Giáo Trình Bồi Dưỡng Cấp Chứng Chỉ Điều Khiển Phương Tiện Đi Ven Biển

Giáo trình bồi dưỡng cấp chứng chỉ điều khiển phương tiện đi ven biển, giúp nâng cao kỹ năng và kiến thức cho người điều khiển phương tiện thuỷ nội địa.

• Trường học: Trường Cao Đẳng Nghề Số 20
• Chuyên ngành: Điều Khiển Phương Tiện Thủy Nội Địa
• Đề tài: Giáo Trình Bồi Dưỡng Cấp Chứng Chỉ Điều Khiển Phương Tiện Đi Ven Biển
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Quân Khu 3

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. MÔ ĐUN 1: HÀNG HẢI HỌC
• 1.1. Những khái niệm cơ bản
• 1.2. Phương hướng trên mặt biển
• 1.3. Thiết bị Hàng hải
• 1.4. Khí tượng thủy văn
• 1.5. Kiểm tra

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Bồi Dưỡng Chứng Chỉ Điều Khiển Phương Tiện Đi Ven Biển

Giáo trình bồi dưỡng chứng chỉ điều khiển phương tiện đi ven biển là tài liệu quan trọng trong việc đào tạo thuyền viên và người lái phương tiện thủy nội địa. Tài liệu này được biên soạn dựa trên các quy định của Bộ Giao thông Vận tải, nhằm cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho học viên. Nội dung giáo trình không chỉ giúp học viên nắm vững lý thuyết mà còn thực hành các kỹ năng cần thiết trong điều khiển phương tiện đi ven biển.

1.1. Mục tiêu của giáo trình bồi dưỡng chứng chỉ

Mục tiêu chính của giáo trình là trang bị cho học viên những kiến thức cơ bản về hàng hải, khí tượng thủy văn và các thiết bị hàng hải. Học viên sẽ hiểu rõ về các khái niệm như kinh độ, vĩ độ và cách xác định vị trí tàu trên hải đồ.

1.2. Đối tượng áp dụng giáo trình

Giáo trình này được áp dụng cho các cán bộ, giáo viên và học viên trong lĩnh vực đào tạo thuyền viên, người lái phương tiện thủy nội địa. Nó cũng hữu ích cho những ai muốn nâng cao kỹ năng điều khiển phương tiện đi ven biển.

II. Những thách thức trong việc điều khiển phương tiện đi ven biển

Việc điều khiển phương tiện đi ven biển đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm điều kiện thời tiết không ổn định, sự thay đổi của dòng chảy và các yếu tố môi trường khác. Những thách thức này đòi hỏi người lái phương tiện phải có kiến thức vững vàng và kỹ năng thực hành tốt để đảm bảo an toàn cho hành trình.

2.1. Ảnh hưởng của thời tiết đến điều khiển phương tiện

Thời tiết có thể thay đổi nhanh chóng, ảnh hưởng đến tầm nhìn và khả năng điều khiển phương tiện. Người lái cần phải nắm vững các kỹ năng nhận biết và ứng phó với các hiện tượng thời tiết bất lợi.

2.2. Các yếu tố môi trường tác động đến điều khiển

Dòng chảy, sóng và các chướng ngại vật dưới nước là những yếu tố môi trường cần được xem xét. Việc hiểu rõ về các yếu tố này giúp người lái có những quyết định chính xác trong quá trình điều khiển.

III. Phương pháp đào tạo hiệu quả trong giáo trình bồi dưỡng

Để đạt được hiệu quả cao trong việc đào tạo, giáo trình bồi dưỡng chứng chỉ điều khiển phương tiện đi ven biển áp dụng nhiều phương pháp giảng dạy khác nhau. Các phương pháp này bao gồm lý thuyết kết hợp thực hành, sử dụng mô hình và thiết bị hiện đại để học viên có thể trải nghiệm thực tế.

3.1. Kết hợp lý thuyết và thực hành

Việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành giúp học viên nắm vững kiến thức và áp dụng vào thực tế. Các bài học lý thuyết được minh họa bằng các tình huống thực tế trên biển.

3.2. Sử dụng công nghệ trong đào tạo

Công nghệ hiện đại như mô phỏng và thiết bị hàng hải giúp học viên thực hành trong môi trường an toàn. Điều này tạo điều kiện cho học viên làm quen với các thiết bị và tình huống thực tế.

IV. Ứng dụng thực tiễn của giáo trình bồi dưỡng chứng chỉ

Giáo trình bồi dưỡng chứng chỉ điều khiển phương tiện đi ven biển không chỉ là tài liệu học tập mà còn là công cụ hỗ trợ trong công việc thực tế. Học viên sau khi hoàn thành khóa học có thể áp dụng kiến thức vào công việc điều khiển phương tiện trên biển, đảm bảo an toàn và hiệu quả.

