Luận văn giải pháp tăng cường huy động nguồn lực của cộng đồng trong xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn trên địa bàn huyện kim sơn tỉnh ninh bình

Tài liệu nghiên cứu Luận văn giải pháp tăng cường huy động nguồn lực của cộng đồng trong xây dựng kết cấu hạ tầng nông, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Nguyễn Đăng Luân
• Người hướng dẫn: GS.TS Nguyễn Văn Song
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Giải Pháp Tăng Cường Huy Động Nguồn Lực Của Cộng Đồng Trong Xây Dựng Kết Cấu Hạ Tầng Nông Thôn Tại Kim Sơn, Ninh Bình
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục hình
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.8. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.8.1. Mục tiêu chung
• 1.8.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.9. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.9.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.9.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.10. Đóng góp mới của luận văn
• 1.11. Kết cấu nội dung của luận văn
• 1.12. Cơ sở lý luận và thực tiễn
• 1.12.1. Cơ sở lý luận của đề tài
• 1.12.2. Một số khái niệm cơ bản
• 1.12.3. Vai trò, đặc điểm của xây dựng KCHT nông thôn
• 1.12.4. Nội dung huy động nguồn lực của cộng đồng trong xây dựng KCHT nông thôn
• 1.12.5. Các yếu tố ảnh hưởng
• 1.12.6. Cơ sở thực tiễn
• 1.12.6.1. Kinh nghiệm, bài học một số nước trên thế giới
• 1.12.6.2. Kinh nghiệm, bài học trong nước
• 1.12.6.3. Bài học rút ra từ kinh nghiệm đối với huyện Kim Sơn
• 1.13. Phương pháp nghiên cứu
• 1.13.1. Đặc điểm của địa bàn nghiên cứu
• 1.13.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.13.1.2. Dân số - Lao động
• 1.13.1.3. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.13.1.4. Thuận lợi và khó khăn liên quan đến xây dựng KCHT
• 1.13.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.13.3. Chọn điểm nghiên cứu
• 1.13.4. Nguồn số liệu
• 1.13.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 1.14. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 1.15. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 1.15.1. Thực trạng việc huy động nguồn lực xây dựng KCHT nông thôn hiện nay ở huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình
• 1.15.2. Các căn cứ, cơ chế, chính sách huy động nguồn lực được áp dụng trong xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn
• 1.15.2.1. Bộ máy chỉ đạo, quản lý, điều hành ở địa phương
• 1.15.2.2. Tổ chức huy động nguồn lực của cộng đồng
• 1.15.3. Kết quả huy động nguồn lực đầu tư xây dựng KCHT nông thôn huyện Kim Sơn trong 5 năm 2011-2015
• 1.15.4. Kết quả điều tra sự tham gia của người dân và cộng đồng trong xây dựng KCHT nông thôn
• 1.15.5. Đánh giá chung, thuận lợi, khó khăn khi huy động nguồn lực của cộng đồng trong xây dựng KCHT nông thôn trên địa bàn huyện Kim Sơn
• 1.15.6. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc huy động nguồn lực của cộng đồng xây dựng KCHT nông thôn
• 1.15.6.1. Chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước
• 1.15.6.2. Công tác tuyên truyền vận động, tổ chức thực hiện
• 1.15.6.3. Trình độ nhận thức của người dân
• 1.15.6.4. Nghề nghiệp và thu nhập của người dân
• 1.15.6.5. Một số nguyên nhân khác
• 1.16. Các giải pháp chủ yếu tăng cường huy động nguồn lực của cộng đồng trong xây dựng KCHT nông thôn trên địa bàn huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình
• 1.16.1. Giải pháp về phát triển sản xuất, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân khu vực nông thôn
• 1.16.2. Giải pháp tăng cường công tác tuyên truyền, vận động, phát huy dân chủ ở cơ sở, nâng cao nhận thức, vai trò, trách nhiệm của người dân
• 1.16.3. Nâng cao hiệu quả công tác lãnh đạo, chỉ đạo điều hành của cấp chính quyền cơ sở
• 1.16.4. Nâng cao chất lượng công tác quản lý đầu tư, phát huy vai trò giám sát của cộng đồng
• 1.16.5. Giải pháp về vốn và sử dụng vốn
• 1.16.6. Giải pháp tăng cường sự tham gia của cộng đồng
• 1.17. Kết luận và kiến nghị
• 1.17.1. Đối với Trung ương, tỉnh
• 1.17.2. Đối với cơ quan, chính quyền huyện Kim Sơn
• 1.17.3. Đối với chính quyền các xã, thị trấn
• 2. DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Huy Động Nguồn Lực Xây Dựng Nông Thôn Kim Sơn

Xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn (KCHT) là chủ trương quan trọng của Đảng và Nhà nước, đặc biệt trong bối cảnh triển khai chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM). Huyện Kim Sơn, Ninh Bình, với 25 xã nông thôn và 2 thị trấn, đã có nhiều thay đổi đáng kể về diện mạo nông thôn, đời sống vật chất và tinh thần của người dân được nâng cao. Tuy nhiên, so với nhu cầu đầu tư KCHT và tiềm năng huy động nguồn lực từ cộng đồng, kết quả đạt được vẫn còn hạn chế. Điều này đòi hỏi các giải pháp phù hợp để tăng cường huy động nguồn lực từ cộng đồng, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của huyện. Nghiên cứu này tập trung phân tích thực trạng huy động nguồn lực, các yếu tố ảnh hưởng, và đề xuất giải pháp tăng cường huy động nguồn lực từ cộng đồng.

1.1. Vai Trò Của Kết Cấu Hạ Tầng Nông Thôn Trong Phát Triển Kinh Tế

KCHT đóng vai trò then chốt trong phát triển kinh tế - xã hội nông thôn, tạo điều kiện cho chuyển dịch cơ cấu kinh tế và nâng cao đời sống người dân. Theo Nghị quyết 13-NQ/TW, Đảng và Nhà nước đã quan tâm đầu tư phát triển hệ thống KCHT, góp phần tăng trưởng kinh tế, phát triển văn hóa, xã hội, giảm nhẹ thiên tai, bảo đảm quốc phòng, an ninh, nâng cao đời sống nhân dân, xóa đói giảm nghèo. KCHT cần đi trước một bước để tạo điều kiện cho các ngành, các vùng phát triển.

