Giải Pháp Tạo Việc Làm Cho Lao Động Nông Thôn Tại Huyện Lương Tài, Tỉnh Bắc Ninh

Luận văn thạc sĩ phân tích giải pháp tạo việc làm cho lao động nông thôn huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh, góp phần phát triển kinh tế địa phương.

• Tác giả: Nguyễn Đăng Thức
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Tuấn Sơn
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Giải Pháp Tạo Việc Làm Cho Lao Động Nông Thôn Tại Huyện Lương Tài, Bắc Ninh
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Lương Tài

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục sơ đồ
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Thesis abstract
• 2. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 3. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mục tiêu chung
• 3.2. Mục tiêu cụ thể
• 4. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 5. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 5.1. Đối tượng nghiên cứu
• 5.2. Phạm vi nghiên cứu
• 6. ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN VĂN
• 7. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ GIẢI PHÁP TẠO VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN
• 7.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIẢI PHÁP TẠO VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN
• 7.1.1. Một số khái niệm cơ bản

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giải Pháp Việc Làm Cho Lao Động Nông Thôn

Việc làm và giải quyết việc làm cho lao động nông thôn là vấn đề cấp thiết, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế và đô thị hóa. Tình trạng thiếu việc làm, đặc biệt ở khu vực nông thôn, gây ra nhiều hệ lụy về kinh tế và xã hội. Lương Tài, Bắc Ninh, với đặc điểm là một huyện nông nghiệp, đang đối mặt với thách thức lớn trong việc tạo ra đủ việc làm cho người dân. Bài viết này sẽ đi sâu vào phân tích thực trạng, các giải pháp đã triển khai và đề xuất các giải pháp mới để tạo việc làm bền vững cho lao động nông thôn Lương Tài. Theo nghiên cứu của Nguyễn Đăng Thức (2018), nhu cầu giải quyết việc làm được xác định là nhiệm vụ chiến lược trong phát triển kinh tế - xã hội của huyện.

1.1. Vai Trò Của Việc Làm Đối Với Phát Triển Nông Thôn

Việc làm không chỉ là nguồn thu nhập mà còn là yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng cuộc sống, giảm nghèo và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn. Khi người dân có việc làm ổn định, họ có khả năng đầu tư vào sản xuất, cải thiện điều kiện sống và tham gia vào các hoạt động xã hội. Phát triển kinh tế nông thôn gắn liền với việc tạo ra nhiều cơ hội việc làm đa dạng, từ nông nghiệp công nghệ cao đến các ngành nghề phi nông nghiệp. Việc làm cũng góp phần giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của địa phương.

1.2. Thực Trạng Lao Động Nông Thôn Tại Huyện Lương Tài

Hiện nay, lao động nông thôn tại huyện Lương Tài đang chịu nhiều áp lực từ quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa. Nhiều lao động, đặc biệt là nhóm tuổi trung niên (30-49), gặp khó khăn trong việc chuyển đổi nghề nghiệp. Tỷ lệ thiếu việc làm và thất nghiệp vẫn còn cao, đặc biệt là trong các công việc thời vụ. Theo số liệu thống kê, diện tích đất nông nghiệp bình quân đầu người thấp, tính thời vụ cao, dẫn đến tình trạng thiếu việc làm thường xuyên.

II. Thách Thức Tạo Việc Làm Bền Vững Ở Nông Thôn Lương Tài

Việc tạo việc làm bền vững cho lao động nông thôn tại Lương Tài đối mặt với nhiều thách thức. Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ đòi hỏi người lao động phải có kỹ năng và trình độ phù hợp. Tuy nhiên, trình độ học vấn và tay nghề của lao động nông thôn còn hạn chế. Bên cạnh đó, cơ sở hạ tầng và các dịch vụ hỗ trợ việc làm còn chưa phát triển đồng bộ. Thêm vào đó, ảnh hưởng của dịch COVID-19 cũng gây ra những khó khăn không nhỏ cho thị trường lao động.

2.1. Hạn Chế Về Trình Độ Và Kỹ Năng Của Lao Động

Một trong những thách thức lớn nhất là trình độ học vấn và kỹ năng của lao động nông thôn còn thấp. Điều này gây khó khăn cho việc tiếp cận các công việc có thu nhập cao và ổn định trong các khu công nghiệp hoặc các ngành dịch vụ. Đào tạo nghề cho lao động nông thôn là một giải pháp quan trọng, nhưng cần có sự đầu tư và đổi mới về nội dung và phương pháp đào tạo để đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

2.2. Thiếu Cơ Hội Việc Làm Phi Nông Nghiệp Tại Địa Phương

Số lượng doanh nghiệp và cơ sở sản xuất kinh doanh tại Lương Tài còn hạn chế, dẫn đến thiếu cơ hội việc làm phi nông nghiệp cho lao động nông thôn. Việc phát triển các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ du lịch và thương mại điện tử có thể tạo ra nhiều việc làm mới, nhưng cần có sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội.

2.3. Ảnh Hưởng Của Dịch COVID 19 Đến Thị Trường Lao Động

Dịch COVID-19 đã gây ra những tác động tiêu cực đến thị trường lao động, làm giảm số lượng việc làm và thu nhập của người lao động. Nhiều doanh nghiệp phải cắt giảm nhân sự hoặc tạm ngừng hoạt động, khiến nhiều lao động nông thôn mất việc làm hoặc phải làm việc với thu nhập thấp hơn. Giải quyết việc làm sau dịch COVID-19 là một nhiệm vụ cấp bách, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và các tổ chức xã hội.

III. Cách Tạo Việc Làm Nông Thôn Phát Triển Nông Nghiệp Công Nghệ Cao

Một trong những giải pháp việc làm Bắc Ninh hiệu quả là phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp giúp tăng năng suất, chất lượng sản phẩm và giảm chi phí sản xuất. Điều này tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới cho lao động nông thôn, đặc biệt là những người có trình độ và kỹ năng chuyên môn. Nông nghiệp công nghệ cao cũng góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

3.1. Ứng Dụng Khoa Học Kỹ Thuật Vào Sản Xuất Nông Nghiệp

Việc ứng dụng các công nghệ tiên tiến như tưới tiêu tự động, nhà kính, hệ thống giám sát và điều khiển từ xa giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm thiểu rủi ro. Các giống cây trồng và vật nuôi mới có năng suất cao, chất lượng tốt và khả năng chống chịu sâu bệnh cũng được đưa vào sử dụng rộng rãi. Chuyển giao khoa học kỹ thuật cho lao động nông thôn là một yếu tố then chốt để đảm bảo thành công của mô hình nông nghiệp công nghệ cao.

3.2. Phát Triển Các Mô Hình Kinh Tế Trang Trại Hiệu Quả

Kinh tế trang trại là một hình thức sản xuất nông nghiệp có quy mô lớn, áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật và quản lý hiện đại. Các trang trại có thể sản xuất nhiều loại sản phẩm khác nhau, từ cây trồng, vật nuôi đến các sản phẩm chế biến. Phát triển kinh tế trang trại tạo ra nhiều việc làm cho lao động nông thôn và góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.

3.3. Xây Dựng Chuỗi Giá Trị Nông Sản Liên Kết Bền Vững

Việc xây dựng chuỗi giá trị nông sản từ sản xuất đến tiêu thụ giúp đảm bảo chất lượng sản phẩm, giảm thiểu rủi ro và tăng cường khả năng cạnh tranh. Các doanh nghiệp và hợp tác xã đóng vai trò quan trọng trong việc liên kết các hộ nông dân, cung cấp đầu vào và tiêu thụ sản phẩm. Hợp tác xã nông nghiệp cần được củng cố và phát triển để trở thành cầu nối hiệu quả giữa người sản xuất và thị trường.

IV. Giải Pháp Việc Làm Phát Triển Du Lịch Nông Thôn Lương Tài

Du lịch nông thôn là một hướng đi tiềm năng để tạo việc làm và tăng thu nhập cho lao động nông thôn tại Lương Tài. Với những lợi thế về cảnh quan thiên nhiên, văn hóa truyền thống và sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, Lương Tài có thể phát triển các loại hình du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và du lịch trải nghiệm. Phát triển du lịch nông thôn không chỉ tạo ra việc làm mà còn góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa địa phương.

4.1. Khai Thác Các Tiềm Năng Du Lịch Sinh Thái Và Cộng Đồng

Việc khai thác các tiềm năng du lịch sinh thái và cộng đồng giúp tạo ra những sản phẩm du lịch độc đáo và hấp dẫn. Du khách có thể tham gia vào các hoạt động như đi bộ đường dài, leo núi, khám phá các làng nghề truyền thống và thưởng thức các món ăn đặc sản. Phát triển du lịch cộng đồng cần có sự tham gia tích cực của người dân địa phương để đảm bảo tính bền vững và công bằng.

4.2. Xây Dựng Các Sản Phẩm Du Lịch Trải Nghiệm Độc Đáo

Du khách có thể tham gia vào các hoạt động sản xuất nông nghiệp như trồng rau, nuôi cá, làm bánh và chế biến các sản phẩm thủ công. Các sản phẩm du lịch trải nghiệm giúp du khách hiểu rõ hơn về cuộc sống và văn hóa của người dân địa phương. Du lịch trải nghiệm cần được thiết kế một cách sáng tạo và hấp dẫn để thu hút du khách.

4.3. Nâng Cao Chất Lượng Dịch Vụ Du Lịch Và Cơ Sở Hạ Tầng

Việc nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch và cơ sở hạ tầng là yếu tố quan trọng để thu hút du khách và tạo ấn tượng tốt. Các khách sạn, nhà hàng, khu vui chơi giải trí và các dịch vụ vận chuyển cần được đầu tư và nâng cấp. Đào tạo nguồn nhân lực du lịch là một nhiệm vụ quan trọng để đảm bảo chất lượng dịch vụ.

V. Chính Sách Hỗ Trợ Tạo Việc Làm Cho Lao Động Nông Thôn

Để tạo việc làm hiệu quả cho lao động nông thôn, cần có sự hỗ trợ từ các chính sách hỗ trợ việc làm của nhà nước và địa phương. Các chính sách này có thể bao gồm hỗ trợ vay vốn, đào tạo nghề, tư vấn việc làm và bảo hiểm thất nghiệp. Chính sách hỗ trợ việc làm cần được thiết kế một cách linh hoạt và phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.