4.1. Kết quả đạt được sau khóa học

Học viên sẽ có khả năng điều khiển phương tiện một cách an toàn và hiệu quả. Họ cũng sẽ nắm vững các quy định và quy trình cần thiết trong ngành hàng hải.

4.2. Tác động đến ngành hàng hải

Việc đào tạo chất lượng cao sẽ góp phần nâng cao an toàn hàng hải và giảm thiểu tai nạn trên biển. Điều này không chỉ có lợi cho người lái mà còn cho toàn bộ ngành hàng hải.

V. Kết luận và tương lai của giáo trình bồi dưỡng

Giáo trình bồi dưỡng chứng chỉ điều khiển phương tiện đi ven biển là một tài liệu quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo thuyền viên. Tương lai của giáo trình sẽ tiếp tục được cải tiến để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của ngành hàng hải.

5.1. Định hướng phát triển giáo trình

Giáo trình sẽ được cập nhật thường xuyên để phản ánh những thay đổi trong công nghệ và quy định của ngành hàng hải. Điều này đảm bảo rằng học viên luôn được trang bị kiến thức mới nhất.

5.2. Tầm quan trọng của việc bồi dưỡng liên tục

Việc bồi dưỡng liên tục cho người lái phương tiện là cần thiết để duy trì và nâng cao kỹ năng. Điều này không chỉ giúp cá nhân phát triển mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành hàng hải.

Nội dung chính

TỔNG QUAN HỌC THUẬT VÀ MÔ TẢ NỘI DUNG GIÁO TRÌNH BỒI DƯỠNG CẤP CHỨNG CHỈ ĐIỀU KHIỂN PHƯƠNG TIỆN ĐI VEN BIỂN

---

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình Bồi dưỡng cấp chứng chỉ điều khiển phương tiện đi ven biển do Trường Cao đẳng Nghề số 20 thuộc Bộ Quốc phòng tổ chức biên soạn và ban hành năm 2020 dưới hình thức tài liệu lưu hành nội bộ. Tài liệu được thiết kế trực tiếp phục vụ chương trình đào tạo nghề Điều khiển phương tiện thủy nội địa ở trình độ dưới ba tháng.

Về căn cứ pháp lý, giáo trình được xây dựng trên cơ sở thực hiện Thông tư số 03/2017/TT-BGTVT ngày 20 tháng 01 năm 2017 và Thông tư số 06/2020/TT-BGTVT ngày 09 tháng 3 năm 2020 của Bộ Giao thông Vận tải quy định nội dung, chương trình đào tạo thuyền viên, người lái phương tiện thủy nội địa. Vị trí của giáo trình trong chương trình đào tạo là khối kiến thức và kỹ năng chuyên môn bắt buộc nhằm trang bị năng lực dẫn tàu ven biển cho người học.

Mục tiêu học tập tổng thể của giáo trình bao gồm:

• Xác định và chuyển đổi chính xác các thông số tọa độ địa dư ($\varphi, \lambda$), đơn vị đo chiều dài, khoảng cách và phương hướng hàng hải.
• Thao tác thành thạo việc kẻ vẽ, đo đạc, theo dõi vết đi và xác định vị trí tàu trên hải đồ bằng các phương pháp mục tiêu nhìn thấy và radar.
• Nắm vững nguyên lý và vận hành các thiết bị hàng hải cơ bản gồm máy định vị GPS, máy đo sâu hồi âm SONAR, tốc độ kế và radar hàng hải.
• Nhận biết, phân tích các yếu tố khí tượng thủy văn, theo dõi bản tin bão và áp dụng biện pháp phòng tránh thiên tai trên biển.
• Thực thi đúng hệ thống báo hiệu đường biển theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, quy tắc phòng ngừa va chạm trên biển và quy định hoa tiêu hàng hải.

Giáo trình có cấu trúc gồm 02 học phần độc lập: Mô đun 1 "Hàng hải học" (Mã số: MĐ 01, thời lượng 60 giờ) và Môn học 2 "Pháp luật hàng hải Việt Nam" (Mã số: MH 02, thời lượng 31 giờ). Điểm đặc sắc của tài liệu là phương pháp tiếp cận kỹ thuật chuẩn hóa, tích hợp giữa lý thuyết dẫn tàu truyền thống với việc khai thác thiết bị điện tử hiện đại và hệ thống văn bản quy chuẩn hàng hải hiện hành.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

Giáo trình triển khai hệ thống kiến thức qua hai khối mô đun và môn học cụ thể:

• Mô đun 1 - Bài 1: Địa văn (28 giờ): Cung cấp các khái niệm hình học quả đất (bán trục lớn $a \approx 6.378.245\text{ m}$, bán trục nhỏ $b \approx 6.356.863\text{ m}$, bán kính cầu quy ước $R = 6.371.110\text{ m} = 3.437,8\text{ hải lý}$); các đường điểm cơ bản (cực $P_n, P_s$, xích đạo, kinh vĩ tuyến); đơn vị đo lường ($1\text{ NM} = 1.852,3\text{ m}$, $1\text{ liên} = 185,23\text{ m}$, $1\text{ fathom} = 1,83\text{ m}$); hệ thống phương hướng ($HT, PT, PTN = PT \pm 180^\circ$, góc mạn $G_P, G_T$, hướng/phương vị địa từ $HD, PD$, hướng/phương vị la bàn $HL, PL$); phân loại phép chiếu hải đồ (đẳng giác, đẳng diện, phương vị, hình nón, hình trụ); tỷ lệ xích tổng đồ (1:500.000) và hải đồ dẫn đường (1:100.000); 04 bài toán hải đồ cơ bản; phương pháp xác định vị trí tàu bằng cắt 2 phương vị và cắt 2 khoảng cách.
• Mô đun 1 - Bài 2: Thiết bị Hàng hải (20 giờ): Trình bày nguyên lý hệ thống GPS (24 vệ tinh, 6 mặt phẳng quỹ đạo độ cao $20.200\text{ km}$, tần số L1/L2 mang mã P và C/A, trạm điều khiển Colorado Spring hiệu chỉnh chu kỳ 8 giờ); máy đo sâu hồi âm SONAR với công thức tính độ sâu $H = \frac{\Delta T}{2} \times 1500\text{ m/s}$; tốc độ kế thủy lực đo áp lực tĩnh/động; cấu tạo và thông số kỹ thuật radar hàng hải (góc mở ngang $2^\circ-4^\circ$, mở đứng $15^\circ-30^\circ$, tốc độ quét $18-23\text{ vòng/phút}$, khu vực chết, hình quạt mù/râm); thuật ngữ điều khiển radar theo chuẩn IMO; kỹ thuật đồ giải tương đối 5 bước nhằm xác định $HT_B, V_B, D_{min}$ và phương án bẻ lái tránh va ($CF, CE$) hoặc giảm tốc ($CM$).
• Mô đun 1 - Bài 3: Khí tượng thủy văn (10 giờ lý thuyết, 2 giờ kiểm tra): Cấu trúc khí quyển ($N_2: 78,09%$, $O_2: 21,0%$, $Ar: 0,93%$, $CO_2: 0,03%$; phân tầng đối lưu $0-11\text{ km}$, bình lưu $11-50\text{ km}$, trung gian $50-80\text{ km}$, nhiệt $80-500\text{ km}$, điện ly $50-1000\text{ km}$); các yếu tố khí tượng (nhiệt độ, khí áp chuẩn $760\text{ mmHg} = 1013\text{ mb}$, công thức đổi $H = \frac{3}{4}P$, độ ẩm, gió thực và gió biểu kiến $\vec{V}{bk} = \vec{V}{th} + \vec{V}_{cg}$, mây, giáng thủy); xoáy thuận và xoáy nghịch; cấu trúc bão (mắt bão rộng $40-50\text{ km}$), công thức tính độ cao sóng $H_s = V_g \times \frac{9}{10}\text{ m}$, bảng phân chia 9 cấp sóng; số liệu thống kê bão 55 năm (1911–1965) tại Biển Đông và Tây Thái Bình Dương; nguyên nhân và phân loại hải lưu.
• Môn học 2 - Bài 1: Báo hiệu, tín hiệu đường biển (5 giờ): Trích dẫn Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia theo Thông tư 17/2010/TT-BGTVT; định nghĩa tầm hiệu lực danh định, hệ số truyền quang $T=0,74$, ngưỡng cảm ứng $0,2\text{ micro-lux}$; hướng luồng hàng hải và phía khống chế; quy chuẩn kỹ thuật hệ thống báo hiệu thị giác (báo hiệu hai bên luồng phải - xanh lục số lẻ, trái - đỏ số chẵn; báo hiệu chuyển hướng luồng chớp nhóm 2+1; báo hiệu phương vị 4 hướng Bắc - Đông - Nam - Tây; chướng ngại vật biệt lập; vùng nước an toàn; chuyên dùng; chướng ngại vật mới phát hiện); thông số kỹ thuật chập tiêu (độ tương phản $\ge 0,6$, chớp đồng bộ), đăng tiêu và báo hiệu âm thanh ($75-1575\text{ Hz}$, mã Morse chữ U, chữ D, hoạt động khi tầm nhìn $\le 2\text{ hải lý}$).
• Môn học 2 - Bài 2 & 3: Quy tắc phòng ngừa va chạm và Hoa tiêu (21 giờ): Hệ thống quy tắc hành trình khi nhìn thấy nhau, quy chuẩn bố trí đèn, dấu hiệu, tín hiệu âm thanh và ánh sáng trên tàu; các quy định nghiệp vụ về hoa tiêu hàng hải.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Hệ thống lý thuyết hình học và trắc địa hàng hải: Thiết lập mô hình tính toán tọa độ trên mặt cầu quy ước ($R = 6.371.110\text{ m}$) và mặt phẳng hải đồ thông qua các phép chiếu đẳng giác, đẳng diện.
• Nguyên lý thu phát sóng điện từ và sóng âm trong môi trường biển: Ứng dụng truyền sóng âm phản xạ trong nước biển ($1500\text{ m/s}$) của máy đo sâu SONAR; nguyên lý giao thoa mặt cầu đẳng trị định vị thời gian thực của hệ thống vệ tinh GPS; nguyên lý phản xạ xung siêu cao tần công suất lớn định lượng khoảng cách và phương vị trên radar.
• Động lực học khí quyển và quy luật khí tượng nhiệt đới: Khung lý thuyết về hoàn lưu khí quyển, lực Coriolis làm lệch hướng gió, động lực hình thành xoáy thuận nhiệt đới, quy luật sóng gió biển ven bờ và chu kỳ biến thiên khí áp.
• Hệ thống tiêu chuẩn hóa quốc tế và quốc gia: Quy chuẩn màu sắc của Ủy ban Chiếu sáng Quốc tế (CIE), ký hiệu vận hành radar theo IMO và hệ thống báo hiệu hàng hải IALA theo Thông tư 17/2010/TT-BGTVT.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Thao tác các dụng cụ hải đồ chuyên dụng (thước song song, compa đo, compa vẽ, thước đo độ, eke); vận hành máy định vị GPS Navigator, hiệu chỉnh độ lợi GAIN, lọc nhiễu sóng SEA CLUTTER và mưa RAIN CLUTTER trên radar hàng hải; chuyển đổi thông số giữa các thang đo khí áp ($mmHg$ và $mb$).
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích dữ liệu mục tiêu bằng phương pháp đồ giải tương đối trên màn radar qua 5 bước để xác định khoảng cách tiếp cận nhỏ nhất ($D_{min}$), đánh giá nguy cơ va chạm đối với giới hạn an toàn $2\text{ NM}$; phân tích quy luật di chuyển của tâm bão dựa trên tọa độ bản tin dự báo khí tượng.
• Năng lực thực tế (Practical competencies): Nhận diện chính xác hệ thống báo hiệu dẫn luồng, chập tiêu, đăng tiêu thực tế trong quá trình điều khiển phương tiện đi ven biển; xử lý thao tác bẻ lái tránh va an toàn theo quy tắc phòng ngừa va chạm; triển khai phương án phòng tránh bão khi hoạt động trong vùng nước ven bờ.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Giáo trình định hướng phương pháp giảng dạy tích hợp giữa giảng giải lý thuyết cơ sở và thực hành rèn luyện kỹ năng thao tác trực quan. Cơ cấu phân bổ thời lượng thể hiện rõ tính thực nghiệm với 28 giờ dành cho Địa văn, 20 giờ cho Thiết bị hàng hải và 20 giờ cho Quy tắc phòng ngừa va chạm trên biển.

