Luận văn thạc sĩ về thu thuế ngoài quốc doanh tại Bình Thuận: Thực trạng và giải pháp

Luận văn thạc sĩ phân tích thực trạng và giải pháp thu thuế ngoài quốc doanh tại tỉnh Bình Thuận, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý thuế.

• Người hướng dẫn: Nguyễn Đức Hòa
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Giải Pháp Thu Thuế Ngoài Quốc Doanh Tại Bình Thuận
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2001
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THUẾ VÀ VỀ KINH TẾ NGOẠI QUANH Ở VIỆT NAM
• 1.1. Sự hình thành và phát triển lý luận về thuế
• 1.1.1. Sự ra đời và phát triển của thuế
• 1.2. Bản chất và chức năng của thuế
• 1.3. Vai trò của thuế trong nền kinh tế thị trường
• 1.4. Một số loại thuế chủ yếu trong hệ thống thuế ở Việt Nam
• 1.4.1. Thuế giá trị gia tăng (GTGT)
• 1.4.2. Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN)
• 1.4.3. Thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB)
• 1.4.4. Thuế tài nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp thu thuế ngoài quốc doanh tại Bình Thuận

Giải pháp thu thuế ngoài quốc doanh tại Bình Thuận đang trở thành một vấn đề cấp bách trong bối cảnh kinh tế hiện nay. Tình hình thu ngân sách từ khu vực này đang có xu hướng tăng trưởng, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải giải quyết. Việc cải cách chính sách thuế và quản lý thuế là cần thiết để tối ưu hóa nguồn thu từ khu vực này.

1.1. Tình hình thu thuế ngoài quốc doanh tại Bình Thuận

Tình hình thu thuế ngoài quốc doanh tại Bình Thuận đã có những chuyển biến tích cực trong những năm gần đây. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần khắc phục để nâng cao hiệu quả thu ngân sách.

1.2. Vai trò của thuế trong phát triển kinh tế địa phương

Thuế ngoài quốc doanh đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế địa phương. Nó không chỉ tạo nguồn thu cho ngân sách mà còn thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp và tạo công ăn việc làm cho người dân.

II. Những thách thức trong việc thu thuế ngoài quốc doanh tại Bình Thuận

Mặc dù có nhiều tiềm năng, việc thu thuế ngoài quốc doanh tại Bình Thuận vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như tình trạng trốn thuế, quản lý thuế chưa hiệu quả và thiếu thông tin chính xác về doanh thu của các doanh nghiệp là những rào cản lớn.

2.1. Tình trạng trốn thuế và gian lận thuế

Tình trạng trốn thuế và gian lận thuế trong khu vực ngoài quốc doanh đang diễn ra phổ biến. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách mà còn tạo ra sự không công bằng trong cạnh tranh giữa các doanh nghiệp.

2.2. Thiếu thông tin và dữ liệu chính xác

Việc thiếu thông tin và dữ liệu chính xác về doanh thu của các doanh nghiệp ngoài quốc doanh là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến khó khăn trong việc quản lý thuế. Cần có các biện pháp cải thiện hệ thống thông tin để nâng cao hiệu quả thu thuế.

III. Giải pháp cải cách chính sách thuế tại Bình Thuận

Để nâng cao hiệu quả thu thuế ngoài quốc doanh, cần có những giải pháp cải cách chính sách thuế phù hợp. Các biện pháp này không chỉ giúp tăng cường quản lý thuế mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển.

3.1. Cải cách chính sách thuế doanh nghiệp

Cải cách chính sách thuế doanh nghiệp là một trong những giải pháp quan trọng. Cần xem xét lại các mức thuế suất và các ưu đãi thuế để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư và phát triển.

3.2. Tăng cường quản lý thuế và kiểm tra thuế

Tăng cường quản lý thuế và kiểm tra thuế là cần thiết để phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi trốn thuế. Cần xây dựng một hệ thống kiểm tra thuế hiệu quả và minh bạch.

IV. Ứng dụng công nghệ trong quản lý thuế tại Bình Thuận

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế là một xu hướng tất yếu. Công nghệ có thể giúp cải thiện quy trình thu thuế, giảm thiểu sai sót và nâng cao hiệu quả quản lý.

4.1. Hệ thống quản lý thuế điện tử

Hệ thống quản lý thuế điện tử sẽ giúp đơn giản hóa quy trình nộp thuế và tăng cường tính minh bạch. Doanh nghiệp có thể dễ dàng truy cập thông tin và thực hiện nghĩa vụ thuế của mình.

4.2. Ứng dụng phân tích dữ liệu trong quản lý thuế

Ứng dụng phân tích dữ liệu trong quản lý thuế sẽ giúp cơ quan thuế phát hiện sớm các dấu hiệu gian lận và trốn thuế. Điều này sẽ nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý thuế.

V. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc cải cách chính sách thuế và ứng dụng công nghệ thông tin đã mang lại những kết quả tích cực trong việc thu thuế ngoài quốc doanh tại Bình Thuận. Các doanh nghiệp đã có những phản hồi tích cực về sự thay đổi này.

5.1. Tăng trưởng nguồn thu từ thuế ngoài quốc doanh

Nguồn thu từ thuế ngoài quốc doanh đã có sự tăng trưởng đáng kể sau khi áp dụng các giải pháp cải cách. Điều này cho thấy hiệu quả của các chính sách mới.

5.2. Cải thiện môi trường kinh doanh

Môi trường kinh doanh tại Bình Thuận đã được cải thiện rõ rệt nhờ vào các chính sách thuế hợp lý và minh bạch. Doanh nghiệp cảm thấy yên tâm hơn khi đầu tư và phát triển.

VI. Kết luận và hướng đi tương lai cho thu thuế ngoài quốc doanh

Kết luận, việc thu thuế ngoài quốc doanh tại Bình Thuận cần tiếp tục được cải cách và đổi mới. Hướng đi tương lai là xây dựng một hệ thống thuế công bằng, minh bạch và hiệu quả, nhằm thúc đẩy sự phát triển kinh tế địa phương.

6.1. Định hướng phát triển chính sách thuế

Định hướng phát triển chính sách thuế cần tập trung vào việc tạo ra một môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp, đồng thời đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước.

6.2. Tăng cường hợp tác giữa các cơ quan quản lý

Tăng cường hợp tác giữa các cơ quan quản lý thuế và doanh nghiệp sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong công tác thu thuế. Cần có các chương trình đối thoại thường xuyên để lắng nghe ý kiến từ doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang phát triển nhanh chóng với sự đa dạng và phong phú của các thành phần kinh tế, kinh tế ngoài quốc doanh (NQD) đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc đóng góp vào ngân sách nhà nước. Tại Bình Thuận, một tỉnh có nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, thủy sản và du lịch, thu ngân sách từ kinh tế NQD chiếm khoảng 28-32% tổng thu ngân sách địa phương, cao hơn mức bình quân cả nước (khoảng 15-17%). Tuy nhiên, tỷ lệ huy động thuế trên GDP của khu vực NQD tại Bình Thuận lại thấp hơn so với mức trung bình quốc gia, dao động từ 2,36% đến 3,46%, trong khi cả nước là 1,7-2,1%. Điều này cho thấy sự chưa tương xứng giữa đóng góp kinh tế và thu ngân sách từ khu vực NQD.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng quản lý thu thuế kinh tế NQD trên địa bàn Bình Thuận, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý, tăng cường thu ngân sách nhà nước trong lĩnh vực này. Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 1998 đến 2001, với phạm vi nghiên cứu tại tỉnh Bình Thuận, nơi có đặc điểm kinh tế nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn (42,4% GDP năm 2000) và kinh tế NQD phát triển nhanh nhưng còn nhiều hạn chế trong quản lý thuế.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện chính sách thuế, nâng cao hiệu quả quản lý thu thuế kinh tế NQD, góp phần tăng nguồn thu ngân sách địa phương, thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững và công bằng xã hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý thuế hiện đại, bao gồm:

• Lý thuyết thuế công bằng và hiệu quả: Thuế phải đảm bảo tính công bằng giữa các thành phần kinh tế, đồng thời không làm giảm động lực sản xuất kinh doanh.
• Mô hình quản lý thuế dựa trên rủi ro: Tập trung kiểm soát các đối tượng có nguy cơ vi phạm cao, tối ưu hóa nguồn lực thanh tra, kiểm tra.
• Khái niệm về quản lý thuế hiện đại: Bao gồm việc áp dụng công nghệ thông tin, minh bạch hóa thông tin, và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý.
• Khái niệm về kinh tế ngoài quốc doanh (NQD): Thành phần kinh tế không thuộc sở hữu nhà nước, bao gồm doanh nghiệp tư nhân, hợp tác xã, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
• Thuật ngữ chuyên ngành: Thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), thuế sử dụng đất nông nghiệp (SDĐNN), thuế tài nguyên, thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thống kê thu ngân sách, số lượng doanh nghiệp, diện tích đất nông nghiệp, sản lượng thủy sản, báo cáo thuế của các cơ quan thuế tỉnh Bình Thuận giai đoạn 1998-2001.
• Phương pháp phân tích: Phân tích số liệu thống kê, so sánh tỷ lệ thuế trên GDP, đánh giá hiệu quả quản lý thuế qua các chỉ tiêu như tỷ lệ thu thuế, tỷ lệ nộp thuế đúng hạn, mức độ vi phạm pháp luật thuế.
• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích dữ liệu từ năm 1998 đến 2001, đồng thời tham khảo các chính sách thuế mới ban hành trong giai đoạn này như Luật thuế GTGT (1997), Luật thuế TNDN (1997), Luật thuế tài nguyên (1990, sửa đổi 1998).

