TẬP ĐOÀN DẦU KHÍ VIỆT NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG DẦU KHÍ GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: GIA CÔNG CẮT GỌT KIM LOẠI 1 NGHỀ: SỬA CHỮA THIẾT BỊ CHẾ BIẾN DẦU KHÍ TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP (Ban hành kèm theo Quyết định số: 194/QĐ-CĐDK ngày 25 tháng 03 năm 2020 của Trường Cao Đẳng Dầu Khí) Bà Rịa-Vũng Tàu, năm 2020 (Lưu hành nội bộ) TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. Trang 2/230 LỜI GIỚI THIỆU Giáo trình “Gia công cắt gọt kim loại 1”được biên soạn nhằm làm tài liệu giảng dạy và học tập chính thức cho sinh viên học nghề sửa chữa thiết bị chế biến dầu khí hệ đào tạo trung cấp của Trường Cao Đẳng Dầu Khí. Mô đun “Gia công cắt gọt kim loại 1” là mô đun chuyên môn nghề trong danh mục các môn học/môđun đào tạo bắt buộc thuộc chương trình đào tạo hệ trung cấp nghề, nghề sửa chữa thiết bị chế biến dầu khí và là mô đun thứ 11 trong chương trình đào tạo.
Để lĩnh hội có hiệu quả các kiến thức của môn học này, sinh viện cần được trang bị đầy đủ các kiến thức khoa học tự nhiên ở bậc học phổ thông, kiến thức các môn học cơ sở ngành cơ khí trước đó, bao gồm vẽ kĩ thuật, vật liệu cơ khí và công nghệ kim loại, cơ học lý thuyết, sức bền vật liệu, Dung sai. Nội dung giáo trình gồm 03 phần Giáo trình được biên soạn với sự tham khảo nhiều tài liệu, sách, giáo trình của cùng môn học cũng như các môn liên quan khác dành cho các hệ đào tạo đại học, cao đẳng, đào tạo nghề và trung học chuyên nghiệp trong nước. Các tài liệu tiêu chuẩn, tài liệu tra cứu, v.v… của Việt Nam. Trong quá trình biên soạn, người biên soạn đã nhận được sự hỗ trợ về nhiều mặt và xin chân thành gửi lời cảm ơn sâu sắc tới Ban giám hiệu nhà Trường, các đồng nghiệp, và hơn hết là các tác giả, đồng tác giả của các tài liệu tham khảo.
Nhằm tạo điều kiện cho người học có một bộ tài liệu tham khảo mang tính tổng hợp, thống nhất và mang tính thực tiễn sâu hơn. Nhóm người dạy chúng tôi đề xuất và biên soạn Giáo trình Gia Công Cắt Gọt Kim Loại 1 dành riêng cho người học trình độ Trung Cấp. Nội dung của giáo trình bao gồm các phần sau: Phần 1: Gia Công Nguội. Phần 2: Gia Công Phay Phần 3: Gia Công Tiện.
Giáo trình được biên soạn lần đầu nên không tránh khỏi những thiếu sót hoặc những điểm chưa phù hợp với đối tượng học sinh cũng như với chương trình đào tạo nghề. Người biên soạn rất mong nhận được ý kiến đóng góp của các đồng nghiệp cũng như quý độc giả để xây dựng giáo trình hoàn thiện hơn. Mọi ý kiến góp ý xin vui lòng Trang 3/230 gửi về Khoa Cơ Khí Động Lực - Trường Cao Đẳng Dầu Khí – số 43 đường 30/4, phường 9, TP. Vũng Tàu, điện thoại: +84643838157, số máy lẻ 422 hoặc gửi email về hộp thư : khanhtk@pvmtc.vn Xin chân thành cảm ơn ! Bà Rịa Vũng Tàu, ngày 25 tháng 03 năm 2020 Tham gia biên soạn 1.
