xây dựng cơ bản như cát, xi măng, vôi phải đảm bảo chất lượng, được sàng lọc và sử dụng đúng chủng loại, đúng mác. Giáo trình cung cấp các bảng định mức vật tư xây trát chi tiết cho từng loại vữa và mác vữa khác nhau, ví dụ “Định mức cấp phối cho 1m3 vữa tam hợp” hoặc “vữa xi măng cát”. Đây là kiến thức cực kỳ giá trị, giúp người thợ tính toán và pha trộn vật liệu một cách chính xác, tránh lãng phí và đảm bảo chất lượng vữa. Bên cạnh kỹ thuật trộn thủ công, phương pháp trộn bằng máy cũng được hướng dẫn cặn kẽ, từ khâu chuẩn bị, đổ vật liệu vào thùng trộn theo trình tự, đến các quy định an toàn khi vận hành. Việc nắm vững các quy trình thi công ốp lát và xây trát bắt đầu từ chính khâu chuẩn bị vật liệu nền tảng này.

4.1. Quy trình trộn vữa và định mức vật tư xây trát chính xác

Quy trình trộn vữa được chuẩn hóa để đảm bảo hỗn hợp đồng đều và đạt độ dẻo yêu cầu. Đối với trộn thủ công, các bước từ đong cát, đổ chất kết dính, trộn khô (với vữa xi măng) đến cho nước từ từ và đảo đều được mô tả cụ thể. Điểm nhấn quan trọng là các bảng định mức vật tư xây trát theo quy định của nhà nước, ví dụ như văn bản số 1776/BXD-VP. Các bảng này cung cấp tỷ lệ chính xác cho 1m³ vữa theo từng mác cụ thể, giúp việc pha trộn không còn mang tính cảm tính mà dựa trên cơ sở khoa học, đảm bảo chất lượng đồng nhất cho toàn bộ công trình.

4.2. Nguyên tắc cơ bản và kỹ thuật thi công xây dựng khối gạch

Bài 6: Khối xây gạch đề ra các yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt. Khối xây phải đặc chắc, mạch vữa phải đầy, các lớp xây phải ngang bằng và toàn bộ khối xây phải thẳng đứng. Một trong những nguyên tắc quan trọng nhất được nhấn mạnh là “Mạch đứng, mạch ruột giữa lớp trên và dưới không được trùng nhau. Mạch đứng phải lệch nhau ít nhất 1/4 viên gạch”. Nguyên tắc này nhằm đảm bảo sự liên kết và khả năng chịu lực của toàn bộ bức tường. Giáo trình cũng cung cấp các sơ đồ cấu tạo khối xây chi tiết cho các vị trí quan trọng như góc tường, đầu tường, giúp người học hình dung rõ cách sắp xếp gạch để tạo ra một khối xây vững chắc và đúng kỹ thuật.

V. Tiêu chuẩn đánh giá chất lượng khối xây trong giáo trình

Một phần không thể thiếu trong giáo trình kỹ thuật xây nghề nề hoàn thiện trung cấp là hệ thống các tiêu chuẩn để kiểm tra và đánh giá chất lượng sản phẩm. Việc nghiệm thu không chỉ diễn ra khi công trình hoàn tất mà phải được thực hiện liên tục trong suốt quá trình thi công. Giáo trình đã hệ thống hóa các chỉ tiêu này một cách rõ ràng, giúp người học và cả người giám sát có một cơ sở chung để đánh giá. Các biện pháp thi công hoàn thiện chỉ được coi là thành công khi sản phẩm làm ra đáp ứng được các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe. Tài liệu cung cấp bảng “Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng khối xây” với các trị số sai lệch cho phép cụ thể tính bằng milimet (mm). Ví dụ, độ lệch thẳng đứng cho một tầng nhà không được vượt quá 10mm, hay chiều dày mạch vữa phải nằm trong khoảng 8-15mm. Những con số này chính là cơ sở cho tiêu chuẩn nghiệm thu công tác trát và xây gạch. Việc nắm vững các tiêu chuẩn này giúp người thợ tự kiểm soát được chất lượng công việc của mình, phát hiện sai sót và điều chỉnh kịp thời, tránh phải đập đi làm lại gây tốn kém chi phí và thời gian. Đây là minh chứng cho sự chuyên nghiệp và là yếu-tố-then-chốt tạo nên uy tín của người thợ xây.

5.1. Các chỉ tiêu và sai số cho phép theo tiêu chuẩn nghiệm thu

Bảng “Trị số sai lệch cho phép” là một công cụ định lượng quan trọng. Nó quy định cụ thể sai số tối đa cho từng hạng mục: Vị trí khối xây (±10mm), độ thẳng đứng (10mm/tầng), độ ngang bằng (20mm/10m), độ gồ ghề bề mặt (5-10mm), và chiều dày mạch vữa (8-15mm). Những chỉ số này tương đương với các tiêu chuẩn nghiệm thu công tác ốp lát và xây dựng trong thực tế. Học viên được rèn luyện để luôn làm việc với mục tiêu đạt được các thông số này, thông qua các bài thực hành và phiếu đánh giá kết quả chi tiết.