Phương pháp tổ chức bài tập và bài thực hành tập trung vào các tình huống kỹ thuật chuẩn:

• Hệ thống bài tập hải đồ: Thực hiện 04 bài toán định vị cơ bản gồm: tìm tọa độ một điểm $(\varphi, \lambda)$; xác định vị trí điểm khi biết kinh vĩ độ; đo hướng thật và khoảng cách giữa hai điểm bằng thước song song và compa; dựng hướng chạy tàu và xác định điểm đến khi biết cự ly.
• Bài tập đồ giải tránh va: Thực hiện vẽ véc-tơ chuyển động tương đối trên giấy đồ giải từ chuỗi quan trắc mục tiêu qua các khoảng thời gian 3 phút ($B_1, B_2, B_3$), xác định đường hướng đi tương đối $HT_0$, khoảng cách $D_{min} = OK$, tính toán hướng né tránh mới ($CF, CE$) và lượng giảm tốc độ cần thiết ($CM$).
• Thực hành vận hành khí tài: Tổ chức thực hành thao tác hải đồ tại phòng học chuyên dụng và thực tập vận hành máy thu GPS, máy đo sâu, màn hiện sóng radar trực tiếp trên tàu huấn luyện.

Về phương pháp đánh giá, chương trình bố trí 02 giờ kiểm tra định kỳ cho Mô đun 1 và 01 giờ kiểm tra kết thúc cho Môn học 2. Nội dung kiểm tra kết hợp giữa bài thi viết lý thuyết quy chuẩn và bài kiểm tra kỹ năng thao tác hải đồ, giải bài toán định vị bằng mục tiêu nhìn thấy và radar.