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các doanh nghiệp và hộ kinh doanh ngoài quốc doanh trên địa bàn tỉnh Bình Thuận, với hơn 556 doanh nghiệp đăng ký kinh doanh và hàng chục nghìn hộ kinh doanh cá thể.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ thu thuế trên GDP thấp và giảm dần: Tỷ lệ huy động thuế từ kinh tế NQD trên GDP Bình Thuận giảm từ 4,5% năm 1998 xuống còn 3,11% năm 2000, thấp hơn mức trung bình cả nước (2,83%). Điều này phản ánh hiệu quả quản lý thuế chưa cao, trong khi GDP khu vực NQD chiếm tới 76% tổng GDP địa phương.

2. Tỷ lệ doanh nghiệp đăng ký thuế thấp: Trong số 556 doanh nghiệp NQD trên địa bàn, chỉ có khoảng 472 doanh nghiệp đăng ký nộp thuế theo phương pháp khấu trừ, còn lại phần lớn doanh nghiệp và hộ kinh doanh cá thể vẫn nộp thuế theo phương pháp trực tiếp, gây khó khăn trong việc kiểm soát và thu thuế chính xác.

3. Vi phạm pháp luật thuế phổ biến: Tình trạng khai báo doanh thu thấp hơn thực tế, không xuất hóa đơn, sử dụng hóa đơn giả, chậm nộp thuế diễn ra phổ biến. Qua thanh tra, kiểm tra, số tiền truy thu và phạt vi phạm thuế hàng năm đạt khoảng 3,2 tỷ đồng, tuy nhiên vẫn còn nhiều trường hợp chưa được xử lý kịp thời.

4. Chính sách thuế và quản lý còn nhiều hạn chế: Việc áp dụng Luật thuế GTGT và thuế TNDN mới từ năm 1999 đã làm giảm thu ngân sách từ thuế doanh thu và thuế lợi tức, trong khi các chính sách miễn giảm thuế chưa được rà soát kỹ lưỡng, dẫn đến thất thu ngân sách đáng kể.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế trên là do hệ thống quản lý thuế còn lạc hậu, thiếu đồng bộ và chưa áp dụng hiệu quả công nghệ thông tin. Việc quản lý thuế chủ yếu dựa vào khai báo của doanh nghiệp, thiếu kiểm tra, giám sát chặt chẽ dẫn đến tình trạng gian lận thuế phổ biến. So với các nước phát triển, tỷ lệ thu thuế trên GDP của Bình Thuận còn thấp, cho thấy tiềm năng tăng thu chưa được khai thác hiệu quả.

Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước còn yếu kém, các chính sách thuế chưa thực sự minh bạch và công bằng, gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc tuân thủ pháp luật. Việc thiếu các trung tâm đào tạo chuyên môn về thuế cũng làm giảm chất lượng đội ngũ cán bộ thuế địa phương.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ thu thuế trên GDP qua các năm, bảng so sánh số lượng doanh nghiệp đăng ký thuế và thực tế nộp thuế, cũng như biểu đồ thanh tra, xử lý vi phạm thuế theo năm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện chính sách thuế và cơ chế quản lý

   • Đề xuất rà soát, sửa đổi các chính sách miễn giảm thuế để đảm bảo công bằng và tăng thu ngân sách.
   • Xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan thuế, kế hoạch đầu tư và quản lý đất đai nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế.
   • Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: UBND tỉnh, Sở Tài chính, Cục Thuế.

2. Nâng cao năng lực quản lý thuế và đào tạo cán bộ

   • Thành lập trung tâm đào tạo chuyên sâu về thuế cho cán bộ thuế địa phương, tập trung vào kỹ năng kiểm tra, thanh tra và xử lý vi phạm.
   • Tăng cường đào tạo về công nghệ thông tin và quản lý dữ liệu thuế.
   • Thời gian thực hiện: 3 năm; Chủ thể: Cục Thuế, các trường đại học liên quan.

3. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế

   • Triển khai hệ thống quản lý thuế điện tử, hóa đơn điện tử để minh bạch hóa thông tin, giảm thiểu gian lận thuế.
   • Xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung về doanh nghiệp và hộ kinh doanh để theo dõi, giám sát hiệu quả hơn.
   • Thời gian thực hiện: 2-3 năm; Chủ thể: Cục Thuế, Sở Thông tin và Truyền thông.

4. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm

   • Tập trung thanh tra các doanh nghiệp có nguy cơ vi phạm cao, đặc biệt là các doanh nghiệp mới thành lập và các ngành nghề có rủi ro cao.
   • Áp dụng chế tài nghiêm khắc đối với các hành vi gian lận thuế, đồng thời công khai các trường hợp vi phạm để răn đe.
   • Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Cục Thuế, Thanh tra tỉnh.

5. Tuyên truyền, nâng cao nhận thức về nghĩa vụ thuế

   • Tổ chức các chương trình tuyên truyền, phổ biến pháp luật thuế cho doanh nghiệp và người dân, đặc biệt là khu vực nông thôn.
   • Khuyến khích doanh nghiệp tuân thủ pháp luật thuế thông qua các chính sách ưu đãi và khen thưởng.
   • Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Cục Thuế, Hội doanh nghiệp, các tổ chức xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý thuế và tài chính địa phương

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện chính sách thuế, nâng cao hiệu quả quản lý thu ngân sách.
   • Use case: Xây dựng kế hoạch cải cách thuế, đào tạo cán bộ thuế.

2. Doanh nghiệp ngoài quốc doanh và hộ kinh doanh cá thể

   • Lợi ích: Hiểu rõ các quy định về thuế, nghĩa vụ và quyền lợi khi tham gia đóng góp ngân sách.
   • Use case: Tối ưu hóa việc kê khai thuế, tránh vi phạm pháp luật.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kinh tế, tài chính

   • Lợi ích: Nắm bắt thực trạng quản lý thuế tại địa phương, áp dụng lý thuyết vào thực tiễn.
   • Use case: Tham khảo để phát triển các đề tài nghiên cứu liên quan.

4. Các tổ chức hỗ trợ phát triển kinh tế và tư vấn thuế

   • Lợi ích: Đánh giá hiệu quả các chính sách thuế, đề xuất giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp.
   • Use case: Tư vấn cho doanh nghiệp và chính quyền địa phương về quản lý thuế.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao tỷ lệ thu thuế trên GDP của kinh tế ngoài quốc doanh tại Bình Thuận thấp hơn mức trung bình cả nước?
   Tỷ lệ này thấp do nhiều doanh nghiệp chưa đăng ký thuế đầy đủ, khai báo doanh thu thấp, cùng với hạn chế trong quản lý thuế và áp dụng công nghệ thông tin chưa hiệu quả. Ví dụ, năm 2000, tỷ lệ thu thuế trên GDP của NQD tại Bình Thuận là 3,11%, trong khi cả nước là 2,83%, nhưng GDP NQD chiếm tới 76% tổng GDP địa phương.

2. Phương pháp quản lý thuế nào đang được áp dụng tại Bình Thuận và có những hạn chế gì?
   Hiện tại, chủ yếu áp dụng phương pháp thuế trực tiếp và khấu trừ. Phương pháp trực tiếp dễ gây gian lận do doanh thu khai báo thấp, còn phương pháp khấu trừ chưa được áp dụng rộng rãi do nhiều doanh nghiệp chưa đủ điều kiện. Hạn chế là thiếu minh bạch, khó kiểm soát doanh thu thực tế.

3. Các vi phạm phổ biến trong quản lý thuế kinh tế ngoài quốc doanh là gì?
   Bao gồm khai báo doanh thu thấp hơn thực tế, không xuất hóa đơn hoặc sử dụng hóa đơn giả, chậm nộp thuế, không đăng ký thuế hoặc đăng ký không đúng quy định. Qua thanh tra, số tiền truy thu và phạt vi phạm thuế hàng năm đạt khoảng 3,2 tỷ đồng.

4. Giải pháp nào được đề xuất để nâng cao hiệu quả quản lý thu thuế tại Bình Thuận?
   Các giải pháp gồm hoàn thiện chính sách thuế, nâng cao năng lực cán bộ thuế, ứng dụng công nghệ thông tin, tăng cường thanh tra kiểm tra, xử lý vi phạm và tuyên truyền nâng cao nhận thức về nghĩa vụ thuế.

5. Vai trò của công nghệ thông tin trong quản lý thuế hiện đại là gì?
   Công nghệ thông tin giúp minh bạch hóa thông tin, giảm thiểu gian lận thuế, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp kê khai và nộp thuế, đồng thời giúp cơ quan thuế quản lý, giám sát hiệu quả hơn. Ví dụ, việc triển khai hóa đơn điện tử sẽ giúp kiểm soát chặt chẽ hơn các giao dịch mua bán.

