CHƯƠNG 1: TÒNG QUAN VÈ CHUẢN MỤC KÉ TOÁN Sau khi nghiên cứu chương nãy, người đọc có thế: - Tóm tãt được những kiên thức cơ bàn vê hệ thông chuàn mực kê toán như khái niệm, đặc điềm cùa chuồn mực kế toán, sự cẩn thiết phai xây dựng hệ thống chuẩn mực ké toán; - Giai thích dược cơ sờ xây dựng chuân mực Việt Nam và quốc tế - Nhận biết được các nội dung co bán trong chuẩn mực chung; - Hiẽu dược các nguyên tãc kẽ toán quy dịnh trong chuân mực; - Biết cách vận dụng các nguyên tăc kế toán trong việc giãi thích các (inh huống của kè toán. Giói thiệu hệ thống chuẩn mực kế toán /. Khái niệm, dặc điểm cùa chu ân mực kề toán Trong quá trinh hoạt dộng kinh doanh, doanh nghiệp (DN) cần duy trì mối quan hộ với các bên liên quan như nhà đâu lư. ngân hàng, nhả cung câp.
khách hãng. các dối tác này luôn cần những thông tin hừu ích dể dua ra những quyết dinh kinh tế. Các thông tin trên Báo cáo tài chính (BCTC) là sàn phẩm cùa kế toán gồm tình hình tài chính, kêt qua hoạt dộng kinh doanh, dòng liên cân đáp ứng nhu câu chung của các dôi lượng sir dụng, giúp họ đảnh giá, so sánh giừa các kỳ cùa doanh nghiệp, giừa các doanh nghiệp với nhau. cân phài có các quy định mang tính khuôn mâu giúp đánh giá, ghi nhận và trình bày thông tin tài chính Các khuôn mail quy định VC các nguyên lắc và phương pháp ke toán đòi hòi phái có sự quy định và hướng dần nhất dinh đe dánh giá.
ghi nhận và trình bày thông till trẽn BCTC. Sự quy định và hướng dần về các nguyên tắc vả phương pháp ké toán đà hĩnh thành nên các chuẩn mực ké toán. Như vậy, Chuẩn mực ke toán là những quy định và hướng dần các nguyên tắc. nội dung, phương pháp và thù tục kê toán cơ bàn.
chung nhàt làm cư sờ ghi chép kè toán và lập BCTC nhàm đạt được sự đánh giá tning thục, hợp lý. khách quan về thực trạng lài chính và kêt quá kinh doanh cùa doanh nghiệp. Mục tiêu cua chuẩn mục ke toán là dưa ra những quy định có tính nguyên tắc lảm cơ sở do lường chất lượng một cóng việc, nhầm hướng công việc chuyên môn đi vào nhừng nguyên tãc chung. Hay nói cách khác là quy định thông nhât nội dung, cách trình bày và thuyết minh BCTC DN.
nâng cao tính so sánh và nhất quán dựa trẽn thông lệ kè toán nói chung. Cách (iếp cận khi tiếp cận nghiên cứu Chuẩn mực kế toán rất đa dạng: (1) Tiếp cận tir sự can thiết, khái niệm, phạm vi. nội dung, đen sự hướng dẫn vận dụng chuân mực đế giai thích, lý giái. tố chức kế toán cho từng đối tượng kế toán; (2)Trên cơ sớ I nghiên cứu cách đánh giả, ghi nhận và (rinh bày Iren BCTC để giai thích, lý giái và tổ chức kê toán từng dôi tuợng kê toán phù hợp; (3) Từ những sự kiện, nghiệp vụ kinh tè cụ thể, dùng chuân mục ke toán đe binh luận, giái thích nhừng vấn đề đánh giá, ghi nhận và trinh bây trên BCTC.