Hướng dẫn tự học đối với học viên bao gồm: tự ôn luyện các phép chuyển đổi đơn vị đo lường hàng hải ($NM, m, fathom$); tra cứu bảng phân cấp sóng gió; ghi nhớ hệ thống ánh sáng chớp (chớp đơn, chớp nhóm, chớp nhanh, chớp Morse) và đối chiếu các ký hiệu điều khiển radar chuẩn IMO.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

Giáo trình Bồi dưỡng cấp chứng chỉ điều khiển phương tiện đi ven biển (2020) được biên soạn với các điểm cập nhật và chuẩn hóa kỹ thuật sau:

• Cập nhật khung pháp lý ngành Giao thông Vận tải: Nội dung được điều chỉnh và chuẩn hóa bám sát Thông tư số 03/2017/TT-BGTVT và Thông tư sửa đổi bổ sung số 06/2020/TT-BGTVT của Bộ Giao thông Vận tải, đáp ứng trực tiếp yêu cầu đổi mới chương trình đào tạo thuyền viên và người lái phương tiện thủy nội địa.
• Chuẩn hóa hệ thống báo hiệu theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia: Toàn bộ nội dung báo hiệu đường biển được cập nhật chính xác theo Quy chuẩn kỹ thuật trích xuất từ Thông tư số 17/2010/TT-BGTVT, quy định chi tiết từ màu sắc thân phao theo tiêu chuẩn CIE, tỷ lệ dấu hiệu đỉnh ($h = 0,9d; a = 0,5d$), đến đặc tính ánh sáng chớp nhóm hỗn hợp và tần số âm thanh còi sương mù ($75-1.575\text{ Hz}$).
• Tích hợp công nghệ định vị và dẫn đường hiện đại: Bên cạnh phương pháp địa văn truyền thống, giáo trình tích hợp sâu kiến thức về cấu trúc hệ thống GPS vệ tinh (mã C/A, mã P, tần số L1, L2), các chức năng điều khiển radar tiêu chuẩn IMO (chế độ HEAD UP, NORTH UP, TRUE MOTION, RELATIVE MOTION), thiết bị tiêu Radar Racon phát mã Morse D và hệ thống nhận dạng tự động AIS.
• Ứng dụng dữ liệu thực nghiệm khí tượng biển Việt Nam: Sử dụng bộ chuỗi số liệu thống kê 55 năm (1911–1965) về tần suất và quỹ đạo bão nhiệt đới tại khu vực Biển Đông và Tây Thái Bình Dương, cung cấp công thức kinh nghiệm tính toán độ cao sóng theo tốc độ gió ($H_s = V_g \times 0,9$) gắn liền với điều kiện thực tế vùng biển Việt Nam.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

• Học viên đào tạo nghề: Học viên tham gia khóa bồi dưỡng cấp chứng chỉ điều khiển phương tiện đi ven biển thuộc nghề Điều khiển phương tiện thủy nội địa, trình độ đào tạo dưới ba tháng.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần có kiến thức cơ bản về nghiệp vụ điều khiển phương tiện thủy nội địa; nắm vững các phép tính số học, hình học phẳng sơ cấp (tính toán góc, độ, phút, giây, hệ trục tọa độ); có hiểu biết tổng quan về vận hành máy tàu và quy tắc an toàn giao thông đường thủy.
• Cán bộ và giáo viên giảng dạy: Tài liệu là giáo trình chuẩn dùng cho giáo viên Trường Cao đẳng Nghề số 20/BQP và các cơ sở đào tạo thuyền viên đường thủy để biên soạn bài giảng lý thuyết, xây dựng bài tập tình huống hải đồ, đồ giải radar và hướng dẫn thực hành buồng lái.
• Tài liệu tham khảo chuyên môn: Giáo trình là tài liệu tra cứu kỹ thuật hữu ích cho thuyền trưởng, sỹ quan, thuyền viên và người lái tàu thủy nội địa khi chuyển vùng hoạt động ra các tuyến luồng ven biển, cửa sông, cửa biển hoặc khu neo đậu tránh bão.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?

Tài liệu được biên soạn phục vụ học viên theo học khóa bồi dưỡng chuyên môn dưới 3 tháng nhằm đủ điều kiện dự thi cấp chứng chỉ điều khiển phương tiện thủy nội địa đi ven biển.

2. Cần kiến thức nền nào để học giáo trình này?

Học viên cần có kiến thức toán học cơ bản (phép tính tọa độ, chuyển đổi góc độ - phút - giây), kỹ năng vẽ hình học kỹ thuật cơ bản và hiểu biết nền tảng về điều khiển phương tiện thủy nội địa.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với tài liệu hàng hải thông thường là gì?

Giáo trình tích hợp cô đọng giữa lý thuyết hàng hải địa văn cơ bản, kỹ năng vận hành thiết bị điện tử (GPS, Radar, Máy đo sâu) với việc áp dụng trực tiếp Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về báo hiệu hàng hải Việt Nam (Thông tư 17/2010/TT-BGTVT) trong khung thời lượng ngắn hạn.

