Luận văn thạc sĩ về giải quyết tranh chấp đất đai theo thủ tục tố tụng dân sự tại Lào Cai

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu giải quyết tranh chấp đất đai theo thủ tục tố tụng dân sự tại các tòa án nhân dân ở tỉnh lào cai, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Đỉnh Trọng Minh
• Người hướng dẫn: PGS. Phan Hữu Thư
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật học
• Đề tài: Giải Quyết Tranh Chấp Đất Đai Qua Tố Tụng Dân Sự Tại Lào Cai
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI THEO THỦ TỤC TỐ TỤNG DÂN SỰ TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm giải quyết tranh chấp đất đai theo thủ tục tố tụng dân sự tại Tòa án nhân dân
• 1.1.1. Khái niệm về giải quyết tranh chấp đất đai theo thủ tục tố tụng dân sự tại Tòa án nhân dân
• 1.2. Pháp luật tố tụng dân sự về thủ tục giải quyết tranh chấp đất đai tại Tòa án nhân dân
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI THEO THỦ TỤC TỐ TỤNG DÂN SỰ TẠI CÁC TÒA ÁN NHÂN DÂN Ở TỈNH LÀO CAI VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN
• 2.1. Thực tiễn giải quyết tranh chấp đất đai tại các Tòa án nhân dân ở tỉnh Lào Cai những năm gần đây
• 2.2. Yêu cầu đặt ra đối với hoạt động giải quyết tranh chấp đất đai tại các Tòa án hiện nay
• 2.3. Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết các tranh chấp đất đai tại Tòa án
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải quyết tranh chấp đất đai qua tố tụng dân sự tại Lào Cai

Giải quyết tranh chấp đất đai qua tố tụng dân sự là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay, đặc biệt tại tỉnh Lào Cai. Tình hình tranh chấp đất đai ngày càng gia tăng, ảnh hưởng đến đời sống xã hội và phát triển kinh tế. Việc hiểu rõ quy trình và các quy định pháp luật liên quan đến tranh chấp đất đai là cần thiết để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của tranh chấp đất đai

Tranh chấp đất đai được định nghĩa là sự bất đồng về quyền và nghĩa vụ giữa các bên trong quan hệ sử dụng đất. Đặc điểm của loại tranh chấp này thường phức tạp, liên quan đến nhiều chủ thể và quy định pháp luật khác nhau.

1.2. Vai trò của tố tụng dân sự trong giải quyết tranh chấp

Tố tụng dân sự đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết tranh chấp đất đai, giúp các bên có thể bảo vệ quyền lợi của mình thông qua các quy trình pháp lý rõ ràng và minh bạch.

II. Những thách thức trong giải quyết tranh chấp đất đai tại Lào Cai

Mặc dù có nhiều quy định pháp luật, nhưng việc giải quyết tranh chấp đất đai tại Lào Cai vẫn gặp nhiều khó khăn. Các vấn đề như sự chồng chéo trong quy định pháp luật, thiếu đồng bộ trong thực thi và nhận thức của các bên liên quan là những thách thức lớn.

2.1. Khó khăn trong quy trình tố tụng

Quy trình tố tụng dân sự trong giải quyết tranh chấp đất đai thường kéo dài, gây khó khăn cho các bên liên quan. Nhiều vụ việc không được giải quyết kịp thời, dẫn đến tình trạng khiếu kiện kéo dài.

2.2. Thiếu sự đồng bộ trong quy định pháp luật

Nhiều quy định pháp luật về giải quyết tranh chấp đất đai chưa thực sự đồng bộ, gây khó khăn trong việc áp dụng và thực thi. Điều này làm giảm hiệu quả của công tác giải quyết tranh chấp tại Tòa án.

III. Phương pháp giải quyết tranh chấp đất đai hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp đất đai, cần áp dụng các phương pháp phù hợp. Việc hòa giải, thương lượng giữa các bên là một trong những phương pháp hiệu quả giúp giảm tải cho Tòa án và tiết kiệm thời gian.

3.1. Hòa giải tranh chấp đất đai

Hòa giải là phương pháp được khuyến khích trong giải quyết tranh chấp đất đai. Nó giúp các bên tìm ra giải pháp hợp lý mà không cần phải qua Tòa án, từ đó giảm thiểu xung đột.

