CHƯƠNG 1. Marketing và marketing trên mạng xã hội 1. Khái niệm marketing Theo Philip Kotler, giáo sư Marketing nổi tiếng thế giới định nghĩa rằng: “Marketing là tiến trình qua đó cá nhân và tổ chức có thể đạt được nhu cầu và ước muốn thông qua sáng tạo và trao đổi sản phản và giá trị giữa các bên.” Khái niệm này được trình bày dưới dạng một triết lý, ông xác định rõ các cội nguồn ý tưởng của Marketing là nhu cầu, ước muốn và cốt lõi của Marketing là sự trao đổi giá trị. Thông thường, Marketing được hiểu là các hoạt động Tiếp thị nhằm thúc đẩy doanh thu và tối ưu hóa lợi nhuận.
Tuy nhiên, nếu một doanh nghiệp cung cấp sản phẩm chất lượng kém hoặc không đáp ứng được nhu cầu thực tế của khách hàng, liệu có thể thuyết phục họ mua hàng hay không. Do đó, các hoạt động giao dịch, quảng bá và kích thích tiêu dùng không phải là yếu tố quyết định duy nhất để đạt được thành công trong việc bán hàng. Thực tế, Marketing là một hệ thống các hoạt động toàn diện, trong đó quảng cáo và tiêu thụ sản phẩm chỉ đóng vai trò một phần nhỏ. Các yếu tố quan trọng bao gồm nghiên cứu thị trường, phân tích đối thủ cạnh tranh, xây dựng chiến lược, và duy trì mối quan hệ với khách hàng.
Điều cốt yếu là doanh nghiệp cần đáp ứng đúng nhu cầu của khách hàng và tạo ra giá trị thực sự cho họ. Khi sản phẩm hoặc dịch vụ của doanh nghiệp phù hợp với mong muốn và yêu cầu của khách hàng, đó chính là chìa khóa dẫn đến sự thành công bền vững trong kinh doanh (Brand Việt Nam, 2023). Theo Pace (2024) thì Marketing đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển doanh nghiệp, bởi các hoạt động Marketing không chỉ giúp doanh nghiệp tiếp cận và tương tác với khách hàng mà còn tạo ra giá trị và xây dựng thương hiệu mạnh mẽ. Trước hết, Marketing cung cấp thông tin hữu ích và giá trị cho khách hàng, giúp họ hiểu rõ hơn về sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp, từ tính năng, lợi ích, đến các chương trình khuyến 15 mãi hấp dẫn.
Bên cạnh đó, Marketing còn giúp tăng cường lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp thông qua việc áp dụng các chiến lược Digital Marketing như sử dụng nền tảng mạng xã hội, website hay quảng cáo trực tuyến, giúp tiết kiệm chi phí và tối ưu hóa hiệu quả. Quá trình phân tích, đánh giá các chiến dịch Marketing cũng đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh, cải tiến chiến lược để nâng cao lợi thế cạnh tranh. Hơn nữa, Marketing giúp nuôi dưỡng mối quan hệ tốt đẹp với khách hàng, thông qua việc tương tác, chăm sóc nhanh chóng và linh hoạt trên nhiều nền tảng khác nhau như email, điện thoại, mạng xã hội. Điều này không chỉ giúp khách hàng cảm thấy được quan tâm mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp kịp thời cập nhật thông tin sản phẩm/dịch vụ và cung cấp giá trị cho khách hàng thông qua các nội dung hữu ích.
Marketing cũng giúp doanh nghiệp linh hoạt, kịp thời trong việc hỗ trợ khách hàng, truyền tải các thông điệp quảng cáo, chương trình khuyến mãi một cách nhanh chóng và hiệu quả. Một trong những vai trò quan trọng nhất của Marketing là giúp doanh nghiệp bán được hàng. Thông qua việc xác định và nghiên cứu thị trường, phân tích đối tượng khách hàng tiềm năng, Marketing giúp doanh nghiệp tập trung các hoạt động quảng bá vào đúng đối tượng, phát triển các chiến lược bán hàng phù hợp, từ đó gia tăng khả năng tiếp cận và doanh thu. Hơn nữa, Marketing cũng là yếu tố không thể thiếu trong việc xây dựng thương hiệu, giúp tạo dựng nhận thức về thương hiệu, tạo sự khác biệt so với đối thủ cạnh tranh, đồng thời mang lại những trải nghiệm tích cực cho khách hàng, tăng cường sự tin tưởng và nhận diện thương hiệu.
Cuối cùng, Marketing giúp doanh nghiệp phát triển bền vững bằng cách mở rộng thị trường, tăng trưởng doanh thu và xây dựng một lượng khách hàng trung thành. Tuy nhiên, để đạt được thành công trong Marketing, doanh nghiệp cần xác định rõ mục tiêu, hiểu rõ đối tượng khách hàng mục tiêu và triển khai các chiến lược một cách cẩn thận, chuyên nghiệp. Khái niệm marketing trên mạng xã hội Theo Spiderum (2023), Social Media Marketing là quá trình phát triển và triển khai nội dung trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Google, Zalo, Instargram, Youtube, … nhằm quảng bá sản phẩm hoặc dịch vụ, xây dựng cộng đồng với đối tượng khách hàng mục tiêu, và gia tăng lưu lượng truy cập vào doanh nghiệp. Với sự phát triển không ngừng của các tính năng và nền tảng mới, Social Media Marketing luôn trong trạng thái tiến hóa và đổi mới.
