CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VE KE TOÁN CHI PHÍ XÂY LAP TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LAP 1. Doanh nghiệp xây lắp 1. Một số khái niệm về doanh nghiệp xây lắp Hoạt động xây lắp: là hoạt động xây dựng mới, mở rộng, khôi phục, cải tạo lại, hay hiện đại hoá các công trình hiện có thuộc mọi lĩnh vực trong nên kinh tế quốc dân, từ đó tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho mọi ngành trong nên kinh tế _ Đoanh nghiệp xây lắp (Nhà thâu): là đơn vị kinh tế thực hiện hoạt động xây lắp Hop dong xây dựng: là hợp đồng bằng văn ban về việc xây dựng một tài sản hoặc tổ hợp các tài sản có liên quan chặt chẽ hay phụ thuộc lẫn nhau về mặt thiết kế, công nghệ 1. Đặc điểm hoạt động xây lắp ảnh hưởng đến công tác kế toán Sản xuất theo đơn đặt hàng, sản phẩm có khối lượng lớn, kết cầu phức tạp, mang tính đơn chiêc, riêng lẻ, thời gian thi công dai.
Sản xuất xây lắp diễn ra ngoài trời, chịu tác động trực tiếp của các yêu tố môi trường thời tiệt. Địa điểm thi công xây lắp biến động, sản phẩm xây lắp cô định, khi hoàn thành không nhập kho. _ Hoạt động xây lắp được thực hiện trên cơ sở các hợp đồng đã ký kết thông qua đâu thâu hoặc chỉ định thâu. Thời gian xây lắp kéo dài có thể nhiều năm, nhu cầu vốn thường rất lớn lại không đều trong quá trình thi công, do đó có ảnh hưởng rất lớn đến việc chuẩn bị vốn và thanh quyết toán vốn sản xuất.
Quá trình sản xuất gắn chặt với quá trình tiêu thụ, tiêu thụ ở đâu thì thi công ở đó, các điêu kiện thi công như: xe máy thi công, vật tư thiệt bị, nhân lực. phải thay đôi theo phù hợp với từng công trình, hạng mục công trình. Hoạt động xây lắp thường tiễn hành ngoài trời, phụ thuộc rất nhiều vào thời tiết, do đó ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng công trình và các chi phí phát sinh ngoài dự kiến trước; sản xuất mang tính thời vụ và thường chịu rủi ro lớn so với sản xuất công nghiệp khác. 11 Sản phẩm xây lắp mang tinh chất đơn chiếc, thường có quy mô lớn, kết cấu phức tạp, chu kỳ sản xuất đài, khi hoàn thành được sử dụng lâu dài.
do đó, trước khi sản xuất phải có thiết kế đầy đủ, phải tuân thủ theo trình tự xây dựng cơ bản đã quy định; việc tổ chức chức quan ly và hạch toán phải phủ hợp với dự toán ban đầu; phải có dự toán trước dé chuẩn bị vốn sản xuất. Tổng quan kế toán chỉ phí sản xuất trong doanh nghiệp xây lắp 1. Các khái niệm cơ bản (Theo Hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam - Chuẩn mực số 01: chuẩn mực chung, ban hành theo Quyết định số 165/2002/OD-BTC ngày 31 tháng 12 năm 2002). Chỉ phí: Là tông giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu, không bao gồm khoản phân phối cho cô đông hoặc chủ sở hữu.
Phân loại chỉ phí sản xuất trong doanh nghiệp xây lắp Phân loại chi phí theo yếu tố e Nguyên liệu và vật liệu e Nhiên liệu, động lực e Tiền lương và các khoản phụ cấp lương e Khấu hao tài sản cố định e Bảo hiểm xã hội, bảo hiểmy tế, bảo hiểm thất nghiệp, kinh phí công đoàn e Chi phí dịch vụ mua ngoài là các khoản chi phí liên quan đến các dịch vụ mua ngoài sử dụng cho hoạt động sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp như tiền điện, tiền nước, e Chi phí khác bang tiền: là chi phí dùng cho hoạt động sản xuất kinh doanh ngoài các yêu tô kê trên Phân loại chi phí theo khoản mục giá trong giá thành e Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp e Chi phí nhân công trực tiếp 12 e Chi phi sản xuat chung: là những chi phí phát sinh trong phạm vi từng đội xây lắp gồm tiền lương nhân viên quản lý, trích theo lương cho nhân viên quản lý và công nhân trực tiếp xây lắp, công nhân lái và phục vụ máy thi công, khấu hao tài sản có định, chi phí dịch vụ mua ngoài và chi phí khác e Chi phí sử dung máy tinh công: là khoản chi phí có liên quan trực tiếp đến việc sử dụng máy móc thi công trong việc thi công xây lap. Đối tượng và phương pháp tập hợp chỉ phí sản xuất xây lắp 1. Đối tượng tập hợp chỉ phí Đối tượng kế toán chi phi là phạm vi, giới hạn mà các chi phí cần phải tập hợp nhằm đáp ứng yêu cầu kiểm soát chỉ phí xây lắp và tính giá thành sản phẩm. Đề xác định đối tượng tập hợp chỉ phí ở từng doanh nghiệp, cần căn cứ vào các yêu tô như: e Tính chất sản xuất, đặc điểm quy trình công nghệ sản xuất sản phẩm e Loại hình sản xuất: sản xuất đơn chiếc, sản xuất hàng loạt.