1.2. Thực Trạng Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Huyện Kim Sơn

Huyện Kim Sơn đã đạt được những kết quả nhất định trong xây dựng NTM, đặc biệt là hệ thống hạ tầng. Tuy nhiên, việc xây dựng NTM còn gặp nhiều khó khăn do đời sống người dân còn hạn chế, nguồn lực huy động từ cộng đồng còn hạn chế, chủ yếu dựa vào ngân sách Nhà nước. Một bộ phận cán bộ cơ sở chưa tích cực, người dân còn tâm lý ỷ lại. Báo cáo sơ kết 5 năm thực hiện Chương trình MTQG xây dựng NTM huyện Kim Sơn cũng đã nêu lên một số tồn tại, hạn chế trong xây dựng NTM.

II. Thách Thức Trong Huy Động Nguồn Lực Cộng Đồng Tại Kim Sơn

Việc huy động nguồn lực cộng đồng cho xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn tại Kim Sơn, Ninh Bình đối mặt với nhiều thách thức. Đời sống kinh tế của người dân còn khó khăn, dẫn đến khả năng đóng góp hạn chế. Tâm lý ỷ lại vào Nhà nước vẫn còn tồn tại ở một số địa phương. Cơ chế huy động vốn và quản lý nguồn vốn chưa thực sự hiệu quả. Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, vận động người dân tham gia đóng góp còn nhiều hạn chế. Cần có những giải pháp đồng bộ để giải quyết những thách thức này, nhằm tăng cường sự tham gia của cộng đồng vào quá trình xây dựng và phát triển nông thôn.

2.1. Khó Khăn Về Kinh Tế Của Người Dân Nông Thôn

Đời sống kinh tế của người dân nông thôn còn nhiều khó khăn là một trong những rào cản lớn nhất đối với việc huy động nguồn lực. Thu nhập bình quân đầu người còn thấp, tỷ lệ hộ nghèo còn cao, khiến cho khả năng đóng góp của người dân bị hạn chế. Điều này đòi hỏi các chính sách hỗ trợ phù hợp để nâng cao thu nhập cho người dân, tạo điều kiện để họ tham gia đóng góp vào xây dựng KCHT.

2.2. Tâm Lý Ỷ Lại Vào Nhà Nước Trong Xây Dựng Nông Thôn Mới

Tâm lý ỷ lại, trông chờ vào Nhà nước vẫn còn tồn tại ở một số địa phương, khiến cho người dân chưa thực sự chủ động tham gia đóng góp vào xây dựng NTM. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, vận động để nâng cao nhận thức của người dân về vai trò và trách nhiệm của mình trong quá trình xây dựng và phát triển nông thôn. Đồng thời, cần tạo điều kiện để người dân tham gia vào quá trình ra quyết định, đảm bảo tính minh bạch và công khai trong quản lý nguồn vốn.

2.3. Cơ Chế Huy Động Vốn Và Quản Lý Nguồn Vốn Chưa Hiệu Quả

Cơ chế huy động vốn và quản lý nguồn vốn còn nhiều bất cập, chưa tạo được sự tin tưởng và đồng thuận trong cộng đồng. Cần có những quy định rõ ràng, minh bạch về việc sử dụng nguồn vốn, đảm bảo tính hiệu quả và tránh thất thoát, lãng phí. Đồng thời, cần tạo điều kiện để người dân tham gia giám sát quá trình sử dụng nguồn vốn, đảm bảo tính công khai và minh bạch.

III. Giải Pháp Phát Triển Sản Xuất Nâng Cao Thu Nhập Dân Cư Kim Sơn

Để tăng cường huy động nguồn lực cộng đồng cần tập trung vào giải pháp phát triển sản xuất, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân. Phát triển các mô hình kinh tế hiệu quả, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, tạo ra nhiều việc làm cho người dân. Hỗ trợ người dân tiếp cận với các nguồn vốn ưu đãi, khoa học kỹ thuật tiên tiến. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động. Khi đời sống kinh tế được cải thiện, người dân sẽ có điều kiện tham gia đóng góp vào xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn.

3.1. Khuyến Khích Phát Triển Các Mô Hình Kinh Tế Hiệu Quả

Cần khuyến khích phát triển các mô hình kinh tế hiệu quả, phù hợp với điều kiện của từng địa phương. Ưu tiên phát triển các sản phẩm nông nghiệp có lợi thế cạnh tranh, gắn với chuỗi giá trị. Hỗ trợ người dân xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ. Phát triển du lịch nông thôn, tạo thêm nguồn thu nhập cho người dân.

3.2. Tạo Điều Kiện Cho Doanh Nghiệp Đầu Tư Vào Nông Nghiệp

Cần tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp có tiềm lực về vốn, công nghệ và thị trường. Xây dựng các chính sách ưu đãi về thuế, đất đai, tín dụng để thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp. Khuyến khích doanh nghiệp liên kết với người dân trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.

3.3. Nâng Cao Chất Lượng Nguồn Nhân Lực Nông Thôn

Cần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông thôn, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động. Đào tạo nghề cho người dân, trang bị cho họ những kiến thức và kỹ năng cần thiết để tham gia vào các hoạt động sản xuất kinh doanh. Khuyến khích người dân học tập, nâng cao trình độ văn hóa, khoa học kỹ thuật.

IV. Tăng Cường Tuyên Truyền Vận Động Phát Huy Dân Chủ Cơ Sở

Công tác tuyên truyền, vận động đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức của người dân về vai trò và trách nhiệm của mình trong xây dựng nông thôn mới. Cần đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền, vận động, phù hợp với từng đối tượng. Phát huy dân chủ ở cơ sở, tạo điều kiện để người dân tham gia vào quá trình ra quyết định, đảm bảo tính minh bạch và công khai. Khi người dân hiểu rõ về lợi ích của việc xây dựng kết cấu hạ tầng, họ sẽ tự nguyện tham gia đóng góp.