5.1. Cung Cấp Tín Dụng Ưu Đãi Cho Phát Triển Sản Xuất

Việc cung cấp tín dụng ưu đãi cho các hộ nông dân, doanh nghiệp và hợp tác xã giúp họ có vốn để đầu tư vào sản xuất, kinh doanh và tạo việc làm. Các khoản vay cần có lãi suất thấp, thời gian trả nợ dài và thủ tục đơn giản. Hỗ trợ vay vốn là một công cụ quan trọng để thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn.

5.2. Đẩy Mạnh Đào Tạo Nghề Và Tư Vấn Việc Làm

Đào tạo nghề cho lao động nông thôn giúp họ có kỹ năng và trình độ phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế một cách linh hoạt và đáp ứng nhu cầu của từng ngành nghề. Tư vấn việc làm giúp người lao động tìm kiếm thông tin về thị trường lao động và các cơ hội việc làm.

5.3. Phát Triển Thị Trường Lao Động Nông Thôn

Việc phát triển thị trường lao động nông thôn giúp kết nối cung và cầu lao động, tạo điều kiện cho người lao động tìm kiếm việc làm và doanh nghiệp tuyển dụng nhân sự. Các sàn giao dịch việc làm, trung tâm giới thiệu việc làm và các kênh thông tin trực tuyến cần được phát triển và nâng cấp.

VI. Xuất Khẩu Lao Động Giải Pháp Tạo Việc Làm Cho Lương Tài

Xuất khẩu lao động là một giải pháp quan trọng để tạo việc làm và tăng thu nhập cho lao động nông thôn tại Lương Tài. Việc làm việc ở nước ngoài giúp người lao động có cơ hội học hỏi kinh nghiệm, nâng cao kỹ năng và tích lũy vốn. Tuy nhiên, cần có sự quản lý chặt chẽ để đảm bảo quyền lợi và an toàn cho người lao động.

6.1. Mở Rộng Thị Trường Xuất Khẩu Lao Động

Việc mở rộng thị trường xuất khẩu lao động giúp tăng cơ hội việc làm cho người lao động. Các thị trường tiềm năng bao gồm Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan và các nước Trung Đông. Cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước và các doanh nghiệp xuất khẩu lao động để đảm bảo chất lượng và hiệu quả.

6.2. Nâng Cao Chất Lượng Lao Động Xuất Khẩu

Việc nâng cao chất lượng lao động xuất khẩu giúp tăng khả năng cạnh tranh và đảm bảo thu nhập cao cho người lao động. Các chương trình đào tạo ngoại ngữ, kỹ năng nghề và kiến thức văn hóa cần được tăng cường. Đào tạo nghề cần đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động quốc tế.

6.3. Bảo Vệ Quyền Lợi Của Người Lao Động Xuất Khẩu

Việc bảo vệ quyền lợi của người lao động xuất khẩu là một nhiệm vụ quan trọng. Cần có sự giám sát chặt chẽ các doanh nghiệp xuất khẩu lao động để đảm bảo họ tuân thủ các quy định của pháp luật. Người lao động cần được cung cấp thông tin đầy đủ về quyền lợi và nghĩa vụ của mình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đẩy mạnh công nghiệp hóa và hiện đại hóa, vấn đề việc làm cho khu vực nông thôn đang trở thành bài toán kinh tế - xã hội then chốt tại nhiều địa phương thuộc vùng đồng bằng sông Hồng. Huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh có tổng diện tích tự nhiên đạt 10.566,6 ha với quy mô dân số khoảng 105.000 người, mật độ dân số xấp xỉ 1.003 người/km2. Mặc dù diện tích đất nông nghiệp chiếm tới 6.776,8 ha, song tình trạng manh mún ruộng đất cùng tính chất thời vụ đặc thù của sản xuất nông nghiệp đã dẫn tới tình trạng thiếu việc làm nghiêm trọng trong dân cư. Đặc biệt, theo thống kê năm 2016, mức thu nhập bình quân đầu người tại khu vực thành thị của tỉnh Bắc Ninh cao gấp 1,87 lần so với khu vực nông thôn, tạo ra sự chênh lệch mức sống rõ rệt và thúc đẩy làn sóng di cư tự phát.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết tình trạng thiếu việc làm và chuyển dịch cơ cấu lao động tại chỗ cho lực lượng lao động nông thôn, đặc biệt là nhóm tuổi từ 30 đến 49 tuổi đang chịu tác động trực tiếp từ quá trình chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng các giải pháp tạo việc làm của Ủy ban nhân dân huyện Lương Tài giai đoạn 2014 - 2016, phân tích các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất hệ thống 5 nhóm giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy giải quyết việc làm bền vững đến năm 2020.

