NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC LOI GIỚI THIỆU Cuốn sách Dân tộc học đại cương do đập thé. các tác giả là PGS. giảng dạy bộ môn Dân tộc học của khoa Lich sit, Trường dợi học Khoa học xã hội uà nhân van thudc Dai hoe Quốc gia Hà Nội biên soạn. Các tác giả đã trình bày dầy đủ những nội dung cơ bản của bộ môn Dân tộc học từ đối tượng, nhiệm vu, lịch sử hình thành đến các tiêu chí để xác dịnh tộc người uờ các loại hình cộng đồng người, từ các uấn dề chung của xã hội nguyên thủy, các hình thái tôn giáo sơ khai dến một số uấn đề cụ thể của Việt Nam, Tuy nhiên do diều kiện thời gian, cóc tác giả chúa thể di sâu vaio che ngành khoa học kế cận uờ cóc đặc trung của ăn hóa lộc người.
Dân tộc học đại cương sẽ được dùng để giảng dạy trong các trường dại học thuộc cúc ngònh khoa học xó hội va nhân van, nén ngoài những kiến thúc cœ bản dã được xác định, còn có một số uốn đề còn dong được bàn luên, những các tác giả vdén mạnh dẹn trình bày trong cuốn sóch uới mong muốn được gợi mở để người dọc tiếp tục nghiên cứu, suy nghỉ. NXB Giáo đục rất mong các bạn dọc góp ý, dể lần xuất bản sau cuốn sóch được hoàn chỉnh hơn. Nhân cuốn sách được ra mắt bạn doc, NXB Giéo đục xin chân thành cảm ơn PGS. Khổng Diễn ~ Viện trưởng Viện Đân tộc học dã dọc duyệt uà góp cho nhiều ý kiến quý báu.
NXB Giáo dục LOI NOI DAU Dén tộc học là một ngành của khoa học nhôn van, chuyén nghiên cứu uề cóc tộc người. Đối uới thế giới, Dân tộc học trở thành khoa học độc lộp từ giữa thế bÌ thứ XIX; còn 6 Viet Nam môn học này dược giảng dạy trong một số trường dại học, trước tiên là Đại học Tổng hợp Hà Nội, từ năm 1960. Trong những năm gần dây, Dân tộc học được đưa uào giảng dạy ở nhiều loại hình trường lớp, cd các trường dại học quôn su, van héa vd các trường cán bộ dân sự. VÌ uậy, các cớn bộ giảng dạy của Bộ môn Dôn tộc học, khoa Lịch sử, Trường đại hoc Khoa hoc xé héi va nhén van thuộc Đại hoc Quốc gia Hà Nội đã biên soạn cuốn Dân tộc học đợi Cương.
Bài thú nhất : Những uấn đề chung, PGS. Bài thủ hai : Các chủng tộc uà mối quan hệ uới dân tộc, TS, Lam Bé Nam. Bai thit ba : Céc ngit hé trén thế giới, TS. Bài thú tư ( Các tiêu chỉ uà các loại hình cộng đồng tộc người, PGS.
Lê Sỉ Giáo, Đài thủ năm : Một số uốn đề cơ bản của xả hội nguyên. Bai thit adu : Các hỳnh thái tôn giáo sơ khai, PGS. Lê Si Giáo PGS. Lê Sỉ Giáo là người xây dựng đề cương cuốn sách vd đọc lại bản thảo lần cuối cùng.
Nhân địp sách dược xuất bản, chúng tôi xin chân thành câm ơn sự giúp đã lộn tình của nhiều giáo sư, cán bộ giảng dạy, các nhờ nghiên củu uờ đặc biệt là của Nhà xuốt bên Giáo dục. Nếu tập sách còn có sự khiếm khuyết, rốt mong bạn dọc lượng thit va góp ý hiến cho chúng tôi. Hà Nội, Quốc khánh lần thứ 50. Các tác giả LOI NOI DAU NHAN TAI BAN CUON SACH LAN THU HAI Cuốn Dan tộc học đại cương "được dùng để giảng dạy trong các trường đại học thuộc các ngành nhân khoa học xã hội và văn" (lời Nhà xuất bản Giáo dục) được in lần đẩu tiên vào năm 1995.