Chủ biên ThS. Trần Kim Khánh 2. Lê Anh Dũng Trang 4/230 MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU .5 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ .7 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN .12 PHẦN 1: GIA CÔNG NGUỘI .21 BÀI 1: TỔNG QUAN VỀ GIA CÔNG NGUỘI .21 BÀI 2: SỬ DỤNG CÁC LOẠI DỤNG CỤ TRONG GIA CÔNG NGUỘI .25 BÀI 3: VẠCH DẤU VÀ CƯA KIM LOẠI .36 BÀI 4: KHOAN KIM LOẠI .41 BÀI 5: GIŨA KIM LOẠI .49 BÀI 6: CẮT REN NGOÀI BẰNG BÀN REN .57 BÀI 7: CẮT REN TRONG BẰNG ĐẦU TARO .64 PHẦN 2: GIA CÔNG PHAY.70 BÀI 1: TỔNG QUAN VỀ NGHỀ PHAY KIM LOẠI .70 BÀI 2: KIỂM TRA VÀ VẬN HÀNH MÁY PHAY.74 BÀI 3: CÁC LOẠI DAO PHAY VÀ CÁCH GÁ LẮP DAO PHAY .81 BÀI 4: PHAY MẶT PHẲNG SONG SONG, VUÔNG GÓC .89 BÀI 5: PHAY MẶT PHẲNG NGHIÊNG .100 BÀI 6: PHAY MẶT PHẲNG BẬC .107 PHẦN 3: GIA CÔNG TIỆN .116 BÀI 1: TỔNG QUAN VỀ NGHỀ TIỆN KIM LOẠI .116 BÀI 2: VẬN HÀNH VÀ BẢO DƯỠNG MÁY TIỆN VẠN NĂNG .121 BÀI 3: SỬ DỤNG CÁC LOẠI ĐỒ GÁ TRÊN MÁY TIỆN VẠN NĂNG .136 BÀI 4: DAO TIỆN - MÀI DAO TIỆN .144 BÀI 5: TIỆN MẶT ĐẦU VÀ KHOAN LỖ TÂM .155 Trang 5/230 BÀI 6: TIỆN TRỤ TRƠN .167 BÀI 7: TIỆN TRỤ BẬC .174 BÀI 8: TIỆN RÃNH VÀ TIỆN CẮT ĐỨT .183 TRÌNH TỰ GIA CÔNG .187 BÀI 9: KHOAN LỖ TRÊN MÁY TIỆN .193 BÀI 10: TIỆN LỖ SUỐT .199 BÀI 11: TIỆN LỖ BẬC .207 BÀI 12: TIỆN CÔN NGOÀI .215 BÀI 13: TIỆN CÔN TRONG .223 TÀI LIỆU THAM KHẢO .230 Trang 6/230 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Hình 2.1 Dụng cụ vạch dấu .2 Dụng cụ chấm dấu .6 Cách cầm đục .10 Kìm cắt và kìm nhọn .16 Thước kẹp .19 Cách chọn Ê tô.1 Vạch dấu trên mặt phẳng .2 Cấu tạo cưa cầm tay.2 Cấu tạo máy khoan .3 Lắp chuôi côn máy khoan.4 Tháo chuôi côn máy khoan.1 Cấu tạo giũa dẹt .2 Phân loại giũa .3 Chọn chiều cao của êtô .4 Cách cầm giũa .5 Tư thế đứng giũa.6 phương pháp cầm giũa .7 Giũa mặt cong.8 Cách giũa mặt cong .9 các loại giũa lỗ .1 Các loại bàn ren .2 Lắp bàn ren vào tay quay.3 Cắt ren bằng bàn ren .4 cách cắt ren bằng bàn ren .5 cách cắt ren bằng bàn ren .1 Các loại đầu taro .2 Cấu tạo đầu taro .3 Chuẩn bị phôi taro .1 Các chuyển động khi phay .2 Máy phay đứng và máy phay ngang.1 Cấu tạo máy phay trục đứng .2 Cấu tạo máy phay vạn năng trục ngang .1 Dao phay trụ răng thẳng .2 Dao phay trụ răng xoắn .3 Dao phay tổ hợp .4 Dao phay trụ răng thưa và răng nhặt .5 Dao phay mặt đầu .6 Dao phay ngón .8 Dao phay Modul .9 Dao phay Modul .10 Lắp trục dao lên máy phay ngang .11 Lắp trục dao lên máy phay ngang .12 Lắp trục dao lên máy phay ngang .13 Lắp trục dao lên máy phay đứng .14 Lắp trục dao lên máy phay đứng .1 Phay mặt phẳng ngang.2 Phay thuận và phay nghịch .3 Yêu cầu kỹ thuật về độ song song .4 Phương pháp phay thuận .5 Phương pháp phay nghịch .6 Phay mặt phẳng bằng máy phay trục ngang .7 Phay mặt phẳng bằng máy phay trục đứng .8 Gá đặt phôi trên Êtô .9 Kiểm tra bằng đồng hồ so .1 Mặt phẳng nghiêng được vạch dấu.2 Gá nghiêng phôi bằng góc chêm .3 Gá theo thước góc, dưỡng góc .4 Gá bằng êtô xoay vạn năng .5 Phay trên êtô xoay vạn năng .6 Đồ gá xoay vạn năng .7 Dùng dao phay góc .8 Kết cấu đầu máy phay đứng .9 Phay mặt phẳng nghiêng