TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP QUẢNG NINH -------------------------------------- Chủ biên.s Ngô Thị Hài GIÁO TRÌNH ĐỊA CHÍNH ĐẠI CƯƠNG DÙNG CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC TRẮC ĐỊA (LƯU HÀNH NỘI BỘ) N¨m 2018 Môc lôc TT Néi dung Trang Môc lôc 2 1 Bµi më ®Çu 3 Ch-¬ng 1: Chøc n¨ng, nhiÖm vô vµ tæ chøc cña hÖ thèng ®Þa 10 2 chÝnh ViÖt Nam 1. Chøc n¨ng cña ®Þa chÝnh 10 1. NhiÖm vô cña ®Þa chÝnh 14 1. HÖ thèng c¬ quan qu¶n lý nhµ n-íc vÒ ®Êt ®ai 15 3 Ch-¬ng 2: B¶n ®å ®Þa chÝnh 25 2.
Kh¸i niÖm chung vÒ b¶n ®å ®Þa chÝnh 25 2. Néi dung cña b¶n ®å ®Þa chÝnh 27 2.3 HÖ thèng tû lÖ b¶n ®å ®Þa chÝnh 28 2. PhÐp chiÕu vµ hÖ to¹ ®é ®Þa chÝnh 29 2. Yªu cÇu ®é chÝnh x¸c b¶n ®å ®Þa chÝnh 33 2.
Ký hiÖu b¶n ®å ®Þa chÝnh 37 2. Chia m¶nh vµ ®¸nh sè b¶n ®å ®Þa chÝnh 38 2. B¶n ®å sè ®Þa chÝnh 40 4 Ch-¬ng 3: Thµnh lËp b¶n ®å ®Þa chÝnh 59 3. Kh¸i qu¸t c¸c ph-¬ng ph¸p thµnh lËp b¶n ®å ®Þa chÝnh 59 3.
Thµnh lËp BD§C theo ph-¬ng ph¸p ®o vÏ trùc tiÕp ngoµi 69 thùc ®Þa. Thành lập bản đồ địa chính bằng ảnh hàng không 79 3. Ứng dụng công nghệ thông tin để thành lập bản đồ địa 82 chính 5 Ch-¬ng 4: Sö dông vµ chØnh lý b¶n ®å ®Þa chÝnh 59 4. Sử dụng bản đồ địa chính 4.
Chỉnh lý bản đồ địa chính Tµi liÖu tham kh¶o 92 2 Bµi më ®Çu 1. Khái niệm về địa chính Đất đai là sản phẩm của tự nhiên, là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá mà thiên nhiên ban tặng cho con người. Đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng của môi trường sống, là địa bàn phân bố dân cư, xây dựng các công trình kinh tế, văn hoá, an ninh, quốc phòng. Đất là điều kiện, là nền tảng tự nhiên của mọi ngành sản xuất.
Để đảm bảo việc thực hiện quyền sở hữu đất đai, quyền sử dụng đất mà đo đạc địa chính và quản lý đất đai ra đời. Nó không ngừng phát triển trên cơ sở sự phát triển của sản xuất, trình độ khoa học kỹ thuật và tập quán của mỗi quốc gia, mỗi dân tộc. Để bắt đầu tìm hiểu về địa chính chúng ta cần làm quen với khái niệm về địa chính, đối tượng quản lý của nó, lịch sử phát triển của địa chính. * Định nghĩa về địa chính Theo từ điển Bách khoa toàn thư của Việt Nam năm 1996, " Địa chính là cơ quan nhà nước có nhiệm vụ đo đạc, thống kê đất đai trong cả nước".
" Bản đồ đất đai còn gọi là bản đồ giải thửa có tỷ lệ lớn thể hiện chi tiết từng thửa ruộng về vị trí, kích thước, diện tích, chủ sử dụng và được chính quyền công nhận". Định nghĩa này có phần chưa chính xác vì địa chính không chỉ là cơ quan quản lý nhà nước về đất đai. Theo nghĩa Hán - Việt thì "địa chính" là một từ gồm hai thành tố, "địa" là đất, mảnh đất, thửa đất, lãnh thổ,.; "chính" là công việc của nhà nước đề ra các nguyên tắc, luật lệ để quản lý xã hội. Như vậy, "địa chính" là công việc của nhà nước về quản lý đất đai.
