Giáo trình Hành chính Nhà nước - PGS.TS Nguyễn Hữu Hải (Chủ biên)

Giáo trình hành chính nhà nước cung cấp kiến thức cơ bản về tổ chức, chức năng và quy trình hoạt động của bộ máy nhà nước Việt Nam.

• Trường học: Trường Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản Lý Nhà Nước
• Đề tài: Giáo Trình Hành Chính Nhà Nước
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Hướng dẫn toàn diện về giáo trình hành chính nhà nước Việt Nam

Giáo trình hành chính nhà nước là tài liệu nền tảng, cung cấp hệ thống tri thức khoa học về tổ chức và hoạt động của quyền hành pháp. Nội dung của giáo trình không chỉ định hình kiến thức cơ bản mà còn là kim chỉ nam cho các nhà quản lý, công chức trong việc thực thi công vụ. Việc nắm vững các khái niệm, bản chất và vai trò của hành chính nhà nước là bước đầu tiên để hiểu rõ cơ cấu vận hành của một quốc gia, từ đó góp phần xây dựng một nền hành chính hiệu lực, hiệu quả và phục vụ nhân dân.

1.1. Giải mã khái niệm và bản chất cốt lõi của hành chính nhà nước

Để hiểu sâu về giáo trình hành chính nhà nước, cần bắt đầu từ những khái niệm cơ bản. Theo gốc Latinh, "hành chính" (ministrare) mang ý nghĩa "phục vụ" hoặc "điều hành". Đây là hoạt động chấp hành và điều hành trong một tổ chức nhằm đạt được mục tiêu đề ra. Tuy nhiên, hành chính nhà nước là một phạm trù hẹp hơn quản lý nhà nước. Nếu quản lý nhà nước bao gồm hoạt động của cả ba cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp, thì hành chính nhà nước chỉ tập trung vào hoạt động thực thi quyền hành pháp. Đây là hoạt động chấp hành và điều hành của hệ thống cơ quan hành chính. Rosenbloom (1986) chỉ rõ bản chất đa diện của nó: “hành chính nhà nước là sự vận dụng các lý thuyết pháp lý, chính trị, quản lý và các quá trình để thực thi quyền lực nhà nước”. Do đó, nó vừa mang tính chính trị (phục vụ mục tiêu chính trị), tính pháp lý (hoạt động trong khuôn khổ pháp luật), vừa là một hoạt động quản lý mang tính chuyên môn, nghề nghiệp cao.

1.2. Phân tích vai trò trọng yếu trong nền kinh tế xã hội hiện đại

Hành chính nhà nước đóng vai trò không thể thiếu đối với sự ổn định và phát triển của quốc gia. Vai trò đầu tiên là hiện thực hóa các mục tiêu phát triển do các cơ quan chính trị đề ra. Hệ thống hành chính biến các chủ trương, chính sách thành kết quả thực tiễn trong đời sống. Thứ hai, nó thực hiện vai trò điều phối các hoạt động kinh tế - xã hội thông qua việc xây dựng quy hoạch, ban hành thể chế, và kiểm tra, giám sát việc thực thi pháp luật. Vai trò thứ ba là thúc đẩy xã hội phát triển bền vững. Hành chính nhà nước tạo môi trường thuận lợi cho các hoạt động kinh tế, khai thác hiệu quả nguồn lực và khắc phục những thất bại của thị trường. Cuối cùng, một vai trò ngày càng quan trọng là cung cấp dịch vụ công. Nhà nước, thông qua bộ máy hành chính, đảm bảo các dịch vụ thiết yếu cho người dân như giáo dục, y tế, an sinh xã hội, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống.

II. Top thách thức khi tiếp cận giáo trình hành chính nhà nước

Việc nghiên cứu và vận dụng kiến thức từ giáo trình hành chính nhà nước đối mặt với nhiều thách thức. Sự phức tạp của đối tượng quản lý, tính đa ngành của lĩnh vực và sự biến đổi không ngừng của môi trường kinh tế - xã hội đòi hỏi một cách tiếp cận hệ thống và linh hoạt. Những đặc điểm cố hữu của nền hành chính cũng tạo ra những vấn đề cần giải quyết, từ việc cân bằng giữa chính trị và chuyên môn đến việc vận hành một bộ máy có quy mô lớn và cấu trúc phức tạp.