Kết luận

• Kinh tế ngoài quốc doanh tại Bình Thuận phát triển nhanh nhưng tỷ lệ thu thuế trên GDP còn thấp và giảm dần qua các năm nghiên cứu.
• Quản lý thuế hiện nay chủ yếu dựa vào khai báo của doanh nghiệp, thiếu kiểm tra, giám sát chặt chẽ dẫn đến nhiều vi phạm phổ biến.
• Các chính sách thuế mới đã làm giảm thu ngân sách, trong khi các chính sách miễn giảm chưa được rà soát kỹ lưỡng.
• Cần hoàn thiện chính sách thuế, nâng cao năng lực quản lý, ứng dụng công nghệ thông tin và tăng cường thanh tra, kiểm tra để nâng cao hiệu quả thu thuế.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm tăng thu ngân sách từ kinh tế NQD, góp phần phát triển kinh tế địa phương bền vững.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong giai đoạn 1-3 năm tới, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và cập nhật số liệu mới để điều chỉnh chính sách phù hợp.

Các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện hiệu quả các giải pháp quản lý thuế, góp phần phát triển kinh tế Bình Thuận và nâng cao nguồn thu ngân sách nhà nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM NGUYỄN ĐỨC HÒA LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2001 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LêI më ®Çu Trong nÒn kinh tÕ ViÖt Nam hiÖn nay, xu thÕ kinh tÕ ngoμi quèc doanh ®ang ph¸t triÓn rÊt nhanh, phong phó vμ ®a d¹ng, lμm cho c¸c kho¶n thu ng©n s¸ch tõ kinh tÕ ngoμi quèc doanh còng t¨ng nhanh. Tuy nhiªn, do nh÷ng ®Æc ®iÓm vμ thùc tr¹ng nÒn kinh tÕ ViÖt Nam nªn lÜnh vùc ngoμi quèc doanh kh¸ phøc t¹p trong qu¶n lý Nhμ n−íc còng nh− qu¶n lý thuÕ, x· héi rÊt quan t©m, lμ lÜnh vùc ®−îc ®¸nh gi¸ lμ cßn ®Ó thÊt thu kh¸ lín, t×nh tr¹ng trèn lËu thuÕ, nî thuÕ cßn kh¸ phæ biÕn. NhiÒu n¨m qua, Quèc Héi vμ ChÝnh Phñ ®· chØ ®¹o rÊt kiªn quyÕt, yªu cÇu c¸c ®Þa ph−¬ng ph¶i t¨ng c−êng qu¶n lý vμ giao nhiÖm vô thu rÊt cao, nh−ng kÕt qu¶ thùc hiÖn th−êng kh«ng theo kÞp thùc tÕ ph¸t sinh vμ kh«ng ®¹t ®−îc yªu cÇu, nhiÖm vô Trung −¬ng ®Ò ra. C«ng t¸c qu¶n lý nhμ n−íc ®èi víi thμnh phÇn kinh tÕ ngoμi QD còng nh− thu thuÕ NQD mÆc dï ®· cã nh÷ng c¶i tiÕn vμ ®¹t ®−îc nh÷ng kÕt qu¶ nhÊt ®Þnh nh−ng d−êng nh− kh«ng theo kÞp nh÷ng diÔn biÕn sinh ®éng trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng. Trong hÖ thèng qu¶n lý nÒn tμi chÝnh Quèc gia nh÷ng n¨m qua, mét c¬ chÕ qu¶n lý tμi chÝnh NQD vÉn cßn bá ngá, nh÷ng th«ng tin, d÷ liÖu tμi chÝnh NQD th−êng bÊt cËp, kh«ng chÝnh x¸c vμ kh«ng ®Çy ®ñ, lμm cho c«ng t¸c qu¶n lý NQD nãi chung rÊt khã kh¨n, khã ¸p dông tèt nh÷ng ph−¬ng ph¸p qu¶n lý hiÖn ®¹i. Cã thÓ nãi, NQD lμ lÜnh vùc cßn nhiÒu viÖc ph¶i lμm, ph¶i kh¾c phôc trong