Trong lần tái bản thứ nhất, năm 1997, chúng tôi chưa có điều kiện sửa chữa, bổ sung. Trong lần tái bản này, với thực tế mấy năm giảng dạy theo các nội dung của giáo trình và tiếp thu các ý kiến đóng góp của các nhà khoa học trong và ngoài trường, các cán bộ làm công tác giảng dạy và nghiên cứu dân tộc học nơi chung, các bạn sinh viên, chúng tôi có sửa chữa và biên tập lại một số bài cho phù hợp với việc giảng dạy và học tập của sinh viên, Bai thứ nhất, Những uấn dề chung, trước đây không chia thành các chương mục nhỏ thì lần này được chia chương mục một cách chỉ tiết và sửa chữa, bổ sung nhiều chỗ. đài thú hai, trước đây có tiêu đề là Các chủng tộc va méi quan hệ uới dén tộc, thì nay sửa lại là Các chủng tộc trên thế giới, cùng với việc sửa chữa một số sai sót và bổ sung thêm ' một số tư liệu mới, ` Còn lại, các bài thứ ba, thứ tư, thứ năm, thứ sáu có sửa chữa những chỗ in sai và một số tiểu tiết. Việc phân biên soạn công các bài không có gì thay đổi so với lần xuất bản đầu tiên.
Từ khi cuốn sách được công bố đến nay, các tác giả đã nhận được sự động viên, khích lệ của nhiều nhà khoa học, các cán bộ nghiên cứu, những người hoạt động trong các lĩnh vực công tác có liên quan đến yêu cầu phải sử dụng kiến thức dân tộc học. Đặc biệt, chúng tôi rất vui mừng là đã được các bạn sinh viên đón nhận và đánh giá đây là một cuốn giáo trình rõ ràng, lí thú, đễ học. Chúng tôi xin được bày tô lòng biết ơn chân thành đến tất cả những ai quan tâm đến cuốn sách và mong tiếp tục nhận được các ý kiến đóng gớp. Nhân lần tái bản thứ hai này, một lần nữa, chúng tôi xin cảm ơn Nhà xuất bản Giáo dục đã động viên, khích lệ các tác giả không chỉ có trong quá trình chuẩn bị bản thảo mà trong cả những lần sách chuẩn bị được tái bản.
Hà Nội, tháng Mạnh Xuôn năm Mậu Dần 1998 CÁC TÁC GIÁ «® Bài thứ nhất NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG I - ĐỐI TƯỢNG VÀ NHIỆM VỤ CỦA DÂN TỘC HỌC 1. Đối tượng Đân tộc học là một khoa học chuyên nghiên cứu uề các tộc người. Đối tượng của đân tộc học là các dân tộc (tộc dân, nhân dân) trên thế giới. Tất nhiên, quan niệm về đối tượng nghiên cứu của dân tộc học không phải trước kia đã được chuẩn định ngay như vậy.
Trong quá khứ một số nhà khoa học cho rằng con người là đối tượng của dân tộc học, một số khác thì lại cho là văn héa hoặc xã hội. Có một thời phổ biến quan điểm cho rằng đối tượng của dân tộc học là các đân tộc (peoples) nhưng về cơ bản chỉ chú ý đến các dân tộc không có chữ viết còn ở trong các thang bậc sớm của sự phát triển kinh tế - xã hội. Sự phổ biến quan niệm như vậy là thường có quan hệ với quá trình hình thành khoa học này gắn liền với thời kì hưng thịnh của chủ nghĩa thực dân châu Âu tư sản. Dân tộc học thoạt đầu có lợi thế nhằm vào việc nghiên cứu các dân tộc thuộc các lãnh thổ ngoài châu Âu, chủ yếu là các dân tộc chậm phát triển.