e Đặc điểm sản phẩm e Đơn vị tính giá thành áp dụng trong doanh nghiệp xây lắp Như vậy, đối tượng tập hợp chi phí sản xuất trong từng doanh nghiệp cụ thê có xác định là từng sản phẩm, loại sản phẩm, chi tiết sản phẩm cùng loại, toàn bộ quy trình công nghệ, từng giai đoạn công nghệ, từng phân xưởng sản xuất, từng đội sản xuất, từng đơn đặt hàng, công trình, hạng mục công trình. Đối với doanh nghiệp xây lắp do những đặc điểm về sản phẩm, về tổ chức sản xuât và công nghệ sản xuât sản phâm nên đôi tượng tập hợp chi phí sản xuât thường được xác định là từng công trình, hạng mục công trình. Phương pháp tập hợp chỉ phí trong doanh nghiệp xây lắp Phương pháp tập hợp trực tiếp: ap dụng cho các chi phí có liên quan đến từng công trình, hạng mục công trình cụ thể. Theo phương pháp này chỉ phí phát sinh liên quan trực tiếp đến đối tượng tập hợp chi phí nào thì tập hợp trực tiếp theo đối tượng đó Phương pháp nay dam bảo việc tập hợp chi phí cho đối tượng một cách chính xác, cung câp sô liệu chính xác cho việc tính giá thành của từng công trình, từ đó tăng cường kiểm tra giám sát chỉ phí xây lắp theo các đối tượng.
13 Phương pháp tập hợp chỉ phí gián tiếp: áp dụng đối với những loại chi phi có liên quan đến nhiều công trình, hạng mục công trình, không thể tập hợp trực tiếp mà phải tiến hành phân bồ cho từng công trình, hạng mục công trình theo tiêu thức phù hợp. Khi các chỉ phí liên quan đến nhiều đối tượng tập hợp chỉ phí xây lắp thì kế toán tiên hành tập hợp chi phí cho tat cả các đôi tượng liên quan, sau đó phân bô cho từng đôi tượng. Theo công thức: Ci=C/T XTi C: Tong chi phi Ci: Chi phí phân bổ cho đối tượng thứ i T: Tổng số tiêu thức phân bổ Ti : Số đơn vị tiêu thức phân bổ cho đối tượng i 1. Yêu cầu và nhiệm vụ của kế toán tập hợp chỉ phí sản xuất trong doanh nghiệp xây lắp Trong nên kinh tế Việt Nam là nền kinh tế thị trường hiện nay VỚI nhiều thành phần kinh tế; kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, cơ chế chủ yếu dang được áp dụng trong ngành xây dựng là cơ chế đấu thầu, giao nhận thầu xây dựng.
Vì vậy, dé trúng thầu, các công ty phải xây dựng được giá thầu hợp lý, trên cơ sở định mức căn bản do Nhà nước quy định, trên cơ sở giá thị trường và khả năng tài chính của công ty dé đảm bảo lợi nhuận. Chính vì vậy, nhiệm vụ của kế toán chi phí xây lắp đóng vai trò quan trọng. Nhiệm vụ của kế toán chỉ phí xây lắp bao gồm: e Phản ánh chính xác, đầy đủ kip thời toàn bộ chi phí sản xuất thực tế phát sinh trong kỳ kê toán. e Kiểm tra tình hình thực hiện các định mức vật tư lao động, chi phí sử dụng máy thi công và các dự toán chi phí khác, phát hiện kịp thời các khoản chênh lệch so với định mức, các chi phí ngoai kê hoạch trong thi công.
e Tính toán kịp thời và chính xác giá thành sản pham xây lắp. 14 e Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch hạ giá thành của doanh nghiệp theo từng công trình, đưa các biện pháp hạ giá thành hợp lý và hiệu quả. ® Bàn giao thanh toán kịp thời khối lượng công tác xây dựng đã hoàn thành. Kiêm tra, đánh giá khôi lượng thi công đở dang theo quy định.
Kế toán chi phí sản xuất xây lắp theo Chuẩn mực Kế toán Việt Nam 1. Kế toán chỉ phí sản xuất xây lắp theo Chuẩn mực kế toán số 01 — Chuẩn mực chung (VAS 01) Chỉ phí: Là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dưới hình thức các khoản tiền chỉ ra, các khoản khẩu trừ tai sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu, không bao gồm khoản phân phối cho cô đông hoặc chủ sở hữu. Theo chuẩn mực quy định, Chỉ phí: Chi phí bao gồm các chi phí sản xuất, kinh doanh phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp và các chi phí khác. Chi phí sản xuất, kinh doanh phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, như: giá vôn hàng bán, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp, chi phí lãi tiền vay, và những chi phí liên quan đến hoạt động cho các bên khác sử dụng tài sản sinh ra lợi tức, tiền bản quyên.
Những chi phí này phát sinh dưới dạng tiền và các khoản tương đương tiền, hàng tồn kho, khấu hao máy móc, thiết bị. Chi phí khác bao gồm các chi phí ngoài các chi phí sản xuất, kinh doanh phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, như: chi phí vê thanh lý, nhượng ban tai sản có định, các khoản tiền bị khách hang phat do vi phạm hợp đồng. Theo chuẩn mực quy định, Ghi nhận chỉ phí: Chi phí sản xuất, kinh doanh và chi phí khác được ghi nhận trong Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh khi các khoản chi phí nay làm giảm bớt lợi ích kinh tế trong tương lai có liên quan đến việc giảm bớt tài sản hoặc tăng nợ phải trả và chỉ phí này phải xác định được một cách đáng tin cậy. Các chi phí được ghi nhận trong Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh phải tuân thủ nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí.