Giáo Trình Đào Tạo Máy Trưởng Phương Tiện Thủy Nội Địa

Giáo trình kỹ thuật về điện tàu thuỷ máy trưởng hạng nhì nghề máy trưởng phương tiện thuỷ nội địa, biên soạn theo chương trình đào tạo chuẩn, hệ thống hóa kiến thức từ cơ bản đến

• Trường học: Quân Khu 3 Trường Cao Đẳng Nghề Số 20
• Chuyên ngành: Máy Trưởng Phương Tiện Thủy Nội Địa
• Đề tài: Giáo Trình Đào Tạo Máy Trưởng Phương Tiện Thủy Nội Địa
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: 2020

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. CHƯƠNG I: ẮC QUY AXÍT
• 1.1. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động
• 1.1.1. Cấu tạo của ắc quy axít
• 1.1.2. Tấm cách điện
• 1.1.3. Vỏ bình, nút, nắp đậy và cầu nối
• 1.1.4. Dung dịch chất điện phân
• 1.2. Nguyên lý hoạt động
• 1.2.1. Quá trình phóng điện
• 1.2.2. Quá trình nạp điện
• 1.3. Các thông số kỹ thuật của ắc quy axít
• 1.3.1. Sức điện động (E)
• 1.3.2. Dung lượng (Q)
• 1.3.3. Điện áp (U)
• 1.4. Đấu ghép ắc quy
• 1.4.1. Đấu nối tiếp
• 1.4.2. Đấu song song
• 1.4.3. Đấu hỗn hợp
• 1.5. Các phương pháp nạp điện cho ắc quy
• 1.5.1. Phương pháp nạp với dòng không đổi
• 1.5.2. Phương pháp nạp với điện áp không đổi
• 1.6. Sử dụng, chăm sóc, bảo quản, bảo dưỡng và những lưu ý khi sử dụng ắc quy
• 1.7. Hư hỏng và các biện pháp phòng ngừa
• 2. CHƯƠNG II: MÁY ĐIỆN
• 2.1. Máy phát điện một chiều
• 2.1.1. Cấu tạo
• 2.1.2. Phần tĩnh (Stato)
• 2.1.3. Phần quay (Rôto)

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Đào Tạo Máy Trưởng Phương Tiện Thủy Nội Địa

Giáo trình đào tạo máy trưởng phương tiện thủy nội địa là tài liệu quan trọng nhằm nâng cao chất lượng đào tạo cho đội ngũ thuyền trưởng. Tài liệu này được biên soạn dựa trên các quy định của Bộ Giao thông Vận tải, nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao trong ngành vận tải thủy. Nội dung giáo trình bao gồm các môn học cơ bản như điện tàu thủy, máy tàu thủy và hệ thống phục vụ, kinh tế vận tải, và thực hành vận hành máy tàu thủy.

1.1. Mục tiêu của giáo trình đào tạo máy trưởng

Mục tiêu chính của giáo trình là cung cấp cho người học những kiến thức cơ bản về kỹ thuật điện và máy tàu thủy. Điều này giúp họ có khả năng phân tích và xử lý các sự cố liên quan đến hệ thống điện trên tàu.

1.2. Đối tượng áp dụng giáo trình

Giáo trình này được áp dụng cho các học viên đang theo học ngành điều khiển phương tiện thủy nội địa, nhằm trang bị cho họ những kỹ năng cần thiết để trở thành máy trưởng chuyên nghiệp.

II. Những thách thức trong đào tạo máy trưởng phương tiện thủy nội địa

Đào tạo máy trưởng phương tiện thủy nội địa gặp nhiều thách thức, bao gồm việc cập nhật công nghệ mới và yêu cầu cao về an toàn hàng hải. Các giảng viên cần phải liên tục nâng cao trình độ chuyên môn để đáp ứng nhu cầu thực tế. Ngoài ra, việc thiếu tài liệu tham khảo và cơ sở vật chất cũng là một vấn đề lớn.