3.2. Tăng cường đào tạo cho cán bộ Tòa án

Đào tạo nâng cao năng lực cho cán bộ Tòa án là cần thiết để họ có thể xử lý các vụ tranh chấp đất đai một cách hiệu quả hơn, từ đó nâng cao chất lượng xét xử.

IV. Ứng dụng thực tiễn trong giải quyết tranh chấp đất đai tại Lào Cai

Thực tiễn giải quyết tranh chấp đất đai tại Lào Cai cho thấy nhiều vụ việc đã được giải quyết thành công, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần cải thiện. Việc áp dụng đúng quy định pháp luật và thực hiện các biện pháp hòa giải là rất quan trọng.

4.1. Các vụ án điển hình tại Tòa án Lào Cai

Nhiều vụ án tranh chấp đất đai đã được Tòa án Lào Cai giải quyết thành công, tạo tiền đề cho việc áp dụng các quy định pháp luật trong thực tiễn.

4.2. Kết quả nghiên cứu và đánh giá

Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc áp dụng pháp luật trong giải quyết tranh chấp đất đai tại Lào Cai còn nhiều hạn chế, cần có những cải cách để nâng cao hiệu quả.

V. Kết luận và hướng phát triển trong giải quyết tranh chấp đất đai

Giải quyết tranh chấp đất đai qua tố tụng dân sự tại Lào Cai cần được cải thiện để đáp ứng nhu cầu thực tiễn. Cần có những chính sách và biện pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân.

5.1. Đề xuất cải cách pháp luật

Cần có những cải cách pháp luật để đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả trong giải quyết tranh chấp đất đai, từ đó nâng cao niềm tin của người dân vào hệ thống pháp luật.

5.2. Tương lai của giải quyết tranh chấp đất đai

Tương lai của giải quyết tranh chấp đất đai tại Lào Cai phụ thuộc vào sự cải thiện trong quy trình tố tụng và sự hợp tác giữa các cơ quan chức năng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tranh chấp đất đai là một hiện tượng phổ biến và ngày càng phức tạp trong bối cảnh chuyển đổi kinh tế thị trường tại Việt Nam. Theo số liệu thống kê từ năm 2013 đến 2017, Tòa án nhân dân thành phố Lào Cai đã thụ lý hàng trăm vụ án liên quan đến tranh chấp đất đai, với tỷ lệ giải quyết thành công dao động từ 32,1% đến 54,4% tùy năm. Các loại tranh chấp phổ biến gồm tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, tranh chấp tài sản khi ly hôn liên quan đến đất đai, tranh chấp di sản thừa kế quyền sử dụng đất và tranh chấp liên quan đến người Việt Nam định cư ở nước ngoài.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm sáng tỏ các vấn đề lý luận và thực tiễn về giải quyết tranh chấp đất đai theo thủ tục tố tụng dân sự tại các Tòa án nhân dân tỉnh Lào Cai, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả công tác xét xử. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các vụ án tranh chấp đất đai tại Tòa án cấp sơ thẩm trên địa bàn tỉnh Lào Cai trong những năm gần đây.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất, góp phần ổn định trật tự xã hội và củng cố niềm tin của nhân dân đối với pháp luật và Nhà nước. Đồng thời, kết quả nghiên cứu cũng hỗ trợ các cơ quan chức năng trong việc hoàn thiện chính sách pháp luật về đất đai và nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp tại Tòa án.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên chủ nghĩa Mác - Lênin về duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, vận dụng quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam trong xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết pháp luật và quyền con người: Nhấn mạnh vai trò của pháp luật trong bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể trong quan hệ đất đai, đồng thời đảm bảo tính nghiêm minh và thượng tôn pháp luật trong giải quyết tranh chấp.
• Lý thuyết quản lý nhà nước về đất đai: Phân tích cơ chế quản lý, phân phối và sử dụng đất đai trong bối cảnh kinh tế thị trường, làm rõ vai trò của Nhà nước trong điều chỉnh và giải quyết các tranh chấp đất đai.