qu¶n lý c¸c ho¹t ®éng SXKD vμ qu¶n lý thu thuÕ. Víi mong muèn ®−îc gãp mét phÇn nhá bÐ cña m×nh vμo qu¶n lý thuÕ trong lÜnh vùc NQD, b¶n th©n ®· tiÕn hμnh nghiªn cøu, ph©n tÝch t×nh h×nh, thùc tr¹ng qu¶n lý NQD trªn ®Þa bμn B×nh ThuËn, kÕt hîp víi nh÷ng lý luËn c¬ b¶n vÒ thuÕ, nh÷ng chÝnh s¸ch, ®Þnh h−íng lín vÒ thuÕ cña Nhμ N−íc, qua ®ã ®−a ra nh÷ng nhËn xÐt, ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ −u khuyÕt ®iÓm, nh÷ng viÖc ®· lμm ®−îc, ch−a lμm ®−îc, ®Æc biÖt lμ nh÷ng h¹n chÕ, tån t¹i v−íng m¾c trong qu¶n lý. Tõ ®ã, kiÕn nghÞ mét sè gi¶i ph¸p nh»m hoμn thiÖn c«ng t¸c qu¶n lý vμ ®Èy m¹nh thu ng©n s¸ch trong lÜnh vùc ngoμi quèc doanh trªn ®Þa bμn TØnh B×nh ThuËn. §ã lμ nh÷ng néi dung chÝnh trong ®Ò tμi : “ THU THUÕ NGOμI QUèC DOANH TR£N §ÞA BμN B×NH THUËN - THùC TR¹NG Vμ GI¶I PH¸P ”. §Ò tμi nμy cã mét ý nghÜa mang tÝnh biÖn chøng: võa mang ý nghÜa vÒ mÆt lý luËn võa cã ý nghÜa vÒ mÆt thùc tiÔn. Th«ng qua thùc tiÔn qu¶n lý trªn ®Þa bμn B×nh ThuËn ®Ó cã nh÷ng kiÕn nghÞ, söa ®æi, bæ sung vÒ mÆt chÝnh s¸ch thuÕ ( kÓ c¶ nh÷ng chÝnh s¸ch cô thÓ cña ®Þa ph−¬ng ), ng−îc l¹i th«ng qua lý luËn vÒ thuÕ, c¸c qui ®Þnh cña chÝnh s¸ch ®Ó uèn n¾n, kh¾c phôc nh÷ng thiÕu sãt trong thùc tiÔn, t×m ra nh÷ng gi¶i ph¸p h÷u hiÖu cho c«ng t¸c qu¶n lý vμ tæ chøc hμnh thu, t¨ng thu ng©n s¸ch Nhμ N−íc. §©y lμ ®Ò tμi vÒ thuÕ NQD, nh−ng xin ®−îc phÐp giíi h¹n trong lÜnh vùc s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, c«ng th−¬ng nghiÖp vμ dÞch vô ngoμi quèc doanh. C¸c kho¶n thu ngoμi quèc doanh kh«ng bao gåm c¸c kho¶n thuÕ nhμ ®Êt, tr−íc b¹, chuyÓn quyÒn, thu nhËp c¸ nh©n . cña c¸c thμnh phÇn kinh tÕ vμ c¸c tÇng líp d©n c−. Trang : 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Ch−¬ng I : nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ thuÕ vμ vÒ kinh tÕ ngoμi quèc doanh ë viÖt nam 1. Sù h×nh thμnh vμ ph¸t triÓn lý luËn vÒ thuÕ: 1. Sù ra ®êi vμ ph¸t triÓn cña thuÕ: ThuÕ lμ mét ph¹m trï cã tÝnh lÞch sö. ThuÕ ra ®êi tån t¹i vμ ph¸t triÓn song song víi Nhμ N−íc. ThuÕ lμ c«ng cô tμi chÝnh quan träng gióp Nhμ N−íc thùc hiÖn c¸c chøc n¨ng, nhiÖm vô, c¸c ho¹t ®éng cña m×nh trong qu¸ tr×nh qu¶n lý, ®iÒu hμnh nÒn kinh tÕ chÝnh trÞ v¨n hãa x· héi, an ninh quèc phßng cña quèc gia. ThuÕ lμ mét kho¶n thu mang tÝnh chÊt b¾t buéc kh«ng hoμn tr¶ trùc tiÕp cho ng−êi nép. Nhμ N−íc sÏ hoμn tr¶ gi¸n tiÕp cho nh©n d©n th«ng qua c¸c h×nh thøc phóc lîi x· héi, trî cÊp x· héi, c¸c quü tiªu dïng x· héi, c¸c ch−¬ng tr×nh môc tiªu cña ChÝnh Phñ. Nh− vËy, khi ch−a cã Nhμ N−íc th× ch−a cã thuÕ. Khi Nhμ N−íc ®Çu tiªn ra ®êi ( Nhμ N−íc thêi chiÕm h÷u n« lÖ ), b»ng søc m¹nh quyÒn lùc cña