bằng mặt trụ của dao .10 Phay mặt phẳng nghiêng bằng dao phay mặt đầu .1 Phay mặt bậc bằng dao phay trụ .2 Phay mặt bậc bằng dao phay mặt đầu .3 Trình tự phay mặt bậc.4 Phay mặt bậc bằng dao phay ngón .5 Một số loại dao phay ngón thường dùng .6 Phay bẳng dao phay ngón .7 Phay bẳng dao phay đĩa .8 Sai hỏng khi phay mặt bậc.1 Máy tiện vạn năng .4 Máy tiện chép hình .1 Máy tiện vạn năng .4 Máy tiện chép hình .5 Cấu tạo máy tiện vạn năng .6 Cấu tạo hộp tốc độ trục chính .8 Bàn xe dao .9 Bàn trượt dọc .10 Bàn trượt trên.12 Đai ốc hai nữa .14 Mâm cặp 3 chấu tự định tâm .15 Mâm cặp 4 chấu không tự định tâm .16 Bánh răng thay thế .17 Hộp bước tiến dao .18 Hộp bước tiến dao .19 Hộp bước tiến dao .20 Cần khởi động máy.21 Tay quay du xích .22 Cài đặt tốc độ bước tiến dao .23 Cài cơ cấu chạy dao tự động .24 Bảo dưỡng băng máy .25 Kiểm tra băng máy .26 Bảo dưỡng tay quay du xích .27 Bảo dưỡng bánh răng thay thế .28 Kiểm tra mức dầu bôi trơn .1 Cấu tạo mâm cặp 3 chấu tự định tâm .2 Tháo lắp chấu kẹp .3 Sử dụng mâm cặp 4 chấu.4 Cấu tạo chống tâm cố định .5 Cách sử dụng .7 Mũi tâm ngược .9 Cách sử dụng Luynet tĩnh.11 Cách sử dụng Luynet động .13 Ống kẹp đàn hồi.14 Mâm đẩy tốc và tốc kẹp.15 Cách sử dụng tốc kẹp .1 Dao tiện mảnh hợp kim kẹp vít .2 Dao tiện mảnh hợp kim hàn .3 Cấu tạo dao tiện .4 Thông số hình học của dao tiện .5 Sự thay đổi góc khi gá dao .6 Sự thay đổi các góc khi tiện ngoài với dao không ngang tâm .7 Sự thay đổi các góc khi tiện lỗ với dao không ngang tâm .8 Gá dao tiện ngang tâm .9 Gá dao tiện ngang tâm .10 Mài dao tiện .11 Kiểm tra góc dao khi mài .12 Quét dọn phoi và tra dầu bôi trơn .13 Kiểm tra mức dầu trên máy .14 Vệ sinh nhà xưởng .1 Nhám bề mặt.2 Các kiểu tiện mặt đầu .3 Các dạng sai hỏng khi khoan tâm .4 Tiện mặt đầu .5 Các loại mũi khoan tâm .6 Bầu cặp và chuôi côn .8 Khoan lỗ tâm .1 Chi tiết bị côn .2 Chi tiết dạng tang trống .3 Chi tiết có hình dạng yên ngựa .4 Chi tiết gia công bị cong .5 Tiện trụ dài bằng kẹp mâm cặp và chống tâm .6 Tiện trụ dài bằng tốc kẹp và chống tâm .7 Đo kiểm tra kích thước đường kính .8 Đo kiểm tra kích thước dài .1 Bản vẽ chi tiết .2 Mặt bên của bậc không vuông góc với đường tâm chi tiết gia công .3 Vị trí bậc sai.4 Phương pháp tiện trụ bậc .5 Phương pháp tiện trụ bậc .6 Phương pháp tiện trụ bậc .7 Đo kiểm tra bằng thước kẹp .1 Tiện cắt rãnh .2 Bản vẽ chi tiết tiện rãnh .3 Dao tiện cắt rãnh .4 Tiện cắt rãnh .5 Tiện cắt rãnh .1 Cấu tạo mũi khoan .2 Góc độ phần cắt của dao tiện .3 Kiểm tra thông số hình học của lưỡi khoan khi mài .4 Dùng cán dao tiện làm cữ tỳ cho mũi khoan.5 Dùng luynet làm giá đỡ khi khoan .6 Khoan lỗ trên máy tiện .1 Dao tiện lỗ .2 Thông số hình học dao tiện lỗ .3 Phương pháp gia công tiện lỗ .4 Phương pháp kiểm tra lỗ .1 Dao tiện lỗ .2 Thông số hình học dao tiện lỗ .3 Thông số hình học dao tiện lỗ .4 Kiểm tra đường kính lỗ trụ .5 Kiểm tra chiều sâu lỗ trụ bậc .1 Các thông số cơ bản của mặt côn .2 Bản vẽ chi tiết .3 Gia công mặt côn bằng cách xoay ổ dao trên .1 Mặt côn trong .2 Phương pháp tiện côn trong.3 Phương pháp kiểm tra côn trong .