Các khái niệm chuyên ngành trọng tâm bao gồm: tranh chấp đất đai, quyền sử dụng đất, thủ tục tố tụng dân sự, hòa giải tại cơ sở, thẩm quyền giải quyết tranh chấp, và các loại tranh chấp phổ biến như tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng, tranh chấp thừa kế, tranh chấp tài sản chung vợ chồng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh, bình luận và quy nạp dựa trên:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thống kê từ báo cáo tổng kết của ngành Tòa án nhân dân tỉnh Lào Cai giai đoạn 2013-2017; các văn bản pháp luật liên quan như Luật Đất đai 2013, Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015; các bản án, quyết định của Tòa án; và các tài liệu nghiên cứu khoa học, bài viết chuyên ngành.
• Phương pháp phân tích: Phân tích định tính các quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng, đánh giá hiệu quả giải quyết tranh chấp qua các vụ án điển hình, so sánh các quan điểm pháp lý và thực tiễn xử lý tranh chấp.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2013-2017, phản ánh thực trạng và xu hướng tranh chấp đất đai tại tỉnh Lào Cai trong khoảng thời gian này.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các vụ án tranh chấp đất đai được Tòa án nhân dân tỉnh Lào Cai thụ lý và giải quyết trong giai đoạn trên, với trọng tâm phân tích các vụ án tiêu biểu để rút ra kết luận và đề xuất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng số vụ tranh chấp đất đai: Số vụ án liên quan đến tranh chấp đất đai tại Tòa án nhân dân thành phố Lào Cai tăng từ 109 vụ năm 2013 lên 114 vụ năm 2017, với tỷ lệ giải quyết thành công đạt khoảng 32,1% đến 54,4% tùy năm. Tranh chấp về hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất chiếm tỷ lệ cao nhất, từ 32,1% năm 2013 đến 54,4% năm 2017.

2. Đa dạng các loại tranh chấp: Các loại tranh chấp phổ biến gồm tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng, tranh chấp tài sản khi ly hôn liên quan đến đất đai (chiếm khoảng 17,9% - 30,2%), tranh chấp di sản thừa kế quyền sử dụng đất (19,2% - 26,6%), và tranh chấp liên quan đến người Việt Nam định cư ở nước ngoài (0,9% - 6,4%).

3. Hiệu quả hòa giải cao: Tòa án nhân dân tỉnh Lào Cai chú trọng công tác hòa giải, với số vụ án công nhận sự thỏa thuận của các bên chiếm tỷ lệ lớn, ví dụ năm 2017 có 103 vụ được công nhận sự thỏa thuận, góp phần giảm tải cho Tòa án và tăng tính ổn định xã hội.

4. Hạn chế trong giải quyết tranh chấp: Một số vụ án bị hoãn không đúng quy định, chứng cứ chưa đầy đủ, áp dụng pháp luật chưa thống nhất, và vướng mắc trong phối hợp giữa các cơ quan nhà nước làm kéo dài thời gian giải quyết. Ngoài ra, việc hòa giải tại cơ sở còn nhiều bất cập do bị đơn không hợp tác hoặc biên bản hòa giải không có chữ ký đầy đủ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân tăng số vụ tranh chấp đất đai xuất phát từ sự biến động của thị trường bất động sản và giá trị đất đai ngày càng tăng, dẫn đến nhiều mâu thuẫn về quyền sử dụng đất. Việc đa dạng các loại tranh chấp phản ánh tính phức tạp của quan hệ pháp luật đất đai, đòi hỏi Tòa án phải có năng lực chuyên môn cao và phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan.

Hiệu quả hòa giải cao cho thấy vai trò quan trọng của công tác hòa giải trong giảm thiểu tranh chấp kéo dài và tạo sự đồng thuận xã hội. Tuy nhiên, các hạn chế về thủ tục tố tụng, năng lực cán bộ và sự phối hợp giữa các cơ quan làm giảm hiệu quả giải quyết tranh chấp, gây ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên và niềm tin của nhân dân.

So sánh với các nghiên cứu khác, kết quả tại Lào Cai tương đồng với xu hướng chung của Việt Nam về gia tăng tranh chấp đất đai và những khó khăn trong giải quyết. Việc áp dụng pháp luật chưa đồng bộ và thiếu thống nhất là vấn đề phổ biến, cần được hoàn thiện để nâng cao hiệu quả xét xử.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện số vụ án thụ lý, tỷ lệ giải quyết thành công và phân loại tranh chấp theo năm, cũng như bảng tổng hợp các hạn chế và nguyên nhân vướng mắc trong giải quyết tranh chấp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp đất đai

   • Cập nhật, sửa đổi các quy định pháp luật để đảm bảo tính đồng bộ, rõ ràng và phù hợp với thực tiễn.
   • Tập trung giải quyết mâu thuẫn về thẩm quyền và thủ tục tố tụng nhằm giảm thiểu tranh chấp kéo dài.
   • Thời gian thực hiện: 1-2 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Bộ Tư pháp, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Quốc hội.