Từ đó, có thể thấy rõ có hai kiểu định nghĩa về địa chính: - Thứ nhất, địa chính là bản kê khai về sở hữu và sử dụng đất đai, trong đó chứa đựng những thông tin tương đối đầy đủ đáp ứng yêu cầu của các tổ chức và cá nhân về các phương diện thu thuế, pháp lý và kinh tế. Nói cách khác nó là bộ hồ sơ quản lý đất bao gồm sổ địa bạ và bản đồ địa chính. - Thứ hai, coi địa chính là việc quản lý đất đai do nhà nước tiến hành, bao gồm ba khâu cơ bản là: thành lập bản đồ địa chính; thống kê số lượng, đánh giá chất lượng làm căn cứ tính thuế; xác định khía cạnh pháp lý của đất đai nhằm quy định nghĩa vụ và quyền lợi hợp pháp của chủ sở hữu, chủ sử dụng. Như vậy có thể hiểu: Địa chính là thể tổng hợp các tư liệu, văn bản xác định rõ vị trí, ranh giới, phân loại, số lượng, chất lượng của đất đai, quyền sử hữu, quyền sử dụng đất làm cơ sở cho việc phân bổ, đánh thuế, và của việc 3 quản lý, bao gồm trách nhiệm thành lập, cập nhật và bảo quản các tài liệu địa chính.
Một cách tổng quát: Địa chính là khoa học về đo đạc bản đồ và quản lý đất đai. * Nội dung của địa chính Trong điều kiện Việt Nam, công tác quản lý nhà nước về đất đai bao gồm một hệ thống các biện pháp giúp cho các cơ quan quản lý nhà nước nắm chắc các thông tin đất đai, quản lý được quyền sở hữu, quyền sử dụng đất, đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho người sử dụng đất và bảo vệ môi trường. Nội dung của nó bao gồm: - Xây dựng và tổ chức thực hiện hệ thống chính sách, pháp luật về đất đai; - Điều tra đất đai, đo đạc, lập bản đồ địa chính, các loại bản đồ chuyên đề về đất đai để nắm chắc tình hình quản lý và sử dụng đất; - Xây dựng và tổ chức thực hiện quy hoạch sử dụng đất, kế hoạch sử dụng đất đáp ứng quy hoạch tổng thể và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; - Xây dựng và tổ chức thực hiện hệ thống tài chính đất đai bao gồm việc đánh giá, định giá đất, xây dựng hệ thống thuế và phí liên quan đến sử dụng đất; - Xây dựng và tổ chức thực hiện hệ thống hành chính quản lý đất đai bao gồm tổ chức bộ máy quản lý, đăng ký đất đai, lập hồ sơ địa chính, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thống kê, kiểm kê đất,. * Phân loại địa chính - Phân loại theo giai đoạn phát triển của địa chính + Địa chính thuế: là địa chính dựa trên cơ sở đăng ký đất đai nhằm thu thập thông tin phục vụ cho việc tính thuế.
Loại địa chính này được các nước tư bản lập ra thời kỳ đầu. + Địa chính pháp lý: Là đăng ký đất đai mà các nước dùng để bảo hộ cho quyền sở hữu, khích lệ việc giao dịch đất dai, ngăn cản việc đầu cơ đất. Khi đất đai đã được đăng ký thì quyền sở hữu, quyền sử dụng đất đã được pháp luật bảo hộ. + Địa chính đa mục đích: Là sự phát triển một bước của hai loại địa chính nói trên.
