Giáo trình mô đun COLREG 72 nghề điều khiển tàu biển Trường Cao đẳng Hàng hải II năm 2021

Giáo trình nghiên cứu colreg 72 nghề điều khiển tàu biển trình độ cao đẳng trường cao đẳng hàng hải ii, trình bày lý thuyết rõ ràng, minh họa ví dụ thực tế, phù hợp sinh viên .

• Trường học: Trường Đại Học Giao Thông Vận Tải
• Chuyên ngành: Hàng Hải
• Đề tài: Giáo Trình COLREG 72: Quy Tắc Phòng Ngừa Va Chạm Tàu Thuyền Trên Biển
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: ĐÈN VÀ DẤU HIỆU
• 1.1. Điều 20: Phạm vi áp dụng
• 1.1.1. Giới thiệu điều luật
• 1.1.2. Phân tích phạm vi áp dụng
• 1.2. Điều 21: Các định nghĩa
• 1.2.1. Giới thiệu điều luật
• 1.2.2. Giải thích điều luật
• 1.3. Điều 22: Tầm nhìn xa của đèn
• 1.3.1. Giới thiệu điều luật
• 1.3.2. Giải thích điều luật
• 1.4. Điều 23: Tàu máy đang hành trình
• 1.4.1. Giới thiệu điều luật
• 1.4.2. Giải thích điều luật

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giáo Trình COLREG 72 Nền Tảng An Toàn Hàng Hải

Giáo trình COLREG 72 là tài liệu cốt lõi, diễn giải chi tiết Công ước quốc tế về phòng ngừa đâm va trên biển năm 1972, hay còn gọi là COLREGS 1972. Đây là bộ quy tắc hàng hải mang tính toàn cầu, được thông qua bởi IMO (Tổ chức Hàng hải Quốc tế), nhằm thiết lập một hệ thống luật lệ thống nhất cho tàu thuyền khi hành trình trên biển cả và các vùng nước nối liền. Mục tiêu cao nhất của công ước là ngăn chặn các vụ va chạm, đảm bảo an toàn sinh mạng, tài sản và bảo vệ môi trường biển. Nội dung của giáo trình không chỉ dừng lại ở việc liệt kê các điều luật mà còn phân tích sâu sắc, cung cấp các ví dụ thực tiễn và giải thích các thuật ngữ chuyên ngành. Việc nắm vững các quy định trong COLREG 72 là yêu cầu bắt buộc đối với mọi sĩ quan, thuyền trưởng và thuyền viên vận hành tàu biển. Các quy tắc này bao trùm mọi khía cạnh, từ việc bố trí và đặc tính của tín hiệu đèn và dấu hiệu tàu thuyền, các quy tắc về hành trình và điều động trong mọi điều kiện thời tiết, cho đến việc sử dụng tín hiệu âm thanh và trách nhiệm của các bên liên quan. Hiểu đúng và áp dụng chính xác luật tránh va trên biển là thước đo năng lực và sự chuyên nghiệp, quyết định trực tiếp đến an toàn hàng hải.

1.1. Lịch sử hình thành và vai trò của COLREGS 1972

COLREGS 1972 ra đời để thay thế cho các quy định trước đó (COLREG 60), vốn đã trở nên lỗi thời trước sự phát triển nhanh chóng của ngành hàng hải. Công ước này được IMO thông qua vào ngày 20 tháng 10 năm 1972 và chính thức có hiệu lực từ ngày 15 tháng 7 năm 1977. Vai trò của nó là tạo ra một ngôn ngữ chung và một bộ quy tắc ứng xử duy nhất cho tất cả các tàu thuyền, không phân biệt quốc tịch, kích thước hay loại tàu. Trước khi có COLREGS 1972, các quy tắc hàng hải thường mang tính địa phương và không đồng nhất, dẫn đến nhiều hiểu lầm và tai nạn đáng tiếc. Sự ra đời của công ước đã chuẩn hóa các hành động tránh va, quy định rõ ràng về quyền ưu tiên và trách nhiệm của mỗi tàu trong các tình huống đối đầu, cắt hướng hay vượt nhau. Đây là một văn kiện pháp lý quốc tế quan trọng, là một phần không thể thiếu của các công ước lớn khác như SOLAS.

1.2. Phạm vi áp dụng của Công ước quốc tế về phòng ngừa đâm va

Theo Điều 1 của COLREGS 1972, các quy tắc này được áp dụng cho "tất cả các tàu thuyền trên biển cả và trong các vùng nước nối liền với biển cả mà tàu biển có thể qua lại". Điều này có nghĩa là phạm vi của công ước bao trùm gần như toàn bộ các vùng nước mà hoạt động hàng hải diễn ra, từ đại dương mênh mông đến các eo biển, luồng lạch, và cửa sông. Tuy nhiên, công ước cũng thừa nhận quyền của các chính quyền địa phương trong việc ban hành các quy tắc đặc biệt cho cảng, sông, hồ hoặc các tuyến đường thủy nội địa. Mặc dù vậy, các quy tắc địa phương này phải "càng phù hợp với Quy tắc này càng tốt" để tránh xung đột và đảm bảo tính nhất quán. Bộ luật hàng hải Việt Nam cũng đã nội luật hóa các quy định của COLREG 72 để áp dụng cho các tàu thuyền hoạt động trong vùng biển Việt Nam.

