CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN TRỊ LỰC LƯỢNG BÁN HÀNG 1. LỰC LƯỢNG BÁN HÀNG 1. Khái niệm lực lượng bán hàng Lực lượng bán hàng của một công ty được hiểu theo nhiều quan niệm khác nhau, bao gồm: Lực lượng bán hàng không chỉ được nhìn nhận như một phương tiện để bán sản phẩm, mà còn là phương tiện truyền thông của doanh nghiệp. Theo quan điểm này, các chính sách liên quan đến lực lượng bán phải hỗ trợ và quan hệ mật thiết với chính sách quảng cáo, xúc tiến bán hàng và quan hệ công chúng.
Với tư cách là một phương tiện truyền thông, lực lượng bán cung cấp cho khách hàng về doanh nghiệp và sản phẩm. Hơn nữa, họ thu thập cho doanh nghiệp những thông tin về thị trường và đối thủ cạnh tranh. Lực lượng bán hàng được hiểu là toàn bộ các yếu tố vật chất và phi vật chất, tập hợp các phương tiện trang bị và phục vụ cho hoạt động tiêu thụ bởi những nhân viên chuyên trách trong thương mại, nhằm thực hiện mục tiêu thương mại tốt nhất các sản phẩm của doanh nghiệp.6] Như vậy, có thể nói lực lượng bán hàng của doanh nghiệp là lực lượng chủ yếu thực hiện các kế hoạch và mục tiêu bán hàng của doanh nghiệp, là cầu nối cơ bản nhất giữa doanh nghiệp với thị trường, với người tiêu dùng. Các kiểu lực lượng bán a.
Lực lượng bán hàng riêng hay ủy quyền. v Lực lượng bán riêng: Lực lượng bán hàng này được hình thành từ những người bán chỉ làm việc cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp điều hành hoạt động của họ theo các Luan van 7 mục tiêu đã xác định. Họ là những người nhận lương và chịu sự quản lý, kiểm tra của cấp trên trong tuyến quan hệ quyền hạn xác định.
v Lực lượng bán ủy quyền: Người bán làm việc cho nhiều công ty (người đại lý thương mại). Cho dù doanh nghiệp cung cấp thông tin cho họ để tiến hành nhiệm vụ, họ thực hiện nhiệm vụ của mình theo cách tự quản từng phần hoặc toàn bộ. Hai kiểu tổ chức trên có thể được nhận thấy trong cùng một lực lượng bán hàng. Một doanh nghiệp có thể sử dụng lực lượng bán hàng riêng trên một số vùng nhất định nếu mật độ khách hàng đủ lớn, và lực lượng bán hàng ủy quyền trên một số vùng khác.
Lực lượng bán hàng bên trong và bên ngoài v Lực lượng bán bên trong (cố định): Là những người bán hàng làm việc bên trong doanh nghiệp. Lực lượng bán hàng này thường tập trung ở một cơ sở văn phòng và liên hệ với khách hàng chủ yếu thông qua điện thoại. Từng cá nhân nhân viên bán hàng hiếm khi tiếp xúc trực tiếp với khách hàng. Với trách nhiệm và hoạt động chủ yếu mang tính xúc tiến cho hoạt động bán hay theo sau hoạt động bán hàng, như theo dõi đơn đặt hàng, kiểm soát dự trữ, tồn kho, giới thiệu sản phẩm.