5.2. Biện pháp thi công hoàn thiện để đảm bảo chất lượng

Để đạt được các tiêu chuẩn trên, các biện pháp thi công hoàn thiện phải được áp dụng một cách nghiêm ngặt. Điều này bao gồm việc chuẩn bị bề mặt kỹ lưỡng, căng dây lèo chuẩn xác, thường xuyên dùng thước tầm và quả dọi để kiểm tra trong quá trình xây. Giáo trình nhấn mạnh, “Nếu sai lệch thực tế của khối xây nằm trong giới hạn sai lệch cho phép thì phải điều chỉnh lại dần khi xây tiếp. Nếu sai lệch lớn hơn sai lệch cho phép thì phải dỡ bỏ xây lại”. Quy định này thể hiện tinh thần không thỏa hiệp với sai sót kỹ thuật, rèn luyện cho người học tác phong làm việc có trách nhiệm và luôn hướng đến chất lượng cao nhất.

VI. Tương lai đào tạo nghề xây dựng từ giáo trình trung cấp

Giáo trình kỹ thuật xây nghề nề hoàn thiện trung cấp không chỉ là một tài liệu giảng dạy mà còn là định hướng cho tương lai của ngành đào tạo nghề xây dựng. Trong bối cảnh công nghệ và vật liệu xây dựng không ngừng phát triển, việc cập nhật liên tục các modul đào tạo nghề xây dựng là yêu cầu bắt buộc. Một sách dạy nghề thợ xây hiện đại cần tích hợp các kiến thức về vật liệu mới như gạch bê tông khí chưng áp (gạch AAC), các loại vữa trộn sẵn, và các kỹ thuật thi công tiên tiến để tiết kiệm thời gian và nâng cao chất lượng. Tương lai của đào tạo nghề không chỉ nằm ở kỹ năng thủ công truyền thống mà còn ở khả năng ứng dụng công nghệ, chẳng hạn như sử dụng các thiết bị đo đạc laser thay cho ni vô và quả dọi truyền thống, hay kỹ năng đọc bản vẽ kỹ thuật xây dựng trên các thiết bị kỹ thuật số. Do đó, các tài liệu dạy nghề nề cần được số hóa, xây dựng các bài giảng trực tuyến, video mô phỏng 3D để tăng tính trực quan và giúp học viên dễ dàng tiếp cận kiến thức mọi lúc, mọi nơi. Việc đầu tư vào phát triển giáo trình chính là đầu tư cho chất lượng nguồn nhân lực, yếu tố quyết định sự phát triển bền vững của ngành xây dựng Việt Nam.

6.1. Tầm quan trọng của modul đào tạo nghề xây dựng cập nhật

Một modul đào tạo nghề xây dựng tĩnh tại sẽ nhanh chóng trở nên lạc hậu. Thị trường lao động đòi hỏi người thợ phải có khả năng thích ứng với các công nghệ và vật liệu mới. Do đó, các cơ sở đào tạo cần thường xuyên rà soát, đánh giá và cập nhật nội dung chương trình. Việc bổ sung các kiến thức về xây dựng xanh, vật liệu thân thiện với môi trường, hay các biện pháp thi công tiết kiệm năng lượng sẽ giúp học viên có thêm lợi thế cạnh tranh và đáp ứng xu hướng phát triển bền vững của ngành xây dựng toàn cầu.

6.2. Xu hướng phát triển sách dạy nghề thợ xây trong kỷ nguyên số

Trong tương lai, khái niệm sách dạy nghề thợ xây sẽ được mở rộng. Thay vì chỉ là sách in, tài liệu sẽ tồn tại dưới nhiều định dạng đa phương tiện. Các ứng dụng học tập trên điện thoại, các khóa học trực tuyến có tương tác, và công nghệ thực tế ảo (VR) mô phỏng quá trình thi công sẽ trở thành những công cụ hỗ trợ đắc lực. Những công nghệ này không chỉ giúp việc học trở nên thú vị hơn mà còn cho phép học viên thực hành trong một môi trường an toàn tuyệt đối trước khi bước ra công trường thực tế. Đây chính là hướng đi tất yếu để nâng cao hiệu quả và chất lượng đào tạo nghề nề hoàn thiện.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Kỹ thuật Xây Nghề Nề Hoàn Thiện (tên mô đun: Xây gạch, mã mô đun: MĐ 10) là tài liệu giảng dạy chuyên môn bắt buộc trong chương trình đào tạo nghề Nề hoàn thiện ở trình độ Trung cấp, do Bộ Xây dựng và Trường Cao đẳng Nghề Xây dựng ban hành. Mô đun này giữ vị trí trọng tâm trong khối kiến thức và kỹ năng chuyên ngành xây dựng dân dụng và công nghiệp, kết hợp giữa cơ sở lý thuyết và huấn luyện thao tác thực hành tại xưởng.

