Chifcfng 4 TlfiN BO • KHOA • HOC - CdNG• NGHfi TRONG N6NG NGHlfiP M uc tieu: - Nam vitng nhitng kien thtic ca ban va nhting noi dung chu yeu ve tien bo khoa hoc - cong nghe. - Biet van dung vao thuc tiin quan ly tai cac co so nong nghiep trong viec phat trien luc luong san xuat. N o i d u n g tom tat: Khoa hoc theo nghia chung nha't la he thong nhting kie'n thtic, hieu biet cua con ngudi ve quy luat van dong va phat trien khach quan cua tu nhien, xa hoi va tu duy. Cong nghe theo nghia chung nhat la tap hop nhting hieu biet ve cac phuong thtic va phuong phap huong vao cai tao tu nhien phuc vu nhting yeu cau cua con ngudi.
N h u vay, cong nghe la nhting kien thtic cua con ngudi d d dupe chuyen hod thanh phuong thtic va phuong phap san xuat, dupe vat chat hod trong hoat dong san xua't. N oi dung tien bo khoa hoc - cong nghe trong ndng nghiep la rong ldn, lien quan tdi su phat trien cua tat cd cac yeu to ca'u thanh luc luong san xua't cua nganh nay. N hung noi dung chu yeu la thuy loi hod, co gidi hod, dien khi hod, hod hoc hod va sinh hoc hod nong nghiep. Ddi vdi chu the san xua't kinh doanh trong nong nghiep, viec lua chon hinh thtic phu hop de chuyen giao tien bo khoa hoc - cdng nghe cho ho se tqo dieu kien thuan loi de ho tiep thu va phat huy co hieu qua tting tien bo khoa hoc - cong nghe.
Thuc tiin phat trien ndng nghiep d c a c nude va o n u d e ta cho 17 thay cd the lua chon mot trong nhung hinh thuc chuyen giao nhu: md hinh chuyen giao cong nghe tuye'n tinh, mo hinh chuyen giao cong nghe thich ung, md hinh nghien cuu he thd'ng canh tac, md hinh nghien citu tit ndng dan, mo hinh cai tien da nguon va dac biet thudng xuyen nghien citu tdng ket cac dien hinh tien tien, nhan dien hinh tien tien ve dp dung tien bd khoa hoc - cdng nghe ndng nghiep. DAC DIEM TIEN B 0 KHOA HOC - CONG NGHE TRONG NONG NGHIEP 1. Nhumg khai niem co lien quan - Lich sir xa hoi loai ngirdi da trai qua nhirng giai doan phat trien khac nhau tir thdi ky mong muoi, thdi ky dd da, thdi ky dd ddng. cho den thdi ky cua cuoc cach mang khoa hoc - ky thuat hien dai ngay nay.
De dat dupe nhung "nac thang" tien bo trong qua trinh phat trien nhu tren, con ngudi tir ch6 le thuoc vao tu nhien, den chd vuon len nhan thCrc quy luat khach quan cua tu nhien, tien tdi chinh phuc tu nhien nham dap ting nhu cau phat trien ngay cang cao cua minh. Nhu vay, khoa hoc theo nghia chung nhat la he thdng nhirng kien thuc, hieu biet cua con ngudi ve quy luat van dong va phat trien khach quan cua tir nhien. xa hoi va tu duy. Cdng nghe theo nghia chung nhat la tap hop nhung hieu biet ve cac phuong thuc va phuong phap hudng vao cai tao tu nhien, phuc vu cac nhu cau cua con ngudi.