2.1. Cập nhật công nghệ mới trong đào tạo

Công nghệ trong ngành vận tải thủy đang phát triển nhanh chóng, yêu cầu giáo trình phải thường xuyên được cập nhật để phù hợp với thực tiễn.

2.2. Vấn đề an toàn hàng hải

An toàn hàng hải là một yếu tố quan trọng trong đào tạo máy trưởng. Các học viên cần được trang bị kiến thức về quy định và quy trình an toàn để đảm bảo an toàn cho bản thân và hành khách.

III. Phương pháp đào tạo hiệu quả cho máy trưởng phương tiện thủy nội địa

Để nâng cao chất lượng đào tạo, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại như học tập trải nghiệm và mô phỏng. Việc kết hợp lý thuyết và thực hành sẽ giúp học viên nắm vững kiến thức và kỹ năng cần thiết. Ngoài ra, việc sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy cũng là một xu hướng tích cực.

3.1. Học tập trải nghiệm trong đào tạo

Học tập trải nghiệm giúp học viên có cơ hội thực hành trực tiếp trên các thiết bị và phương tiện thủy, từ đó nâng cao khả năng xử lý tình huống thực tế.

3.2. Sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy

Việc áp dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn tạo điều kiện cho học viên tiếp cận với các tài liệu học tập phong phú và đa dạng.

IV. Ứng dụng thực tiễn của giáo trình đào tạo máy trưởng

Giáo trình đào tạo máy trưởng phương tiện thủy nội địa không chỉ mang lại kiến thức lý thuyết mà còn giúp học viên áp dụng vào thực tiễn. Các kỹ năng được học sẽ giúp họ tự tin hơn khi làm việc trên tàu, từ đó nâng cao hiệu quả công việc và đảm bảo an toàn cho hành trình.

4.1. Kỹ năng thực hành trên tàu

Học viên sẽ được thực hành các kỹ năng cần thiết như vận hành máy tàu thủy, xử lý sự cố và bảo trì thiết bị, từ đó nâng cao khả năng làm việc thực tế.

4.2. Kết quả nghiên cứu từ thực tiễn

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng giáo trình đào tạo hiện đại giúp nâng cao chất lượng đội ngũ máy trưởng, từ đó giảm thiểu tai nạn và sự cố trên biển.

V. Kết luận về tương lai của giáo trình đào tạo máy trưởng

Tương lai của giáo trình đào tạo máy trưởng phương tiện thủy nội địa sẽ tiếp tục phát triển theo hướng hiện đại hóa và chuyên nghiệp hóa. Việc cập nhật thường xuyên nội dung giáo trình và áp dụng công nghệ mới sẽ giúp nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của ngành vận tải thủy.

5.1. Xu hướng phát triển giáo trình

Giáo trình sẽ được điều chỉnh để phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế và yêu cầu thực tiễn, nhằm nâng cao chất lượng đào tạo.

5.2. Tầm quan trọng của việc đào tạo liên tục

Đào tạo liên tục cho giảng viên và học viên là cần thiết để đảm bảo rằng họ luôn cập nhật kiến thức và kỹ năng mới nhất trong ngành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