4.1. Đa Dạng Hóa Các Hình Thức Tuyên Truyền Vận Động

Cần đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền, vận động, phù hợp với từng đối tượng. Sử dụng các phương tiện truyền thông đại chúng, tổ chức các hội nghị, hội thảo, các buổi nói chuyện chuyên đề để tuyên truyền về chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về xây dựng NTM. Phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể, các già làng, trưởng bản trong công tác tuyên truyền, vận động.

4.2. Phát Huy Dân Chủ Ở Cơ Sở Tạo Điều Kiện Cho Dân Tham Gia

Cần phát huy dân chủ ở cơ sở, tạo điều kiện để người dân tham gia vào quá trình ra quyết định, đảm bảo tính minh bạch và công khai. Tổ chức các cuộc họp dân để lấy ý kiến về các dự án xây dựng KCHT, đảm bảo sự đồng thuận của người dân. Công khai các thông tin về nguồn vốn, kế hoạch sử dụng vốn, kết quả thực hiện dự án để người dân giám sát.

4.3. Nâng Cao Nhận Thức Về Lợi Ích Của Xây Dựng Kết Cấu Hạ Tầng

Cần nâng cao nhận thức của người dân về lợi ích của việc xây dựng kết cấu hạ tầng, giúp họ hiểu rõ rằng việc xây dựng KCHT không chỉ phục vụ cho lợi ích chung của cộng đồng mà còn mang lại lợi ích trực tiếp cho mỗi gia đình. Khi người dân hiểu rõ về lợi ích của việc xây dựng KCHT, họ sẽ tự nguyện tham gia đóng góp.

V. Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý Đầu Tư Phát Huy Giám Sát Cộng Đồng

Để đảm bảo hiệu quả sử dụng nguồn vốn huy động được, cần nâng cao chất lượng công tác quản lý đầu tư, từ khâu lập kế hoạch, thẩm định dự án đến thi công và nghiệm thu. Phát huy vai trò giám sát của cộng đồng, đảm bảo tính minh bạch và công khai trong quá trình thực hiện dự án. Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, tham nhũng, lãng phí. Khi nguồn vốn được sử dụng hiệu quả, người dân sẽ tin tưởng và sẵn sàng đóng góp hơn.

5.1. Nâng Cao Chất Lượng Công Tác Lập Kế Hoạch Thẩm Định Dự Án

Cần nâng cao chất lượng công tác lập kế hoạch, thẩm định dự án, đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của dự án. Lựa chọn các dự án phù hợp với điều kiện của địa phương, có tính cấp thiết và mang lại lợi ích thiết thực cho người dân. Thẩm định kỹ lưỡng các dự án, đảm bảo tính hợp lý về chi phí và hiệu quả kinh tế - xã hội.

5.2. Phát Huy Vai Trò Giám Sát Của Cộng Đồng Trong Quá Trình Thực Hiện

Cần phát huy vai trò giám sát của cộng đồng trong quá trình thực hiện dự án, đảm bảo tính minh bạch và công khai. Thành lập các ban giám sát cộng đồng, có sự tham gia của đại diện người dân, các tổ chức đoàn thể. Ban giám sát cộng đồng có trách nhiệm theo dõi, giám sát quá trình thi công, nghiệm thu dự án, phát hiện và kiến nghị xử lý các trường hợp vi phạm.

5.3. Xử Lý Nghiêm Các Trường Hợp Vi Phạm Tham Nhũng Lãng Phí

Cần xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, tham nhũng, lãng phí trong quá trình thực hiện dự án. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm. Công khai kết quả xử lý các vụ việc vi phạm để răn đe và tạo niềm tin trong cộng đồng.

VI. Giải Pháp Về Vốn Và Sử Dụng Vốn Hiệu Quả Tại Kim Sơn

Để tăng cường huy động nguồn lực cộng đồng, cần có các giải pháp về vốn và sử dụng vốn hiệu quả. Đa dạng hóa các nguồn vốn, bao gồm ngân sách nhà nước, vốn tín dụng, vốn đóng góp của người dân, vốn tài trợ của các tổ chức, doanh nghiệp. Xây dựng cơ chế sử dụng vốn minh bạch, hiệu quả, đảm bảo đúng mục đích. Khuyến khích các hình thức đầu tư công tư (PPP) trong xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn.

6.1. Đa Dạng Hóa Các Nguồn Vốn Đầu Tư Xây Dựng Nông Thôn

Cần đa dạng hóa các nguồn vốn đầu tư xây dựng nông thôn, bao gồm ngân sách nhà nước, vốn tín dụng, vốn đóng góp của người dân, vốn tài trợ của các tổ chức, doanh nghiệp. Tăng cường huy động vốn từ các tổ chức tài chính quốc tế, các quỹ đầu tư. Khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, xây dựng KCHT.

6.2. Xây Dựng Cơ Chế Sử Dụng Vốn Minh Bạch Hiệu Quả

Cần xây dựng cơ chế sử dụng vốn minh bạch, hiệu quả, đảm bảo đúng mục đích. Công khai các thông tin về nguồn vốn, kế hoạch sử dụng vốn, kết quả thực hiện dự án để người dân giám sát. Thực hiện đấu thầu công khai, minh bạch các dự án xây dựng KCHT.