II. Thách Thức Khi Vận Dụng Luật Tránh Va Trên Biển Thực Tế

Mặc dù luật tránh va trên biển được quy định rất chi tiết, việc áp dụng chúng trong thực tế luôn tồn tại nhiều thách thức. Yếu tố con người là nguyên nhân hàng đầu, khi sự mệt mỏi, thiếu tập trung hoặc diễn giải sai tình huống của sĩ quan trực ca có thể dẫn đến những quyết định sai lầm. Trách nhiệm của thuyền trưởng và thuyền viên trong việc duy trì cảnh giới liên tục (theo Quy tắc 5 COLREG 72) là rất lớn, nhưng không phải lúc nào cũng được đảm bảo tuyệt đối. Bên cạnh đó, các yếu tố khách quan như thời tiết xấu, đặc biệt là trong điều kiện tầm nhìn xa bị hạn chế, gây khó khăn cho việc nhận dạng đèn hành trình và dấu hiệu ban ngày của tàu khác. Sự đa dạng của các loại tàu thuyền, từ tàu hàng siêu lớn đến tàu cá nhỏ, mỗi loại có khả năng điều động và tín hiệu đặc thù khác nhau, cũng tạo ra các tình huống phức tạp. Việc không hiểu rõ đặc tính của các loại tàu thuyền đặc biệt như tàu lai dắt, tàu nạo vét hay tàu mất khả năng điều động có thể gây ra những vụ va chạm nghiêm trọng. Những thách thức này đòi hỏi người đi biển không chỉ thuộc lòng các quy tắc mà còn phải có kinh nghiệm, khả năng phán đoán và kỹ năng ra quyết định nhanh chóng, chính xác.

2.1. Nhận diện sai tín hiệu đèn và dấu hiệu tàu thuyền

Một trong những thách thức kỹ thuật lớn nhất là việc nhận diện và diễn giải chính xác các tín hiệu đèn và dấu hiệu tàu thuyền. Vào ban đêm hoặc trong điều kiện thời tiết xấu, việc nhầm lẫn giữa đèn cột, đèn mạn và đèn lái có thể dẫn đến đánh giá sai hướng di chuyển và hành động của tàu khác. Ví dụ, một tàu máy đang hành trình (trưng đèn cột, đèn mạn, đèn lái) có thể bị nhầm với một tàu đang lai dắt nếu không quan sát kỹ số lượng đèn cột. Tương tự, dấu hiệu ban ngày (hình cầu, hình nón, hình thoi) cũng có thể khó nhận biết từ xa hoặc khi bị che khuất. Việc không nhận ra một tàu đang trưng dấu hiệu mất khả năng điều động (hai hình cầu đen) hoặc bị hạn chế khả năng điều động (cầu-thoi-cầu) là cực kỳ nguy hiểm. Sự phức tạp càng tăng lên với các tàu đặc thù như tàu đánh cá hay tàu rà phá bom mìn, vốn có những hệ thống đèn và dấu hiệu rất riêng biệt.

2.2. Xử lý tình huống trong điều kiện tầm nhìn xa bị hạn chế

Hành trình trong điều kiện tầm nhìn xa bị hạn chế do sương mù, mưa lớn hoặc bão cát là một trong những kịch bản nguy hiểm nhất trên biển. Quy tắc 19 COLREG 72 được thiết lập riêng cho những tình huống này. Thách thức lớn nhất là mọi hành động đều phải dựa vào thông tin từ radar và các thiết bị điện tử khác, thay vì quan sát bằng mắt thường. Sĩ quan phải có khả năng diễn giải chính xác các tín hiệu trên màn hình radar, xác định nguy cơ va chạm chỉ dựa trên dữ liệu về hướng và khoảng cách. Việc quyết định thay đổi hướng đi hay tốc độ phải được thực hiện một cách thận trọng để tránh tạo ra một tình huống nguy hiểm mới với một con tàu khác chưa được phát hiện. Hơn nữa, việc phát và lắng nghe các tín hiệu âm thanh trên biển theo quy định là cực kỳ quan trọng để thông báo sự hiện diện của mình và nhận biết các tàu khác trong khu vực.

III. Phương Pháp Vận Dụng Quy Tắc Hành Trình Và Tránh Va Cốt Lõi

Để đảm bảo an toàn hàng hải, việc nắm vững và áp dụng nhuần nhuyễn các quy tắc hành trình và tránh va trong Phần B của COLREGS 1972 là yêu cầu tiên quyết. Các quy tắc này cung cấp một khuôn khổ rõ ràng để xác định trách nhiệm của các tàu thuyền khi có nguy cơ va chạm. Nguyên tắc cơ bản là mọi tàu thuyền phải luôn duy trì cảnh giới đúng mức bằng tất cả các phương tiện sẵn có (Quy tắc 5) và phải hành động dứt khoát, kịp thời để tránh va (Quy tắc 8). Khi hai tàu máy đi trong tình huống đối đầu, cả hai đều phải đổi hướng sang phải. Trong tình huống cắt hướng, tàu nào nhìn thấy tàu kia ở bên mạn phải của mình thì phải nhường đường. Đối với tàu thuyền vượt nhau, tàu vượt phải tránh đường cho tàu bị vượt. Việc hiểu rõ các quy tắc này giúp các sĩ quan hàng hải có thể dự đoán hành động của tàu khác và đưa ra các quyết định điều động phù hợp, tránh được sự do dự hoặc hành động mâu thuẫn có thể dẫn đến tai nạn. Đây là những kiến thức nền tảng trong mọi khóa đào tạo và thi bằng thuyền trưởng.

3.1. Phân tích các tình huống đối đầu cắt hướng và vượt nhau

Ba kịch bản va chạm phổ biến nhất được COLREGS 1972 định nghĩa rõ ràng. Tình huống đối đầu (Quy tắc 14) xảy ra khi hai tàu máy đi ngược chiều hoặc gần ngược chiều nhau; quy tắc yêu cầu cả hai phải tránh sang phải để đi qua nhau ở mạn trái. Tình huống cắt hướng (Quy tắc 15) xảy ra khi hai tàu máy có hướng đi giao nhau; tàu có tàu kia ở phía mạn phải của mình là tàu phải nhường đường và phải hành động sớm để tránh đi qua phía trước mũi tàu kia. Tàu được nhường đường phải duy trì hướng và tốc độ. Cuối cùng, tàu thuyền vượt nhau (Quy tắc 13) được định nghĩa khi một tàu tiến đến một tàu khác từ một hướng lớn hơn 22,5 độ sau trục ngang của tàu kia. Trong trường hợp này, tàu vượt, dù là tàu buồm hay tàu máy, đều có trách nhiệm tuyệt đối trong việc tránh đường.