Mục tiêu đào tạo của giáo trình hướng tới việc trang bị cho người học khả năng: mô tả và vận hành thành thạo các dụng cụ đo kiểm tra, dụng cụ thi công xây gạch; nắm vững các nguyên tắc, quy chuẩn kỹ thuật và chỉ tiêu đánh giá chất lượng khối xây; thực hiện đúng kỹ thuật các công đoạn từ nhào trộn vữa đến xây các loại kết cấu gạch cơ bản và nâng cao; phát hiện, xử lý các sai hỏng phát sinh; đồng thời rèn luyện tác phong lao động công nghiệp, tuân thủ nghiêm ngặt các quy định an toàn vệ sinh lao động và tiết kiệm vật tư.

Cấu trúc giáo trình được thiết kế gồm 14 bài học theo tiến trình logic từ thao tác nền tảng đến kỹ thuật thi công cấu kiện phức tạp:

• Bài 1: Sử dụng dụng cụ
• Bài 2: Xác định, kiểm tra đường thẳng đứng
• Bài 3: Xác định, kiểm tra đường nằm ngang
• Bài 4: Xác định, kiểm tra góc vuông
• Bài 5: Trộn vữa
• Bài 6: Khối xây gạch
• Bài 7: Xây tường $\ge 220$; $\le 110$
• Bài 8: Xây mỏ
• Bài 9: Xây tường trừ cửa
• Bài 10: Xây tường thu hồi
• Bài 11: Xây trụ độc lập tiết diện vuông, chữ nhật
• Bài 12: Xây trụ liền tường
• Bài 13: Xây gờ thẳng
• Bài 14: Xây bậc tam cấp, bậc cầu thang

Điểm đặc trưng của giáo trình là tính thực nghiệm và định lượng cao. Toàn bộ quy trình công nghệ được tích hợp trực tiếp với các bảng định mức dự toán vật tư xây dựng hiện hành và bảng tiêu chí đánh giá sai số kỹ thuật theo từng milimét.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình phân bổ qua 14 bài học, tập trung vào 4 khối kiến thức chuyên môn chính:

1. Khối kỹ thuật đo đạc và kiểm tra hình học (Bài 1 - Bài 4):

   • Giới thiệu cấu tạo, tính năng và phương pháp sử dụng các dụng cụ cốt lõi: thước tầm (gỗ hoặc nhôm hộp, dài 1,2–3,0 m), thước vuông (thép lá, gỗ, nhôm), ni vô thước có 3 ống thủy (kiểm tra thẳng đứng, ngang bằng, góc $45^\circ$), ni vô ống nhựa mềm trong suốt ($\varnothing 5 \div 15\text{ mm}$, dài $2 \div 20\text{ m}$), và quả dọi.
   • Phương pháp xác định, kiểm tra phương thẳng đứng dựa trên phương dây dọi và bọt thủy ni vô; kỹ thuật đo cao độ từ cốt chuẩn $\pm 0.00$ hoặc cốt trung gian (như cao độ lắp đặt lanh tô $+2.100$).
   • Phương pháp xác định, kiểm tra đường nằm ngang dựa vào mặt phẳng hình chiếu bằng, kỹ thuật truyền cốt bằng ống nước thăng bằng và đo khoảng cách chuẩn xác.
   • Phương pháp xác định góc vuông qua thước vuông, định lý Pitago (vẽ cung tròn bán kính $R_1 = 5$, $R_2 = 3$, cạnh $OM = 4$) và tỷ lệ hình học $3:4:5$; phương pháp kiểm tra hình chữ nhật qua hai đường chéo ($AC = BD$) và các cạnh đối.

2. Khối kỹ thuật công nghệ vật liệu và trộn vữa (Bài 5):

   • Tiêu chuẩn kỹ thuật vật liệu thành phần: cát sàng sạch, vôi tôi lọc kỹ, xi măng đúng mác, nước sạch.
   • Kỹ thuật trộn thủ công và trộn bằng máy (dung tích thùng trộn 80, 100, 150, 325 lít). Trình tự nạp vật liệu máy trộn: $1/3$ lượng nước $\rightarrow 1/2$ lượng cát $\rightarrow$ chất kết dính $\rightarrow 1/2$ lượng cát còn lại $\rightarrow 2/3$ lượng nước còn lại.
   • Bảng định mức cấp phối vật liệu cho $1\text{ m}^3$ vữa vôi, vữa tam hợp (mác 10, 25, 50, 75, 100), vữa xi măng cát (mác 25, 50, 75, 100, 125, 150) theo Định mức dự toán kèm Văn bản số 1776/BXD-VP của Bộ Xây dựng; tính toán tỷ lệ hao hụt thi công (xi măng 1%, vôi 2%, cát đen 2,5%, cát vàng 2%); bài toán tính toán cấp phối theo thể tích và khối lượng cho một cối trộn thực tế hoặc theo một bao xi măng 50 kg.