v Lực lượng bán bên ngoài (di động): Lực lượng này bao gồm những người bán đến bán hàng tại địa chỉ của khách hàng, thăm dò khảo sát và thường xuyên tiếp xúc gặp gỡ (hẹn gặp, tổ chức tuyến hành trình, đàm phán)…Thông thường họ được trải ra theo vùng địa lý. Lực lượng bán hoạt động bên ngoài được sử dụng rất rộng rãi trong các doanh nghiệp vì họ có thể được hướng dẫn để thực hiện những nghiệp vụ không phải là bán hàng, như thu thập thông tin, cung ứng dịch vụ khách hàng, đào tạo nhân viên bán hàng và giải quyết những vướng mắc của khách hàng. Chức năng của lực lượng bán Lực lượng bán hàng của các doanh nghiệp dù được phân chia, tổ chức theo cơ cấu nào vẫn phải đảm bảo các chức năng bao gồm: - Thăm dò và thu thập thông tin thị trường, - Thiết lập hồ sơ khách hàng, - Tiếp xúc với khách hàng tiềm năng và đàm phán, - Quản lý khách hàng thông qua quá trình bán hàng, - Thực hiện các biện pháp nhằm xúc tiến bán hàng, - Nâng cao giá trị sản phẩm thông qua phong cách bán hàng, - Gia tăng lợi ích khách hàng, - Đưa ra các kế hoạch tối đa hóa hoạt động bán hàng, - Luôn tìm kiếm và phát triển khách hàng mới, - Luôn tìm cơ hội gia tăng sự thỏa mãn nhu cầu khách hàng, - Thiết lập quan hệ chặt chẽ giữa công ty với khách hàng, - Động viên khách hàng. Các chức năng này phải được đảm bảo thực hiện để đem lại hiệu quả trong quá trình bán hàng của doanh nghiệp.
Phân loại nhân viên bán theo chức năng a. Người bán Người bán đảm nhận việc phân phối sản phẩm của công ty cho khách hàng mà họ phụ trách. Nhiệm vụ của họ bao gồm: - Phụ trách khách hàng trên một khu vực xác định. Có trách nhiệm gặp gỡ khách hàng để giới thiệu và bán sản phẩm của công ty, tổ chức hoạt động khuyến mãi, khuyếch trương hình tượng của doanh nghiệp ra bên ngoài… - Để đảm bảo thích ứng tốt nhất của khách hàng, người bán phải thường xuyên thăm dò và lắng nghe thị trường.
- Cuối cùng, người bán phải thu thập và cung cấp tất cả thông tin có Luan van 9 liên quan đến việc bán cho bộ phận quản lý. Trong cơ cấu tổ chức, người bán có quan hệ trực tiếp với trưởng bộ phận bán hàng hoặc phụ trách vùng. Trưởng bộ phận bán hàng hay phụ trách vùng Với các chức năng: - Kích hoạt, kiểm tra, đào tạo đội ngũ bán hàng cũng như đảm trách những nhiệm vụ bán hàng đối với một số khách hàng nhất định (khách hàng lớn, trung tâm mua hàng…) - Phân tích bảng báo cáo hoạt động của tổ bán hàng và cung cấp đều đặn các thông tin về thị trường cho giám đốc bán hàng. - Chịu trách nhiệm thực hiện mục tiêu bán hàng trên vùng phụ trách.
- Tổ chức phân chia khu vực cho người bán trên vùng phụ trách. Giám đốc bán hàng - Có trách nhiệm kích hoạt các tổ bán hàng trên thực địa, quan hệ trực tiếp với giám đốc thương mại, có trách nhiệm áp dụng các chính sách thương mại ở phạm vi bán hàng phụ trách. - Xác định những mục tiêu định hướng vùng váo việc thực hiện mục tiêu trên phạm vi quốc gia. - Phụ trách việc đảm phán với các trung tâm mua hàng d.
Giám đốc thương mại - Quan hệ trực tiếp với Tổng giám đốc. - Xây dựng chiến lược thương mại của doanh nghiệp (chọn lựa sản phẩm, những hoạt động thông tin cần thực hiện, kênh phân phối ưu tiên…) - Phân tích kết quả hoạt động của doanh nghiệp và đề xuất yêu cầu hoạt động cần thực thi trên thực địa. Tất cả các chức năng trên đều tồn tại trong các doanh nghiệp có hoạt động thương mại. Tuy nhiên, tùy theo qui mô, khách hàng, kiểu tổ chức, Luan van 10 chúng được định vị dưới một, nhiều hoặc một số những người phối tác.