2. Nâng cao năng lực cán bộ Tòa án và hòa giải viên

   • Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về pháp luật đất đai, kỹ năng hòa giải và xử lý tranh chấp.
   • Tăng cường bồi dưỡng kiến thức văn hóa, phong tục vùng miền để xử lý các vụ án dân tộc thiểu số hiệu quả hơn.
   • Thời gian thực hiện: liên tục, ưu tiên trong 1 năm đầu.
   • Chủ thể thực hiện: Tòa án nhân dân tối cao, các trường đào tạo luật.

3. Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan nhà nước

   • Xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa Tòa án, Ủy ban nhân dân, các cơ quan thi hành án và các sở ngành liên quan trong thu thập chứng cứ, xác minh và định giá quyền sử dụng đất.
   • Thiết lập hệ thống chia sẻ thông tin, dữ liệu đất đai minh bạch và kịp thời.
   • Thời gian thực hiện: 1 năm.
   • Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, Sở Tư pháp, Sở Tài nguyên và Môi trường.

4. Cải thiện thủ tục hòa giải tại cơ sở

   • Rà soát, hoàn thiện quy định về thủ tục hòa giải bắt buộc, xử lý trường hợp bị đơn không hợp tác.
   • Tăng cường vai trò và năng lực của hòa giải viên, đảm bảo biên bản hòa giải có giá trị pháp lý rõ ràng.
   • Thời gian thực hiện: 6-12 tháng.
   • Chủ thể thực hiện: UBND cấp xã, Sở Tư pháp, Tòa án nhân dân.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ, thẩm phán Tòa án nhân dân

   • Hỗ trợ nâng cao hiểu biết về pháp luật đất đai và thủ tục tố tụng dân sự, cải thiện kỹ năng xét xử tranh chấp đất đai.
   • Use case: Áp dụng trong xét xử các vụ án tranh chấp đất đai tại địa phương.

2. Cơ quan quản lý nhà nước về đất đai

   • Tham khảo để hoàn thiện chính sách, quy định pháp luật liên quan đến quản lý và giải quyết tranh chấp đất đai.
   • Use case: Xây dựng văn bản hướng dẫn, cải cách thủ tục hành chính đất đai.

3. Luật sư và chuyên gia pháp lý

   • Nắm bắt các vấn đề thực tiễn và pháp lý trong giải quyết tranh chấp đất đai, hỗ trợ tư vấn và đại diện cho khách hàng.
   • Use case: Soạn thảo hồ sơ, tham gia tố tụng tranh chấp đất đai.

4. Người sử dụng đất và cộng đồng dân cư

   • Hiểu rõ quyền và nghĩa vụ khi tham gia giải quyết tranh chấp đất đai, nâng cao nhận thức pháp luật.
   • Use case: Chuẩn bị hồ sơ, tham gia hòa giải và tố tụng dân sự.

Câu hỏi thường gặp

1. Tranh chấp đất đai nào phải hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã trước khi khởi kiện?
   Tranh chấp về ai là người có quyền sử dụng đất bắt buộc phải hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã trước khi khởi kiện ra Tòa án. Nếu hòa giải không thành, các bên mới được quyền khởi kiện theo thủ tục tố tụng dân sự.

2. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai được xác định như thế nào?
   Thẩm quyền giải quyết thuộc Tòa án nơi có bất động sản là nguyên tắc chung. Tuy nhiên, với tranh chấp liên quan đến hợp đồng dân sự không phải bất động sản, thẩm quyền có thể khác. Việc xác định thẩm quyền dựa trên đối tượng tranh chấp và quy định pháp luật.

3. Thời hiệu khởi kiện tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất là bao lâu?
   Thời hiệu khởi kiện đối với tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất là 3 năm kể từ ngày phát sinh tranh chấp, theo quy định tại Bộ luật Dân sự.