3.2. Tầm quan trọng của Quy tắc 5 Cảnh giới và Quy tắc 7 Nguy cơ đâm va

Quy tắc 5 COLREG 72 yêu cầu mọi tàu thuyền phải "luôn luôn duy trì việc cảnh giới thích đáng bằng mắt nhìn, tai nghe cũng như bằng tất cả các phương tiện sẵn có phù hợp với hoàn cảnh và điều kiện hiện tại". Cảnh giới không chỉ là nhìn ra ngoài cửa sổ, mà là một quá trình tổng hợp thông tin từ radar, AIS, VHF và quan sát trực tiếp để có được một bức tranh toàn cảnh về tình hình giao thông. Quy tắc 7 bổ sung bằng cách yêu cầu sử dụng các phương tiện này để xác định sớm liệu "nguy cơ đâm va có tồn tại hay không". Nếu có bất kỳ nghi ngờ nào, nguy cơ đó phải được coi là đang tồn tại. Việc sử dụng radar để lấy phương vị và khoảng cách của các mục tiêu một cách có hệ thống là một yêu cầu cốt lõi của quy tắc này để phát hiện sớm các nguy cơ.

IV. Hướng Dẫn Nhận Biết Tín Hiệu Đèn Và Dấu Hiệu Tàu Thuyền

Phần C của COLREGS 1972 (Điều 20 đến 31) là một hệ thống ngôn ngữ hình ảnh và âm thanh phức tạp nhưng logic, cho phép người đi biển nhận biết trạng thái và ý định của các tàu khác. Việc nắm vững hệ thống tín hiệu đèn và dấu hiệu tàu thuyền là kỹ năng sống còn. Các đèn hành trình cơ bản bao gồm đèn cột (trắng, 225 độ phía trước), đèn mạn (xanh lá ở mạn phải, đỏ ở mạn trái, mỗi đèn 112,5 độ) và đèn lái (trắng, 135 độ phía sau). Sự kết hợp của các đèn này cho biết hướng đi và trạng thái của một tàu máy đang hành trình. Ngoài ra, các tàu có chức năng đặc biệt sẽ trưng thêm các đèn hoặc dấu hiệu riêng. Ví dụ, một tàu lai dắt sẽ có hai hoặc ba đèn cột theo chiều dọc, một tàu đánh cá sẽ có đèn xanh lục trên trắng (lưới vét) hoặc đỏ trên trắng (lưới khác). Việc ghi nhớ và nhận dạng nhanh chóng các cấu hình này, kể cả các dấu hiệu ban ngày tương ứng, giúp sĩ quan hàng hải đưa ra quyết định tránh va chính xác, đặc biệt khi hành trình trong khu vực có mật độ giao thông cao.

4.1. Giải mã hệ thống đèn hành trình và đèn hiệu đặc biệt

Đèn hành trình là tín hiệu cơ bản nhất. Tuy nhiên, hệ thống này trở nên phức tạp hơn với các đèn hiệu đặc biệt. Ví dụ, một tàu mất khả năng điều động sẽ trưng hai đèn đỏ chiếu sáng khắp bốn phía theo chiều dọc. Một tàu bị hạn chế khả năng điều động sẽ trưng ba đèn đỏ-trắng-đỏ. Một tàu bị mớn nước khống chế có thể trưng thêm ba đèn đỏ. Việc hiểu ý nghĩa của các tổ hợp đèn này là cực kỳ quan trọng vì chúng thông báo về những tàu có quyền ưu tiên cao hơn hoặc những tàu không thể điều động theo quy tắc thông thường. Giáo trình COLREG 72 cung cấp các hình ảnh minh họa chi tiết và giải thích rõ ràng cho từng trường hợp, là tài liệu không thể thiếu để học tập và tra cứu.

4.2. Ý nghĩa của các dấu hiệu ban ngày và tín hiệu âm thanh

Vào ban ngày, các dấu hiệu ban ngày thay thế cho đèn hiệu. Chúng bao gồm các hình dạng cơ bản: hình cầu, hình nón, và hình thoi màu đen. Ví dụ, một tàu đang neo sẽ treo một quả cầu ở phía mũi; một tàu đánh cá sẽ treo hai hình nón chụm đỉnh vào nhau. Bên cạnh đó, tín hiệu âm thanh trên biển (Điều 34 và 35) đóng vai trò quan trọng trong việc thông báo ý định điều động hoặc cảnh báo trong tầm nhìn hạn chế. Một tiếng còi ngắn nghĩa là "tôi đang đổi hướng sang phải", hai tiếng ngắn là "tôi đang đổi hướng sang trái", và ba tiếng ngắn là "máy tôi đang chạy lùi". Trong sương mù, một tàu máy đang chạy sẽ phát một hồi còi dài cách nhau không quá hai phút. Việc kết hợp quan sát dấu hiệu và lắng nghe tín hiệu âm thanh giúp tạo nên một hệ thống cảnh báo đa tầng, nâng cao đáng kể an toàn hàng hải.

V. Cách Áp Dụng Giáo Trình COLREG 72 Trong Đào Tạo Hàng Hải

Giáo trình COLREG 72 không chỉ là một văn bản pháp lý mà còn là công cụ đào tạo nền tảng cho ngành hàng hải toàn cầu. Từ các trường đại học hàng hải đến các trung tâm huấn luyện thuyền viên, việc giảng dạy và học tập các quy tắc này là bắt buộc. Quá trình đào tạo hiệu quả kết hợp giữa lý thuyết và thực hành. Sinh viên và sĩ quan phải thuộc lòng các điều luật, hiểu rõ bản chất và mục đích của từng quy tắc. Sau đó, kiến thức này được củng cố thông qua các bài tập tình huống, thảo luận và đặc biệt là qua các phần mềm mô phỏng COLREG 72. Các hệ thống mô phỏng hiện đại có thể tái tạo lại vô số kịch bản giao thông trên biển, từ những tình huống đơn giản như hai tàu cắt hướng trong điều kiện thời tiết tốt, đến những tình huống phức tạp như tránh va trong luồng hẹp có nhiều tàu cá và tầm nhìn bị hạn chế. Việc áp dụng kiến thức vào môi trường mô phỏng giúp người học rèn luyện kỹ năng ra quyết định dưới áp lực, chuẩn bị cho họ trước khi đối mặt với các tình huống thực tế. Đây là một phần quan trọng trong việc cấp chứng chỉ sĩ quan hàng hải và thi bằng thuyền trưởng.