4. Làm sao để tự học giáo trình hiệu quả?

Người học nên luyện tập giải thuần thục 04 bài toán hải đồ bằng thước song song và compa; thực hành đồ giải va chạm radar theo quy trình 5 bước; ghi nhớ các bảng phân cấp sóng, cấp bão và đặc tính dấu hiệu đỉnh, ánh sáng của các loại phao tiêu phân luồng, phương vị.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo giáo trình?

Học viên cần sử dụng kết hợp với các tài liệu tham khảo được trích dẫn trong giáo trình gồm: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về báo hiệu hàng hải (Thông tư 17/2010/TT-BGTVT), tờ hải đồ dẫn đường ven biển tỷ lệ 1:100.000, bản đồ báo bão và các quy định của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO).

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình Bồi dưỡng cấp chứng chỉ điều khiển phương tiện đi ven biển (2020) của Trường Cao đẳng Nghề số 20/BQP là tài liệu giảng dạy chuẩn mực, cung cấp hệ thống kiến thức toàn diện từ kỹ thuật địa văn, vận hành khí tài dẫn đường, nhận định khí tượng đến quy chuẩn báo hiệu hàng hải ven biển Việt Nam.

Lộ trình học tập đề xuất được xây dựng tuần tự:

1. Tiếp cận lý thuyết Địa văn và hoàn thiện kỹ năng giải 04 bài toán hải đồ cơ bản.
2. Nắm vững nguyên lý và thực hành khai thác thiết bị hàng hải điện tử (GPS, SONAR, Radar, đồ giải tránh va).
3. Đọc hiểu các yếu tố khí tượng, theo dõi dự báo bão và quy luật thời tiết ven bờ.
4. Làm chủ hệ thống báo hiệu đường biển theo Thông tư 17/2010/TT-BGTVT và quy tắc phòng ngừa va chạm trên biển.

Để nâng cao hiệu quả học tập, học viên nên kết hợp nghiên cứu các tài liệu bổ trợ như hệ thống Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN hàng hải, hải đồ dẫn đường vùng biển ven bờ Việt Nam và bản đồ theo dõi bão chuyên dụng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

QUÂN KHU 3 TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ SỐ 20 ------ GIÁO TRÌNH BỒI DƯỠNG CẤP CHỨNG CHỈ ĐIỀU KHIỂN PHƯƠNG TIỆN ĐI VEN BIỂN NGHỀ ĐÀO TẠO: ĐIỀU KHIỂN PHƯƠNG TIỆN THỦY NỘI ĐỊA TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO: DƯỚI BA THÁNG LƯU HÀNH NỘI BỘ Năm 2020 1 LỜI GIỚI THIỆU Căn cứ Thông tư số 03/2017/TT-BGTVT ngày 20 tháng 01 năm 2017 của Bộ trưởng Bộ giao thông vận tải quy định nội dung, chương trình đào tạo thuyền viên, người lái phương tiện thủy nội địa; Thông tư số 06/2020/TT-BGTVT ngày 09 tháng 3 năm 2020 sửa đổi, bổ sung một số điều của thông tư 03/2017/TT-BGTVT ngày 20 tháng 01 năm 2017 của Bộ trưởng Bộ giao thông vận tải quy định nội dung, chương trình đào tạo thuyền viên, người lái phương tiện thủy nội; Thực hiện chương trình đổi mới nâng cao chất lượng đào tạo thuyền viên, người lái phương tiện thủy nội địa. Để từng bước hoàn thiện giáo trình đào tạo thuyền viên, người lái phương tiện thủy nội địa, cập nhật những kiến thức và kỹ năng mới. Trường CĐN số 20/BQP tổ chức biên soạn “Giáo trình Bồi dưỡng cấp chứng chỉ điều khiển phương tiện đi ven biển”. Đây là tài liệu cần thiết cho cán bộ, giáo viên và học viên nghiên cứu, giảng dạy, học tập.