4. Tòa án có thể giải quyết tranh chấp đất đai không có giấy tờ không?
   Đối với tranh chấp đất đai không có giấy tờ, các bên có thể lựa chọn giải quyết tại Ủy ban nhân dân cấp huyện hoặc khởi kiện ra Tòa án theo thủ tục tố tụng dân sự. Nếu không đồng ý với kết quả tại Ủy ban nhân dân cấp huyện, có thể khiếu nại hoặc khởi kiện theo thủ tục hành chính.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả hòa giải tranh chấp đất đai tại cơ sở?
   Cần tăng cường đào tạo, nâng cao năng lực hòa giải viên, đảm bảo biên bản hòa giải có giá trị pháp lý rõ ràng, đồng thời xử lý nghiêm các trường hợp không hợp tác trong hòa giải để tạo điều kiện thuận lợi cho giải quyết tranh chấp.

Kết luận

• Tranh chấp đất đai tại tỉnh Lào Cai gia tăng về số lượng và tính chất phức tạp, đòi hỏi giải pháp đồng bộ về pháp luật và tổ chức thực hiện.
• Tòa án nhân dân tỉnh Lào Cai đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong giải quyết tranh chấp, đặc biệt là công tác hòa giải và thượng tôn pháp luật.
• Hạn chế về năng lực cán bộ, phối hợp giữa các cơ quan và thủ tục hòa giải còn ảnh hưởng đến hiệu quả giải quyết tranh chấp.
• Cần hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ, tăng cường phối hợp liên ngành và cải thiện thủ tục hòa giải để nâng cao chất lượng xét xử.
• Đề nghị các cơ quan chức năng và người dân cùng phối hợp thực hiện các giải pháp nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp và ổn định xã hội.

Next steps: Triển khai các đề xuất hoàn thiện pháp luật và đào tạo cán bộ trong vòng 1-2 năm tới.
Các cơ quan quản lý, Tòa án và cộng đồng pháp lý cần phối hợp chặt chẽ để nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp đất đai, góp phần phát triển bền vững kinh tế - xã hội địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MOT SO VAN DE CHUNG VE GIAI QUYET TRANH CHAP DAT DAI THEO THU TUC TO TUNG DAN SU TAI TOA AN NHAN DAN 1. Khái niệm, đặc điểm giải quyết tranh chap dat dai theo thủ tục tô tụng dân sự tại Tòa án nhân dân 1. Khái niệm về giải quyết tranh chấp đất đai theo thủ tục t tụng dân sự tại Toa an nhân dan Muốn xây dựng được khái niệm về “giải quyết tranh chấp đất dai”, trước hết phải làm rõ khái niệm “anh chấp đất dai”. Trong các văn bản pháp luật, thuật ngữ “anh chấp dat dai” cũng được quy định khác nhau.

Trong Luật Đất đai năm 1987); Luật Đất đai năm 1993 nhà làm luật không đưa ra giải thích chính thức về tranh chấp đất đai, loại tranh chấp này chỉ được xác định thông qua các quy định của pháp luật. Đến Luật Dat dai năm 2003 và Luật Đất đai năm 2013 tranh chấp đất đai được định nghĩa là: “ranh chấp về quyén và nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiễu bên trong quan hệ đất dai”. Trong các công trình nghiên cứu khoa học, các tác giả cũng đưa ra những quan điểm riêng về tranh chấp dat đai. Giáo trình của Trường Đại học Luật Hà Nội định nghĩa: Tranh chấp đất đai là sự bất đồng, mâu thuẫn hay xung đột về lợi ích, về quyền và nghĩa vụ giữa các chủ thé khi tham gia vào quan hệ pháp luật đất đai.

các chủ thể tranh chấp đất đai chỉ là chủ thể quản ly và sử dụng đất, không có quyền sở hữu đối với đất đai”. Theo khái niệm này thì tranh chấp đất đai được tiếp cận rất rộng, bao gồm tất cả các mâu thuẫn, xung đột về quyền và nghĩa vụ của các chủ thê khi tham gia vào quan hệ pháp luật đất đai. Còn giáo trình của Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh lại đưa ra định nghĩa: Tranh chấp đất đai là sự bất đồng, mâu thuẫn giữa các chủ thé (sử dụng đất) trong việc xác định ai là người có quyền sử dụng đối với một (hoặc những) thửa đất nhất định. tranh chấp đất đai có thể bao hàm cả các tranh chấp về địa giới giữa các đơn vị hành chính”.

Theo định nghĩa này, ' Xem Điều 9, Điều 21, Điều 22. ? Giáo trình Trường Đại học Luật Hà Nội, Nxb CAND 2016, tr. 3 Giáo trình Trường Đại học Luật Thành phô Hồ Chí Minh, 2012. tranh chấp đất đai được tiếp cận theo nghĩa hẹp chỉ bao gồm các tranh chấp về xác định phần quyền sử dụng đất đối với một phần đất đai nhất định.