3. Khối quy chuẩn và cấu tạo khối xây gạch (Bài 6):

   • Các nguyên tắc cấu tạo: mạch vữa no, đặc chắc, miết gọn; lớp xây ngang bằng, thẳng đứng, phẳng mặt, vuông góc; mạch đứng lệch nhau tối thiểu $1/4$ viên gạch (khoảng cách so le $\ge 50\text{ mm}$), không trùng mạch ruột và mạch đứng; chiều dày mạch vữa tiêu chuẩn từ $8 \div 15\text{ mm}$.
   • Sơ đồ cấu tạo các lớp gạch so le (lớp câu, lớp ngắt) tại các vị trí liên kết: góc tường $110 \times 110$, $220 \times 110$, $220 \times 220$, $335 \times 220$, $335 \times 335$; tường chữ đinh $220 \times 220$, $335 \times 220$, $335 \times 335$; tường chữ thập $220 \times 220$, $335 \times 335$; đầu tường 220 và 335.
   • Bảng quy định sai lệch cho phép đối với khối xây móng, tường, cột về vị trí trục ($\pm 10\text{ mm}$), độ thẳng đứng từng tầng ($\le 10\text{ mm}$), độ phẳng gồ ghề ($\le 5 \div 10\text{ mm}$), độ vuông góc theo khoảng cách đo.

4. Khối kỹ thuật thi công cấu kiện định hình (Bài 7 - Bài 14):

   • Thao tác kỹ thuật xây tường $\ge 220$ và $\le 110$: tư thế đứng làm việc (khoảng cách thao tác $0,8 \div 1,0\text{ m}$, mặt bằng xây $600 \times 1800\text{ mm}$), kỹ thuật cầm dao xây một lưỡi/hai lưỡi, động tác xúc vữa, cầm gạch, rải vữa dọc/ngang, chặt gạch bằng búa/mũi dao, đặt gạch đùn vữa tạo mạch đứng, miết vữa theo nguyên tắc "trên ăn dây, dưới ăn mí".
   • Kỹ thuật xây các bộ phận phức tạp: xây mỏ giật, mỏ nanh; chừa lỗ cửa sổ, cửa đi; xây tường thu hồi mái dốc; xây trụ độc lập tiết diện vuông, chữ nhật; xây trụ liền tường tăng cứng; xây gờ chỉ thẳng; xây bậc tam cấp và bậc cầu thang đúng cao độ.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình củng cố các nền tảng lý thuyết ứng dụng:

• Hình học và trắc đạc công trình quy mô nhỏ: Ứng dụng quan hệ vuông góc, song song, định lý tam giác vuông (Pitago), nguyên lý bình thông nhau của chất lỏng để truyền dẫn cao độ và thiết lập hệ lưới tim trục công trình.
• Khoa học vật liệu xây dựng: Tương quan giữa độ lớn hạt cát ($M_L$), lượng nước nhào trộn, tỷ lệ chất kết dính (vôi, xi măng PCB30, PCB40) đến cường độ chịu nén, độ sụt, độ dẻo và tính liên kết của vữa xây.
• Cơ học khối xây: Nguyên lý phân bổ ứng suất nén và cắt trong kết cấu gạch, giải thích lý do bắt buộc phải bố trí lớp câu - lớp ngắt để triệt tiêu hiện tượng trùng mạch dọc, tránh phá hoại cấu kiện dưới tải trọng.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật thao tác: Vận hành thiết bị máy trộn vữa, máy cắt, dụng cụ cầm tay (bay, dao xây, búa rìu); căn chỉnh chuẩn xác các dụng cụ đo lường và kiểm tra quang học, thủy tĩnh.
• Kỹ năng tính toán và phân tích kỹ thuật: Tra cứu bảng cấp phối, tính chuyển đổi đơn vị thể tích - khối lượng cho từng mẻ trộn; đối chiếu dung sai thực tế thi công với bảng tiêu chuẩn sai lệch cho phép để quyết định phương án điều chỉnh mạch hoặc dỡ bỏ xây lại.
• Kỹ năng tổ chức mặt bằng và an toàn: Bố trí sân bãi trộn, đường vận chuyển vật liệu phẳng rộng $\ge 1000\text{ mm}$, thiết lập hệ thống điện an toàn cho máy trộn (cầu dao đặt cao 1,5 m), trang bị bảo hộ cá nhân và thực hiện quy trình vệ sinh công nghiệp cuối ca.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng mô hình sư phạm dạy nghề tích hợp (kết hợp lý thuyết chuyên ngành với huấn luyện kỹ năng thực hành theo từng bước định hình). Cấu trúc của từng bài giảng tuân thủ một chu trình khép kín:

Mục tiêu bài học (Kiến thức, Kỹ năng, Thái độ)
Nội dung lý thuyết chuyên môn & Cấu tạo hình học
Hướng dẫn quy trình thực hành (Bảng 4 cột: Nội dung - Kỹ thuật - Dụng cụ - Chú ý)
Hệ thống câu hỏi ôn tập lý thuyết & Bài tập rèn luyện thực hành
Phiếu đánh giá kết quả thực tập (Thang điểm 10 định lượng sai số mm)

Các bài tập thực hành được thiết kế gắn liền với các tình huống thi công thực tế tại xưởng:

• Thao tác xác định đường thẳng đứng qua 1 điểm bằng dọi và ni vô thước.
• Kỹ thuật truyền cao độ bằng ni vô ống nhựa mềm qua vị trí lỗ cửa.
• Xếp thử các lớp gạch khô (mô hình tường chữ đinh, chữ thập, góc $220 \times 220$, $335 \times 335$) trước khi thực hiện xây vữa thật.