QUÂN KHU 3 TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ SỐ 20 ------ GIÁO TRÌNH ĐIỆN TÀU THỦY MÁY TRƯỞNG HẠNG NHÌ NGHỀ ĐÀO TẠO: MÁY TRƯỞNG PHƯƠNG TIỆN THỦY NỘI ĐỊA TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO: DƯỚI BA THÁNG LƯU HÀNH NỘI BỘ Năm 2020 1 - - MĐ: ĐIỆN TÀU THỦY LỜI GIỚI THIỆU Thực hiện chương trình đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo đội ngũ thuyền trưởng phương tiện thủy nội địa Hạng ba. Căn cứ Thông tư số 03/2017/TT-BGTVT ngày 20 tháng 01 năm 2017 của Bộ trưởng Bộ giao thông vận tải quy định nội dung, chương trình đào tạo thuyền viên, người lái phương tiện thủy nội địa; Thông tư số 06/2020/TT-BGTVT ngày 09 tháng 3 năm 2020 sửa đổi, bổ sung một số điều của thông tư 03/2017/TT-BGTVT ngày 20 tháng 01 năm 2017 của Bộ trưởng Bộ giao thông vận tải quy định nội dung, chương trình đào tạo thuyền viên, người lái phương tiện thủy nội; Nhằm tiến tới và từng bước hoàn thiện nội dung bồi dưỡng nâng hạng Giấy chứng nhận khả năng chuyên môn(GCNKNCM) máy trưởng hạng nhì. Thực hiện sự phân công của BGH nhà trường về biên soạn Tài liệu giảng dạy các môn học theo chương trình quy định. Bằng kinh nghiệm giảng dạy chuyên môn nhiều năm và cập nhật những kiến thức, kỹ năng mới trong ngành vận tải thủy, chúng tôi biên soạn cuốn “Tài liệu bồi dưỡng nâng hạng GCNKNCM Máy trưởng hạng nhì”. Trong tài liệu này chúng tôi xin trình bày các nội dung các môn học như sau: 1. MĐ: Điện tàu thủy 2. MĐ: Máy tàu thủy và hệ thống phục vụ 3. MH: Kinh tế vận tải. MĐ: Thực hành vận hành máy tàu thủy 5. MH: Nghiệp vụ máy trưởng Đây là tài liệu tham khảo, giành cho giáo viên nhà trường trong giảng dạy ngành điều khiển phương tiện thủy nội địa. Trong quá trình biên soạn đã hết sức cố gắng, nhưng không thể tránh khỏi những sai sót, chưa cập nhật đầy đủ những thông tin mà người đọc mong muốn. Chúng tôi đón nhận sự góp ý chân thành và xây dựng, để làm cho tài liệu này đầy đủ và phong phú hơn. 2 - - NỘI DUNG TỔNG QUÁT a) Mã số: MĐ 01. b) Thời gian: 60 giờ. c) Mục tiêu: Giúp người học có khả năng nắm được những kiến thức cơ bản về kỹ thuật điện; được trang bị những kiến thức cơ bản về ắc quy, máy điện và một số khí cụ điện; biết phân tích các dạng sự cố của mạch điện; đấu được một số mạch điện cơ bản trên tàu thuỷ, biết quy trình sử dụng mạch; biết cách kiểm tra, xác định một số hư hỏng của mạch điện và biện pháp khắc phục. d) Nội dung: Thời gian STT Nội dung đào tạo (giờ) 1 Bài 1: Ắc quy axít 1.1 Cấu tạo và nguyên lý hoạt động 1.2 Các thông số kỹ thuật 9 1.3 Các chế độ làm việc của ắc quy 1.4 Đấu ghép ắc quy 1.5 Các phương pháp nạp điện cho ắc quy 1.6 Sử dụng, chăm sóc, bảo quản, bảo dưỡng và những lưu ý khi sử dụng ắc quy 1.7 Hư hỏng và các biện pháp phòng ngừa 2 Bài 2: Máy điện 2.1 Máy phát điện một chiều 2.2 Máy phát điện xoay chiều 3 pha 2.3 Máy biến áp - Cấu tạo và nguyên lý hoạt động 2.4 Xác định dây quấn sơ cấp và thứ cấp của máy biến áp 2.5 Một số lưu ý khi sử dụng máy biến áp 2.6 Động cơ điện 1 chiều - Cấu tạo