Trong luận văn này, khái niệm tranh chấp đất đai được tác giả tiếp cận theo nghĩa rộng. Theo đó, ranh chấp đất dai được hiểu là những mâu thuân, xưng đột về quyền và nghĩa vụ của các chủ thé khi tham gia vào quan hệ pháp luật đất dai liên quan đến việc quản lý, sử dụng đất dai. Tranh chap đất đai là loại tranh chấp phố biến, phức tạp nhất hiện nay (án tranh chấp đất đai chiếm phan lớn án tranh tụng tại các Tòa án trên khắp lãnh thổ Việt Nam). Do đó, để giải quyết tranh chấp đất đai, cần phải xác định được các dạng tranh chấp đất đai phổ biến.

Việc xác định chính xác dạng tranh chấp đất đai có ý nghĩa quan trọng nhăm xác định chính xác việc đương Sự có quyền khởi kiện tranh chấp tại Tòa án theo thủ tục tố tụng dân sự hay thủ tục tố tụng hành chính, tranh chấp thuộc thâm quyền của tòa án nhân dân hay Ủy ban nhân dân, xác định thời hiệu khởi kiện, đồng thời là cơ sở để xác định trình tự, thủ tục và đường lối giải quyết tranh chấp. Vậy tranh chấp đất đai được giải quyết theo thủ tục t6 tung dân sự gồm có những loại tranh chấp nào? Hiện nay, có hai ý kiến khác nhau về vấn đề này: Y kiến thứ nhất cho rang, tranh chap đất đai là tranh chấp ai là người có quyền sử dụng đất. Theo ý kiến này, tranh chấp về quyền, nghĩa vụ trong quan hệ pháp luật đất đai phải là tranh chấp giữa các chủ thể về việc xác định phần quyền sử dung đất với một diện tích đất nhất định. Y kiến thứ hai cho rằng, tranh chấp đất đai bao gồm những loại tranh chấp: tranh chấp ai là người có quyền sử dụng đất, tranh chấp về giao dịch liên quan đến quyền sử dụng đất, tranh chấp về chia tài sản chung vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân là quyền sử dụng đất, tranh chấp về chia di sản thừa kế là quyền sử dụng đất.

Theo ý kiến này, tranh chấp ai là người có quyền sử dụng đất đương nhiên là tranh chấp đất đai. Còn các tranh chấp còn lại, mặc dù có liên quan đến một số ngành luật nhất định như Luật Dân sự, Luật Hôn nhân và gia đình nhưng trong quan hệ tranh chấp vẫn cần xác định quyền và nghĩa vụ của các chu thê trong việc sử dung dat nên nó là tranh chap dat dai. Trong luận văn này, tác giả tiếp cận tranh chấp đất đai theo ý kiến thứ hai, theo đó tranh chấp đất đai phải được hiểu theo nghĩa rộng chứ không chi có tranh chấp ai là người có quyền sử dụng đất. Như vậy, tranh chấp đất dai sẽ bao gồm các loại tranh chấp sau: + Một là, tranh chấp xác định chủ thể có quyền sử dụng đất.

Các tranh chap phô biến trong trường hợp này là tranh chấp về ranh giới đất liền kề, ngõ đi, cơ quan nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng bị trùng diện tích, người sử dụng đất được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng chủ cũ đòi lại đất hoặc chủ cũ được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng người sử dụng đất cho rằng việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là không đúng. + Hai là, tranh chấp về giao dịch liên quan đến quyền sử dụng đất (chuyển nhượng quyền sử dụng đất, chuyển đổi quyền sử dụng đất, cho thuê, cho thuê lại quyền sử dụng đắt, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất, tặng cho). Bản chất của tranh chấp trong các trường hợp này là tranh chấp về hợp đồng dân sự. Thời hiệu khởi kiện đối với dạng tranh chấp này được áp dụng như đối với thời hiệu khởi kiện đối với các tranh chấp về hợp đồng nói chung.

+ Ba là, tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất. Thông thường đây là các tranh chấp yêu cầu phân chia di sản thừa kế. Bản chất của dạng tranh chấp này là tranh chấp thừa kế có đối tượng là quyền sử dụng đất và Tòa án phải xác định ranh giới đất để phân chia. + Bốn là, tranh chấp chia tài sản chung vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân là quyền sử dụng đất, hoặc sau khi ly hôn.