5.1. Tích hợp vào chương trình cấp chứng chỉ sĩ quan hàng hải

Kiến thức về COLREGS 1972 là một trong những học phần quan trọng nhất và chiếm tỷ trọng lớn trong các kỳ thi lấy chứng chỉ sĩ quan hàng hải và nâng cao năng lực. Các câu hỏi thi không chỉ kiểm tra khả năng ghi nhớ các quy tắc mà còn tập trung vào khả năng phân tích và áp dụng vào các tình huống giả định. Các cơ quan quản lý hàng hải, tuân thủ theo tiêu chuẩn của IMO, yêu cầu tất cả các ứng viên phải chứng minh được sự am hiểu sâu sắc về luật tránh va. Chương trình đào tạo thường được cấu trúc theo các phần của công ước, bắt đầu từ các quy tắc chung, sau đó đến quy tắc hành trình và tránh va, và cuối cùng là hệ thống đèn và dấu hiệu. Việc này đảm bảo một nền tảng kiến thức vững chắc cho thế hệ sĩ quan hàng hải tương lai.

5.2. Vai trò của phần mềm mô phỏng COLREG 72 trong huấn luyện

Công nghệ mô phỏng đã cách mạng hóa việc đào tạo hàng hải. Các phần mềm mô phỏng COLREG 72 cho phép học viên thực hành trong một môi trường an toàn và có kiểm soát. Họ có thể điều khiển một con tàu ảo, đối mặt với hàng chục mục tiêu khác nhau, mỗi mục tiêu tuân thủ hoặc vi phạm các quy tắc tránh va. Người hướng dẫn có thể tạo ra các kịch bản tùy chỉnh để kiểm tra các kỹ năng cụ thể, chẳng hạn như hành động trong tầm nhìn xa bị hạn chế hoặc khi một trong các thiết bị của tàu gặp sự cố. Việc ghi lại và phân tích lại các buổi thực hành giúp học viên nhận ra lỗi sai của mình và rút kinh nghiệm. Đây là một công cụ vô giá để chuyển đổi kiến thức lý thuyết từ sách vở thành kỹ năng thực tế trên buồng lái.

VI. Kết Luận Tương Lai An Toàn Hàng Hải Và Vai Trò Của COLREG

Kể từ khi ra đời, COLREGS 1972 đã và đang là trụ cột không thể thay thế của an toàn hàng hải toàn cầu. Bộ quy tắc này đã cứu sống vô số sinh mạng và ngăn chặn hàng ngàn vụ va chạm bằng cách cung cấp một bộ luật ứng xử chung, dễ hiểu và được chấp nhận rộng rãi. Mặc dù công nghệ hàng hải liên tục phát triển với sự ra đời của tàu tự hành và các hệ thống hỗ trợ hàng hải thông minh, các nguyên tắc cơ bản của COLREG về cảnh giới, hành động sớm và dứt khoát, và trách nhiệm của người đi biển vẫn giữ nguyên giá trị. Tương lai của ngành hàng hải có thể chứng kiến sự điều chỉnh, bổ sung các quy tắc để phù hợp với các phương tiện mới, nhưng tinh thần cốt lõi của Công ước quốc tế về phòng ngừa đâm va trên biển sẽ tiếp tục là kim chỉ nam cho mọi hoạt động trên biển. Việc liên tục học hỏi, cập nhật và áp dụng nghiêm túc giáo trình COLREG 72 không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là đạo đức nghề nghiệp của mỗi người đi biển, góp phần xây dựng một môi trường hàng hải an toàn và bền vững.

6.1. Tổng kết những quy tắc phòng ngừa va chạm quan trọng nhất

Tóm lại, những nguyên tắc vàng của COLREG bao gồm: luôn duy trì cảnh giới thích đáng (Quy tắc 5), xác định sớm nguy cơ đâm va (Quy tắc 7), và thực hiện hành động tránh va một cách rõ ràng và kịp thời (Quy tắc 8). Việc hiểu rõ và áp dụng đúng các quy tắc cho các tình huống đối đầu, cắt hướng, và vượt nhau là nền tảng của việc điều động an toàn. Đồng thời, khả năng nhận diện chính xác các tín hiệu đèn và dấu hiệu tàu thuyền cùng các tín hiệu âm thanh là chìa khóa để hiểu được trạng thái và ý định của các tàu khác, đặc biệt trong các tình huống phức tạp hoặc tầm nhìn kém. Đây là những kiến thức cốt tử mà mọi người đi biển phải mang theo trong suốt sự nghiệp của mình.

6.2. Hướng phát triển và những sửa đổi tiềm năng trong tương lai

Với sự phát triển của tàu tự hành (MASS - Maritime Autonomous Surface Ships), IMO và các quốc gia thành viên đang nghiên cứu cách thức để tích hợp các phương tiện này vào khuôn khổ của COLREGS 1972. Các câu hỏi đặt ra bao gồm: một con tàu không người lái làm thế nào để "cảnh giới bằng mắt và tai"? Trách nhiệm pháp lý sẽ thuộc về ai khi xảy ra va chạm? Những sửa đổi trong tương lai có thể sẽ bao gồm các quy định về trao đổi dữ liệu điện tử giữa các tàu, chuẩn hóa các thuật toán tránh va cho tàu tự hành và định nghĩa lại một số khái niệm để phù hợp với bối cảnh công nghệ mới. Tuy nhiên, bất kỳ thay đổi nào cũng sẽ được thực hiện một cách thận trọng để không phá vỡ hệ thống đã được chứng minh là hiệu quả trong gần nửa thế kỷ qua, đảm bảo sự chuyển đổi sang kỷ nguyên số diễn ra một cách an toàn và có trật tự.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình mô-đun COLREG 72 (Bài giảng: Quy tắc phòng ngừa va chạm tàu thuyền trên biển - International Regulations for Preventing Collisions at Sea 1972) do Cục Hàng hải Việt Nam và Trường Cao đẳng Hàng hải II ban hành theo Quyết định số 29/QĐ-CĐHH II ngày 13 tháng 10 năm 2021 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là tài liệu giảng dạy chuyên ngành cốt lõi thuộc chương trình đào tạo nghề Điều khiển tàu biển ở trình độ Cao đẳng và Đại học Hàng hải.