m×nh, ®Ó ®¶m b¶o thùc hiÖn ®−îc c¸c chøc n¨ng cña Nhμ N−íc, ®· b¾t buéc mçi c«ng d©n ph¶i chuyÓn mét phÇn thu nhËp cña m×nh thμnh thu nhËp cña Nhμ N−íc, gäi lμ thuÕ. Song song víi qu¸ tr×nh ph¸t triÓn c¸c h×nh th¸i kinh tÕ x· héi kh¸c nhau tõ thÊp ®Õn cao, tõ Nhμ N−íc chiÕm h÷u n« lÖ ®Õn Nhμ N−íc t− b¶n chñ nghÜa, Nhμ N−íc x· héi chñ nghÜa, . th× nhiÖm vô cña Nhμ N−íc ngμy cμng cao, yªu cÇu vÒ vËt chÊt cña Nhμ N−íc ngμy cμng lín kÐo theo hÖ thèng thuÕ ngμy cμng ®−îc më réng, bæ sung, hoμn thiÖn vμ hiÖn ®¹i h¬n nh»m thùc hiÖn c¸c môc tiªu kh¸c nhau. ë ViÖt Nam, sau nhiÒu lÇn söa ®æi, bæ sung, ®Æc biÖt lμ sau c¶i c¸ch thuÕ b−íc 1 ( n¨m 1990 ), b−íc 2 ( n¨m 1999 ) ®· thÓ hiÖn tÝnh ph¸t triÓn liªn tôc cña thuÕ, tõ chç l¹c hËu, bÊt cËp, kh«ng ®¶m b¶o tÝnh khoa häc vμ cßn nhiÒu h¹n chÕ, hÖ thèng thuÕ ViÖt Nam ®· dÇn hoμn thiÖn, khoa häc h¬n, gÇn gòi h¬n víi c¸c qui ®Þnh vÒ thuÕ cña khu vùc vμ thÕ giíi, ®¶m b¶o thùc hiÖn tèt c¸c môc tiªu quan träng nh−: - Lμ nguån thu chñ yÕu cña ng©n s¸ch Nhμ N−íc. - Lμ ®éng lùc thóc ®Èy s¶n xuÊt kinh doanh ph¸t triÓn. - Gãp phÇn thùc hiÖn c«ng b»ng x· héi, b×nh ®¼ng gi÷a c¸c thμnh phÇn kinh tÕ. - Lμ c«ng cô tμi chÝnh chñ yÕu cña Nhμ N−íc trong viÖc qu¶n lý, ®iÒu tiÕt vÜ m« nÒn kinh tÕ. - TÝnh ph¸p lý cao, dÔ hiÓu, dÔ lμm, dÔ kiÓm tra. B¶n chÊt vμ chøc n¨ng cña thuÕ: Tïy thuéc vμo b¶n chÊt cña Nhμ N−íc vμ c¸ch thøc sö dông nguån thu thuÕ mμ cã nhiÒu quan ®iÓm kh¸c nhau vÒ thuÕ. Song hÇu hÕt c¸c chuyªn gia kinh tÕ, tμi chÝnh ®Òu thèng nhÊt quan ®iÓm: ThuÕ lμ kho¶n ®ãng gãp b¾t buéc cña mäi ph¸p nh©n, thÓ nh©n, ®−îc Nhμ N−íc qui ®Þnh th«ng qua hÖ thèng Ph¸p luËt, nép vμo ng©n s¸ch Nhμ N−íc ®Ó h×nh thμnh quü tiÒn tÖ tËp trung, nh»m ®¸p øng nhu cÇu chi tiªu cña Nhμ N−íc, phôc vô lîi Ých chung cho toμn x· héi. ThuÕ mang tÝnh c−ìng b¸ch vμ kh«ng hoμn tr¶ trùc tiÕp. XÐt vÒ b¶n chÊt, thuÕ lμ mét h×nh thøc ph©n phèi, lμ qu¸ tr×nh dÞch chuyÓn thu nhËp x· héi mét chiÒu tõ mäi thμnh phÇn kinh tÕ vμ c¸c tÇng líp d©n c− vμo ng©n s¸ch Nhμ N−íc . ThuÕ võa lμ ph¹m trï cã tÝnh lÞch sö võa lμ ph¹m trï kinh tÕ, cã vÞ trÝ t−¬ng ®èi ®éc lËp trong nÒn kinh tÕ nªn thuÕ cã hai chøc n¨ng chñ yÕu, trong ®ã chøc n¨ng ph©n Trang : 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] phèi vμ ph©n phèi l¹i lμ chøc n¨ng c¬ b¶n. Sö dông chøc n¨ng nμy, Nhμ N−íc sÏ ®éng viªn mét phÇn GDP do nÒn kinh tÕ s¸ng t¹o ra d−íi h×nh thøc tiÒn tÖ, gióp Nhμ N−íc ®¶m b¶o ®−îc nguån lùc vËt chÊt, tμi chÝnh ®Ó thùc hiÖn c¸c chøc n¨ng cña Nhμ N−íc. Chøc n¨ng thø hai cña thuÕ lμ chøc n¨ng kinh tÕ: thuÕ t¸c ®éng lªn qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp, ®Þnh h−íng cho sù t¨ng