2.1. Phân tích các đặc điểm phức tạp của nền hành chính công

Hành chính nhà nước sở hữu nhiều đặc điểm đan xen, tạo nên tính phức tạp của nó. Tính lệ thuộc vào chính trị yêu cầu nền hành chính phải phục tùng ý chí của đảng cầm quyền, nhưng đồng thời phải duy trì tính chuyên môn, nghiệp vụ. Tính pháp quyền đòi hỏi mọi hoạt động phải tuân thủ pháp luật một cách nghiêm ngặt, tránh sự tùy tiện. Bên cạnh đó, tính liên tục, ổn định và thích ứng buộc nền hành chính phải hoạt động không gián đoạn để phục vụ xã hội nhưng cũng phải linh hoạt thay đổi trước bối cảnh mới. Các đặc điểm khác như tính chuyên nghiệp, tính không vụ lợi (hoạt động vì lợi ích công) và tính nhân đạo (hướng tới phục vụ con người) đều là những yêu cầu cao, đòi hỏi một đội ngũ công chức có đủ phẩm chất và năng lực. Việc cân bằng và thực thi đồng bộ các đặc điểm này là một thách thức lớn trong thực tiễn.

2.2. Vấn đề về tính hệ thống và thứ bậc trong bộ máy nhà nước

Bộ máy hành chính nhà nước được tổ chức như một hệ thống thứ bậc chặt chẽ, có cấu trúc hình tháp. Cấu trúc này đảm bảo tính kỷ luật, trật tự và sự thông suốt trong mệnh lệnh theo nguyên tắc “cấp dưới phục tùng cấp trên”. Tuy nhiên, chính đặc điểm này cũng là một thách thức. Một hệ thống thứ bậc quá cứng nhắc có thể dẫn đến tình trạng quan liêu, trì trệ, làm chậm quá trình ra quyết định và giảm khả năng thích ứng linh hoạt. Sự phối hợp giữa các cơ quan cùng cấp (quan hệ ngang) và giữa các cấp khác nhau (quan hệ dọc) thường gặp nhiều vướng mắc. Đây là một trong những vấn đề trọng tâm mà công cuộc cải cách hành chính luôn hướng tới giải quyết, nhằm làm cho bộ máy trở nên tinh gọn, hiệu quả và năng động hơn, giảm bớt các tầng nấc trung gian không cần thiết.

III. Bí quyết vận hành Nguyên tắc cốt lõi của hành chính nhà nước

Để một hệ thống phức tạp như nền hành chính nhà nước có thể vận hành ổn định và hiệu quả, cần tuân thủ những nguyên tắc chỉ đạo xuyên suốt. Các nguyên tắc này không chỉ là quy tắc, tiêu chuẩn hành vi mà còn phản ánh các quy luật khách quan trong quản lý xã hội. Việc xây dựng và tuân thủ chặt chẽ các nguyên tắc là bí quyết để đảm bảo hoạt động hành chính đi đúng định hướng, phục vụ đúng mục tiêu và phát huy được sức mạnh của toàn hệ thống.

3.1. Nguyên tắc Đảng lãnh đạo và sự tham gia của nhân dân

Tại Việt Nam, nguyên tắc Đảng lãnh đạo đối với hành chính nhà nước là nguyên tắc bao trùm. Đảng Cộng sản Việt Nam đề ra đường lối, chủ trương và định hướng cho hoạt động của toàn bộ hệ thống chính trị. Sự lãnh đạo này được thể chế hóa bằng pháp luật và thực hiện thông qua các tổ chức Đảng và đảng viên trong cơ quan nhà nước. Song hành với đó là nguyên tắc nhân dân tham gia vào hoạt động hành chính. Nhà nước là của dân, do dân và vì dân, vì vậy người dân có quyền tham gia vào việc xây dựng chính sách, quyết định và giám sát hoạt động của cơ quan hành chính. Sự kết hợp giữa lãnh đạo của Đảng và giám sát của nhân dân tạo ra cơ chế vận hành đặc thù, đảm bảo tính định hướng chính trị và tính dân chủ sâu sắc của nền hành chính.