Mục tiêu học tập của giáo trình là trang bị cho người học hệ thống kiến thức pháp lý và kỹ thuật hàng hải theo tiêu chuẩn của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO). Người học nắm vững các nguyên tắc bố trí, nhận diện hệ thống đèn hành trình, dấu hiệu ban ngày, xác định chính xác tính chất hoạt động, khả năng điều động của từng nhóm tàu thuyền và phân định nghĩa vụ tránh va trong mọi điều kiện tầm nhìn xa.

Cấu trúc giáo trình được tổ chức theo từng điều luật cụ thể của Công ước COLREG 72, phân chia rõ ràng thành hai phần: "Giới thiệu điều luật" (trích dẫn nguyên văn văn bản quy phạm) và "Giải thích điều luật" (phân tích cơ sở kỹ thuật, nguyên lý vật lý và căn cứ pháp lý). Cách tiếp cận này giúp người học không chỉ ghi nhớ câu chữ quy định mà còn hiểu rõ bản chất kỹ thuật hàng hải.

Điểm đặc thù của tài liệu là việc tích hợp các phụ lục kỹ thuật chi tiết (Phụ lục I về thông số quang học, Phụ lục II về tín hiệu nghề cá) cùng các án lệ thực tế từ tòa án hàng hải quốc tế và các mốc sửa đổi của IMO (như Nghị quyết A.464(XII) năm 1981), tạo cơ sở đối chiếu giữa quy chuẩn pháp lý và thực tiễn vận hành tàu biển.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Nội dung giáo trình tập trung vào các điều khoản quy định về nguyên tắc chung, hệ thống đèn và dấu hiệu nhận dạng tàu thuyền, bao gồm các chủ đề trọng tâm:

1. Nhóm quy tắc chung (Điều 1 và Điều 2):

   • Điều 1 (Phạm vi áp dụng): Xác định hiệu lực thi hành trên biển cả và các vùng nước nối liền theo Công ước Genève 1958; phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương trong việc ban hành quy tắc hành hải nội thủy (như quy định luồng tại eo Bosphorus từ ngày 01/05/1982 hoặc quy định trên lưu vực sông Seine); nguyên tắc áp dụng đối với tàu công vụ, tàu quân sự và hệ thống phân luồng do IMO phê chuẩn.
   • Điều 2 (Trách nhiệm): Quy định trách nhiệm pháp lý của chủ tàu, thuyền trưởng và thuyền bộ khi không tuân thủ quy tắc hoặc lơ là thực tiễn đi biển thông thường (ordinary practice of seamen); xác lập quyền và nghĩa vụ làm trái quy tắc trong hoàn cảnh đặc biệt để tránh nguy cơ đâm va trước mắt.

2. Quy định chung về đèn và dấu hiệu (Điều 20, Điều 21 và Điều 22):

   • Điều 20: Xác định khung thời gian trưng đèn (từ mặt trời lặn đến mặt trời mọc và ban ngày khi tầm nhìn xa hạn chế) cùng việc áp dụng dấu hiệu ban ngày.
   • Điều 21: Định nghĩa thông số hình học và quang học của 6 loại đèn cơ bản: đèn cột (cung $225^\circ$), đèn mạn xanh/đỏ (cung $112,5^\circ$), đèn lái (cung $135^\circ$), đèn lai dắt (màu vàng, cung $135^\circ$), đèn chiếu sáng khắp bốn phía (cung $360^\circ$) và đèn chớp ($\ge 120$ chớp/phút).
   • Điều 22: Phân loại tầm nhìn xa tối thiểu của đèn theo 3 nhóm chiều dài tàu: nhóm $\ge 50\text{m}$ (đèn cột 6 hải lý, các đèn khác 3 hải lý); nhóm từ $12\text{m}$ đến dưới $50\text{m}$ (đèn cột 5 hải lý, nếu dưới $20\text{m}$ là 3 hải lý, các đèn khác 2 hải lý); nhóm dưới $12\text{m}$ (đèn cột 2 hải lý, đèn mạn 1 hải lý).

3. Quy chuẩn bố trí đèn cho từng loại tàu chuyên biệt (Điều 23 đến Điều 29):

   • Tàu máy đang hành trình (Điều 23): Bố trí 2 đèn cột (đèn sau cao hơn đèn trước), đèn mạn và đèn lái; quy định riêng cho tàu đệm khí không có lượng chiếm nước (thêm đèn chớp vàng $360^\circ$) và tàu đệm khí có cánh (đèn chớp đỏ cường độ cao); quy định cho tàu máy nhỏ dưới $12\text{m}$ và dưới $7\text{m}$ có tốc độ không quá 7 hải lý/giờ.
   • Tàu lai kéo, lai đẩy (Điều 24): Bố trí 2 hoặc 3 đèn cột thẳng đứng tùy thuộc chiều dài đoàn lai (trên hay dưới $200\text{m}$); quy định về dấu hiệu hình thoi ban ngày; quy định cho cụm tàu lai đẩy gắn cứng, lai áp mạn và vật bị lai nửa chìm nửa nổi khó phát hiện (kể cả túi chứa chất lỏng "Dracones").
   • Tàu buồm và thuyền chèo tay (Điều 25): Trưng đèn mạn và đèn lái (không có đèn cột); tùy chọn 2 đèn $360^\circ$ đỏ trên - xanh dưới; dấu hiệu hình nón đỉnh chúc xuống phía trước khi vừa chạy buồm vừa chạy máy.
   • Tàu thuyền đánh cá (Điều 26): Phân biệt giữa tàu kéo lưới vét (2 đèn $360^\circ$ xanh trên - trắng dưới, dấu hiệu 2 hình nón đấu đỉnh) và tàu đánh cá khác như lưới rê (đỏ trên - trắng dưới); quy định đèn cột trắng bổ sung cho tàu kéo lưới dài $\ge 50\text{m}$ và đèn trắng chỉ hướng lưới khi ngư cụ trải xa trên $150\text{m}$.
   • Tàu mất khả năng điều động (NUC) và hạn chế khả năng điều động (RAM) (Điều 27): Tàu NUC trưng 2 đèn đỏ $360^\circ$ thẳng đứng (ban ngày: 2 hình cầu); tàu RAM trưng 3 đèn $360^\circ$ thẳng đứng đỏ - trắng - đỏ (ban ngày: cầu - thoi - cầu); quy chuẩn riêng cho tàu nạo vét luồng (báo hiệu bên có trở ngại và bên an toàn) và tàu dọn bom mìn (3 đèn xanh lục $360^\circ$, cự ly cảnh báo $1000\text{m}$).
   • Tàu bị mớn nước khống chế (Điều 28) và Tàu hoa tiêu (Điều 29): Tàu bị mớn nước khống chế trưng thêm 3 đèn đỏ $360^\circ$ thẳng đứng hoặc dấu hiệu hình trụ; tàu hoa tiêu trực ca trưng 2 đèn $360^\circ$ trắng trên - đỏ dưới.

