SỞ LAO ĐỘNG - THƢƠNG BINH VÀ XÃ HỘI TỈNH HÀ NAM TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ HÀ NAM GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: BẢO DƢỠNG VÀ SỬA CHỮA HỘP SỐ TỰ ĐỘNG NGHỀ: CÔNG NGHỆ Ô TÔ TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG (Ban hành kèm theo Quyết định số: 285/QĐ - CĐN ngày 21 tháng 07 năm 2017 của Trường Cao đẳng Nghề Hà Nam) Hà Nam, năm 2017 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể đƣợc phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo nghề và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 1 LỜI GIỚI THIỆU Trong nhiều năm gần đây tốc độ gia tăng số lƣợng và chủng loại ô tô ở nƣớc ta khá nhanh. Nhiều kết cấu hiện đại đã trang bị cho ô tô nhằm thỏa mãn càng nhiều nhu cầu của giao thông vận tải.
Trong đó hộp số tự động đƣợc thiết kế cho các dòng xe gọn và nhẹ nhằm tăng khả năng hoạt động trơn tru, tính cơ động và cải thiện tính kinh tế nhiên liệu cho xe. Hộp số đƣợc điều khiển điện tử về thời điểm sang số và áp suất dầu để hộp số tƣ động chọn số với các điều kiện và tốc độ khác nhau của xe. Vì vậy xe có thể hoạt động trơn tru tại các tốc độ khác nhau của xe. Để phục vụ cho học viên học nghề và thợ sửa chữa ô tô những kiến thức cơ bản cả về lý thuyết và thực hành bảo dƣỡng, sửa chữa hộp số tự động.
Với mong muốn đó giáo trình đƣợc biên soạn, nội dung giáo trình bao gồm bốn bài: Bài 1. Cấu tạo và nguyên lý làm việc của hộp số tự động Bài 2. Kỹ thuật tháo - lắp hộp số tự động Bài 3. Kỹ thuật kiểm tra và chẩn đoán hộp số tự động Bài 4.
Kỹ thuật bảo dƣỡng và sửa chữa hộp số tự động Kiến thức trong giáo trình đƣợc biên soạn theo chƣơng trình đào tạo của Trƣờng Cao đẳng Nghề Hà Nam, sắp xếp logic từ nhiệm vụ, cấu tạo, nguyên lý hoạt động của hộp số tự động đến cách phân tích các hƣ hỏng, phƣơng pháp kiểm tra và quy trình thực hành sửa chữa. Do đó ngƣời đọc có thể hiểu một cách dễ dàng. Mặc dù đã rất cố gắng nhƣng chắc chắn không tránh khỏi sai sót, tác giả rất mong nhận đƣợc ý kiến đóng góp của ngƣời đọc để lần xuất bản sau giáo trình đƣợc hoàn thiện hơn. Hà Nam, ngày….
năm 2017 Tham gia biên soạn 1 Nguyễn Quang Hiển Chủ biên 2 TH.S Nguyễn Đình Hoàng Đồng chủ biên 3 Phan Hƣng Long Thành viên 4 Nguyễn Thanh Tùng Thành viên 2 MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU. CẤU TẠO VÀ NGUYÊN LÝ LÀM VIỆC CỦA. 7 HỘP SỐ TỰ ĐỘNG. NHIỆM VỤ, YÊU CẦU VÀ PHÂN LOẠI HỘP SỐ TỰ ĐỘNG.
SƠ ĐỒ CẤU TẠO VÀ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA HỘP SỐ. Nguyên lý làm việc của hộp số tự động. CẤU TẠO CÁC BỘ PHẬN CHÍNH CỦA HỘP SỐ TỰ ĐỘNG. Biến mô thuỷ lực.
Bộ truyền hành tinh. Các phanh, ly hợp và khớp một chiều trong hộp số hành tinh. Hệ thống điều khiển hộp số tự động loại thuỷ lực. 31 CÂU HỎI ÔN TẬP.
KỸ THUẬT THÁO - LẮP HỘP SỐ TỰ ĐỘNG. QUY TRÌNH THÁO LẮP HỘP SỐ TỰ ĐỘNG. Tháo, lắp hộp số tự động dọc. Tháo, lắp hộp số tự động ngang.
CHUẨN BỊ DỤNG CỤ VÀ THIẾT BỊ THÁO LẮP. Dụng cụ tháo lắp. THỰC HIỆN THÁO, LẮP HỘP SỐ TỰ ĐỘNG. Tháo, lắp hộp số tự động dọc.