3.2. Áp dụng nguyên tắc tập trung dân chủ và pháp chế XHCN

Nguyên tắc tập trung dân chủ là sự kết hợp hài hòa giữa hai yếu tố. “Tập trung” thể hiện ở sự thống nhất về chủ trương, chính sách, quy hoạch và chế độ một thủ trưởng, đảm bảo quyền lực quản lý được thực thi hiệu quả từ trung ương đến địa phương. “Dân chủ” thể hiện ở việc phát huy trí tuệ tập thể, cho phép cấp dưới tham gia thảo luận, góp ý và chủ động, sáng tạo trong việc thực hiện nhiệm vụ. Nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa là yêu cầu tối cao, đòi hỏi toàn bộ hoạt động của hành chính nhà nước phải dựa trên pháp luật và tuân thủ pháp luật. Mọi quyết định, hành vi hành chính đều phải hợp pháp, hợp lý, được thực hiện đúng thẩm quyền và thủ tục. Nguyên tắc này cùng với nguyên tắc công khai, minh bạch là nền tảng để xây dựng nhà nước pháp quyền.

IV. Phương pháp tổ chức nền hành chính nhà nước Việt Nam hiệu quả

Một nền hành chính mạnh không chỉ dựa trên các nguyên tắc đúng đắn mà còn cần một cơ cấu tổ chức khoa học. Giáo trình hành chính nhà nước trình bày chi tiết các yếu tố cấu thành nên nền hành chính nhà nước, bao gồm thể chế, bộ máy, nhân sự và các nguồn lực vật chất. Sự kết hợp đồng bộ và logic giữa các yếu tố này là phương pháp để xây dựng một nền hành chính hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước.

4.1. Cấu thành thể chế và bộ máy hành chính từ trung ương đến địa phương

Nền hành chính nhà nước được cấu thành từ nhiều bộ phận liên kết hữu cơ. Yếu tố đầu tiên và quan trọng nhất là thể chế hành chính – toàn bộ hệ thống các quy định, quy tắc tạo thành khuôn khổ pháp lý cho mọi hoạt động. Yếu tố thứ hai là bộ máy hành chính, được tổ chức từ trung ương đến địa phương. Ở trung ương, cơ quan hành chính cao nhất là Chính phủ, cùng với các Bộ và cơ quan ngang Bộ. Ở địa phương, bộ máy hành chính được tổ chức theo các cấp tỉnh, huyện, xã với Ủy ban nhân dân là cơ quan chấp hành. Cơ cấu này đảm bảo sự quản lý thống nhất trên toàn lãnh thổ, đồng thời phát huy tính tự chủ của chính quyền địa phương, kết hợp hài hòa giữa quản lý ngành và quản lý lãnh thổ.

4.2. Vai trò của đội ngũ công chức và các nguồn lực tài chính công

Con người là yếu tố quyết định sự thành bại của mọi tổ chức. Trong nền hành chính, đội ngũ công chức là lực lượng nòng cốt thực thi công vụ. Chất lượng của đội ngũ này, bao gồm cả phẩm chất và năng lực, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của nhà nước. Các hệ thống quản lý công chức phổ biến là hệ thống chức nghiệp (career system) và hệ thống việc làm (job system), mỗi hệ thống có ưu nhược điểm riêng. Để bộ máy vận hành, không thể thiếu các nguồn lực vật chất và tài chính. Tài chính công, bao gồm ngân sách nhà nước, là nguồn lực để chi trả lương, duy trì hoạt động và thực hiện các chính sách. Bên cạnh đó, các tài sản như công sở, trang thiết bị làm việc cũng là điều kiện cần thiết để đảm bảo hoạt động công vụ được diễn ra thuận lợi.