6.3. Khuyến Khích Các Hình Thức Đầu Tư Công Tư PPP Trong Nông Thôn

Cần khuyến khích các hình thức đầu tư công tư (PPP) trong xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn. PPP giúp huy động được nguồn vốn lớn từ khu vực tư nhân, giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước. PPP cũng giúp nâng cao hiệu quả quản lý và vận hành các công trình KCHT.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong chiến lược phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững, kết cấu hạ tầng nông thôn đóng vai trò là tiền đề vật chất quyết định tốc độ chuyển dịch cơ cấu kinh tế và diện mạo nông thôn. Tại huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình – một huyện đồng bằng ven biển với tổng diện tích tự nhiên đạt 21.571 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm tới 62,22% (tương đương 13.401,15 ha) và dân số trên 172.260 người với tỷ lệ lao động trong độ tuổi chiếm 55,1% (tương đương 94.038 người) – nhu cầu vốn để hoàn thiện hạ tầng phục vụ Chương trình Mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới là vô cùng cấp thiết. Mặc dù huyện đã đạt được nhiều bước chuyển quan trọng khi có 4 xã về đích nông thôn mới vào năm 2015, nhưng ngân sách nhà nước chỉ đáp ứng được một phần nhỏ so với tổng nhu cầu đầu tư thực tế.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm đặt ra là phương thức khai thác và khơi dậy tiềm năng to lớn từ cộng đồng dân cư cùng các doanh nghiệp địa phương trong bối cảnh các nguồn lực tài chính công ngày càng eo hẹp. Mục tiêu cụ thể của luận văn tập trung vào 3 nhiệm vụ: hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về huy động nguồn lực xã hội; đánh giá toàn diện thực trạng và phân tích các yếu tố tác động đến quá trình huy động vốn, nhân lực, hiện vật tại 25 xã nông thôn của huyện Kim Sơn giai đoạn 2011-2015; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm tối ưu hóa nguồn lực cộng đồng trong giai đoạn tiếp theo. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện ở việc lượng hóa đóng góp của nhân dân với hơn 122 tỷ đồng tiền mặt, hiện vật và trên 887 tỷ đồng vốn tự đầu tư, mở ra hướng đi bền vững để nâng cao chất lượng tiêu chí hạ tầng nông thôn cho toàn vùng đồng bằng ven biển.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng lý thuyết huy động nguồn lực xã hội (Resource Mobilization Theory) được hình thành và phát triển từ thập niên 1970, nhấn mạnh vai trò của nội lực cộng đồng trong việc tối ưu hóa các tài nguyên sẵn có để hoàn thành mục tiêu phát triển chung. Bên cạnh đó, tác giả vận dụng lý thuyết phát triển do cộng đồng thúc đẩy (Community-Driven Development) và mô hình phong trào Làng Mới Saemaul Undong nổi tiếng của Hàn Quốc giai đoạn 1971-1978 – nơi áp dụng cơ chế nhà nước hỗ trợ vật tư mồi và người dân đối ứng công sức gấp 5 đến 10 lần, giúp cứng hóa 43.631 km đường làng và nâng tỷ lệ tự chủ kinh tế của các làng lên 98%. Đồng thời, nghiên cứu tham chiếu bài học đầu tư hạ tầng đa sở hữu của Thái Lan giai đoạn 1990-2004 với 81 dự án huy động vốn tư nhân đạt hơn 25.745 triệu USD.

Hệ thống khung lý thuyết tập trung làm rõ 4 khái niệm nền tảng: kết cấu hạ tầng nông thôn, nguồn lực cộng đồng (bao gồm tài chính, hiện vật, ngày công và hiến đất), cơ chế huy động nguồn lực và quyền làm chủ ở cơ sở. Khung pháp lý của đề tài được bảo chứng bởi các văn bản quan trọng: Nghị quyết số 13-NQ/TW ngày 16/01/2012 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ; Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 và Quyết định số 342/QĐ-TTg ngày 20/2/2013 của Thủ tướng Chính phủ về Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới; Quyết định số 800/QĐ-TTg và Quyết định số 695/QĐ-TTg về cơ chế hỗ trợ vốn; cùng Quyết định số 577/QĐ-UBND ngày 30/7/2014 của UBND tỉnh Ninh Bình về thiết kế mẫu công trình quy mô nhỏ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp. Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ niên giám thống kê tỉnh Ninh Bình, các báo cáo kinh tế - xã hội định kỳ của UBND huyện Kim Sơn và hồ sơ quyết toán xây dựng nông thôn mới của 25 xã trong giai đoạn 2011-2015.

Đối với dữ liệu sơ cấp, tác giả triển khai điều tra với quy mô mẫu 100 hộ gia đình và 10 doanh nghiệp trên địa bàn 4 xã đại diện gồm: Thượng Kiệm (đạt chuẩn năm 2014), Quang Thiện (đạt chuẩn năm 2015), Ân Hòa (đạt chuẩn năm 2016) và Kim Chính (đăng ký đạt chuẩn năm 2017). Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên kết hợp chọn điểm có chủ đích được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cao về phân bố địa lý, mức thu nhập trung bình và tiến độ về đích nông thôn mới.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả và so sánh định tính - định lượng xử lý trên phần mềm Microsoft Excel là nhằm phân tổ dữ liệu đa chiều, đo lường chính xác mức độ tương quan giữa các biến số nhân khẩu học (thu nhập, nghề nghiệp, trình độ học vấn, tôn giáo) với tỷ lệ đóng góp nguồn lực thực tế của người dân. Timeline nghiên cứu được thực hiện xuyên suốt từ tháng 9/2016 đến tháng 7/2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng tại huyện Kim Sơn giai đoạn 2011-2015 đã chỉ ra 4 phát hiện trọng tâm:

Thứ nhất, tổng nguồn lực huy động cho xây dựng nông thôn mới đạt quy mô rất lớn, trong đó nội lực của nhân dân đóng vai trò chủ đạo. Người dân đã trực tiếp đóng góp bằng tiền mặt, hiện vật và ngày công lao động quy đổi đạt trên 122 tỷ đồng, kết hợp với hơn 887 tỷ đồng vốn do người dân tự đầu tư chỉnh trang nhà ở, phát triển cơ sở sản xuất kinh doanh phục vụ tiêu chí hạ tầng.

Thứ hai, tốc độ tăng trưởng kinh tế của huyện duy trì mức ấn tượng đạt 7,10% vào năm 2015, vượt chỉ tiêu kế hoạch 6,91%. Ngành công nghiệp - xây dựng ghi nhận mức tăng trưởng cao nhất đạt 10,62%, cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực với tỷ trọng nông - lâm - thủy sản chiếm 31,30%, công nghiệp - xây dựng chiếm 44,60% và dịch vụ chiếm 24,10%. Giá trị sản xuất bình quân trên 1 ha canh tác đạt 120 triệu đồng và thu nhập bình quân đầu người đạt 25 triệu đồng/năm.