Tháo, lắp hộp số tự động ngang. 81 CÂU HỎI ÔN TẬP. KỸ THUẬT KIỂM TRA VÀ CHẨN ĐOÁN HỘP SỐ TỰ ĐỘNG. ĐẶC ĐIỂM HƢ HỎNG VÀ NGUYÊN NHÂN GÂY RA CỦA HỘP SỐ TỰ ĐỘNG.
Các hiện tƣợng hƣ hỏng. Nguyên nhân gây ra hƣ hỏng. PHƢƠNG PHÁP KIỂM TRA VÀ CHẨN ĐOÁN. Kiểm tra và chẩn đoán khi xe dừng tại chỗ.
Kiểm tra và chấn đoán khi thử chạy xe. Thực hiện kiểm tra, chẩn đoán hộp số tự động. 90 CÂU HỎI ÔN TẬP. KỸ THUẬT BẢO DƢỠNG VÀ SỮA CHỮA.
106 HỘP SỐ TỰ ĐỘNG. QUY TRÌNH BẢO DƢỠNG HỘP SỐ TỰ ĐỘNG. Bảo dƣỡng thƣờng xuyên. Bảo dƣỡng định kỳ.
THỰC HÀNH BẢO DƢỠNG HỘP SỐ TỰ ĐỘNG. SỬA CHỮA HỘP SỐ TỰ ĐỘNG. Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị. Trình tự thực hiện.
110 CÂU HỎI ÔN TẬP. 119 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 120 4 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Bảo dƣỡng và sửa chữa hộp số tự động. M mô đun: MĐ 35 Vị trí, tính chất của mô đun: - Vị trí của mô đun: Mô đun đƣợc thực hiện sau khi học xong các môn học, mô đun sau: Pháp luật; Giáo dục thể chất; Giáo dục quốc phòng; Tin học; Ngoại ngữ; Điện kỹ thuật; Điện tử cơ bản; Cơ kỹ thuật; Vật liệu cơ khí; Dung sai lắp ghép và đo lƣờng kỹ thuật; Vẽ kỹ thuật; An toàn lao động; Công nghệ khí nén thuỷ lực ứng dụng; Nhiệt kỹ thuật; Vẽ AutoCAD; Tổ chức quản lý sản xuất; Thực hành nguội cơ bản; Thực hành hàn cơ bản; Kỹ thuật chung về ô tô; Sửa chữa - bảo dƣỡng cơ cấu trục khuỷu- thanh truyền; Sửa chữa - bảo dƣỡng cơ cấu phân phối khí; Sửa chữa - BD hệ thống bôi trơn và làm mát; Sửa chữa - bảo dƣỡng hệ thống nhiên liệu động cơ xăng; Sửa chữa - bảo dƣỡng hệ thống nhiên liệu động cơ điêden; Sửa chữa - bảo dƣỡng hệ thống khởi động và đánh lửa; Sửa chữa - bảo dƣỡng trang bị điện ô tô; Sửa chữa - bảo dƣỡng hệ thống truyền động; Sửa chữa - bảo dƣỡng hệ thống di chuyển; Sửa chữa - bảo dƣỡng hệ thống lái; Sửa chữa - bảo dƣỡng hệ thống phanh.
Mô đun này đƣợc bố trí giảng dạy ở học kỳ VI của khóa học và có thể bố trí dạy song song với các môn học, mô đun sau: Chẩn đoán ô tô; Sửa chữa - bảo dƣỡng hệ thống phun xăng điện tử;. - Tính chất của mô đun: Mô đun chuyên môn nghề bắt buộc. Mục tiêu của mô đun: - Kiến thức: + Trình bày đầy đủ các yêu cầu, nhiệm vụ, phân loại hộp số tự động trong ô tô. + Trình bày đƣợc cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hộp số tự động.
+ Phân tích đúng những hiện tƣợng, nguyên nhân hƣ hỏng và trình bày các phƣơng pháp bảo dƣỡng, kiểm tra và sữa chữa hộp số tự động. - Kỹ năng: + Nhận biết đƣợc các chi tiết, bộ phận của hộp số tự động. + Tháo, lắp, kiểm tra, bảo dƣỡng và sửa chữa đúng quy trình. + Sử dụng đúng các dụng cụ kiểm tra, bảo dƣỡng và sửa chữa đảm bảo chính xác và an toàn.