V. Ứng dụng cải cách từ giáo trình hành chính nhà nước hiện nay

Lý luận từ giáo trình hành chính nhà nước không phải là những kiến thức hàn lâm xa rời thực tế. Ngược lại, chúng là cơ sở khoa học cho các hoạt động thực tiễn quan trọng, đặc biệt là công cuộc cải cách nền hành chính và quy trình hoạch định, thực thi chính sách. Việc vận dụng đúng đắn các lý thuyết này giúp giải quyết các vấn đề tồn tại, nâng cao năng lực quản trị quốc gia và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của xã hội trong bối cảnh mới.

5.1. Phân tích các mô hình cải cách nền hành chính hiệu quả

Cải cách hành chính là một yêu cầu tất yếu khách quan để nền hành chính thích ứng với sự phát triển. Mục tiêu của cải cách tại Việt Nam là xây dựng một nền hành chính dân chủ, trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp và hiện đại hóa. Các nội dung cải cách trọng tâm bao gồm: cải cách thể chế, cải cách thủ tục hành chính, cải cách tổ chức bộ máy, xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, cải cách tài chính công và hiện đại hóa hành chính. Các mô hình cải cách được nghiên cứu và áp dụng dựa trên kinh nghiệm quốc tế và điều kiện thực tiễn Việt Nam, nhằm hướng tới một chính phủ kiến tạo, phục vụ, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả.

5.2. Quy trình xây dựng quyết định và phân tích chính sách công

Một trong những hoạt động trung tâm của hành chính là ban hành và tổ chức thực hiện quyết định quản lý hành chính. Đây là công cụ pháp lý chủ yếu để điều hành xã hội. Giáo trình hành chính nhà nước phân tích chi tiết quy trình xây dựng quyết định, từ khâu thu thập thông tin, phân tích, soạn thảo đến ban hành và tổ chức thực hiện, đảm bảo quyết định có tính hợp pháp và hợp lý. Hoạt động này gắn liền với chính sách công. Việc phân tích chính sách một cách khoa học giúp nhà nước lựa chọn được giải pháp tối ưu để giải quyết các vấn đề xã hội. Quá trình từ hoạch định đến thực thi và đánh giá chính sách công là một ứng dụng thực tiễn điển hình của khoa học hành chính.

VI. Xu hướng phát triển của nền hành chính nhà nước Việt Nam

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, nền hành chính nhà nước Việt Nam đang đứng trước những cơ hội và thách thức mới. Xu hướng phát triển chung là chuyển đổi mạnh mẽ từ mô hình quản lý truyền thống sang một mô hình hiện đại, cởi mở và hiệu quả hơn. Các định hướng này đòi hỏi sự thay đổi toàn diện về tư duy, thể chế, tổ chức và con người, trong đó kiến thức từ giáo trình hành chính nhà nước đóng vai trò là nền tảng.

6.1. Hướng tới một nền hành chính phục vụ chuyên nghiệp hiện đại

Xu hướng nổi bật nhất là chuyển đổi từ nền hành chính quản lý sang nền hành chính phục vụ. Trọng tâm hoạt động không còn là cai trị, mệnh lệnh mà là cung cấp dịch vụ công chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu của người dân và xã hội. Để làm được điều này, nền hành chính phải trở nên chuyên nghiệp hơn, với đội ngũ công chức được đào tạo bài bản, có kỹ năng và đạo đức công vụ. Đồng thời, quá trình hiện đại hóa, ứng dụng công nghệ thông tin và xây dựng chính phủ điện tử, chính phủ số là con đường tất yếu để nâng cao hiệu quả, giảm chi phí và tăng tính minh bạch. Đây là mục tiêu chiến lược mà Việt Nam đang hướng tới để xây dựng một nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa thực sự của dân, do dân và vì dân.