tr−ëng, ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ quèc d©n. Hai chøc n¨ng nμy, xÐt vÒ b¶n chÊt ph¶n ¸nh sù thèng nhÊt cña hai mÆt ®èi lËp, trong ®ã: mét bªn lμ yªu cÇu më réng nguån thu cho ng©n s¸ch Nhμ N−íc, mét bªn lμ yªu cÇu ph¶i ®Çu t−, më réng s¶n xuÊt, ®Èy nhanh tèc ®é t¨ng tr−ëng, ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ. Vai trß cña thuÕ trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng: 1. ThuÕ lμ nguån thu chñ yÕu cña ng©n s¸ch Nhμ N−íc: Thu Ng©n s¸ch Nhμ n−íc bao gåm c¸c kho¶n tõ thuÕ, phÝ, lÖ phÝ, c¸c kho¶n thu ngoμi thuÕ, thu tõ nguån viÖn trî vμ vay n−íc ngoμi. Tuy nhiªn, ë ViÖt Nam thuÕ bao giê còng chiÕm tØ träng lín trong tæng thu ng©n s¸ch Nhμ N−íc ( b×nh qu©n hμng n¨m kho¶ng 90% trªn c¶ n−íc vμ trªn 80% ë B×nh ThuËn ). So víi c¸c n−íc ph¸t triÓn th× tØ träng nμy còng cßn thÊp: Mü (95%); Ph¸p (95,3%); NhËt (95,4%); §øc (92,7%). TØ lÖ ®éng viªn thuÕ / GDP ë ViÖt Nam còng kh¸ cao: n¨m 1997 lμ 27,4%; n¨m 1998 ®Õn nay kho¶ng 20%. Riªng B×nh ThuËn do lμ TØnh n«ng nghiÖp, h¶i s¶n nªn tØ lÖ ®éng viªn hμng n¨m chØ trªn d−íi 10% GDP vμ chØ chiÕm kho¶ng 60% so víi chi th−êng xuyªn, 43% so víi tæng chi ng©n s¸ch trªn ®Þa bμn. ThuÕ lμ c«ng cô qu¶n lý vμ ®iÒu tiÕt vÜ m« nÒn kinh tÕ: Tïy thuéc vμo thùc tr¹ng nÒn kinh tÕ ®ang h−ng thÞnh hay suy tho¸i, cÇn khuyÕn khÝch hay k×m h·m s¶n xuÊt, tiªu dïng mÆt hμng nμo ®ã, Nhμ N−íc sÏ cã nh÷ng chÝnh s¸ch thuÕ kh¸c nhau th«ng qua c«ng cô thuÕ suÊt vμ chÝnh s¸ch miÔn gi¶m, −u ®·i ®Çu t−, . - Khi nÒn kinh tÕ l©m vμo khñng ho¶ng, suy tho¸i hoÆc cã nh÷ng khã kh¨n tr× trÖ, chÝnh s¸ch thuÕ cã xu h−íng gi¶m, h¹ thuÕ suÊt, nh»m khuyÕn khÝch ®Çu t−, tiªu dïng ( VÝ dô: chñ tr−¬ng kÝch cÇu cña ChÝnh Phñ vμ xu h−íng h¹ thuÕ suÊt, miÔn gi¶m, −u ®·i thuÕ hiÖn nay ë ViÖt Nam ). - Ng−îc l¹i, khi nÒn kinh tÕ h−ng thÞnh, ChÝnh Phñ sÏ t¨ng thuÕ, ®Æc biÖt lμ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp, thu nhËp c¸ nh©n, . lμm t¨ng thu nhËp ChÝnh phñ, t¨ng tÝch lòy cho ng©n s¸ch Nhμ N−íc, t¹o nguån dù tr÷ vËt chÊt an toμn, ®Ò phßng nh÷ng bÊt tr¾c, thiªn tai hoÆc khi nÒn kinh tÕ theo vßng lu©n chuyÓn sÏ b−íc vμo giai ®o¹n xÊu. T¨ng thuÕ trong giai ®o¹n h−ng thÞnh cña nÒn kinh tÕ cßn nh»m ®iÒu chØnh tæng cÇu vμ tæng cung, duy tr× sù ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ trong ph¹m vi cã thÓ kiÓm so¸t ®−îc . ThuÕ gãp phÇn ®iÒu hßa thu nhËp, ®¶m b¶o c«ng b»ng x· héi vμ b×nh ®¼ng gi÷a c¸c thμnh phÇn kinh tÕ: Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng rÊt dÔ dÉn ®Õn sù ph©n hãa giμu nghÌo, mét bé phËn giμu lªn nhanh chãng vμ bé phËn cßn l¹i sÏ cã thu nhËp rÊt thÊp, kh«ng ®ñ sèng.