+ Bảo dƣỡng, kiểm tra, sửa chữa đƣợc các hƣ hỏng của hộp số tự động. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Có khả năng thực hiện độc lập hoặc làm việc theo nhóm để hoàn thành công việc bảo dƣỡng, đo, kiểm tra, sửa chữa các chi tiết, bộ phận của hộp số tự động đạt yêu cầu kỹ thuật. 5 + Tiếp nhận và xử lý các vấn đề chuyên môn trong phạm vi của môn học; chịu trách nhiệm đối với kết quả công việc, sản phẩm của mình. Đảm bảo an toàn và vệ sinh công nghiệp.
+ Đánh giá đƣợc chất lƣợng sản phẩm sau khi hoàn thành và kết quả thực hiện của các thành viên trong nhóm. Nội dung mô đun: 6 Bài 1. CẤU TẠO VÀ NGUYÊN LÝ LÀM VIỆC CỦA HỘP SỐ TỰ ĐỘNG M bài: MĐ 35 - 01 Giới thiệu: Hộp số tự động là một hộp số hiện đại đƣợc áp dụng trên ô tô nhằm giúp cho ngƣời lái tham gia giao thông đƣợc thuận tiện hơn trong quá trình tham gia giao thông. Nội dung phần này sẽ trình bày những kiến thức cơ bản về cấu tạo và hoạt động của hộp số tự động.
Mục tiêu: - Về kiến thức + Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại hộp số tự động + Giải thích đƣợc cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hộp số tự động - Về kỹ năng + Nhận biết, phân biệt đƣợc các bộ phận của hộp số tự động + Mô tả đƣợc đặc điểm lắp ghép - Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô - Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên. Nội dung chính: 1. NHIỆM VỤ, YÊU CẦU VÀ PHÂN LOẠI HỘP SỐ TỰ ĐỘNG 1. Nhiệm vụ Hộp số trên ô tô dùng để thay đổi lực kéo tiếp tuyến ở bánh xe chủ động cho phù hợp với lực cản tổng cộng của đƣờng.
Đặc tính kéo của ô tô có hộp số thƣờng đƣợc thể hiện trên hình sau: Lùc truyÒn ®éng B1 A Lực truyền động B2 B3 B4 Tèc ®é xe Tốc độ xe Hình 1.1: Đặc tính kéo của ô tô 7 Đặc tính trên thể hiện cho ôtô có lắp hộp số cơ khí bốn cấp. Mỗi tay số sẽ cho một đƣờng đặc tính thể hiện mối quan hệ giữa lực kéo tiếp tuyến ở bánh xe chủ động với tốc độ của xe. Với đặc tính này, ngay cả khi ngƣời lái xe chọn điểm làm việc của tay số phù hợp với lực cản chuyển động của đƣờng thì kết quả là điểm làm việc cũng chƣa phải là tối ƣu. Điểm làm việc đƣợc coi là tối ƣu khi nó nằm trên đƣờng cong A là tiếp tuyến với tất cả các đƣờng đặc tính của hộp số cơ khí bốn cấp, đƣờng cong đó gọi là đƣờng đặc tính lý tƣởng.
Đƣờng cong lý tƣởng có đƣợc chỉ khi sử dụng hộp số vô cấp. Và khi đó chúng ta sẽ tránh đƣợc những mất mát công suất so với sử dụng hộp số có cấp. Hộp số tự động dùng trên ô tô chƣa cho đƣờng đặc tính kéo trùng với đƣờng đặc tính lý tƣởng nhƣng cũng cho ra đƣợc đƣờng đặc tính gần trùng với đƣờng đặc tính lý tƣởng. Với hộp số tự động việc gài các số truyền đƣợc thực hiện một cách tự động tuỳ thuộc vào chế độ của động cơ và sức cản của mặt đƣờng.
Vì vậy nó luôn tìm đƣợc một điểm làm việc trên đƣờng đặc tính phù hợp với sức cản chuyển động bảo đảm đƣợc chất lƣợng động lực học và tính kinh tế nhiên liệu của ô tô. Yêu cầu: Hộp số tự động đảm bảo các yêu cầu sau: - Thao tác điều khiển hộp số đơn giản nhẹ nhàng. - Đảm bảo chất lƣợng động lực kéo cao. - Hiệu suất truyền động phải tƣơng đối lớn.
- Độ tin cậy lớn, ít hƣ hỏng, tuổi thọ cao. - Kết cấu phải gọn, trọng lƣợng nhỏ.