6.2. Tầm quan trọng của kiểm soát quyền lực và tính minh bạch

Quyền lực luôn có xu hướng bị lạm dụng. Do đó, xu hướng phát triển của một nền hành chính hiện đại là tăng cường các cơ chế kiểm soát hành chính. Hoạt động kiểm soát bao gồm cả kiểm soát từ bên ngoài (cơ quan lập pháp, tư pháp, các tổ chức xã hội và người dân) và kiểm soát nội bộ. Đặc biệt, nguyên tắc công khai, minh bạch ngày càng được đề cao. Việc công khai hóa thông tin, quy trình, thủ tục giúp người dân dễ dàng tiếp cận và giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước. Minh bạch là điều kiện tiên quyết để xây dựng lòng tin, ngăn chặn và phòng chống tham nhũng, quan liêu, đảm bảo quyền lực nhà nước được sử dụng đúng mục đích, phục vụ lợi ích chung của cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

NGUYỄN HỮU HAI (Chủ biên) GIAD TRINH HANH CHINH NHA NƯỚC ca ae lÀ XUẤT BẢN GIÁO aon ar hi PGS. NGUYÊN HỮU HẢI (rủ su GIAO TRINH HANH CHÍNH NHÀ NƯỚC NHÀ XUẤT BAN GIAO DUC VIET NAM TẬP THẾ TÁC BIẢ: PGS. Nguyễn Hữu Hải TS. Đặng Khắc Ánh TS. Hoàng Mai Ths. Phạm Ngọc Hà ThS. Nguyễn Thị Thu Hòa MUC LUC CHUUNG 1; KHAL NIEM, BAG DIEM, NGUYEN TAc TO CHUC VA HOAT BONG CUA HANH CHINH NHA NUUC | - Một số khái niêm. cuc II— Vai trò của hành chính nhà nước . Ill - Bản chất, đặc điểm của hảnh chính nhà nước . IV - Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của hành chính nhà nước . 15 £WN€ 2:TỔ HỨC NÊN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC | ~ Nhận thức chung về nền hảnh chính nhà nước l~ Vai trò của các yếu tố trong nền hành chính nhà nước . {Il - Nhan sự trong bỏ máy hành chính nhà nước . IV - Các nguồn lực vật chất, tài chính phục vụ cho hoạt đông hành chính nhả nước . V ~ Chức năng của nền hành chính nhà nước .S £f(f7W€ 3:0AT ĐỘNG CUA HANH CHINH NHA NUUC | ~ Hình thức, phương pháp hoạt đông hành chính nhà nước Il - Hoat dong hanh chính nhà nước rên một số lĩnh vực . -‹--‹5¿ 67 CHUONG 4-QUYET DINH QUAN LY HANH CHINH NHÀ NƯỨC I~ Tổng quan về quyết định hành chính nhà nước . IfSĐ se nmưab=cc.ốẽố 147 III~ Những yếu 16 ảnh hưởng đến xây dựng quyết định hành chính nhà nước. 150 IV - Qưy trinh xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện quyết định quản lý hành chính HA D9.rl 153 CHUONG 5:CKINH SACH CONG I — Khái quát chung vé chinh sch CONG cesses eessrsteseesssesereereeeeeeeeteee 166 I] — Phân tích chính sách công .--- «cv 9112121322111 01tr ru, 174 CAUUNE 6: K\EM SOAT B61 VÚI HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC | ~ Tổng quan về kiểm soát hành chính nhà nước .s⁄vs1xxsxxs<xxszx2 192 II - Hoạt động kiểm soát bên ngoài đối với hành chính nhà nước . lII~ Kiểm soát nội bộ hành chính nhà nước . £/WfWe 7: CẢI CACH HANH CHINH NHA NUUC | — Cai cách nền hành chính là yêu cầu tất yếu. kia ie 217 II— Cải cách nền hành chính các nước theo những mô hinh hành chính .221 Ill - Hanh chính Nhà nước Việt Nam qua các thời kỳ 230 IV - Hướng cải cách nền hảnh chính nhà nước . TAL LIEU THAN RHAQ) N . 