Thứ ba, hệ thống hạ tầng xã hội và dân sinh có bước bứt phá vượt bậc. Toàn huyện đã có 53/83 trường học đạt chuẩn quốc gia (chiếm 62,35%), 27/27 xã và thị trấn đạt chuẩn quốc gia về y tế với 100% trạm y tế có bác sĩ công tác, tỷ lệ hộ dân sử dụng nước hợp vệ sinh đạt 90% và tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh xuống còn 2,95%.

Thứ tư, yếu tố tôn giáo và nghề nghiệp có ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ huy động nguồn lực. Với 46,7% dân số theo đạo Công giáo (đặc biệt tại xã Cồn Thoi chiếm 91,1% và xã Kim Mỹ chiếm 87,1%), các phong trào hiến đất làm đường và xây dựng nhà văn hóa thôn xóm nhận được sự đồng thuận rất cao khi có sự phối hợp tuyên truyền từ các linh mục và ban hành giáo.

Thảo luận kết quả

Thành tựu huy động vốn tại Kim Sơn khẳng định tính đúng đắn của chính sách vốn mồi từ ngân sách nhà nước, với 32 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương, 66 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh và 32 tỷ đồng từ ngân sách huyện, tạo động lực kích thích vốn ngoài ngân sách. Đặc biệt, cơ chế đặc thù để lại 100% tiền đấu giá quyền sử dụng đất cho các xã về đích nông thôn mới đã tạo nguồn lực tài chính trực tiếp để các địa phương thanh toán nợ đọng xây dựng cơ bản. Tuy nhiên, tình trạng trông chờ, ỷ lại vào hỗ trợ cấp trên vẫn tồn tại ở một số xã vùng sâu, xuất phát từ cách tiếp cận mệnh lệnh hành chính từ trên xuống.

Khi so sánh với kinh nghiệm của huyện Yên Mô (nơi nhân dân tự nguyện hiến 177 ha đất nông nghiệp và đóng góp gần 40 tỷ đồng để chỉnh trang 650 km kênh mương, đường giao thông) và xã Hải Toàn, huyện Hải Hậu (nhân dân đóng góp 6,7 tỷ đồng, chiếm 16,2% tổng vốn đầu tư 41,42 tỷ đồng), kết quả tại Kim Sơn cho thấy tiềm năng trong cộng đồng doanh nghiệp địa phương (hiện mới đóng góp 197 tỷ đồng) và kiều bào xa quê (7 tỷ đồng) vẫn chưa được khai thác tối đa.

Về mặt biểu diễn dữ liệu khoa học, các kết quả này có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cơ cấu nguồn vốn hình tròn để phản ánh tỷ trọng đối ứng giữa ngân sách nhà nước và sức dân, kết hợp với bảng ma trận tương quan thể hiện mối liên hệ tỷ lệ thuận giữa mức thu nhập của 100 hộ dân với quy mô kinh phí đóng góp hạ tầng.

Đề xuất và khuyến nghị

Để tăng cường năng lực huy động nguồn lực cộng đồng trong xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn tại huyện Kim Sơn giai đoạn 2018-2025, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

Thứ nhất, đẩy mạnh phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập thực tế cho cư dân nông thôn. UBND huyện cùng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần quy hoạch mở rộng vùng lúa chất lượng cao và phát triển 3.107,26 ha diện tích nuôi trồng thủy hải sản tại vùng bãi ngang ven biển. Đồng thời, phục hồi và mở rộng các làng nghề thủ công mỹ nghệ chế biến cói xuất khẩu sang thị trường Châu Âu và Đông Á, phấn đấu nâng thu nhập bình quân đầu người từ 25 triệu đồng lên trên 45 triệu đồng/năm vào năm 2025, tạo nền tảng tích lũy tài chính vững chắc để nhân dân tham gia đóng góp.

Thứ hai, hoàn thiện cơ chế phân cấp tài chính và sử dụng hiệu quả nguồn vốn kích cầu. Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện cần tham mưu duy trì cơ chế để lại 100% nguồn thu đấu giá quyền sử dụng đất cho ngân sách cấp xã để tái đầu tư hạ tầng. Thực hiện phương thức nhà nước hỗ trợ 100% xi măng, sắt thép theo Quyết định số 577/QĐ-UBND, người dân bàn bạc tự nguyện đối ứng 100% cát, sỏi và ngày công lao động, đảm bảo tỷ lệ giải ngân vốn hỗ trợ đạt 100% tiến độ hàng năm.

Thứ ba, phát huy triệt để quy chế dân chủ cơ sở và công tác giám sát cộng đồng. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc huyện và UBND các xã phải thực hiện công khai 100% dự toán công trình, mức thu chi qua hệ thống loa truyền thanh thôn xóm và các cuộc họp đại diện hộ gia đình trước khi khởi công. Kiện toàn Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng tại 277 thôn xóm nhằm triệt tiêu thất thoát lãng phí, củng cố niềm tin tuyệt đối của nhân dân vào các công trình phúc lợi.

Thứ tư, linh hoạt hóa các hình thức vận động đối với đồng bào có đạo và cộng đồng doanh nghiệp. Chính quyền cơ sở cần chủ động xây dựng quy chế phối hợp với các chức sắc tôn giáo tại 6 xã bãi ngang nhằm lồng ghép phong trào xây dựng nông thôn mới vào các buổi sinh hoạt giáo xứ. Đồng thời, ban hành chính sách ưu đãi tiếp cận mặt bằng sản xuất để thu hút ít nhất 15 đến 20 doanh nghiệp tham gia đầu tư các công trình cấp nước sạch và xử lý rác thải tập trung.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị tham khảo chuyên sâu cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

Nhóm 1: Cán bộ lãnh đạo, quản lý tại UBND huyện Kim Sơn, Văn phòng Điều phối Nông thôn mới và UBND 25 xã trên địa bàn. Nghiên cứu cung cấp tài liệu hướng dẫn nghiệp vụ về quy trình 4 bước lập kế hoạch, dự toán và phương thức tổ chức họp dân lấy ý kiến đóng góp, giúp các nhà quản trị địa phương nâng cao tỷ lệ huy động vốn xã hội hóa mà không gây quá tải sức dân.