Hiện nay theo quy định tại Điều 203 Luật Đất đai năm 2013 trang chấp đất đai có thé được giải quyết tại hai co quan có thẩm quyền đó là Uy ban nhân dân và Tòa án nhân dân, tranh chấp đất đai được giải quyết tại Tòa án có thê theo hai thủ tục là tố tụng dân sự và tố tụng hành chính. Trong luận văn này tác giả chỉ tập trung nghiên cứu giải quyết tranh chấp đất đai theo thủ tục tố tụng dân sự. Kết hợp giữa quy định của Điều 203 Luật Đất đai năm 2013 và Điều 2 Nghị quyết số 04/2017/NQ-HĐTP ngày 05/5/2017 của Hội đồng Thâm phán 10 Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn một số quy định tại khoản 1 và khoản 3 Điều 192 Bộ luật Tố tụng Dân sự số 92/2015/QH13 về trả lại đơn khởi kiện, quyền nộp đơn khởi kiện lại vụ án, nhận thấy rằng, trong các loại tranh chấp đất đai được phân tích ở trên thì riêng tranh chấp ai là người có quyền sử dụng đất phải thực hiện thủ tục hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã trước khi khởi kiện ra Tòa án. Sau khi tranh chấp được hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã mà không thành thì từng tranh chấp đất đai mà xác định thủ tục áp dụng.

Đối với loại tranh chấp đất đai có giấy tờ thì sau khi hòa giải không thành thi chỉ duy nhất nhất có một co quan có thâm quyền giải quyết đó là Tòa án và thủ tục áp dụng là t6 tung dan su. Đối với loại tranh chấp đất đai không có giấy tờ thì sau khi hòa giải không thành các bên có quyền lựa chọn một trong hai cơ quan có thâm quyền giải quyết đó là Ủy ban nhân dân cấp huyện hoặc khởi kiện ra Tòa án theo thủ tục tố tụng dân sự. Nếu sau khi giải quyết tại Ủy ban nhân dân cấp huyện mà các bên không đồng ý thì có quyền khiếu nại lên Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc khởi kiện ra Tòa án theo thủ tục tố tụng hành chính. Cơ sở dé phân định thấm quyền giải quyết tranh chấp đất đai tại Tòa án theo thủ tục tố tụng dân sự và t6 tụng hành chính phải dựa vào yêu cầu của các bên tranh chấp dé xác định ban chất của quan hệ tranh chấp.

Nếu các bên khởi kiện liên quan đến các chủ thể không bình đăng, yêu cầu giải quyết liên quan đến việc xem xét tính đúng đắn của các quyết định hành chính, hành vi hành chính trong quá trình quản lý nhà nước thi thủ tục áp dụng là tố tụng hành chính. Còn nếu yêu cầu giải quyết liên quan đến các chủ thể bình đăng về địa vị trong quan hệ pháp luật và nội dung yêu cầu liên quan đến việc xác định quyền và nghĩa vụ sử dụng đất thì thủ tục áp dụng là tố tụng dân sự. Trình tự thủ tục giải quyết tranh chấp đất đai tại Tòa án sẽ trải qua các giai đoạn đó là: khởi kiện và thụ lý vụ án tranh chấp đất đai, chuẩn bị xét xử sơ thâm, phiên tòa sơ thâm; nếu sau khi có phán quyết của Tòa án cấp sơ thâm mà đương sự có kháng cáo, viện kiểm sát có kháng nghị phúc thẩm thì quá trình tố tụng có thể phát sinh thêm giai đoạn chuẩn bị xét xử phúc thâm và phiên tòa phúc thâm. Trong luận văn này, tác giả chỉ nghiên cứu giải quyết tranh chấp đất dai tại Tòa án cap sơ thẩm.

11 Như vậy, giải quyết tranh chấp đất dai theo thủ tục tô tụng dân sự là việc Toà án sử dụng trình tự, thủ tục giải quyết tranh chấp được quy định trong pháp luật tô tụng dân sự dé thảo gỡ những bat dong, xung đội, mâu thuân về quyên và nghĩa vụ của các chủ thể trong quan hệ pháp luật đất đai liên quan đến việc quản lý, sử dung dat dai.