Ngay nay thuat ngir "cong nghe" dupe sir dung rat ph6 bien trong cac linh vuc san xuat khac nhau. Vi du: cdng nghe hoa dau, cdng nghe ddng tau, cong nghe chan nuoi, cdng nghe gen, cdng nghe sinh hoc. Nhu vay, khai niem "cdng nghe" cung la tap hop nhirng hieu biet cua con ngudi, nhung khong phai la nhung hieu biet hay nhan thuc su vat khach quan noi chung, ma la nhung hieu biet da dupe chuyen hoa thanh phuong thuc va phuong phap san xuat, nhung hi£u biet da dupe "vat chat hoa" trong cdng cu lao dong, ddi tupng lao dong, trong quy trinh cdng nghe hoac ket tinh lai thanh ky nang, ky xao hay cach thuc ket hop cac yeu td dau vao sao cho cd hieu qua nhat ciia ngudi lao dong trong hoat dong san xuat. Cung cd su phan biet giua hai khai niem ky thuat va cong nghe.
Kv thuat thudng dupe hieu la mot tap hop cac may moc, thiet bi cung nhu he thdng cac phuong tien dupe dung de san xuat hay phuc vu cac nhu cau khac cua xa 78 hoi. Nhu vay, khi noi den ky thuat ngudi ta thuong nghi ngay den yeu to quan trong nha't la may moc thiet bi, ttic la cac cong cu lao dong. Tuy theo viec cong cu lao dong dupe su dung la thu cong hay co khi ma ngudi ta goi dd la nen san xuat ky thuat thu cdng hay ky thuat co gidi. Giua ky thuat va cdng nghe cd mdi lien quan mat thiet vdi nhau.
Sang tao ra mot cdng nghe mdi thudng keo theo su doi mdi ky thuat, ddi hdi nhung phuong tien ky thuat mdi de thuc hien no. Ngupc lai, sir doi mdi ky thuat thudng dupe tao ra bdi nhung cdng nghe mdi va den lupt no ky thuat mdi thuc day viec hoan thien hon va khang dinh cong nghe mdi. - Xet tu goc do nghien ctiu cong nghe nham phuc vu viec quan ly hoat dong chuyen giao cdng nghe va thuc day toan dien cac hoat dong cdng nghe, ngudi ta phan biet hai phan khac nhau la “phan cting” va “phan m6m” cua cdng nghe nhu sau: + Phan cting cua cdng nghe hay phan ky thuat cua cdng nghe bao gom nhung may moc, thiet bi, cdng cu, nguyen nhien vat lieu. Phan nay con goi la nhung yeu to vat chat hay phuong tien vat cha't cua cdng nghe.
Nhung phuong tien vat chat nay cd trinh do ky thuat cang hien dai thi trinh do ky thuat cua cdng nghe san xuat cang cao. + Phan mem cua cdng nghe gom ba bo phan cau thanh: Mot la, yeu to con ngudi trong dd cd ky nang, kinh nghiem, tinh sang tao, truyen thdng, dao dtic kinh doanh, nang luc quan ly. Vdi trinh do cdng nghe cao thi ddi hdi phai cd nhung con ngudi cd nang luc va trinh do tuong ting de van hanh va su dung cac phuong tien ky thuat hien cd. Hai la, cac tai lieu cdng nghe gom cac thiet ke, cac dinh mtic, cac chi tieu kinh te - ky thuat, cac hudng dan nghiep vu hay ky thuat van hanh, cac bi quyet.
Phan nay con goi la phan thdng tin cua cdng nghe chtia dung nhung van de da dupe tdn tru va tu lieu hoa. Ba la, yeu td the che hay phan to chtic cua cdng nghe bao gom viec xay dung, hoach dinh chie'n luoc, xay dirng ke hoach va to chtic dong vien, thuc day, kiem soat hoat dong, xay dung va thirc hien chinh sach khuyen khich. Sau khi thd'ng nhat cach hieu khai niem khoa hoc va cdng nghe nhu da trinh bay d tren, phan tich lich sir phat trien cua khoa hoc va cdng nghe, ta thay cd mot so diem quan trong dang chti y sau day: 79 Thu nhat, khoa hoc va cong nghe co moi quan he tac dong qua lai bi£n chung va trong thdi dai ngay nay khoa hoc ky thuat va cong nghe gan k£t chat che voi nhau; tham chi khoa hoc con trd thanh luc luong san xuat true tiep. Ngudi ta dung thuat ngu “Khoa hoc - cdng nghe” de the hien mdi quan he bien chiing noi tren.