Nhóm 2: Các nhà hoạch định chính sách kinh tế nông nghiệp và phát triển nông thôn cấp tỉnh và Trung ương. Dữ liệu thực chứng từ Kim Sơn là cơ sở khoa học tin cậy để các cơ quan quản lý điều chỉnh định mức hỗ trợ xi măng, cơ chế giữ lại tiền đấu giá đất và thiết kế các chính sách đầu tư đối tác công tư trong hạ tầng công cộng nông thôn.

Nhóm 3: Giảng viên, học viên cao học và sinh viên các chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Quản lý kinh tế và Phát triển nông thôn. Luận văn cung cấp một case study hoàn chỉnh về phương pháp luận kết hợp dữ liệu thứ cấp và điều tra sơ cấp 100 mẫu hộ, đóng vai trò là tài liệu tham khảo học thuật chuẩn mực cho các đề tài nghiên cứu liên quan.

Nhóm 4: Lãnh đạo các tổ chức chính trị - xã hội, Ban công tác Mặt trận thôn xóm và các chức sắc tôn giáo. Báo cáo mang lại các dẫn chứng thực tế và kỹ năng tuyên truyền, vận động cộng đồng giáo dân đồng thuận hiến đất làm đường và tham gia giám sát các công trình hạ tầng cơ sở.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao việc huy động nguồn lực cộng đồng lại mang tính quyết định trong xây dựng hạ tầng tại huyện Kim Sơn? Hạ tầng nông thôn đòi hỏi nguồn vốn đầu tư khổng lồ trong khi ngân sách Trung ương và tỉnh cấp trực tiếp chỉ đạt 149 tỷ đồng trong 5 năm. Việc huy động được hơn 122 tỷ đồng tiền mặt, hiện vật cùng 887 tỷ đồng vốn dân tự đầu tư đã giải quyết triệt để bài toán thiếu vốn, giúp huyện nâng cấp hệ thống giao thông và đưa 53/83 trường học đạt chuẩn quốc gia.

Đặc điểm tôn giáo tác động như thế nào đến khả năng huy động nguồn lực tại địa phương? Với 46,7% dân số theo đạo Công giáo, đặc biệt tại xã Cồn Thoi đạt 91,1% và xã Kim Tân đạt 78,4%, khối đại đoàn kết tôn giáo là nguồn lực xã hội vô cùng to lớn. Khi chính quyền phát huy được vai trò kết nối của các linh mục và ban hành giáo, nhân dân các xứ đạo luôn đi đầu trong phong trào hiến hàng nghìn mét vuông đất làm đường liên thôn.

Bài học lớn nhất mà huyện Kim Sơn có thể tiếp thu từ phong trào Saemaul Undong của Hàn Quốc là gì? Đó là nguyên tắc nhà nước kích thích vật tư nhỏ để đánh thức tinh thần tự lực lớn theo tỷ lệ nhà nước bỏ 1 phần vốn, nhân dân đóng góp 5 đến 10 phần công sức. Thay vì đầu tư bao cấp toàn bộ, việc để người dân tự bàn bạc, tự thiết kế, tự thi công và tự nghiệm thu đã giúp Hàn Quốc kiên cố hóa 43.631 km đường làng chỉ sau 8 năm thực hiện.

Quy mô mẫu khảo sát 100 hộ dân và 10 doanh nghiệp có đảm bảo độ tin cậy khoa học không? Mẫu điều tra được chọn phân tầng đại diện tại 4 xã tiêu biểu gồm Ân Hòa, Kim Chính, Quang Thiện và Thượng Kiệm, phản ánh đầy đủ các mốc hoàn thành nông thôn mới từ năm 2014 đến 2017. Dung lượng mẫu này đảm bảo phản ánh chính xác cấu trúc nghề nghiệp, học vấn và tương quan thu nhập 25 triệu đồng/người/năm với năng lực đóng góp thực tế.

Cơ chế tài chính nào tạo đột phá trong việc tháo gỡ điểm nghẽn nợ đọng xây dựng cơ bản ở cấp xã? Nghị quyết của HĐND tỉnh Ninh Bình cho phép để lại 100% tiền đấu giá quyền sử dụng đất cho các xã đạt chuẩn nông thôn mới kết hợp với việc áp dụng thiết kế mẫu theo Quyết định số 577/QĐ-UBND đã tạo nguồn thu chủ động cho cấp cơ sở, giúp giảm chi phí quản lý dự án và tạo nguồn vốn mồi thu hút nhân dân đối ứng.

Kết luận

Luận văn đã đúc kết các giá trị khoa học và thực tiễn nổi bật qua 5 đóng góp cốt lõi:

• Hệ thống hóa cơ sở lý luận vững chắc về kinh tế nông nghiệp, làm sáng tỏ bản chất của các kênh huy động vốn, hiện vật và ngày công trong xây dựng hạ tầng nông thôn mới.
• Phân tích thực chứng toàn diện bức tranh huy động nguồn lực tại Kim Sơn giai đoạn 2011-2015, ghi nhận trên 1.000 tỷ đồng vốn đóng góp và tự đầu tư của người dân.
• Lượng hóa chính xác tác động của 4 biến số then chốt gồm thu nhập bình quân 25 triệu đồng, trình độ văn hóa, đặc thù đồng bào Công giáo chiếm 46,7% và cơ chế phân cấp quản lý vốn mồi.
• Xây dựng hệ thống 4 nhóm giải pháp có tính khả thi cao, kết hợp giữa nâng cao giá trị canh tác 120 triệu đồng/ha với thực thi dân chủ cơ sở tại 277 thôn xóm.
• Cung cấp khung phương pháp luận nghiên cứu mẫu mực, có thể chuyển giao và nhân rộng cho các địa phương ven biển thuộc khu vực đồng bằng sông Hồng.