Phương pháp đánh giá kết quả học tập được lượng hóa qua Phiếu đánh giá thực tập theo thang điểm 10 cố định:

• Công tác chuẩn bị (0,5 điểm): Kiểm tra sự đầy đủ, chất lượng dụng cụ và vệ sinh mặt bằng.
• Thao tác nghề nghiệp (2,0 điểm): Đánh giá mức độ thành thạo, loại bỏ động tác thừa khi xúc vữa, cầm dao, đặt gạch.
• Tiêu chí kỹ thuật (6,0 điểm): Phân bậc điểm dựa trên sai số thực tế đo bằng dụng cụ:
  • Sai số $\le 2\text{ mm}$: 2,0 điểm/tiêu chí
  • Sai số $\le 3\text{ mm}$: 1,5 điểm/tiêu chí
  • Sai số $\le 4\text{ mm}$: 1,0 điểm/tiêu chí
  • Sai số $\le 5\text{ mm}$: 0,5 điểm/tiêu chí
  • Sai số $> 5\text{ mm}$: 0,0 điểm (Không đạt tiêu chuẩn).
• Vệ sinh công nghiệp (1,0 điểm): Sạch sẽ, ngăn nắp dụng cụ và mặt bằng thi công.
• Thời gian hoàn thành (0,5 điểm): Hoàn thành trước hoặc đúng thời gian quy định; vượt quá 10 phút không xét điểm thời gian.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

1. Chuẩn hóa theo định mức nhà nước: Giáo trình tích hợp trực tiếp bảng tính thành phần cấp phối vữa bê tông, vữa xi măng cát vàng ($M_L > 2,0$), vữa xi măng cát mịn ($M_L = 1,5 \div 2,0$ và $M_L = 0,7 \div 1,4$) dựa trên Định mức dự toán xây dựng công trình kèm theo Văn bản số 1776/BXD-VP ngày 16/8/2007 của Bộ Xây dựng.

2. Hệ thống chuyển đổi định mức thực tế: Cung cấp Bảng 1-5 chuyển đổi định mức cấp phối khối lượng sang thể tích cho các mác vữa tam hợp và vữa xi măng, kèm theo các ví dụ tính toán cụ thể cho cối trộn 150 lít hoặc mẻ trộn tiêu chuẩn theo 1 bao xi măng 50 kg, giúp người học dễ dàng ứng dụng trực tiếp tại hiện trường.

3. Quy chuẩn kiểm tra chất lượng theo chuẩn sai số: Đưa vào hệ thống chỉ tiêu sai lệch cho phép chi tiết đối với từng loại kết cấu (móng, tường, cột), phân tách cụ thể giữa bề mặt sẽ trát vữa và bề mặt không trát, giới hạn độ lệch trục kết cấu và khoảng cách đo góc vuông từ dưới 10 m đến 50 m.

4. Quy định kỹ thuật an toàn máy móc: Giáo trình quy định các biện pháp an toàn lao động chi tiết cho máy trộn vữa: vị trí đặt cầu dao cách mặt đất 1,5 m gần vị trí đứng của thợ vận hành, quy tắc đóng cầu dao cho thùng quay trước khi nạp liệu, nghiêm cấm dùng dụng cụ thò vào thùng khi máy đang chạy, quy trình xả nước rửa sạch thùng trộn sau mỗi ca.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên, học sinh đào tạo nghề: Học sinh, sinh viên theo học trình độ Trung cấp, Sơ cấp nghề Xây dựng, Nề hoàn thiện, Kỹ thuật xây dựng công trình tại các trường cao đẳng nghề, trường trung cấp nghề và trung tâm giáo dục nghề nghiệp.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần nắm vững kiến thức toán học và hình học cơ bản (khái niệm song song, vuông góc, tỷ lệ tam giác, phép tính thể tích, đơn vị đo lường độ dài/khối lượng), hiểu biết cơ bản về ATLĐ chung.
• Giảng viên và giáo viên dạy nghề: Sử dụng làm căn cứ chuẩn để biên soạn giáo án lý thuyết, xây dựng đề án thực hành xưởng, lập phiếu phân tích công việc và thiết lập thang bảng điểm chấm thi tay nghề, thi tốt nghiệp mô đun MĐ 10.
• Kỹ thuật viên và công nhân xây dựng: Tài liệu tra cứu tại hiện trường để kiểm tra tỷ lệ cấp phối vật liệu vữa xây, tham chiếu các tiêu chuẩn dung sai nghiệm thu khối xây theo quy định của ngành xây dựng.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp cho cấp độ đào tạo nào?
Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho trình độ Trung cấp nghề Nề hoàn thiện, đồng thời làm tài liệu tham khảo cho các khóa đào tạo nghề ngắn hạn, bồi dưỡng nâng bậc thợ xây dựng.