Nghiên cứu được triển khai trên phạm vi toàn huyện, tập trung khảo sát sâu tại 3 xã đại diện là Tân Lãng, Trung Kênh và Phú Hòa. Đóng góp của đề tài mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp các luận cứ khoa học và giải pháp khả thi nhằm nâng tỷ lệ sử dụng thời gian lao động nông nhàn lên trên 85%, tăng tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề đạt trên 50%, đồng thời thu hẹp khoảng cách thu nhập giữa nông thôn và thành thị, góp phần hoàn thành các tiêu chí xây dựng nông thôn mới tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của nhiều lý thuyết kinh tế việc làm kinh điển. Trước hết là Lý thuyết Tổng cầu của John Maynard Keynes năm 1936, khẳng định quy mô việc làm được quyết định bởi tổng cầu và quy mô đầu tư trong nền kinh tế. Keynes mô hình hóa mối quan hệ tạo việc làm qua hàm số Y = f(C, V, X), trong đó số lượng việc làm tạo ra phụ thuộc trực tiếp vào vốn đầu tư (C), sức lao động (V) và thị trường tiêu thụ (X). Đối với kinh tế nông thôn, việc khơi thông nguồn vốn và mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản chính là đòn bẩy kích hoạt nhu cầu lao động.

Thứ hai, luận văn vận dụng Mô hình việc làm của Michael P. Todaro năm 1998 để phân tích mối tương quan giữa đô thị hóa và nông thôn. Todaro chỉ ra nghịch lý khi công nghiệp tăng trưởng từ 6% đến 10% thì việc làm chỉ tăng từ 1% đến 3%, cảnh báo rằng việc phát triển công nghiệp tập trung mà không chú trọng tạo việc làm tại chỗ sẽ đẩy dòng người di cư ra thành phố, làm gia tăng thất nghiệp ở cả hai khu vực.

Thứ ba, Lý thuyết việc làm nông nghiệp gió mùa của Harry Toshima được áp dụng để giải thích đặc thù lao động lúa nước dư thừa trong mùa nhàn rỗi. Toshima đề xuất giải pháp thâm canh tăng vụ, phát triển tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ ngay tại nông thôn để tận dụng toàn bộ quỹ thời gian lao động. Bên cạnh đó, luận văn làm rõ các khái niệm cốt lõi theo Bộ luật Lao động Việt Nam năm 1994 và các văn bản pháp luật hiện hành, bao gồm: lao động nông thôn, việc làm đầy đủ, việc làm hợp lý, thiếu việc làm hữu hình và thiếu việc làm vô hình.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn kết hợp chặt chẽ giữa dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo thống kê kinh tế - xã hội của Chi cục Thống kê huyện Lương Tài, Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện trong giai đoạn 2014 - 2016, cùng các văn bản chính sách như Quyết định số 1201/QĐ-TTg và Đề án 1956 của Thủ tướng Chính phủ về đào tạo nghề cho lao động nông thôn.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua cuộc điều tra khảo sát trực tiếp thực hiện trong năm 2016 với quy mô mẫu gồm 150 hộ gia đình và người lao động. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng tại 3 xã đại diện: xã Tân Lãng (đại diện khu vực phát triển tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ), xã Trung Kênh (đại diện khu vực thuần nông ven sông Thái Bình) và xã Phú Hòa (đại diện khu vực chuyển dịch công nghiệp). Cỡ mẫu 150 quan sát đảm bảo độ tin cậy thống kê và tính đại diện cao cho các nhóm đối tượng lao động đa dạng về độ tuổi, giới tính và ngành nghề.

Phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm thống kê mô tả, phương pháp so sánh số liệu tuyệt đối và tương đối qua các năm, phân tích cơ cấu và phân tích SWOT. Việc lựa chọn các phương pháp này nhằm làm rõ bức tranh chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế huyện Lương Tài, đánh giá chính xác tác động của các chính sách tín dụng và đào tạo nghề, từ đó lượng hóa mức độ sử dụng thời gian lao động và thu nhập thực tế của người dân.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng giai đoạn 2014 - 2016 tại huyện Lương Tài đã mang lại nhiều phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, cơ cấu kinh tế của huyện có sự chuyển dịch tích cực nhưng cơ cấu lao động chuyển đổi chưa tương xứng. Tỷ trọng ngành nông nghiệp trong cơ cấu kinh tế giảm từ 31,9% năm 2014 xuống 29,9% năm 2015 và đạt 27,6% năm 2016. Ngược lại, ngành công nghiệp - xây dựng tăng từ 49,5% năm 2014 lên 53,2% năm 2016, ngành dịch vụ tăng nhẹ từ 18,6% lên 19,2%. Mặc dù công nghiệp tăng trưởng hơn 3,7 điểm phần trăm, lực lượng lao động nông thôn vẫn chiếm tỷ lệ áp đảo và gặp nhiều rào cản khi chuyển sang khu vực công nghiệp.

Thứ hai, sự biến động quỹ đất tác động mạnh đến sinh kế người dân. Tổng diện tích tự nhiên giữ nguyên ở mức 10.566,6 ha, trong đó đất nông nghiệp duy trì 6.776,8 ha. Tuy nhiên, đất phi nông nghiệp đã tăng liên tục, đạt 3.750,5 ha vào năm 2016, đồng thời diện tích đất chưa sử dụng giảm mạnh 31,3%, từ 57,2 ha năm 2014 xuống chỉ còn 39,3 ha năm 2016. Việc chuyển đổi đất nông nghiệp sang đất công nghiệp và hạ tầng làm gia tăng số lượng lao động mất đất sản xuất.