264 lộn Núi ÂU Hành chính học là khoa học nghiên cứu về hành chính có tính độc lập tương đối với các khoa học khác. So với các ngành khoa học chính trị, lịch sử, triết học hay kinh tế, xã hội. thì hành chính học ra đời muộn hơn, vì thế nó được thừa hưởng những thành tựu của khoa học đi trước để làm giàu thêm tính khoa học, phong phú về nội dụng và hình thức thể hiện. Trong phạm vi của giáo trình này, nhóm biên soạn tập trung giới thiệu những nội dụng liên quan đến hành chính học mà trong đó chú thể thực thị là Nhà nước gom những nội dung chit yéu sau đây: — Bản chất của hành chính nhà nước; — Tổ chức hành chính nhà nước; — Hoạt động của nên hành chính nhà nước; — Phương tiện, điều kiện đảm bảo cho hoạt động của nên hành chính, — Phát triển nên hành chính nhà nước. Trên cơ sở tiếp thụ những tư tưởng khoa học về hành chính đang được phố biến rộng rãi trong và ngoài nước, đồng thời tìm hiểu các quan điểm, cách tiếp cận khác nhau về hành chính nhà nước ở Việt Nam, Giáo trình này chỉ tập trung dé cập dén những nội dung cơ bản nhất vệ lý luận hành chính nhà nước. Mặc dù nhóm biên soạn đã rất có gắng nghiên cứu, xây dựng nội dung giáo trình được khoa học và logic, nhưng chắc chắn không thé tránh khỏi những khiếm khuyết nhất định Chúng tôi rất mong sự đóng góp ý kiến của các nhà khoa học, các nhà quản lý và độc giả để giáo trình được hoàn thiện hơn trong lấn tái bản sau. Mọi góp ý xin gửi về Công ty CP Sách Đại học - Dạy nghệ, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, 25 Hàn Thuyên - Hà Nội. Xin tran trong cam ơn! ĐÁC TÁC gid Chương† KHAI NIEM, DAC DIEM, NGUYEN TAC TỔ CHỨC VA HOAT DONG CUA HANH CHINH NHA NUOC I— MỘT SO KHÁI NIỆM 1. Khái niệm về quản lý Trong xã hội có nhiều chủ thể tham gia vào quá trình quản lý để duy tri su tồn tại, phát triển các lĩnh vực kinh tế, văn hoá, xã hội và môi trường như Nhà nước, các tổ chức thính trị, chỉnh trị - xã hội, tỗ chức kinh tế, tổ chức đoàn thể v. Nghiên cứu hoạt động quản lý nhà nước cho thấy, có những điểm khác biệt với các dạng thức quản lý của các chủ thể khác như: — Chủ thể quản lý nhà nước là các cơ quan có thấm quyển trong hệ thống nhà nước gồm: cơ quan lập pháp, cơ quan hành pháp, cơ quan tư pháp; — Đối tượng quản lý của Nhà nước là tất cả các cá nhân, tổ chức hoạt động trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam, công dân và tổ chức của Việt Nam sống và làm việc bên ngoài lãnh thé quéc gia; — Quản lý nhà nước là quản lý toàn diện trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, bao gồm: chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh, quốc phòng, ngoại giao.; — Quản lý nhà nước mang tính quyền lực nhà nước, sử dụng pháp luật, chính sách làm công cụ chủ yếu dé quản lý xã hội; — Mục tiêu quản lý nhà nước là phục vụ nhân dân, duy trì sự ôn định và phát triển bền vững cho toàn xã hội. Từ những đặc điểm trên, có thê hiểu quản jý nhà nước là một dạng quản lý xã hội đặc biệt, do các cơ quan trong bộ máy nhà nước thực hiện thông qua hệ thông công cụ luật pháp và chính sách để điều chỉnh hành vi của cá nhân, tô chức nhằm duy trì sự ôn định và phát triển bằn vững toàn xã hội. Khái niệm hành chính Từ điển Oxford định nghĩa hành chính là: “một hành động cai trị, là thực thi, là quản lý các công việc”; là “hướng dẫn, hoặc giám sát sự thực hiện, việc sử dụng, hoặc điều khiển”. Theo gốc Latinh, ban đầu hành chính bắt nguồn từ mimor, nghĩa là: “phục vụ”, sau này là ministrafe, nghĩa là: “điều hành”?), Từ những cách đặt vấn đẻ trên đây có thể hiểu một cách đại thé rằng: về cơ bản, hành chính là cai trị người khác thông qua việc yêu cầu chấp hành các quyết định do người đó ban hành và chịu sự kiếm soát của họ, hoặc cũng có thể hiểu hành chính là điều hành - khai thác, huy động và sử dụng các