Trong cách hiểu như vậy dân tộc học cơ vẻ như là mâu thuẫn với sử học - được coi là khoa học nghiên cứu về các dân tộc "có lịch sử" trên cơ sở của các tài liệu chữ viết. Trong khi đớ dân tộc học giữ vai trò là khoa học về các dân tộc "không cớ lịch sử". Sự thiếu căn cứ của việc phân chia các đân tộc thành "có lịch sử" và "không có lịch sử" đã có từ lâu. Tuy nhiên, 7 những quan niệm đại loại như vậy giờ đây đã trở nên lỗi thời.
Sự thừa nhận rộng rãi trong các nhà chuyên môn về đối (ượng của dân tộc học là tất cả các dân tộc dù ở thang bộc phát triểu thốp hay cao, thiểu số Xây da số, dã lồn tại trong quá khử hay là dung tồn tại hiện 'noy. Cũng như đại bộ phận tên gọi của các ngành khoa học, thuật ngữ "Dân tộc học" - Ethnography, Ethnology là từ phái sinh của các yếu tố Hy Lạp cổ, gồm "ethnos", chuyển nghĩa tương đương là dân tộc (tộc người) và ÿraphein" có nghĩa là viết, là miêu tả. Tuy nhiên, ngày nay thuật ngữ đân tộc học được dùng phổ biến ở các nước phương Tây là Nhân học xã hội (Social Anthropology) hay Nhân học văn hớa (Cultural Anthropology). 6 đây, từ dân tộc trong tiếng Việt và các ngôn ngữ hiện đại khác hàm chứa nhiều ý nghĩa.
Dù vậy, khói niệm dên tộc thục chất phải được hiểu la tộc người (ethnic). Tộc người là hình thái đặc biệt của một tộp doin xã hội xuất hiện không phải là do ý nguyện của con người mà là trong kết quả của quá trình tụ nhiên - lich sử. Điểm đặc trưng của các tộc người là ở chỗ nó có tính bền vững và giống như là những quy tắc, các tộc người tồn tại hàng nghìn, hàng nghìn ñhăm. Mỗi tộc người có sự thống nhất bên trong xác định, cả những nét đặc thù để phân định nó với các tộc người khác.
Ý thức tự giác của những con người hợp thành tộc người riêng biệt đóng vai trò quan trọng cả trong sự đổng nhất hỗ tương, cá trong sự dị biệt với các cộng đồng tương tự khác trong hình thái phản đề của sự phân định "chúng ta" và "họ”. Theo do, điểu mà nhiều nhà khoa học chủ trương là đồng nhất bản chất của tộc người với ý thức tự giác là không chuẩn xác. Dang sau ý thức tự giác như vậy còn có các giá trị tổn tại khách quan một cách hiện thực trong các tộc người của những con người thâu thuộc. Nhiệm vụ Mỗi tộc người đều có các đặc điểm chung và các đặc trưng riêng biệt được biểu thị trong các dạng thức khác nhau về nếp 8 sống của các thành viên tộc người.
Nhiệm vụ nghiên cứu các tộc người là phải quán triệt cái chung và làm nổi bật cái riêng. a) Dân tộc học nghiên cúu ngôn hgữ tộc người như là một giá tri van hóa đặc biệt. Ngôn ngữ là công cụ cơ bản cho sự cộng đổng các cá nhân bao gồm vậo một tộc người phù hợp, phân định họ với đại bộ phận các tộc người khác. Bên cạnh ngôn ngữ, vai trò quan trọng hàng đầu trong sự phân loại các tộc người là văn hóa.
Các thành phần của văn hóa mang đặc tính truyền thống, đại chúng, được biểu hiện trong đời sống hàng ngày. Trong lĩnh vực của văn hớa vật chất, các truyền thống như vậy được thể hiện qua nhà cửa, đồ dùng gia đình, y phục, ăn uống. Trong đời sống tỉnh thần, đớ là các phong tục, tập quán, nghệ thuật dân gian, tôn giáo.