Thứ ba, chất lượng nguồn nhân lực và hiệu quả giải quyết việc làm còn nhiều hạn chế. Tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề còn thấp, chủ yếu là lao động phổ thông. Nhóm lao động trong độ tuổi từ 30 đến 49 tuổi chiếm tỷ lệ thiếu việc làm cao nhất do khó tiếp cận các doanh nghiệp tại khu công nghiệp đòi hỏi tay nghề cao. Hoạt động cho vay vốn giải quyết việc làm qua Ngân hàng Chính sách Xã hội và các chương trình mục tiêu quốc gia mới chỉ đáp ứng được khoảng 30% đến 40% nhu cầu thực tế của người dân.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên bắt nguồn từ những nguyên nhân nội tại và khách quan. Về phía người lao động, trình độ văn hóa và tay nghề hạn chế cùng thói quen canh tác tự phát khiến họ thiếu khả năng thích ứng với tác phong công nghiệp hiện đại. Về phía địa phương, việc gắn kết giữa cơ sở đào tạo nghề với doanh nghiệp tuyển dụng còn lỏng lẻo; các làng nghề truyền thống như dệt lụa, đúc đồng chưa được đầu tư đúng mức để mở rộng quy mô sản xuất hàng hóa lớn.

Dữ liệu phân tích trong nghiên cứu có thể được minh họa trực quan thông qua Bảng cơ cấu phân loại đất đai giai đoạn 2014 - 2016 kết hợp cùng Biểu đồ cột thể hiện tương quan thu nhập bình quân theo ngành nghề. Biểu đồ cho thấy khoảng cách thu nhập rất lớn giữa lao động làm việc trong khu vực công nghiệp - dịch vụ so với lao động thuần nông.

Khi so sánh với các nghiên cứu thực tiễn tại huyện Hiệp Hòa (tỉnh Bắc Giang) hay các mô hình tại tỉnh Hải Dương và Vĩnh Phúc, kết quả tại Lương Tài hoàn toàn tương đồng: phát triển công nghiệp tập trung không thể giải quyết triệt để bài toán việc làm nếu thiếu các giải pháp hỗ trợ chuyển đổi nghề tại chỗ. Nghiên cứu khẳng định rằng việc khôi phục làng nghề, hỗ trợ vốn vay vi mô và đa dạng hóa cây trồng vật nuôi chính là chìa khóa để giải quyết triệt để tình trạng thiếu việc làm mùa vụ.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm giải quyết việc làm bền vững cho lao động nông thôn huyện Lương Tài đến năm 2020 và tầm nhìn 2025, luận văn đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới: Ủy ban nhân dân huyện Lương Tài phối hợp với Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tập trung quy hoạch vùng sản xuất hàng hóa tập trung trên 6.776,8 ha đất nông nghiệp hiện có; ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào chăn nuôi, trồng trọt công nghệ cao, phấn đấu nâng giá trị sản xuất bình quân trên 1 ha đất canh tác tăng từ 12% đến 15%/năm trong giai đoạn 2018 - 2020.

2. Đổi mới và nâng cao chất lượng đào tạo nghề theo Đề án 1956: Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện chủ trì liên kết giữa Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên với các doanh nghiệp trong và ngoài huyện. Đặt mục tiêu tổ chức đào tạo nghề cho khoảng 1.200 đến 1.500 lao động mỗi năm, cam kết tỷ lệ lao động có việc làm hoặc tự tạo việc làm sau đào tạo đạt trên 80% từ nay đến năm 2022.

3. Mở rộng quy mô tín dụng ưu đãi và hỗ trợ vốn vay tạo việc làm: Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Lương Tài cùng các tổ chức đoàn thể (Hội Nông dân, Hội Phụ nữ) tăng cường nguồn vốn cho vay từ Quỹ Quốc gia về việc làm với mức tăng trưởng dư nợ 15% đến 20%/năm. Ưu tiên giải ngân cho các dự án phát triển kinh tế trang trại, cơ sở tiểu thủ công nghiệp và hộ kinh doanh cá thể.

4. Phát triển mạng lưới doanh nghiệp vừa và nhỏ, khôi phục làng nghề truyền thống: Ủy ban nhân dân huyện áp dụng các chính sách ưu đãi về mặt bằng, thuế và thủ tục hành chính nhằm thu hút doanh nghiệp đầu tư vào cụm công nghiệp nông thôn; phục hồi các nghề truyền thống như đúc đồng, dệt may nhằm tạo thêm 800 đến 1.000 chỗ làm việc mới tại chỗ mỗi năm.

5. Đẩy mạnh công tác xuất khẩu lao động có thời hạn: Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh phối hợp với Ủy ban nhân dân các xã tuyên truyền chính sách, hỗ trợ thủ tục vay vốn và đào tạo ngoại ngữ, định hướng mục tiêu đưa 200 đến 300 lao động đi làm việc ở nước ngoài hàng năm trong giai đoạn 2018 - 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và tính ứng dụng cao đối với 4 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, Cơ quan quản lý nhà nước cấp huyện và cấp tỉnh: Lãnh đạo Ủy ban nhân dân, Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, Phòng Kinh tế - Hạ tầng tại huyện Lương Tài và các địa phương có điều kiện tương đồng có thể sử dụng các số liệu khảo sát và hệ thống 5 giải pháp trong luận văn để xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, ban hành đề án giải quyết việc làm giai đoạn 2021 - 2025.