Mục đích không chỉ nhằm phục vụ thu thuế và đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng đất mà quan trọng hơn là cung cấp những tư liệu cơ bản cho quản lý đất đai toàn diện, cho việc lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, lập kế hoạch phát triển kinh tế xã hội, sử dụng đất có hiệu quả cao và bảo vệ môi trường. - Phân loại theo đặc điểm và nhiệm vụ của địa chính 4 + Địa chính ban đầu: ở một thời kỳ, trong một khu vực, một địa hạt tiến hành điều tra một cách toàn diện toàn bộ đất đai, thành lập bản đồ địa chính, lập hồ sơ địa chính. Đây không phải là hồ sơ địa chính đầu tiên trong lịch sử của khu vực, nhưng nó bắt đầu cho một thời kỳ mới. + Địa chính thường xuyên hay địa chính biến động: Là sự theo dõi, quản lý các biến động về tình trạng số lượng, chất lượng, phân bố không gian, quyền sở hữu, quyền sử dụng đất.
Địa chính biến động dựa trên cơ sở địa chính ban đầu để bổ xung và cập nhật thông tin. - Phân loại địa chính theo các cấp quản lý + Địa chính quốc gia: dùng để chỉối tượng địa chính thuộc sở hữu nhà nước, phục vụ quản lý thống nhất trong phạm vi toàn quốc. + Địa chính địa phương: đối tượng địa chính thuộc sở hữu quốc gia, sở hữu tập thể hoặc cá nhân trong phạm vi địa phương. - Phân loại địa chính theo độ chính xác + Địa chính đồ giải: Là địa chính thiết lập trên cơ sở đo vẽ đồ giải, sử dụng bàn đạc mà sản phẩm đầu tiên là bình đồ địa chính tỷ lệ lớn.
Có thể sử dụng phương pháp đồ giải để đọc toạ độ, khoảng cách, góc, diện tích, nhưng nó chỉ đạt độ chính xác hạn chế. + Địa chính số: ở thực địa trực tiếp đo được toạ độ của các điểm bằng các máy toàn đạc điện tử, hoặc đo các yếu tố khác như góc, cạnh rồi tính ra toạ độ, diện tích để lưu trữ, sử dụng. Độ chính xác của kết quả tốt hơn phương pháp đồ giải. Đối tượng quản lý của địa chính Đối tượng quản lý của địa chính là đất đai và các vật kiến trúc kèm theo.
* Đất đai Theo FAO (Tổ chức Nông Lương thế giới), đất đai là một phần diện tích cụ thể của bề mặt trái đất bao gồm cả các yếu tố cấu thành môi trường sinh thái ngay bên trên và dưới bề mặt đất như khí hậu, thổ nhưỡng, địa hình, thuỷ văn, các lớp trầm tích, động thực vật,. và những biến đổi các đất do hoạt động của con người trong quá khứ và hiện tại để lại. Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992, điều 17 ghi rõ: " Đất đai, rừng núi, sông hồ, nguồn nước, tài nguyên trong lòng đất, nguồn lợi ở vùng biển, thềm lục địa và vùng trời, vốn tài sản do nhà nước đầu tư vào các xí nghiệp, công trình thuộc các ngành và lĩnh vực kinh tế, văn hoá, xã hội, khoa học, kỹ thuật, ngoại giao, an ninh, quốc phòng cùng các tài sản khác mà pháp luật quy định là của nhà nước, đều thuộc sở hữu toàn dân." 5 Trong Luật đất đai của Việt Nam năm 1993 đã nêu rõ: Đất đai là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là nguồn nội lực, nguồn vốn to lớn của đất nước, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh, quốc phòng; có ý nghĩa kinh tế, chính trị, xã hội sâu sắc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Đất đai có các đặc tính cơ bản và vai trò như sau: - Đất đai là tài nguyên quý giá với diện tích có hạn.
Trên toàn thế giới, phần lớn diện tích bề mặt địa cầu được bao phủ bởi đại dương, tổng diện tích nhô lên khỏi mặt nước là 13.250 triệu ha và 1.527 triệu ha bị bao phủ bởi băng. Trong diện tích đó có 12% là đất cạnh tác, 24% là đất đồng cỏ, 32% là đất rừng, 32% là đất cư trú và đầm lầy.