Trong quá trình biên soạn không tránh khỏi những thiếu sót, Trường CĐN số 20/BQP mong nhận được ý kiến đóng góp của Quý bạn đọc để hoàn thiện nội dung giáo trình đáp ứng đòi hỏi của thực tiễn đối với công tác đào tạo thuyền viên, người lái phương tiện thủy nội địa. TRƯỜNG CAO ĐẲNG SỐ 20/BQP 2 Mô đun 1 HÀNG HẢI HỌC Mã số: MĐ 01 Thời gian: 60 giờ Mục tiêu: Học xong môn này người học hiểu được khái niệm kinh độ, vĩ độ, tọa độ địa dư, các đơn vị dùng trong hàng hải; theo dõi được vết đi, vị trí của tàu trong từng thời điểm trên hải đồ; vận hành được các thiết bị hàng hải; có khả năng nhận biết các hiện tượng thời tiết cũng như thu nhận các bản tin thời tiết và biết cách phòng tránh. Nội dung: Thời gian STT Nội dung đào tạo(giờ) 1 Bài 1: Địa văn 28 1.1 Những khái niệm cơ bản (hình dạng và kích thước quả đất, các đường điểm cơ bản, các đơn vị dùng trong hàng hải, tọa độ địa dư của một điểm).2 Phương hướng trên mặt biển 1.5 Xác định vị trí tàu bàng mục tiêu nhìn thấy và Radar 2 Bài 2: Thiết bị Hàng hải 20 2.1 Hệ thống định vị toàn cầu GPS 2.2 Máy đo sâu hồi âm 2.3 Máy đo tốc độ và khoảng cách 2.5 La bàn từ 3 Bài 3: Khí tượng thủy văn.1 Thành phần lớp khí quyển gần mặt đất 3.2 Phân lớp khí quyển theo chiều thẳng đứng 3.3 Thời tiết và các yếu tố tạo thành thời tiết 3.6 Hải lưu Kiểm tra 2 Tổng cộng 60 Hướng dẫn thực hiện chương trình môn học: - Căn cứ vào giáo trình hàng hải địa văn, khí tượng thuỷ văn và các tài liệu tham khảo về hàng hải đưa ra nội dung các bài học lý thuyết; - Tổ chức cho người học thực hành thao tác hải đồ, các thiết bị hàng hải ngay tại phũng học hải đồ và trớn tàu huấn luyện.1 Những khái niệm cơ bản 1. Hình dạng trái đất.

(Hình:1) Tuỳ theo độ chính xác của các ngành khoa học mà coi trái đất có những hình dạng sau: - Mặt vật lý thật của quả đất: Gồ ghề lồi lõm chỗ cao như núi, chỗ sâu như đáy đại dương, chỗ bằng phẳng như đồng bằng sa mạc - Nếu lấy mặt chuẩn trung bình làm chuẩn cho toàn bộ mặt trái đất thì mặt trái đất có dạng Gieoit. Pn Pn b O E O Q E Q a Hình 1 Ps Hình dạng trái đất thật, Hình dạng trái đất quy ước (hình cầu) Trong ngành hàng hải và một số ngành khác thì coi trái đất là hình cầu 1. Kích thước trái đất * Kích thước thật của trái đất Ở kích thước này gồm hai trục: trục lớn EQ, trục nhỏ PnPs. Gọi a là bán trục lớn và b là bán trục nhỏ thì: a ≈ 6 378 245 mét b ≈ 6 356 863 mét * Kích thước quả đất dạng hình cầu Khi trái đất dạng hình cầu chỉ có một bán kính chung R R = 6 371 110 mét hay R = 3437,8 hải lý 1.

Các đường điểm cơ bản trên mặt đất. (Hình: 2) Theo quy ước của con người thì trái đất có một số đường điểm sau: a. Trục trái đất (địa trục) Trái đất quay không ngừng từ Tây sang Đông quanh trục PnPs.Vậy trục PnPs được gọi là trục trái đất (địa trục). Cực trái đất Giao điểm giữa trục trái đất và bề mặt trái đất gọi là cực.

Có hai cực, cực Bắc (Pn) và cực Nam (Ps) - Đứng ở cực Bắc thấy trái đất quay ngược chiều kim đồng hồ - Đứng ở cực Nam thấy trái đất quay thuận chiều kim đồng hồ c. Cung vòng lớn Tất cả các vòng tròn trên mặt đất có đường kính là đường kính trái đất, tâm là tâm trái đất gọi là cung vòng lớn 4 Pn E Q E O Q Ps Hình 2 : Các vòng tròn nhỏ Các vòng tròn lớn Tất cả các vòng tròn có đường kính PnPs, EQ, AB là cung vòng lớn d. Cung vòng nhỏ Tất cả các vòng tròn trên mặt đất có tâm và đường kính không phải là của trái đất thì gọi là cung vòng nhỏ. Các vòng tròn đường kính A-A, B-B và vòng tròn nhỏ e.

(Hình: 3) Cung vòng lớn mà đường kính của nó vuông góc với trục trái đất gọi là vòng xích đạo, khi ở hình dạng thật thì vòng xích đạo là vòng tròn lớn lớn nhất trong tất cả các vòng tròn lớn : EQ là vòng xích đạo Xích đạo chia trái đất thành hai phần là Bán cầu Bắc (BCB) và Bán cầu Nam (BCN) Nửa có Pn gọi là BCB Nửa có Ps gọi là BCN f. Vĩ tuyến (Hình: 3) Vĩ tuyến bắc Pn Kinh tuyến gốc Kinh tuyến tây O E Q E Q X/đạo Vĩ tuyến nam Ps Xích đạo và vĩ tuyến Kinh tuyến Hình 3 Vòng vĩ tuyến là những vòng tròn nhỏ mà đường kính của nó vuông góc với trục trái đất. Vòng vĩ tuyến có những đặc điểm sau: - Các vòng vĩ tuyến càng gần hai cực càng nhỏ - Số thứ tự được tính từ xích đạo (XĐ là vĩ tuyến số 0) - Vĩ tuyến ở bán cầu nào mang tên bán cầu đó Bắc, Nam (N,S) - Vĩ tuyến 23030/ BCB gọi là chí tuyến Bắc, 23030/ BCN gọi là chí tuyến Nam g. Vòng tròn kinh tuyến và kinh tuyến 5 Vòng kinh tuyến là những vòng tròn lớn qua hai cực Pn, Ps và nhận trục trái đất làm đường kính.