Thứ hai, Ban giám đốc các trung tâm đào tạo nghề và giáo dục nghề nghiệp: Tài liệu cung cấp bức tranh chi tiết về nhu cầu học nghề thực tế của người dân và khoảng cách kỹ năng so với yêu cầu của doanh nghiệp, giúp các cơ sở đào tạo đổi mới chương trình giảng dạy, chuyển từ đào tạo theo khả năng sang đào tạo theo đơn đặt hàng của thị trường lao động.

Thứ ba, Doanh nghiệp vừa và nhỏ, hợp tác xã và chủ cơ sở sản xuất tại địa phương: Các chủ thể kinh doanh có thể tham khảo mô hình liên kết đào tạo - tuyển dụng và các phương thức tận dụng nguồn lao động nông nhàn để tối ưu hóa chi phí sản xuất, phát triển bền vững các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp.

Thứ tư, Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Quản lý kinh tế, Kinh tế phát triển: Luận văn là tài liệu tham khảo học thuật chuẩn mực về quy trình khảo sát chọn mẫu 150 quan sát, phương pháp xử lý dữ liệu và cách thức vận dụng các mô hình lý thuyết kinh tế việc làm vào một địa bàn cấp huyện cụ thể.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Nguyên nhân chủ yếu nào dẫn đến tình trạng thiếu việc làm tại huyện Lương Tài giai đoạn 2014 - 2016? Trả lời: Nguyên nhân chính là do tính thời vụ của sản xuất nông nghiệp trên 6.776,8 ha đất canh tác và diện tích đất phi nông nghiệp tăng lên 3.750,5 ha làm thu hẹp tư liệu sản xuất. Đồng thời, chất lượng lao động chưa cao khiến người dân khó tiếp cận việc làm công nghiệp.

Câu hỏi 2: Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại Lương Tài có tác động ra sao đến việc làm nông thôn? Trả lời: Tỷ trọng nông nghiệp giảm từ 31,9% năm 2014 xuống 27,6% năm 2016 trong khi công nghiệp tăng lên 53,2%. Chuyển dịch này mở ra nhiều cơ hội việc làm mới nhưng cũng đặt ra thách thức lớn về đào tạo nghề chuyển đổi cho lao động lớn tuổi tại nông thôn.

Câu hỏi 3: Những mô hình lý thuyết nào là trụ cột trong việc phân tích tạo việc làm của đề tài? Trả lời: Đề tài tích hợp ba mô hình lý thuyết nền tảng gồm Lý thuyết Tổng cầu của John Maynard Keynes năm 1936, Mô hình việc làm của Michael P. Todaro năm 1998 và Lý thuyết nông nghiệp mùa vụ của Harry Toshima, giúp phân tích toàn diện cung - cầu lao động nông thôn.

Câu hỏi 4: Chính sách đào tạo nghề theo Đề án 1956 đã mang lại hiệu quả thực tế như thế nào? Trả lời: Đề án 1956 giúp hàng trăm lao động tại 14 xã, thị trấn của huyện được trang bị kiến thức kỹ thuật nông nghiệp và kỹ năng phi nông nghiệp. Hơn 70% người tham gia đào tạo đã tự tạo việc làm hiệu quả hơn hoặc chuyển đổi nghề thành công tại địa phương.

Câu hỏi 5: Giải pháp xuất khẩu lao động đóng vai trò như thế nào trong nâng cao thu nhập cho địa phương? Trả lời: Xuất khẩu lao động tạo ra nguồn thu nhập đột phá, cao hơn nhiều lần so với sản xuất thuần nông. Nguồn kiều hối tích lũy gửi về giúp các gia đình có vốn đầu tư mở rộng sản xuất kinh doanh, trực tiếp thúc đẩy phát triển kinh tế hộ tại nông thôn.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa sâu sắc cơ sở lý luận và thực tiễn về giải pháp tạo việc làm cho lao động nông thôn cấp huyện trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa.
• Phân tích chi tiết thực trạng việc làm tại Lương Tài giai đoạn 2014 - 2016, chỉ rõ sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế khi nông nghiệp giảm xuống 27,6% và công nghiệp đạt 53,2%.
• Lượng hóa các yếu tố ảnh hưởng, nổi bật là biến động đất phi nông nghiệp đạt 3.750,5 ha và khoảng cách thu nhập thành thị cao gấp 1,87 lần nông thôn.
• Đề xuất đồng bộ 5 nhóm giải pháp gắn kết giữa chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp, đào tạo nghề Đề án 1956, mở rộng tín dụng chính sách, phục hồi làng nghề và xuất khẩu lao động.
• Đặt ra lộ trình hành động cụ thể nhằm nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt trên 60% và tạo việc làm mới cho hơn 1.500 người mỗi năm trong giai đoạn tiếp theo.