và nguyên lý hoạt động 2.7 Các thông số kỹ thuật của động cơ điện 1 chiều 2.8 Tháo lắp, bảo dưỡng, kiểm tra tình trạng kỹ thuật và vận 23 hành thử động cơ điện 1 chiều 2.9 Khởi động và điều chỉnh tốc độ động cơ điện 1 chiều 2.10 Động cơ điện không đồng bộ ba pha - Cấu tạo và nguyên lý hoạt động 2.11 Các thông số kỹ thuật của động cơ điện không đồng bộ ba pha 2.12 Đấu dây động cơ để sử dụng động cơ điện không đồng bộ ba pha 2.13 Khởi động, đảo chiều quay và điều chỉnh tốc độ động cơ điện không đồng bộ ba pha 2.14 Thí nghiệm máy điện 3 Bài 3: Mạch điện trên tàu thuỷ 25 3.1 Khái niệm, phân loại, cấu tạo và nguyên lý hoạt động của 3 - - mạch điện khởi động động cơ diesel 3.2 Đấu mạch khởi động và vận hành 3.3 Sự cố thường gặp, biện pháp khắc phục 3.4 Mạch điện chiếu sáng đèn hành trình 3.5 Mạch điện chiếu sáng sinh hoạt 3.6 Mạch điện tín hiệu chuông điện 1 chiều 3.7 Mạch điện tín hiệu còi điện 1 chiều 3.8 Những hư hỏng thường gặp và biện pháp khắc phục về mạch điện tín hiệu âm thanh 3.9 Mạch nạp ắc quy - Khái niệm, sơ đồ mạch, tiết chế trong mạch nạp 3.10 Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của mạch tiết chế 3 rơ le 3.11 Đấu mạch nạp và vận hành 3.12 Những sự cố thường gặp và biện pháp khắc phục Kiểm tra định kỳ, kiểm tra kết thúc mô đun 3 Tổng cộng 60 4 - - CHƯƠNG I: ẮC QUY AXÍT 1. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động.1 Cấu tạo của ắc quy axít.1: Cấu tạo của ắc quy axít Cấu tạo của ắc quy axít gồm: Bản cực âm, bản cực dương, chùm bản cực dương, chùm bản cực âm, tấm cách điện, vấu cực, vỏ bình, nắp đậy, lỗ để rót dung dịch điện phân, cầu nối giữa hai ắc quy đơn, tấm lưới bảo vệ a. Bản cực: Cấu tạo của một bản cực trong ắc quy gồm có phần khung xương và chất tác dụng trát lên nó. Khung xương của bản cực dương và âm có cấu tạo giống nhau, chúng được đúc từ vật liệu chì (Pb) có pha thêm (5 - 8)% Sbiti (Sb) và tạo thành hình dạng mặt lưới. Phụ gia Sbiti (Sb) thêm vào chì sẽ tăng thêm độ dẫn điện và cải thiện đặc tính đúc khi đúc để tạo thành khung xương. Khung xương lưới có nhiệm vụ làm nơi bám bột chì và phân bố dòng điện đều trên bản cực. Bản cực dương trát đầy bột ôxit chì ( PbO2 ), bản cực âm trát đầy bột chì xốp. Trong thành phần của chất tác dụng còn có thêm khoảng 3% chất nở (các muối hữu cơ) để tăng độ xốp, độ bền của lớp chất tác dụng. Nhờ tăng độ xốp, dung dịch điện phân thấm sâu vào trong lòng bản cực, đồng thời diện tích thực tế tham gia phản ứng hoá học của các bản cực cũng được tăng thêm. Độ dày của bản cực dương khoảng (2,05 - 2,50) mm, bản cực âm khoảng (1,80 - 2,05) mm. (Ví dụ: trong một ắc quy đơn có 4 bản cực dương và 5 bản cực âm) với mục đích để sử dụng triệt để các bản cực dương.2: Cấu tạo chùm bản cực dương, âm b. Tấm cách điện: Trong ắc quy đơn, tấm cách điện có nhiệm vụ: Không cho các bản cực âm và dương chạm vào nhau, gây ra chập mạch. Tấm cách điện làm bằng vật liệu nhựa Policlovinyl có chiều dày khoảng (0,8 - 1,2) mm, trên bề mặt có các lỗ, cho phép dung dịch điện phân