2. Cần chuẩn bị những kiến thức nền tảng nào trước khi học mô đun này?
Người học cần nắm được kiến thức số học và hình học phổ thông (tính toán thể tích, tỷ lệ, định lý Pitago), nhận biết trực quan các loại vật liệu xây dựng (xi măng, cát, vôi, gạch) và nắm các quy tắc bảo hộ lao động cơ bản.

3. Điểm khác biệt cốt lõi của giáo trình so với các tài liệu kỹ thuật xây thông thường là gì?
Giáo trình phân tích chi tiết quy trình thao tác tay (cách cầm dao, rải vữa, đặt gạch), minh họa sơ đồ cấu tạo so le mạch của 14 dạng liên kết gạch, trích dẫn định mức cấp phối chính xác theo Văn bản số 1776/BXD-VP và áp dụng phiếu chấm điểm định lượng sai số đến từng milimét.

4. Làm thế nào để tự học và rèn luyện kỹ năng xây gạch hiệu quả từ tài liệu?
Người học cần nghiên cứu kỹ sơ đồ mặt bằng xếp gạch từng lớp (lớp 1, lớp 2, lớp 3, lớp 4), thực hiện bài tập xếp gạch khô trước để nắm vững quy luật câu mạch - ngắt mạch, sau đó tiến hành thực hành với vữa và liên tục sử dụng ni vô, thước tầm, dây dọi để tự kiểm tra sai số.

5. Giáo trình có kèm theo hệ thống tiêu chuẩn kiểm tra nghiệm thu không?
Có. Giáo trình tích hợp đầy đủ bảng chỉ tiêu sai lệch cho phép (Bảng chỉ tiêu đánh giá chất lượng khối xây) và các Phiếu đánh giá kết quả thực tập phân loại mức độ đạt/không đạt theo độ thẳng đứng, ngang bằng, phẳng mặt và góc vuông.

---

Kết luận

Giáo trình Kỹ thuật Xây Nghề Nề Hoàn Thiện (Mã mô đun: MĐ 10) của Trường Cao đẳng Nghề Xây dựng là tài liệu giảng dạy chuẩn hóa, phản ánh đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật và công nghệ thi công nề gạch hiện đại. Giá trị cốt lõi của tài liệu nằm ở việc kết hợp chặt chẽ giữa nguyên lý trắc đạc hình học, định mức cấp phối vật liệu theo quy chuẩn Bộ Xây dựng và hệ thống kỹ năng thực hành phân đoạn chi tiết.

Lộ trình học tập khuyến nghị bắt đầu từ việc làm chủ các thao tác đo kiểm cơ bản (Bài 1 - Bài 4), tiếp cận kỹ thuật trộn cấp phối vữa (Bài 5), hiểu sâu nguyên tắc xếp mạch câu ngắt (Bài 6) và hoàn thiện năng lực qua 8 bài thi công cấu kiện thực tế (Bài 7 - Bài 14). Để nâng cao trình độ, người học có thể tham khảo thêm các tiêu chuẩn nghiệm thu thi công khối xây Việt Nam (TCVN) và các định mức dự toán xây dựng chuyên ngành liên quan.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ XÂY DỰNG BÀI GIẢNG MÔ ĐUN: KỸ THUẬT XÂY NGHỀ: NỀ HOÀN THIỆN TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP 1 2 LỜI NÓI ĐẦU Biên soạn giáo trình giảng dạy là một hoạt động thường niên và then chốt trong quá trình đào tạo nghề. Kết quả từ biên soạn giáo trình giảng dạy là những phát hiện mới cần bổ sung về kiến thức, về phát triển nhận thức khoa học, về sáng tạo phương pháp, phương tiện kỹ thuật mới có giá trị cao hơn. Thực tế cho thấy học sinh, sinh viên trong quá trình học tập, rèn luyện và ra trường làm việc đòi hỏi phải có kiến thức, kỹ năng để đáp ứng được nhu cầu của xã hội. Thực hiện mục tiêu đó, tôi đã biên soạn Giáo trình “Kỹ thuật Xây ” với nhiều nội dung cung cấp những thông tin, kiến thức và kỹ thuật cần thiết để phục vụ công tác giảng dạy cũng như học tập của giáo viên, học sinh và sinh viên của nhà trường.