- Vòng kinh tuyến gốc là vòng tròn đi qua đài thiên văn Greenwich ở ngoại ô LonDon của nước Anh, vòng tròn này chia trái đất thành hai nửa ta gọi là hai bán cầu: Bán cầu Đông (BCĐ) và bán cầu Tây (BCT) - Kinh tuyến gốc là kinh tuyến đi qua đài thiên văn Greenwwich, là kinh tuyến số 0. Đứng ở kinh tuyến gốc mặt hướng về Pn thì đằng sau là Ps bên phải là bán cầu đông (BCĐ), bên trái là bán cầu tây (BCT). - Các kinh tuyến ở BCĐ mang tên Đông, ở BCT mang tên Tây. - Giá trị của kinh tuyến từ 00 đến 1800 (Đông E, Tây W) - Kinh tuyến đối là kinh tuyến 1800 cả E và W.

Các đơn vị dùng trong hàng hải a. Đơn vị đo chiều dài * Hải lí - Khái niệm: Độ dài 1 phút được đo trên cung kinh tuyến gọi là một hải lí: Ký hiệu NM (Hải lí hàng hải, vì trái đất không tròn nên độ dài hải lí không phải là con số cố định, nhưng người ta đó quy ước lấy độ dài một hải lí 1NM = 1852,3 mét = 1,8523 km làm tiêu chuẩn) - Liên: 1 hải lí = 10 liên, 1 liên = 185,23 mét. * Thước Anh - 1foot = 0,3048 mét (số nhiều của foot là feet). Foot dùng để đo chiều cao - Inch: 1 inch =1/12 foot = 0,0254 mét - Fathorm: 1Fath = 6feet = 1,83 mét.

Fathorm còn gọi là sải dùng để đo độ sâu b. Số mét mà tàu đi được trong 1 giây thường dùng để đo tốc độ của gió, của dòng chảy c. Đơn vị đo góc và cung - Đơn vị đo là độ, phút, giây - Ký hiệu: độ (0), phút ( ' ), giây ( '' ). Ví dụ 15 độ 12 phút 45 giây viết 12012'45'' + 1 vòng tròn = 3600 + 1' = 60'' 0 + 1 = 60' + 10 = 3600'' - Cách viết + Khi dùng đơn vị tính là độ, phút, giây thì các giá trị phải viết hai chữ số Ví dụ: 15', 08', 35'', 07''.

Hoặc 123007'25'', 032012'05'', 09007'02'' + Khi dùng đơn vị là 1/10 độ hay 1/10 phút. Vì 1/10 độ = 6 phút, 1/10 phút = 6 giây. Nên phút và giây ta chỉ cần viết 1 số lẻ. Ví dụ: 12 07 đây là 7/10 độ tương đương 42 phút nghĩa là 12042' hay 1350569' tương đương với 135056'54''.

+ Chú ý khi làm các phép tính cộng hoặc trừ trong các số hạng (phút và giây phải thống nhất) 6 1. Cơ sở lý thuyết - Trên mặt đất mỗi điểm chỉ có một toạ độ nhất định - Toạ độ của mỗi điểm được biểu diễn bởi hai thông số vĩ độ, kinh độ - Đơn vị tính vĩ độ, kinh độ là: độ, phút, giây - Để tính toạ độ của một điểm trên mặt đất ta dựa vào hệ trục toạ độ XOY. Mà xích đạo là trục hoành (OX) để tính kinh độ và kinh tuyến gốc là trục tung (OY) để tính vĩ độ. Vĩ độ Vĩ độ của một điểm là độ dài được đo trên cung kinh tuyến, tính từ xích đạo đến vĩ tuyến đi qua điểm đã, kí hiệu là φ (phi) c.

Kinh độ Kinh độ của một điểm là độ dài được đo trên cung xích đạo, tính từ kinh tuyến gốc đến kinh tuyến đi qua điểm đã, ký hiệu là λ (lamda). Phương hướng trên mặt biển. Hướng thật- Phương vị thật - Phương vị nghịch - Góc mạn. Hướng thật (HT) Định nghĩa: Góc hợp bởi giữa bắc kinh tuyến trái đất với đường hướng đi của tàu.

Tính từ đường bắc kinh tuyến trái đất theo chiều kim đồng hồ từ 00 đến 3600 b. Phương vị thật (PT) - Định nghĩa: Góc hợp bởi giữa kinh tuyến trái đất với đường phương vị mục tiêu.