Trong giáo trình này chúng tôi lựa chọn cách tièp cận sô I. Kết cấu cùa một chuẩn mực kế toán - Mục đích cùa chuân mực - Phạm vi cùa chuân mục - Các khái niệm và thuật ngừ sử dụng trong chuẩn mục - Phân nội dung chinh gôm các nguyên tãc, các phương pháp, các yêu câu vê lập và (rình bày BCTC Dặc diêm cùa chuân mực kê toán Chuẩn mực kế toán nhàm đàm báo sự thống nhất quan điếm giừa người lập, người sử dụng vã người kiêm tra. Chuẩn mực kế toán dam bao độ tin cậy cua thông tin và so sánh Chuân mực kè toán lụp trung vào việc lập và trinh bày BCTC cho dôi tượng bên ngoài doanh nghiệp. Chuẩn mực kể toán không quy định những vẩn đề cụ thế như chửng từ.
tài khoan, sổ, căn cử vào chuẩn mực người kể toán sẽ ghi nhận và trình bày thông tin trên BCTC. Nguyên tãc xây dựng hệ thông chuân mực kê toán Việt Nam Thừ nhấl, các VAS dược ban hãnh trên cớ sở các chuân mực kề toán quốc tể. Các chuẩn mục này được soạn thào dựa trên các chuẩn mực ke toán quốc le dù được ban hành nhưng có sứa dôi bỗ sung một số diều. Việc soạn tháo các VAS dựa trên các chuẩn mực kế toán quốc tể là một bước phát triển từ chồ hoạt động kế toán chi chú trọng cho mục đích tinh thuê sang một hệ thông kê toán toàn diện hơn.
tiệm cận gân hơn với nhừng quy định BCTC phức tạp (rong các chuẳn mực kế toán quốc tế. góp phân tạo nên sự hài hòa quôc tc vê hoạt động kê toán. Các VAS dã được dịch ra tiêng anh tạo điều kiện cho các nhà đầu tư nước ngoài, các nước thành viên trong khu vực và trên toàn thê giới có thê tiêp cận dê dàng với hộ thông VAS. Điêu này không chi góp phản hoàn thiện khuôn khô pháp lý cho hoạt dộng kề toán cua Việt Nam bát nhịp kịp với sự hội nhập kế toán ở các nước có nền kinh tế thị trưởng mà quan trọng hơn là tạo môi trường pháp lý cho hội nhập kinh tê, quôc te và khu vực.
các VAS phài phù hợp với điều kiện phát (rien của nen kinh lể thị trường Việt Nam. phù hợp với hệ thông luật pháp, trinh dộ. kinh nghiệm kê toán, kicm toán cùa Việt Nam; Thứ ba. các VAS phài đon giãn, rõ ràng và tuân thú các qui dinh vê thê thức ban hành văn bán pháp luật Việt Nam.
Sự cân thiêt phái xây dựng chuân mục kê loán Trong xu thê hội nhập kinh tè. chuàn mực kê toán ngày càng dược quan tâm và úng hộ tìr nhiều quốc gia trên thế giới. Việc sử dụng một ngôn ngừ kế toán thống nhất SC nàng cao kha năng so sánh cùa thông tin kê toán trên phạm vi quôc tê. Sự cân thiẽt phái xây dựng hệ thống chuẩn mực kế toán băt nguồn lừ các lý do sau: Hộ thông chuân mực kê toán tạo ra ngôn ngừ chung nêu được áp dụng trong các doanh nghiệp sỗ giúp cho việc hội nhập kế toán Việt Nam VỚI hệ thống chuân mực cua thể giới, rút ngấn khoáng cách vẻ minh bạch thông tin.
tạo điều kiện thu hút vốn đầu tư cùa các nhà dâu tư trong và ngoài nước một cách hiệu qua hơn nhờ sự minh bạch, cái thiện chất lượng cùa các thông tin trẽn báo cáo tài chính Chuân mực kê toán góp phân cãi thiện chát lượng thông tin trcn báo cáo tài chinh, tảng khá năng so sánh giừa các doanh nghiệp VỚI nhau, tạo niềm tin đổi với nhà đâu tu khi dánh giá vê thông tin tài chinh được công bô chính xác nhât. các giao dịch kinh lể khi được ra quyết định sẽ đám bao một cơ sở số liệu đáng tin cậy. Chuân mực kè toán cùng sè góp phân phát tricn hoạt động kê toán, kiêm toán của quôc gia. Trong xu thê các dòng lao dộng về kè toán, kiêm toán có xu hướng toàn cầu.
việc am hiểu chuấn mực và vận dụng chúng trong thực tiền sê góp phần giúp nguôn nhân lực kê toán có khá năng canh tranh VỚI các nguòn lao dộng từ nước ngoài, chắt lượng đội ngù nâng cao sè góp phần nâng cao chất lượng thông tin kế toán ở các doanh nghiệp. Các dịch vụ VC kê toán và kiêm toán khi đó cùng có điêu kiện phát triền như môi trường kế toán ớ các nước. Doanh nghiệp vận dụng chuàn mực kè toán sè nâng cao hiệu quã hoụt động của doanh nghiệp, nâng cao chất lượng quan trị và thông tin. Sử dụng dừ liệu công khai có sẵn để cung cấp bang chửng trực tiếp về vai trò cùa thông tin lài chính trong kẻ toán cùa nhã quan lý khi chuân mực kẻ toán thay dôi.
liên quan dẽn do lường chãt lượng (hông tin có tác động quan trọng đến quyết đinh cùa chính sách kể toán, có the giúp cài thiện chát lượng hệ thòng kè toán và kicm soát nội bộ cùa DN mình. Hệ thông chuân mực kê toán Việt Nam và Quôc tê 1. Hệ thòng chuân mực kê toàn Việt Nam • Cơ quan ban hành chuẩn mục kế toán Việt Nam Quốc hội có tham quyền ban hành Luật kế (oán. Bộ Tài Chính có thấm quyền ban hành các chuân mực kè toán.
Ban chi dạo nghiên cửu có nhiệm vụ nghiên cứu và soạn thào chuẩn mục kế toán (VAS). Ban chỉ đụo gồm 13 thành viên, ngoài các thành viên từ các co quan thuộc Bộ Tài Chính còn bô sung thêm các thành viên tù các trường Đại học và Hội kế toán Việt Nam. Cục Quan lý, giám sát ké toán, kiếm toán lã đon vị thường (rực của các ban chi đạo và các tô soạn thào chuần mực. có nhiệm vụ (ô chức (rien khai việc soạn thao, tiếp (hu ý kiến và hoàn chinh trình Bộ ký ban hành.
Hội 3 đồng quốc gia về kế toán thuộc Bộ Tài Chính có chức nàng tư vấn cho Bộ Trưởng Bộ Tài Chính vê chiên lược, chính sách phát tricn và các vàn dê khác liên quan den kè toán, kiêm toán. • Quy trình ban hành chuàn mực kê toán Việt Nam Quy trinh ban hành các VAS được bắt đầu băng việc thành lập Ban chi dạo nghiên cứu. soạn thào chuẩn mực kế toán Việt Nam theo Quyết định sổ 1503/1998/QĐ-BTC ngày 30/10/1998; - Ngày 12/02/1999, ủy ban VAS được thành lập theo quyết định sổ 19/1999/QĐ- BTC cùa Bộ tài chính với nhiệm vụ chinh là thiết lập hệ thống VAS nhăm tạo dựng một hành lang pháp lý và khuôn mầu cho hoạt động kể toán; - Ban hành và công bô áp dụng hệ thòng VAS theo quyêt định sô 38/2000,'QD- BTC cùa Bộ tài chính đống thời nêu rõ nguyên tác xây dựng hệ thống chuẩn mực kế toán, kiêm toán Ngày 31/12/2001, Bộ tài chính ban hành và công bổ bổn chuần mực kẻ toán đầu tiên đánh dấu sự ra đởi cùa hệ thống VAS. Đến thời điểm này, Bộ Tài chính đà ban hành dược 26 VAS.
Nám 2006, Bộ tài chính tạm thời dừng việc ban hành chuắn mực ke toán mới vì nguôn lực hạn chê. Tât cá các công ty trong nước, nicm yet và không niêm yet. đêu được yêu cầu sử dụng (VAS). • Danh mục chuân mực kê toán Việt Nam Bảng ỉ.