Căn cứ vào Nội dung Chương trình đào tạo nghề Nề hoàn thiện của nhà trường, tôi đã xây dựng và biên soạn giáo trình với các bài học để áp dụng cho cả hệ Trung cấp. Cụ thể như sau: Bài 1: Sử dụng dụng cụ Bài 2: Xác định, kiểm tra đường thẳng đứng Bài 3: Xác định, kiểm tra đường nằm ngang Bài 4: Xác định, kiểm tra góc vuông Bài 5: Trộn vữa Bài 6: Khối xây gạch Bài 7: Xây tường ≥ 220; ≤ 110 Bài 8: Xây mỏ Bài 9: Xây tường trừ cửa Bài 10: Xây tường thu hồi Bài 11: Xây trụ đọc lập tiết diện vuông, chữ nhật Bài 12: Xây trụ liền tường Bài 13: Xây gờ thẳng Bài 14: Xây bậc tam cấp, bậc cầu thang Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ, tham gia góp ý của Hội đồng thẩm định, các giáo viên khoa Xây dựng để tôi hoàn thành giáo trình. Hy vọng rằng giáo trình này sẽ mang lại những kiến thức và kỹ năng bổ ích, thiết thực cho học sinh, sinh viên của nhà trường. Xin trân trọng cảm ơn! 3 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: XÂY GẠCH Mã Mô đun: MĐ 10 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí: Mô đun xây gạch là mô đun chuyên chuyên ngành bắt buộc có vị trí quan trọng trong khối kiến thức và kỹ năng chuyên ngành - Tính chất: Là mô đun chuyên môn quan trọng bắt buộc.

Thời gian học bao gồm cả lý thuyết và Thực hành. - Ý nghĩa và vai trò của mô đun: Mô đun Kỹ thuật xây gạch là một trong những mô đun cốt lõi của nghề Kỹ thuật xây dựng, giúp người học có kỹ năng cơ bản trong công tác xây. Có khả năng làm việc theo nhóm, rèn luyện tác phong làm việc công nghiệp, biết quản lý thời gian, sáng tạo và nhạy bén trong quá trình làm việc và cuộc sống hàng ngày. Mục tiêu của mô đun.

- Kiến thức: + Mô tả được cách sử dụng các loại dụng + Trình bày được các yêu cầu kỹ thuật, nguyên tắc xây và các chỉ tiêu đánh giá chất lượng của khối xây gạch. + Trình bày được kỹ thuật sử dụng dụng cụ xây, dụng cụ kiểm tra và kỹ thuật xây các loại khối xây gạch - Kỹ năng: + Trộn được các loại vữa xây dựng thông thường. + Làm được các công việc: xây móng, xây tường, xây trụ, xây gờ, xây bậc. + Phát hiện và xử lý được các sai hỏng khi thực hiện công việc.

+ Làm được việc kiểm tra, đánh giá chất lượng các công việc xây. - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm : + Có tính tự giác trong học tập, hợp tác tốt khi thực tập theo nhóm. + Tuân thủ thực hiện vệ sinh công nghiệp, có ý thức tiết kiệm vật liệu và bảo quản dụng cụ thực tập. Nội dung của giáo trình: 4 BÀI 1: SỬ DỤNG DỤNG CỤ Mục tiêu: - Trình bày được phương pháp sử dụng các loại dụng cụ đo và kiểm tra - Mô tả được tính năng tác dụng của từng loại dụng cụ - Sử dụng được các loại dụng cụ vào công tác xây và kiểm tra - Rèn luyện tính cẩn thận, tỷ mỉ.

Nội dung chính: 1. Thước tầm - Cấu tạo của thước: Dài từ 1,2 đến 3,0m. Mặt cắt ngang của thước là hình chữ nhật hoặc được vát đi một cạnh để phù hợp với yêu cầu sử dụng. - Vật liệu làm thước: Gỗ, nhôm hộp.

(a) (b) Hình 1: Thước vuông a. Thước tầm gỗ; b. Thước tầm nhôm hộp. - Tác dụng của thước: + Dùng để cán phẳng lớp vữa trát trên tường, trần, nền, sàn.

+ Kiểm tra độ phẳng của tường khi xây, trát… Ngoài ra còn kết hợp với ni vô để kiểm tra thẳng đứng, ngang bằng. - Cách sử dụng thước tầm: Đặt thước theo phương thẳng đứng hoặc nằm ngang của cấu kiện cần kiểm tra, đặt ni vô lên mặt thước tầm để kiểm tra độ thẳng đứng, ngang bằng của cấu kiện. Hoặc dùng để kiểm tra độ phẳng mặt của cấu kiện, cán phẳng, làm cữ để xây, trát, lát, ốp … 2. Thước vuông - Cấu tạo của thước: (Hình 2) - Vật liệu làm thước: Gỗ, nhôm hộp hoặc bằng thép.

- Tác dụng của thước: Xác định, kiểm tra góc vuông. 5 (a) (b) Hình 2: Thước vuông a. Thước vuông thép lá; b. Thước vuông gỗ hoặc nhôm hộp.