Về lộ trình tiếp theo, huyện Kim Sơn cần bắt tay triển khai ngay các giải pháp trọng tâm trong giai đoạn 2018-2022, tổ chức đánh giá định kỳ 2 năm một lần để kịp thời tháo gỡ khó khăn phát sinh. Kính mời quý độc giả, các nhà nghiên cứu và các cán bộ quản lý cơ sở tham khảo chi tiết toàn văn công trình để ứng dụng hiệu quả vào thực tiễn phát triển nông thôn bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu Phần 2. Cơ sở lý luận và thực tiễn Phần 3. Phương pháp nghiên cứu Phần 4. Kết quả nghiên cứu và thảo luận Phần 5.

Kết luận và kiến nghị. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 2. Một số khái niệm cơ bản 2.

Huy động Huy động là “quá trình hình thành đám đông, nhóm, assiciations, và tổ chức cho việc theo đuổi các mục tiêu tập thể”. Như vậy, “huy động” là điều nhân lực, của cải cho một công việc lớn; Huy động nguồn lực, kinh phí cho công trình. Phương thức huy động: Bằng tiền, hiện vật, ngày công lao động, trí tuệ. Nguyên tắc huy động: Huy động được thực hiện theo nguyên tắc tự nguyện, dân chủ bàn bạc, công khai minh bạch và quyết định theo đa số (Phạm Thị Hiệp, 2014).

Nguồn lực Theo Ngô Doãn Vịnh (2010), Trong những năm vừa qua, khi bàn về các chủ trương, đường lối phát triển kinh tế, bao giờ người ta cũng bàn tới hai vấn đề cơ bản là nguồn lực và động lực phát triển. Cho đến nay, về hai vấn đề này cũng còn nhiều điểm, khía cạnh phải bàn thêm cho rõ. Về nguồn lực, quan niệm thế nào là nguồn lực, làm thế nào huy động được nguồn lực và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực? Nhìn chung đến nay chúng ta chưa nhận thức đầy đủ về nguồn lực, mới nói chung mà chưa hướng tới định lượng, không chỉ rõ chủ thể của nguồn lực. Nhìn nhận về nguồn lực chưa nhất quán và thiếu cách nhìn định lượng.

Việc lãng phí nguồn lực cũng chưa được xem xét đúng mức. Những thứ được coi là nguồn lực phải là những thứ được sử dụng hoặc có khả năng sử dụng trong thời kỳ dự kiến phát triển. Tiềm năng chưa đưa được vào sử dụng hoặc chưa có khả năng đưa vào sử dụng thì chưa được xem là nguồn lực. Các nguồn lực được xem xét dưới nhiều góc độ: Người ta chia các nguồn lực thành các loại khác nhau để có thái độ đúng đắn và có cách ứng xử với chúng thích hợp.

Với cách nhận thức như thế và trên quan điểm thiết thực, việc phân chia các nguồn lực được tiến hành theo hai cách chủ yếu: * Cách thứ nhất, người ta chia ra thành nhóm nguồn lực vật chất và nguồn lực con người. 5 Nhóm nguồn lực vật chất gồm có: tài nguyên thiên nhiên (tài nguyên đất, tài nguyên rừng, tài nguyên biển, tài nguyên thuỷ điện, tài nguyên nước, tài nguyên khí hậu, vị trí địa kinh tế,.) và cơ sở vật chất kỹ thuật đã tạo dựng (nhà cửa, công trình công cộng, đường sá, hải cảng, sân bay, hệ thống sản xuất và truyền tải điện, hệ thống cung cấp và thoát nước, hệ thống xử lý chất thải, hệ thống viễn thông và truyền thông. Nhóm nguồn lực con người (gắn với tài nguyên trí thức) và tài nguyên thông tin. Trí tuệ của con người có giá trị đặc biệt và không thể tự có được mà con người phải mất công, mất sức mới có.

Muốn có trí tuệ, con người phải có thể lực và trí lực cùng hoàn cảnh thuận lợi. Đối với vấn đề xây dựng trí tuệ, việc giáo dục quan trọng như thế nào thì việc cải tạo nòi giống cũng quan trọng không kém. Trong lĩnh vực xây dựng nguồn lực con người, không thể xem nhẹ việc bồi dưỡng sức dân. * Cách thứ hai, căn cứ vào nguồn gốc của các nguồn lực để phân loại.

Người ta chia chúng ra thành hai nhóm lớn: nguồn lực trong nước và nguồn lực ngoài nước. Nguồn lực trong nước bao giờ cũng giữ vai trò quyết định. Bằng cơ chế, chính sách, người ta tạo ra môi trường hấp dẫn để thu hút các nguồn lực bên ngoài, nhất là thu hút nhân tài. Thông qua cơ chế, chính sách, nhà nước và các doanh nghiệp có thể biến ngoại lực thành nội lực.

Phần lớn các nguồn lực đều hữu hạn. Vì thế, việc sử dụng tiết kiệm, hiệu quả các nguồn lực và dự trữ các nguồn lực trong điều kiện có thể là một trong những quốc sách quan trọng. * Cách phân loại khác: căn cứ vào các nguồn hình thành người ta có thể chia nguồn lực thành nguồn lực ngân sách Nhà nước, nguồn lực vốn tín dụng, nguồn lực của doanh nghiệp đầu tư hỗ trợ, nguồn lực của cộng đồng nhân dân (Thủ tướng Chính phủ, 2010). Huy động nguồn lực Huy động nguồn lực chính là lý thuyết xã hội học trong việc nghiên cứu các phong trào xã hội mà nổi lên trong những năm 1970.

Nó nhấn mạnh đến khả năng của các thành viên của phong trào để có được nguồn tài nguyên và huy động người dân đối với việc hoàn thành các mục tiêu của phong trào. Huy động nguồn lực là hướng dẫn các nguồn lực, chủ yếu là nội lực, để tăng cường năng lực tổ chức và mang lại lợi ích cho cộng đồng. Mục đích của huy động nguồn lực là làm thế nào để một tổ chức có thể gây quỹ cần thiết để thực hiện sứ mệnh của mình? Các nguồn lực cần có đang ở 6 đâu? Làm thế nào để bạn có thể duy trì tổ chức và công việc của mình? Đó là những câu hỏi chính mà các tổ chức phải đối mặt khi họ phải xem xét làm thế nào để duy trì công việc của họ và tăng cường tính bền vững của tổ chức. Việc xây dựng một kế hoạch hoặc một chiến lược huy động nguồn lực có thể dẫn đến các nỗ lực sáng tạo trong việc sử dụng các tài sản của chính bạn để đạt được sự ủng hộ cho tổ chức của bạn.