4. Phụ lục kỹ thuật I và II:

   • Phụ lục I: Quy định tọa độ màu sắc theo Ủy ban Chiếu sáng Quốc tế (CIE), công thức tính toán cường độ ánh sáng $I = 3,43 \cdot 10^{-7} \cdot K^{-D} \cdot D^2$ (với hệ số truyền qua khí quyển $K = 0,8$), kích thước dấu hiệu hình học (hình cầu đường kính $\ge 0,6\text{m}$, hình trụ, hình thoi), góc triệt tiêu quang học (giảm dần trong phạm vi từ $1^\circ$ đến $3^\circ$ phía trước mũi tàu và $5^\circ$ sau góc $22,5^\circ$ sau trục ngang) và công thức tính độ cao đèn cột chính cho tàu cao tốc $y = \frac{(a + 17\Psi)C}{1000} + 2$.
   • Phụ lục II: Tín hiệu bổ sung cho tàu đánh cá hoạt động gần nhau (thả lưới: 2 đèn trắng; kéo lưới: trắng trên - đỏ dưới; lưới mắc chướng ngại: 2 đèn đỏ; lưới nổi: 2 đèn vàng chớp luân phiên).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình cung cấp nền tảng lý luận pháp lý hàng hải quốc tế kết hợp với các nguyên lý quang học và kỹ thuật tàu thủy. Người học được trang bị các định chuẩn đo lường quang thông hàng hải (độ rọi ngưỡng $2 \cdot 10^{-7}\text{ lux}$, tầm nhìn khí tượng 13 hải lý), nguyên lý bố trí hình học của hệ thống chiếu sáng hàng hải nhằm loại bỏ hiện tượng nhiễu sáng, cùng hệ thống tiêu chí phân định tình trạng pháp lý của tàu thuyền theo Công ước quốc tế.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Tính toán kiểm tra cường độ ánh sáng, khoảng cách lắp đặt đèn theo trục dọc và trục ngang thân tàu; kiểm tra góc che tối cho phép ($< 6^\circ$ đối với đèn $360^\circ$) và lắp đặt các tấm chắn sơn màu đen nhạt cho đèn mạn.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích hình thái tín hiệu ban đêm và dấu hiệu ban ngày để nhận định góc hướng đi, khoảng cách, chiều dài tương đối và trạng thái điều động của tàu lạ; đánh giá rủi ro đâm va trong các tình huống thực tế.
• Kỹ năng thực hành chuyên môn (Practical competencies): Thực hiện đúng quy trình trực ca buồng lái; vận hành, bảo dưỡng và xử lý sự cố thiết bị tín hiệu trên tàu (thay thế bóng dự phòng, ghi nhật ký tàu khi hỏng hóc, sử dụng đèn pha chiếu sáng dây lai theo Điều 36).

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình sử dụng phương pháp sư phạm giải nghĩa luật học kết hợp kỹ thuật hàng hải, đi từ việc phân tích câu chữ pháp lý của từng điều khoản đến việc giải thích cơ sở toán học và vật lý của các yêu cầu kỹ thuật.

Nội dung giảng dạy gắn liền với việc phân tích các vụ án hàng hải thực tế:

• Vụ va chạm giữa tàu Rio Marakana và tàu dầu Kabino: Tàu Rio Marakana bị hỏng máy chính nhưng không trưng 2 đèn đỏ mất khả năng điều động (NUC), dẫn đến việc tàu Kabino không nhường đường và gây ra tai nạn. Tòa án phán quyết lỗi hoàn toàn thuộc về tàu Rio Marakana.
• Vụ đâm va giữa tàu Mendaprndge và tàu Drake: Phán quyết của tòa án xác định rằng nếu một tàu chỉ có thể nhường đường sau một khoảng thời gian chậm trễ lớn thì về mặt pháp lý phải được coi là tàu mất khả năng điều động.

Các bài tập thực hành trong giáo trình yêu cầu người học:

• Tính toán độ cao đặt đèn mạn (không vượt quá 3/4 chiều cao cột đèn trước và thấp hơn đèn cột ít nhất $1\text{m}$ đối với đèn kết hợp trên tàu dưới $20\text{m}$).
• Tính khoảng cách thẳng đứng giữa các đèn đặt trên cùng đường trục ($2\text{m}$ đối với tàu $\ge 20\text{m}$, $1\text{m}$ đối với tàu $< 20\text{m}$).
• Vẽ sơ đồ và xác định vị trí dấu hiệu hình học (hình nón, hình thoi, hình trụ, cờ chữ "A" bằng tấm cứng cao tối thiểu $1\text{m}$).