- Cách sử dụng thước vuông: + Kiểm tra góc vuông của cấu kiện: Đặt một cạnh của thước vuông theo một cạnh cố định (cạnh chuẩn) của góc vuông cần kiểm tra, dùng thước nêm để đo khoảng hở giữa cạnh thước vuông và cạnh của cấu kiện để xác định độ vuông góc của cấu kiện. + Xác định góc vuông (để xây lắp các cấu kiện): Đặt một cạnh của thước vuông vào một cạnh chuẩn và một điểm cho trước, sau đó điều chỉnh cạnh kia theo cạnh còn lại của thước vuông. Dùng bút dấu để vạch dấu, dấu phải sắc nét, rõ ràng. Hình 3: Xác định góc vuông 3.

Ni vô thước - Cấu tạo của ni vô. 1 2 3 6 Hình 4: Ni vô thước 1. Ống thủy kiểm tra độ thẳng đứng; 2. Ống thủy kiểm tra độ ngang bằng; 3.

Ống thủy kiểm tra độ nghiêng 450. - Tính năng tác dụng của ni vô: Kiểm tra thẳng đứng, ngang bằng; - Cách sử dụng ni vô: Kết hợp với thước tầm để kiểm tra, điều chỉnh độ ngang bằng, thẳng đứng của cấu kiện. Áp thước tầm vào bề mặt hoặc góc cạnh của cấu kiện, áp ni vô vào cạnh ngoài của thước tầm, điều chỉnh thước tầm sao cho bọt nước của ni vô nằm ở giữa ống thủy (nằm trong vạch dấu có trên ống thủy) là đạt yêu cầu. Ni vô ống nhựa mềm - Cấu tạo của ni vô ống: Ống nhựa mềm có đường kính từ 5÷15mm, dài từ 2÷20m, trong suốt.

- Tính năng tác dụng của ni vô ống: Kiểm tra ngang bằng - Cách sử dụng ni vô ống: Cho đầy nước vào ống nhựa để kiểm tra ngang bằng. Lấy một điểm làm chuẩn, điều chỉnh sao cho mức nước một đầu bằng với điểm chuẩn, sau đó giữ ổn định và vạch dấu nước ở đầu bên kia để xác định độ ngang bằng. Dọi 2 - Cấu tạo của dọi. Dây treo quả dọi - Tính năng tác dụng của dọi: Kiểm tra thẳng đứng - Cách sử dụng dọi: Đưa dọi lên phía trước ngang đầu.

Dùng ngón tay cái và ngón trỏ giữ đầu dây. Bằng mắt ngắm và rê dây dọi từ từ vào cạnh của bộ phận cần kiểm tra đường thẳng đứng (cạnh cột, mép tường, cạnh cửa. Giữ ổn định quả dọi làm cho dây treo không chuyển động. Dùng mắt ngắm, nếu dây dọi trùng với cạnh của bộ phận công trình cần kiểm tra thì bộ phận đó thẳng.

7 Hướng dẫn thực hành QUY TRÌNH SỬ DỤNG DỤNG CỤ NÔI DUNG THỰC YÊU CẦU KỸ TT DỤNG CỤ CHÚ Ý HIỆN THUẬT 1. Chuẩn bị - Dụng cụ. + Thước tầm - Đảm bảo chất - Có sẵn các mô hình An toàn + Thước vuông lượng, đúng yêu cầu để thực hiện và vệ về kỹ thuật. sinh lao + Ni vô thước động - Chuẩn, chắc, đầy + Ni vô ống nhựa mềm.

+ Quả dọi - Sạch, đủ diện tích. Trình tự thực hiện. - Sử dụng thước tầm - Thẳng, phẳng. - Thước tầm An toàn - Sử dụng thước vuông - Chính xác.

- Thước vuông và vệ sinh lao - Sử dụng ni vô thước - Chính xác. - Ni vô thước động - Sử dụng ni vô ống - Chính xác. - Ni vô ống nhựa mềm. nhựa mềm - Chính xác.

- Quả dọi - Sử dụng quả dọi 3. Kiểm tra sản phẩm. - Thẳng, phẳng - Chính xác - Thước tầm - Thẳng đứng - Quả dọi, Ni vô thước - Ngang bằng - Ni vô thước, Ni vô - Vuông góc ống nhựa mềm. - Thước vuông 4.

Vệ sinh công nghiệp. Dụng cụ - Dụng cụ; - Sạch sẽ, ngăn nắp; - Dụng cụ sản xuất; an toàn và vệ - Dụng cụ cầm tay. sinh lao - Mặt bằng. - Dụng cụ, động Câu hỏi ôn tập lý thuyết: Câu 1: Hãy trình bày cấu tạo, tác dụng và phương pháp sử dụng thước tầm, thước vuông? Câu 2: Hãy trình bày cấu tạo, tác dụng và phương pháp sử dụng ni vô thước, ni vô ống nhựa mềm? Câu 3: Hãy trình bày cấu tạo, tác dụng và phương pháp sử dụng quả dọi? 8 Bài tập thực hành: Bài 1: Hãy xác định đường thẳng đứng, phẳng mặt bằng phương pháp dùng quả dọi và thước tầm? Bài 2: Hãy xác định đường thẳng đứng, ngang bằng, phẳng mặt bằng phương pháp dùng ni vô thước và thước tầm?