Thu hai, cac yeu td hop thanh cua cdng nghe gdm: vat chat - ky thuat, con ngudi, thdng tin va yeu td the che, nhu da trinh bay d tren cd mdi quan he bien chung, tac dong qua lai lan nhau trong qua trinh thuc hien nhung tien bo khoa hoc - cdng nghe. Ddi vdi mot cdng nghe bat ky thi phan ky thuat la phan cot loi. Tuy nhien, ky thuat tu ban than no khong hoat dong dupe. Vi vay, cung vdi viec nang cao trinh do cua phan ky thuat, can phai thay doi tuong ung trinh do cua phan thdng tin va phan con ngudi.
Neu dpi ngu nhan luc dupe cung cap day du thdng tin, ky thuat can thiet, to chuc tot se lam cho phan ky thuat cd kha nang su dung cao va cd hieu qua hon. Phan the che la yeu td dieu hoa, phoi hop cac yeu td con lai lam cho mot tien bo khoa hoc - cong nghe cd the dupe khang dinh tren thuc te hoat dong san xua't. Thu ba, doi vdi mdi tien bo khoa hoc - cdng nghe trong linh vuc san xuat cua bat ky nganh kinh te nao cung deu cd qua trinh phat sinh, phat trien, lac hau va cuoi cung bi thay the bang mot tien bo khoa hoc - cdng nghe mdi hon. Ngudi ta noi tien bo khoa hoc - cdng nghe cd vong ddi cua no.
Thu tu, viec trien khai mot tien bo khoa hoc - cdng nghe mdi trong nen kinh te noi chung va trong ndng nghiep ndng thdn noi rieng, bao gid cung tao nen nhung tac dong nhat dinh len cac mat cua ddi song kinh te - xa hoi. Vi vay, viec hoach dinh va thuc thi nhung chinh sach han che tac dong tieu cuc cd y nghia rat to ldn. Dac diem tien bo khoa hoc - cong nghe trong nong nghiep a. Cac tien bo khoa hoc - cong nghe trong ndng nghiep phai dua vao nhung tien bo ve sinh vat hoc va sinh thai hoc, lay cdng nghe sinh hoc va sinh thai hoc lam trung tam.
Cac tien bo khoa hoc - cdng nghe khac nhu thuy lpi hoa, co gidi hoa, dien khf hoa, hoa hoc hoa, cai tao dat, v. phai dap ung yeu cau cua tien bo khoa hoc - cdng nghe sinh hoc va sinh thai hoc. Mdi quan he sinh vat, sinh thai trong san xua't ndng nghiep ddi hdi cac tien bo khoa hoc - cdng nghe khac hudng su phat trien cua minh vao viec cai 80 tien ban than sinh vat (cac cay trong vat nuoi) va cai tien moi trudng song cua sinh vat. Viec nghien ctiu de tao ra giong mdi trong san xuat ndng nghiep, ddng thdi lai ddi hdi viec nghien ciru de tao ra mot loat cac yeu td ddng bo khac.
Cu nhu vay, tien bo khoa hoc - cong nghe trong ndng nghiep ngay cang phat trien theo chieu rong va chieu sau. Hoat dong san xua't ndng nghiep ngay nay dang phai doi mat vdi tfnh khan hiem ciia cac yeu td nguon luc. Nhu vay, nhirng cong nghe mdi trong trdng trot va chan nuoi khong nhung phai nham hudng nang cao sue song ben trong cua cay trdng, vat nuoi, su dung vdi hieu qua cao nhat nguon tai nguyen dat dai sinh thai hien cd, ma con phai gop phan giu gin, tai tao cac nguon tai nguyen dd de dam bao su phat trien ndng nghiep ben vung trong tuong lai. Viec nghien cuu ting dung cac tien bo khoa hoc - cdng nghe trong ndng nghiep mang tfnh vung, tmh dia phuong cao.
Do cd su khac biet v i loai dat, dia hinh, thdi tiet khf hau v.