QUẢN TRỊ LỰC LƯỢNG BÁN HÀNG 1. Thực chất công tác quản trị lực lượng bán hàng Hoạt động bán hàng tại doanh nghiệp được thực hiện bởi lực lượng bán hàng bao gồm các nhân viên bán được tuyển dụng, đào tạo và huấn luyện. Cũng như các bộ phận chức năng khác, lực lượng bán hàng này cũng được quản trị sao cho khoa học và hiệu quả để giúp doanh nghiệp cung ứng các sản phẩm mình có ra thị trường đồng thời có được doanh thu và lợi nhuận tối đa có thể. Quản trị lực lượng bán chính là xây dựng mục tiêu của lực lượng bán.
Sau khi mục tiêu đã được xác định, việc tiếp theo là xác định qui mô và phân bổ lực lượng bán. Đó chính là điều khiển, tổ chức và kiểm soát những cố gắng, nỗ lực của lực lượng bán nhằm đạt được các mục tiêu xác định. Vai trò của quản trị lực lượng bán hàng trong doanh nghiệp Liên kết về mặt quản trị đối với thị trường: Trong kênh thông tin liên lạc giữa thị trường và ban quản trị cấp cao, những giám đốc bán hàng khu vực là người đại diện đầu tiên và gần nhất của ban quản trị. Trong khả năng đó, họ phát hiện và đánh giá thông tin rồi báo cho ban quản trị cấp cao hơn những gì mà họ cho là quan trọng và hữu ích.
Sau đó họ truyền đạt và thi hành chính sách và thủ tục của công ty xuống đội ngũ bán hàng phía dưới. Người ta mong đợi những giám đốc bán hàng khu vực đưa ra một số quyết định và giải quyết các vấn đề tại chỗ, do vậy giảm nhẹ cho ban quản trị cấp cao khỏi phải giải quyết những vấn đề ở mức độ chiến thuật. Quản trị đội ngũ bán hàng: Giám đốc bán hàng khu vực cũng phải thực hiện các nhiệm vụ giống như bất kỳ giám đốc nào khác bao gồm việc hoạch Luan van 11 định, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra. Sự thi hành đúng đắn những nhiệm vụ này sẽ dẫn các kết quả hoạt động tốt hơn cả cho giám đốc và các nhân viên trong đội ngũ chào hàng.
Giám đốc chào hàng và các nhân viên cùng tồn tại trong mối quan hệ tương hỗ. Vì những giám đốc thường được đánh giá trên cơ sở hoạt động của khu vực nên thành công của một giám đốc, trong đa số trường hợp, tuỳ thuộc vào thành công của nhân viên chào hàng. Tương tự, những nhân viên bán hàng dựa vào giám đốc để được họ hỗ trợ tại nơi hoạt động cũng như đại diện cho quyền lợi của họ đối với cấp trên. Để thành công cho cả giám đốc và nhân viên bán hàng phải hoạt động trong một nhóm.
Quản trị hành chính: Các giám đốc bán hàng khu vực ghi nhận rằng trung bình họ sử dụng 24% thời gian vào nhiệm vụ hành chính. Các trách nhiệm quản lý hành chính buộc người quản lý phải tham gia vào những nhiệm vụ như lưu trữ hồ sơ, viết báo cáo và quản lý nhân viên văn phòng. Những nhiệm vụ này rất quan trọng. Tuy nhiên tinh thần và sự gắn bó của nhân viên văn phòng với nhân viên chào hàng và khách hàng trong khu vực bán hàng thành công và kém thành công thì có thể khác nhau.
Nội dung quản trị lực lượng bán hàng Xác định quy mô của lực lượng bán Xác định quy mô của lực lượng bán Phân chia lực lượng bán theo: - Sản phẩm - khách hàng - Khu vực địa lý - Thời gian Điều khiển, tổ chức, kiểm tra lực lượng bán hàng: - Tuyển dụng, lựa chọn - Đào tạo, huấn luyện - Kiểm tra, đánh giá - Thù lao - Kích hoạt, động viên, Hình 1.1: Cấu trúc các nội dung liên quan đến quản trị bán hàng Nguồn: D.L Urban (1969), Management Science in Marketing, Englewood Cliffs, New Jersey, Prentice Halle.