thẩm thấu qua một cách dễ dàng. Tấm ngăn có dạng hình chữ nhật, có một mặt phẳng quay về phía bản cực âm, mặt lượn sóng quay về phía bản cực dương. Vỏ bình được đúc thành một khối và chế tạo bằng nhựa Êbônít, cao su cứng hoặc bằng nhựa tổng hợp axphantdpec. Vỏ bình phải có khả năng chịu được axít, có kết cấu cứng vững chịu được va đập. Đáy vỏ bình có làm các gân, một mặt làm tăng độ cứng cho vỏ bình, mặt khác để đỡ các phân khối bản cực tránh hiện tượng chập mạch bên trong ắc quy do các chất tác dụng rơi xuống đáy bình trong quá trình sử dụng. Nút, nắp đậy và cầu nối. Trên mỗi ngăn ắc quy đơn có nắp đậy làm kín, trên nắp có lỗ để kiểm tra và đổ bổ sung dung dịch điện phân. Nút để bảo vệ không cho nước dung dịch điện phân sánh ra ngoài. Trên nút có lỗ thông hơi, tránh cho áp suất trong ngăn ắc quy không bị tăng qua cao trong quá trình phản ứng hóa học xảy ra. Cầu nối là những thanh được đúc bằng chì có khă năng chịu được dòng điện lớn, dùng để đấu nối tiếp các ngăn của bình ắc quy lại với nhau. Dung dịch chất điện phân. Dung dịch điện phân là dung dịch axít Sunfuaric ( H 2 SO4 ) nguyên chất và nước cất. Nồng độ của dung dịch điện phân được pha chế tùy thuôc vào nhiệt độ của môi trường và vật liệu của các tấm cách điện, thông thường nồng độ dung dịch trong khoảng C = (1,21 ÷ 1,31) g / cm 3 . Nếu nồng độ dung dịch quá cao, các tấm cách điện sẽ chóng bị hỏng. Nồng độ dung dịch điện phân ảnh hưởng đến sức điện động của ắc quy. Dung dịch điện phân dùng trong Ắc quy chì(axít) thường là hỗn hợp axít sunfuaric ( H 2 SO4 ) được pha chế theo một tỉ lệ V H 2 SO4 / V H 2O = 1/3 6 - - 1. Nguyên lý hoạt động. Ắc quy là nguổn năng lượng có tính thuận nghịch. Nó tích lũy năng lượng dưới dạng hoá năng và giải phóng năng lượng dưới dạng điện năng. Quá trình ắc quy cung cấp điện cho mạch ngoài gọi là quá trình phóng điện, quá trình ắc quy tích trữ năng lượng gọi là quá trình nạp điện. Quá trình phóng điện: Ắc quy sau khi nạp no điện đem sử dụng để cung cấp điện cho tải gọi là chế độ phóng điện của ắc quy. PbO2 + Pb + 2H2SO4 = PbSO4 + PbSO4 + 2H2O → Khi ắc quy phóng điện, điện áp trên hai cực của ắc quy và tỷ trọng dung dịch điện phân giảm dần. Sau khi ắc quy phóng điện, phải cho ắc quy nạp điện để khôi phục điện áp gọi là nạp điện bổ sung cho ắc quy Hình 1.3: Sơ đồ phóng điện b. Quá trình nạp điện: Trong quá trình nạp điện của ắc quy, phản ứng hoá học xảy ra theo thứ tự ngược lại quá trình phóng điện.4: Chế độ nạp điện một ngăn ắc quy Trong quá trình nạp điện của ắc quy, khối lượng của axít sunfuaric tăng, cho nên nồng độ dung dịch điện phân cũng tăng. Để đánh giá mức độ nạp của ắc quy trong quá trình khai thác và vận hành, người ta dựa trên tính chất của 7 - - dung dịch điện phân để thay đổi nồng độ của dung dịch điện phân trong quá trình phóng và nạp của ắc quy. Nguồn điện nạp cho ắc quy là nguồn điện một chiều: U nguồn ≥ U ắc quy Điện áp đặt vào một ngăn của ắc quy phải đạt từ 2,75- 2,8V, Xét quá trình nạp điện cho 1 ngăn đơn theo hình 1.