Các nguồn tài trợ khác nhau có thể làm tăng tính độc lập và linh hoạt để thực hiện các chương trình và giảm thiểu sự phụ thuộc vào các nguồn quỹ bên ngoài (Phạm Thị Hiệp, 2014). Cộng đồng Theo Korten (1987), cho rằng cộng đồng là một nhóm người sống trong một môi trường có những điểm tương đối giống nhau, có những mối quan hệ nhất định với nhau (dẫn theo Trần Thị Thanh Hà, 2012). “Cộng đồng là một tập thể có tổ chức, bao gồm các cá nhân con người sống chung ở một địa bàn nhất định, có chung một đặc tính xã hội hoặc sinh học nào đó và cùng chia sẻ với nhau với một lợi ích vật chất hoặc tinh thần nào đấy” (Nguyễn Ngọc Lâm, 2005). “Cộng đồng là tập thể người sống cùng trong một khu vực, một tỉnh hoặc một quốc gia và được xem như một khối thống nhất”; “Cộng đồng là một nhóm người có cùng tín ngưỡng, chủng tộc, cùng loại hình nghề nghiệp, hoặc cùng mối quan tâm”; “Cộng đồng là một tập thể cùng chia sẻ hoặc có tài nguyên chung, hoặc có tình trạng tương tự nhau về một số khía cạnh nào đó” (Lê Thị Mỹ Hiền, 2005).

Kết cấu hạ tầng Theo CIEM (2016), KCHT KT-XH của một xã hội phát triển là khái niệm dùng để chỉ tổng thể những phương tiện vật chất và thiết chế làm nền tảng cho KT-XH phát triển. KCHT hiểu theo nghĩa rộng bao gồm KCHT kinh tế và KCHT xã hội. Hiểu một cách khái quát, KCHT là một bộ phận đặc thù của cơ sở vật chất kỹ thuật trong nền kinh tế quốc dân có chức năng, nhiệm vụ cơ bản là đảm bảo những điều kiện chung cần thiết cho quá trình sản xuất và tái sản xuất mở rộng được diễn ra bình thường, liên tục. KCHT cũng được định nghĩa là tổng thể các cơ sở vật chất, kỹ thuật, kiến trúc đóng vai trò nền tảng cho các hoạt động KT-XH được diễn ra một cách bình thường.

Toàn bộ KCHT có thể được phân chia thành nhiều loại khác nhau dựa trên các tiêu chí khác nhau. Cụ thể như: 7 + Nếu căn cứ theo lĩnh vực kinh tế- xã hội, thì KCHT có thể được phân chia thành: KCHT phục vụ kinh tế, KCHT phục vụ hoạt động xã hội, và KCHT phục vụ an ninh - quốc phòng. Tuy nhiên, trên thực tế, ít có loại KCHT nào hoàn toàn chỉ phục vụ kinh tế mà không phục vụ hoạt động xã hội và ngược lại. + Nếu căn cứ theo sự phân ngành của nền kinh tế quốc dân, thì KCHT có thể được phân chia thành: KCHT trong công nghiệp, trong nông nghiệp, giao thông vận tải, bưu chính - viễn thông, xây dựng, hoạt động tài chính, ngân hàng, y tế, giáo dục, văn hoá - xã hội.

+ Nếu căn cứ theo khu vực dân cư, vùng lãnh thổ, thì KCHT có thể được phân chia thành: KCHT đô thị, KCHT nông thôn; KCHT kinh tế biển (ở những nước có kinh tế biển, và nhất là khi kinh tế biển lớn như ở nước ta), KCHT đồng bằng, trung du, miền núi, vùng trọng điểm phát triển, các thành phố lớn. Như vậy, KCHT là một bộ phận đặc thù của cơ sở vật chất kỹ thuật trong nền kinh tế quốc dân có chức năng, nhiệm vụ cơ bản là đảm bảo những điều kiện chung, cần thiết cho quá trình sản xuất và tái sản xuất mở rộng được diễn ra bình thường, liên tục. KCHT cũng được định nghĩa là tổng thể các cơ sở vật chất, kỹ thuật, kiến trúc đóng vai trò nền tảng cho các hoạt động KT-XH diễn ra một cách bình thường (Phạm Thị Huyền Trang, 2015). Nông thôn Theo Hoàng Phê (1994), nông thôn được định nghĩa là "Khu vực dân cư tập trung chủ yếu làm nghề nông".

Ngoài ra còn có định nghĩa khác như: Nông thôn là vùng lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là UBND cấp xã (Đặng Kim Sơn, 2008). Định nghĩa này đã được Bộ Nông nghiệp và PTNT thống nhất quy định tại Thông tư số 54/2009/TT- BNNPTNT ngày 21/8/2009. Khái niệm nông thôn chỉ mang tính chất tương đối, nó có thể thay đổi theo thời gian, và theo tiến trình phát triển KT-XH của các quốc gia trên thế giới. Trong điều kiện hiện nay ở Việt Nam chúng ta có thể hiểu "nông thôn là vùng sinh sống của tập hợp dân cư, trong đó có nhiều nông dân.

Tập hợp dân cư này tham gia vào các hoạt động kinh tế, văn hóa - xã hội và môi trường trong một thể chế chính trị nhất định và chịu ảnh hưởng của các tổ chức khác" (Tống Văn Chung, 2001). 8 Như vậy KCHT nông thôn là một bộ phận trong tổng thể hệ thống cơ sở vật chất, hạ tầng kĩ thuật của nền kinh tế quốc dân. Hệ thống này được xây dựng trong khu vực nông thôn, trong khu vực sản xuất nông nghiệp và trở thành nền tảng cơ bản để phát triển KT-XH vùng nông thôn. KCHT nông thôn được chia thành hai nhóm: - Các công trình KCHT kinh tế: đây là tổ hợp của các công trình giao thông, thủy lợi, cung cấp vật tư nguyên liệu phục vụ sản xuất.