Phương pháp đánh giá kết quả học tập bao gồm các bài kiểm tra lý thuyết (thời lượng 1 giờ theo cấu trúc mô-đun) và kiểm tra kỹ năng giải quyết bài tập tình huống nhận diện đèn hành trình.

Giáo trình hướng dẫn sinh viên tự học thông qua việc tra cứu các hệ thống thông tin an toàn hàng hải quốc tế như NAVAREA, NAVTEX, EGC, đồng thời đối chiếu văn bản COLREG 72 với các quy định luồng lạch đặc thù của chính quyền địa phương trước khi hành hải.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Giáo trình phân tích chi tiết tiến trình phát triển và các sửa đổi quan trọng của hệ thống quy tắc tránh va quốc tế:

1. So sánh giữa COLREG 60 và COLREG 72:

   • Quy định việc trưng đèn vào ban ngày trong điều kiện tầm nhìn xa hạn chế là yêu cầu bắt buộc tại khoản (c) Điều 20, thay vì chỉ mang tính khuyến nghị như trong COLREG 60.
   • Tăng tầm nhìn xa quy định của các loại đèn trên tàu có chiều dài từ $50\text{m}$ trở lên thêm 1 hải lý (đèn cột từ 5 lên 6 hải lý, các đèn khác từ 2 lên 3 hải lý).
   • Chuẩn hóa hệ số truyền qua khí quyển $K = 0,8$ (tương ứng tầm xa khí tượng 13 hải lý) thay cho giá trị $0,9$ trước đây, làm tăng gấp đôi yêu cầu về cường độ sáng thực tế đối với đèn cột.

2. Tích hợp các sửa đổi năm 1981 của IMO (Nghị quyết A.464(XII)):

   • Bãi bỏ quy định bắt buộc tàu lai kéo phải trưng đèn ở cột trước nhằm loại bỏ vùng sáng phản chiếu gây lóa mắt cho thuyền viên quan sát từ buồng lái trong điều kiện sương mù; cho phép bố trí đèn lai ở cột sau.
   • Bổ sung quy định tại Điều 24 đối với các vật bị lai nửa chìm nửa nổi khó phát hiện và quy định miễn trừ mang đèn chuẩn khi tàu thực hiện nhiệm vụ lai cứu nạn khẩn cấp (chuyển sang biện pháp chiếu sáng dây lai theo Điều 36).
   • Bổ sung định nghĩa và yêu cầu tín hiệu cho phương tiện mới: tàu chạy trên đệm không khí không có lượng chiếm nước (đèn chớp vàng 120 chớp/phút) và tàu đệm khí có cánh khi cất/hạ cánh (đèn chớp đỏ cường độ cao).

3. Chuẩn hóa kỹ thuật quốc tế:

   • Tích hợp bảng tọa độ góc màu sắc (trắng, xanh lục, đỏ, vàng) theo tiêu chuẩn của Ủy ban Chiếu sáng Quốc tế (CIE).
   • Đưa vào công thức xác định khoảng cách thẳng đứng giữa hai đèn cột trên tàu cao tốc có chiều dài từ $50\text{m}$ trở lên dựa trên độ chúi tại mớn nước đầy tải ($\Psi$).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình được thiết kế cho các nhóm đối tượng cụ thể trong hệ thống đào tạo và quản lý hàng hải:

• Sinh viên chuyên ngành: Sinh viên năm thứ 2 hoặc năm thứ 3 ngành Điều khiển tàu biển trình độ Cao đẳng và Đại học Hàng hải đang học mô-đun COLREG 72 hoặc chuẩn bị thực tập sĩ quan trực ca boong (OOW).
• Học viên thi cấp chứng chỉ: Thuyền viên, sĩ quan hàng hải tham gia các khóa ôn luyện, thi sát hạch lấy Giấy chứng nhận khả năng chuyên môn Sĩ quan trực ca hàng hải, Đại phó và Thuyền trưởng theo tiêu chuẩn Công ước STCW.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần cơ sở bao gồm: Nhập môn Hàng hải, Kết cấu tàu thủy, Khí tượng - Thủy văn hàng hải, Thiết bị hàng hải và Tiếng Anh chuyên ngành hàng hải cơ bản.
• Giảng viên và Cán bộ chuyên môn: Giảng viên sử dụng giáo trình làm khung chuẩn để xây dựng bài giảng lý thuyết và thiết lập kịch bản thực hành trên hệ thống mô phỏng buồng lái (Bridge Simulator); hoa tiêu hàng hải, cán bộ điều độ cảng và giám định viên pháp lý hàng hải sử dụng tài liệu để tra cứu quy chuẩn kỹ thuật khi xử lý tai nạn đâm va.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?
Tài liệu phục vụ trực tiếp cho sinh viên ngành Điều khiển tàu biển hệ Cao đẳng và Đại học Hàng hải, học viên ôn thi chứng chỉ chuyên môn sĩ quan trực ca boong, giảng viên hàng hải và cán bộ giám định an toàn hàng hải.

2. Cần kiến thức nền nào trước khi tiếp cận giáo trình?
Người học cần nắm được thuật ngữ tiếng Anh hàng hải cơ bản, nguyên lý kết cấu tàu thủy, các yếu tố khí tượng - hải văn và kiến thức cơ bản về thiết bị hàng hải (radar, la bàn, đèn hiệu).

3. Điểm khác biệt giữa giáo trình này với việc đọc văn bản Công ước COLREG 72 nguyên bản là gì?
Giáo trình không chỉ nêu nội dung điều luật mà cung cấp phần giải thích kỹ thuật chi tiết, công thức tính toán quang học theo Phụ lục I, II, phân tích nguyên nhân lỗi kỹ thuật thông qua các vụ án đâm va thực tế và đối chiếu sự thay đổi qua các mốc sửa đổi của IMO.

4. Làm sao để tự học và ghi nhớ hệ thống đèn, dấu hiệu hiệu quả?
Người học nên phân loại học tập theo từng nhóm tàu (tàu máy, tàu lai, tàu cá, tàu RAM/NUC, tàu mớn nước khống chế), ghi nhớ cung chiếu sáng theo sơ đồ hình học ($225^\circ, 112,5^\circ, 135^\circ, 360^\circ$) và liên hệ với các bài tập tình huống thực tế cùng các án lệ trong giáo trình.