nguồn lực (cơ sở vật chất, tài nguyên, nhân lực, tài chính.) theo quy định (luật, hoặc điều lệ) nhằm đạt được mục tiêu của hệ thống (tổ chức, hoặc Nhà nước). Như vậy, có thể định nghĩa hành chính là hoạt động chấp hành và điều hành trong phạm vi tô chức theo những quy định nhằm đạt được mục tiêu đã đê ra. Khái niệm hành chính nhà nước Quản lý nhà nước bao gồm hoạt động của các cơ quan: cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp, trong khi hành chính nhà nước chỉ là hoạt động của hệ thông các cơ quan hành pháp từ Trung ương đến địa "(Owen E. Hughes, Public Management and Administration, Third Edition, Published by Palgrave Macmilan, 2003, p 6). Như vậy, hành chính nhà nước chỉ là một bộ phận của quản ly nhà nước. Hay nói cách khác, hành chính nhà nước có phạm vi hẹp hơn so với quản lý nhà nước bởi: Hành chính nhà nước là hoạt động thực thi quyền hành pháp của Nhà nước, tức là chỉ thực hiện hoạt động chấp hành và điều hành; chủ thể của hành chính nhà nước là các cơ quan, cá nhân có thâm quyền trong hệ thống hành chính nhà nước. Như vậy, hành chỉnh nhà nước là hoạt động thực thí quyền hành pháp của Nhà nước; là hoạt động chấp hành và điều hành của cơ quan hành chính nhà nước trong quan lý xã hội theo khuôn khổ pháp luật nhằm duy trì sự ôn định và phát triển các lĩnh vực của đời sống xã hội. Il VAI TRO CUA HANH CHINH NHÀ NƯỨC Trong quản lý xã hội, hành chính nhà nước có vai trò quan trọng đối với sự tổn tại và phát triển các ngành, lĩnh vực, các vùng của một quốc gia. Trong đó phải kể đến một số vai trò chủ yếu dưới đây. Vai trò hiện thực hoá các mục tiêu phát triển Vai trò này xuất phát từ chức năng thực thi quyền hành pháp của cơ quan hành chính nhà nước và địa vị pháp lý của cơ quan này đối với cơ quan quyền lực - cơ quan đại biểu của nhân dân (cơ quan chính trị). Chủ thể hành chính nhà nước có trách nhiệm chấp hành ý chí của các cơ quan chính trị về mục tiêu phát triển của địa phương hay quốc gia; về phục vụ lợi ích chung của xã hội, của nhân dân. Hành chỉnh nhà nước có vai trò hiện thực hóa các mục tiêu phát triển, các ý tưởng chính trị trong đời sống xã hội. Vai trò điều phối các hoạt động kinh tế - xã hội Vai trò này xuất phát từ những hoạt động cụ thẻ để hoàn thành chức năng điều hành của cơ quan hành chính nhà nước như: hoạt động định hướng (xây dựng quy hoạch, kể hoạch), duy trì các quan hệ xã hội (ban hành thể chế hành chính); hướng dẫn, tổ chức thực hiện Hiến pháp, Luật, Chính sách.; kiểm tra, thanh tra và xử lý những vỉ phạm pháp luật. 9 Thực hiện điều phối các hoạt động kinh tế - xã hội nhằm đạt mục tiêu đề ra với hiệu quả cao nhất. Vai trò thúc day xã hội phát triển ôn định, bền vững Hành chính nhà nước có vai trỏ duy trì và thúc đây xã hội phát triển theo định hướng. Đây là vai trò tạo động lực của chủ thể hành chính với các đối tượng quản lý trong xã hội để thực hiện mục tiêu của hành chính và làm tốt những vai trò trên. Hành chính nhà nước luôn có trách nhiệm duy tri và tạo lập môi trường cùng những điều kiện thuận lợi cho sự phát triển các yếu tố tham gia vào phát triển xã hội như: khai thác, quản lý và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực tự nhiên, kinh tế và xã hội, trong đó quan trọng nhất là nguồn lực con người; ngăn ngừa các biểu hiện tiêu cực trong thực thí pháp luật; khắc phục những thất bại của thị trường do các quy luật gây ra.