Về định hướng triển khai, giai đoạn 2018 - 2020 địa phương cần tập trung hoàn thiện chính sách hỗ trợ vốn vay và chuẩn hóa các lớp dạy nghề; giai đoạn 2021 - 2025 mở rộng liên kết doanh nghiệp và thúc đẩy xuất khẩu lao động. Quý bạn đọc, các nhà nghiên cứu và cán bộ quản lý hãy tham khảo ngay toàn văn công trình nghiên cứu để áp dụng hiệu quả vào thực tiễn quản lý và phát triển nguồn nhân lực địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN ĐĂNG THỨC GIẢI PHÁP TẠO VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN LƯƠNG TÀI TỈNH BẮC NINH Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60 34 04 10 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Tuấn Sơn NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 c LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng để bảo vệ ở bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được chỉ rõ nguồn gốc. Lương Tài, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Đăng Thức i c LỜI CẢM ƠN Trước hết, tôi xin cảm ơn sâu sắc tới PGS.

Nguyễn Tuấn Sơn là giáo viên trực tiếp hướng dẫn và giúp đỡ tôi về mọi mặt để hoàn thành luận văn này. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn, Ban Quản lý đào tạo, tập thể giáo viên và cán bộ Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn mà trực tiếp là các thầy, cô giáo Bộ môn kế hoạch và đầu tư đã tận tình hướng dẫn, định hướng cho tôi trong quá trình làm luận văn. Tôi cũng cảm ơn gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã giúp đỡ tôi về tinh thần, vật chất và thời gian để tôi hoàn thành quá trình học tập và hoàn thành luận văn. Tôi xin trân trọng cảm ơn sự tận tình giúp đỡ của huyện Lương Tài - tỉnh Bắc Ninh đã tạo điều kiện giúp tôi thu thập số liệu và những thông tin cần thiết để hoàn thành luận văn.

Một lần nữa, tôi xin trân trọng cảm ơn! Lương Tài, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Đăng Thức ii c MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục bảng.

vi Danh mục sơ đồ. viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể. Câu hỏi nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Đóng góp mới của luận văn.

Cơ sở lý luận và thực tiễn về giải pháp tạo việc làm cho lao động nông thôn. Cơ sở lý luận về giải pháp tạo việc làm cho lao động nông thôn. Một số khái niệm cơ bản. Nông thôn, lao động nông thôn.

Một số mô hình lý thuyết về tạo việc làm. Nội dung các giải pháp tạo việc làm cho lao động nông thôn. Yếu tố ảnh hưởng đến tạo việc làm và thực hiện các giải pháp tạo việc làm cho lao động nông thôn. Cơ sở thực tiễn về giải pháp tạo việc làm cho lao động nông thôn.

Kinh nghiệm tạo việc làm cho lao động nông thôn trên thế giới. Kinh nghiệm tạo việc làm cho lao động nông thôn ở một số địa phương. Bài học kinh nghiệm rút ra cho huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan.

Phương pháp nghiên cứu. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Đặc điểm tự nhiên. Đặc điểm kinh tế - xã hội.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu tập số liệu. Phương pháp xử lý và phân tích thông tin. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Thực trạng thực hiện các giải pháp tạo việc làm cho lao động nông thôn ở huyện Lương Tài. Thực trạng việc làm của lao động nông thôn huyện Lương Tài. Các giải pháp tạo việc làm cho lao động nông thôn huyện Lương Tài giai đoạn 2014- 2016.

Kết quả tạo việc làm cho lao động nông thôn huyện Lương Tài giai đoạn 2014 - 2016. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tạo việc làm cho lao động nông thôn huyện Lương Tài. Yếu tố khách quan. Yếu tố từ bản thân người lao động.

Định hướng và giải pháp tạo việc làm cho lao động nông thôn ở huyện Lương Tài. Quan điểm và định hướng. Giải pháp chủ yếu tạo việc làm cho lao động nông thôn huyện lương tài trong thời gian tới. Kết luận và kiến nghị.

Kiến nghị với nhà nước. Đối với các cơ sở đào tạo nghề. 93 Danh mục tài liệu tham khảo. 96 iv c DANH MỤC VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt CNH-HĐH Công nghiệp hóa-Hiện đại hóa ILO Tổ chức Lao động quốc tế KCN Khu công nghiệp LĐ Lao động LĐTBXH Lao động Thương binh và Xã hội NSLĐ Năng suất lao động PTNT Phát triển nông thôn TW Trung ương UBND Ủy ban nhân dân v c DANH MỤC BẢNG Bảng 3.

Phân loại đất đai của huyện lương Tài giai đoạn (2014 - 2016). Cơ cấu kinh tế huyện Lương Tài giai đoạn (2014 - 2016). Về dân số lao động của huyện Lương Tài. Thông tin cơ bản về số mẫu nghiên cứu.

Tình hình biến động dân số huyện Lương Tài giai đoạn (2014 - 2016). Trình độ chuyên môn kỹ thuật của lực lượng lao động huyện Lương Tài (2014 - 2016). Một số nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng nguồn lao động. Thực trạng việc làm của người lao động ở huyện Lương Tài (2014 - 2016).

Thực trạng việc làm phân theo khu vực (2014 - 2016). Lao động phân theo ngành kinh tế (2014 - 2016). Mức sử dụng thời gian lao động phân theo ngành nghề. Thời lao động phân theo mức thu nhập của các hộ nông dân.

Thời gian lao động phân theo hướng sản xuất các hộ nông dân. Thời gian lao động phân theo diện tích đất nông nghiệp. Thu nhập bình quân của người lao động huyện Lương Tài (2014 - 2016). Các lớp tập huấn khuyến nông của 3 xã điển hình.

Tình hình chăn nuôi tại huyện năm 2016. Giải pháp quy mô lao động làm việc trong khu công nghiệp huyện Lương Tài. Giải quyết việc làm thông qua hoạt động hỗ trợ vay vốn của lao động điều tra. Số việc làm được tạo ra từ các hộ vay vốn giải quyết việc làm phân theo xã.

Giải quyết việc làm thông qua hoạt động đào tạo nghề năm 2016. Đánh giá của lao động về công tác dạy nghề. Số lượng doanh nghiệp vừa và nhỏ phân theo ngành kinh tế giai đoạn 2014 - 2016. Số lao động trong các doanh nghiệp phân theo ngành kinh tế giai đoạn 2014 - 2016.

Giải quyết việc làm qua chương trình hướng nghiệp, giới thiệu việc làm năm 2016. Quy mô, CCLĐ đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài giai đoạn (2014 - 2016). Về giới tính và độ tuổi, trình độ lao động. 79 vii c DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ Sơ đồ 3.

Bản đồ hành chính huyện Lương tài. Biểu đồ thu nhập của lao động phân theo ngành nghề. 52 DANH MỤC HỘP Hộp 4. Ý kiến của hộ kinh doanh của huyện Lương tài.

Ý kiến của phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân của huyện Lương tài. 68 viii c TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên đề tài: Giải pháp tạo việc làm cho lao động nông thôn trên địa bàn huyện Lương Tài tỉnh Bắc Ninh. Tên tác giả: Nguyễn Đăng Thức Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60 34 04 10 Cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục tiêu nghiên cứu chính là: Giải pháp tạo việc làm cho lao động nông thôn tại huyện Lương Tài – Tỉnh Bắc Ninh và từ đó đưa ra những giải pháp tiếp tục để đẩy mạnh tạo việc làm cho lao động nông thôn trên địa bàn huyện Lương Tài – Tỉnh Bắc Ninh. Qua nghiên cứu về giải pháp tạo việc làm cho lao động nông thôn hiện nay ở huyện Lương Tài, luận văn tập trung nghiên cứu những vấn đề chung về lao động việc làm trên cơ sở phân tích thực trạng thiếu việc làm của lao động nông thôn trên địa bàn huyện Lương Tài từ đó góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận cơ bản và thực tiễn về việc làm và giải quyết việc làm cho lao động nông thôn, xác định các khái niệm về lao động nông thôn được quy định trong pháp luật Việt Nam.

Vì vậy giải pháp tạo việc làm của lao động nông thôn huyện Lương Tài hiện nay được xem xét từ khái niệm về lao động, việc làm và giải pháp tạo việc làm của lao động lao động nông thôn với năm nội dung chính : 1. Giải pháp tạo việc làm cho lao động nông thôn thông qua các chương trình mục tiêu quốc gia. Giải pháp tạo việc làm cho lao động nông thôn gắn với phát triển mạng lưới doanh nghiệp vừa và nhỏ; phát triển làng nghề truyền thống địa phương. Giải pháp tạo việc làm gắn với việc mở rộng, duy trì và nâng cao chất lượng đào tạo nghề tại địa phương.Giải pháp tạo việc làm cho lao động nông thôn thông qua xuất khẩu lao động.

Giải phát tạo việc làm cho lao động nông thôn thông qua hoạt động của các tổ chức chính trị, xã hội Luận văn tập trung nghiên cứu các giải pháp chính của UBND Huyện Lương Tài nhằm giải phát tạo việc làm cho lao động nông thôn của huyện giai đoạn 2014- 2016. Giải pháp chuyển giao khoa học kỹ thuật trong chăn nuôi, sản xuất nông nghiệp. Giải pháp đào tạo nghề, xuất khẩu lao động. Giải pháp cung ứng tín dụng, hỗ trợ vay vốn cho lao động nông thôn.

Giải pháp phát triển, phục hồi, duy trì và phát triển các làng nghề truyền thống ở địa phương. Giải quyết việc làm cho lao động nông thôn trong các ngành kinh tế. Giái quyết việc làm cho lao động nông thôn trong các doanh nghiệp. Từ đó phân tích thực trạng lao động nông thôn có việc làm thường xuyên, thiếu việc làm của huyện hiện nay.

ix c Từ phân tích giải pháp tạo việc làm cho lao động nông thôn huyện Lương Tài, Luận văn đã đưa ra một số định hướng, giải pháp cụ thể nhăm góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết việc làm cho lao động nông thôn, tạo điều kiện cho lao động nông thôn huyện Lương Tài, được đóng góp nhiều hơn nữa trong thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội của huyện vào những năm tới.Đề tài có đề xuất năm giải pháp chính nhằm giải pháp tạo việc làm cho lao động nông thôn của huyện trong thời gian tới: 1. Giải phát tạo việc cho lao động nông thôn gắn với tăng trưởng kinh tế, xây dựng nông thôn mới.