5. Có tài liệu bổ trợ nào cần sử dụng kèm theo giáo trình?
Cần kết hợp nghiên cứu Công ước Genève 1958 về biển cả, các ấn bản sửa đổi bổ sung của IMO, các bản tin an toàn hàng hải quốc tế (NAVAREA, NAVTEX, EGC) và các quy tắc hành hải địa phương tại các vùng nước nội thủy, luồng cảng biển cụ thể.

---

Kết luận

Giáo trình mô-đun COLREG 72 của Trường Cao đẳng Hàng hải II cung cấp hệ thống kiến thức pháp lý và kỹ thuật chuẩn xác về phòng ngừa va chạm tàu thuyền trên biển. Tài liệu liên kết chặt chẽ giữa văn bản quy phạm quốc tế, các công thức kỹ thuật quang học thực nghiệm và án lệ thực tế từ các cơ quan tài phán hàng hải.

Lộ trình học tập đề xuất:

1. Nghiên cứu Chương 1 (Các quy tắc chung: Điều 1, Điều 2) để nắm vững phạm vi áp dụng và nguyên tắc pháp lý về trách nhiệm thuyền viên.
2. Học tuần tự hệ thống Đèn và Dấu hiệu (Điều 20 đến Điều 29), kết hợp tra cứu các yêu cầu kỹ thuật chi tiết tại Phụ lục I và Phụ lục II.
3. Vận dụng kiến thức nhận diện đèn/dấu hiệu vào các mô-đun tiếp theo về Hành động điều động tránh va và Hệ thống tín hiệu âm thanh, ánh sáng (Điều 32 đến Điều 37).

Nguồn tài nguyên bổ sung: Người học nên tham khảo thêm các Nghị quyết của Đại hội đồng IMO (như Nghị quyết A.464(XII)), các hải đồ chỉ dẫn luồng phân luồng quốc tế và quy chế quản lý hàng hải tại các vùng nước cảng biển Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: ĐÈN VÀ DẤU HIỆU 1. Điều 20: Phạm vi áp dụng 1. Giới thiệu điều luật: Điều 20. Phạm vi áp dụng a.

Các quy định tại phần này phải được áp dụng trong mọi điều kiện thời tiết. Các điều quy định về đèn phải được áp dụng từ khi mặt trời lặn đến khi mặt trời mọc và trong suốt khoảng thời gian này tàu thuyền không được trưng những đèn khác có thể gây nhầm lẫn với các đèn quy định tại Điều này hoặc làm giảm tầm nhìn xa hoặc gây ảnh hưởng đến đặc tính riêng biệt hoặc gây trở ngại cho việc cảnh giới thích đáng. Những đèn quy định trong Quy tắc này cũng có thể được trưng từ lúc mặt trời mọc đến lúc mặt trời lặn khi tầm nhìn xa bị hạn chế hoặc trong các trường hợp khác xét thấy cần thiết. Các điều liên quan đến dấu hiệu phải được áp dụng vào ban ngày.

Các đèn và dấu hiệu quy định tại các Điều này phải tuân thủ các yêu cầu của Phụ lục 1 quy tắc này. Phân tích phạm vi áp dụng 1.1 Yêu cầu của điều 20 là xác định cách thức chung về bố trí đèn hành trình và dấu hiệu trên tàu để phát hiện ra chúng một cách kịp thời, xác định đặc tính làm việc, khả năng điều động của chúng và đánh giá tương quan vị trí giữa các tàu. Vì các đèn và dấu hiệu là nguồn thông tin quan trọng đối với các tàu, chúng rất cần thiết để đánh giá đúng tình huống gặp nhau và áp dụng các quy tắc hành trình và những hành động để tránh nhau an toàn.2 Cân nhắc đến những vấn đề trên, khoản (a) của điều 20 xác định yêu cầu về trách nhiệm phải tuân thủ việc trưng các đèn và dấu hiệu không phụ thuộc vào điều kiện thời tiết. Đồng thời theo khoản (b) của điều này thì đèn hành trình phải được trưng từ lúc mặt trời lặn đến lúc mặt trời mọc.com 1 Baøi giaûng: Quy taéc phoøng ngöøa va chaïm taøu thuyeàn treân bieån 1 International regulations for preventing collisions at sea 1972 _ COLREGS 1972 1.3 Một yêu cầu mới trong khoản (c) của điều 20 là việc các đèn còn được trưng vào ban ngày trong điều kiện tầm nhìn xa hạn chế là bắt buộc, khác với trong Colerg 60 điều này chỉ là lời khuyên.4 Phân tích thực tế các vụ hoà giải / xét xử quốc tế cho thấy quan điểm đặc biệt nghiêm khắc của toà án và các tổ chức hoà giải của tất cả các nước đối với việc thực hiện các yêu cầu về trưng đèn hành trình và các dấu hiệu, đặc biệt là tất cả các đèn của tàu theo quy định của công ước quốc tế luôn phải được nhìn thấy rõ ràng.

Để đảm bảo được điều này, trên tàu phải tổ chức việc theo dõi một cách hệ thống tình trạng của các đèn hành trình (giữ cho chúng không bị tuyết, băng hay muội bám vào). Việc duy trì đúng cường độ của mạng điện trên tàu có ý nghĩa đặc biệt đối với việc đảm bảo độ sáng theo yêu cầu của các đèn, kể cả việc sử dụng những nguồn sáng có cường độ cần thiết theo yêu cầu của khoản (8) phụ lục 1 của bộ quy tắc này, phải luôn có bóng đèn dự trữ để dùng được ngay. Đối với những trường hợp vi phạm yêu cầu của quy tắc về trưng đèn thì không biện hộ rằng các đèn bị hỏng do một sự cố nào đó. Những đèn bị hỏng phải được đưa vào hoạt động hay thay thế ngay lập tức.

Nếu việc này không thực hiện, thì trong trường hợp đâm va tàu có thể bị quy lỗi.