Mục tiêu của Social Media Marketing là tiếp cận khách hàng mục tiêu và khách hàng hiện tại tại những nơi họ đang tương tác, không chỉ với nhau mà còn với thương hiệu của bạn. Theo Nguyễn Lan Nguyên (2020), mạng xã hội là một trong những hiện tượng công nghệ thông tin nổi bật nhất trong thế kỷ 21, ảnh hưởng sâu rộng đến mọi khía cạnh của đời sống xã hội và kinh doanh. Về cơ bản, mạng xã hội là các nền tảng trực tuyến cho phép người dùng tạo hồ sơ cá nhân, kết nối và tương tác với người khác, chia sẻ nội dung, và tham gia vào các hoạt động xã hội trực tuyến. Các mạng xã hội phổ biến như Facebook, Twitter, Instagram, LinkedIn, và TikTok đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày của hàng tỷ người trên khắp thế giới.
Mạng xã hội bắt đầu xuất hiện từ những năm cuối thập kỷ 1990 và đầu thập kỷ 2000 với các nền tảng ban đầu như SixDegrees. Tuy nhiên, mạng xã hội thực sự bùng nổ và trở thành một hiện tượng toàn cầu với sự ra đời của Facebook vào năm 2004. Đặc điểm của marketing trên mạng xã hội Theo Chuyengiamarketing (2023) Marketing mạng xã hội ngày càng trở thành một công cụ quan trọng trong chiến lược phát triển của doanh nghiệp, đặc biệt là khi hơn 90% doanh nghiệp Việt Nam hiện nay tập trung nguồn lực vào các chiến dịch tiếp thị trên mạng xã hội. Sự phát triển của công nghệ di động và internet băng thông rộng đã thúc đẩy sự phổ biến của các mạng xã hội, biến chúng thành một phần không thể thiếu trong 17 cuộc sống hàng ngày của hàng tỷ người.
Mạng xã hội đóng vai trò quan trọng trong tiếp thị và kinh doanh hiện đại, giúp các doanh nghiệp tiếp cận khách hàng một cách nhanh chóng và hiệu quả. Các nền tảng như Facebook, Instagram, LinkedIn, và Twitter cung cấp các công cụ quảng cáo mạnh mẽ, cho phép doanh nghiệp nhắm đến đối tượng khách hàng mục tiêu dựa trên độ tuổi, giới tính, sở thích, và hành vi trực tuyến. Mạng xã hội cũng tạo điều kiện cho doanh nghiệp tương tác trực tiếp với khách hàng, giải đáp thắc mắc, nhận phản hồi, và xây dựng mối quan hệ bền vững (Digimind, 2024). Lý do cá nhân và doanh nghiệp triển khai Social Media Marketing nhiều đến vậy là bởi những lợi ích tuyệt vời mà nó mang lại.
Đầu tiên, Social Media Marketing giúp tiếp cận và cung cấp thông tin đến khách hàng nhanh chóng. Thông tin về sản phẩm và dịch vụ có thể lan truyền nhanh chóng trên các nền tảng mạng xã hội, giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng mục tiêu một cách hiệu quả và tức thì. Ngoài ra, chiến lược này còn giúp xây dựng thương hiệu, vì việc doanh nghiệp liên tục chia sẻ thông điệp và nội dung trên mạng xã hội giúp khách hàng ghi nhớ thương hiệu lâu dài, tạo dựng hình ảnh mạnh mẽ trong tâm trí họ. Một lợi ích nổi bật khác là tìm kiếm khách hàng tiềm năng.
Social Media Marketing giúp doanh nghiệp kết nối với khách hàng bất kể địa lý hay thời gian, chỉ cần có kết nối Internet và thiết bị di động hoặc máy tính. Điều này tạo cơ hội cho doanh nghiệp mở rộng phạm vi khách hàng toàn cầu. Hơn nữa, tăng lượng truy cập về Website là một trong những tác dụng quan trọng của Social Media Marketing, khi lượng người truy cập từ mạng xã hội sẽ giúp doanh nghiệp thu hút khách hàng tiềm năng và tăng tỷ lệ chuyển đổi, từ đó nâng cao doanh số. Mạng xã hội cũng là kênh bán hàng tiềm năng, khi Social Media Marketing thúc đẩy bán hàng thông qua việc chia sẻ nội dung hấp dẫn, hình ảnh, video sáng tạo để thu hút khách hàng và biến họ thành người mua.
Ngoài ra, khả năng chia sẻ nội dung và lan truyền thông tin nhanh chóng trên mạng xã hội giúp doanh nghiệp tăng cường nhận diện thương hiệu và xây dựng lòng tin với khách hàng (Ictvietnam, 2024). Các chiến dịch quảng cáo trên mạng xã hội có thể được tối ưu hóa liên tục dựa trên dữ liệu phản hồi và phân tích 18 hành vi người dùng, từ đó cải thiện hiệu quả tiếp thị và tiết kiệm chi phí. Với khả năng tạo ra các nội dung hấp dẫn, xây dựng cộng đồng trung thành, và thúc đẩy tương tác, mạng xã hội đã trở thành một công cụ không thể thiếu trong chiến lược tiếp thị và kinh doanh của các doanh nghiệp hiện đại. Theo Ictvietnam (2024) Mạng xã hội có một số đặc điểm chính, giúp phân biệt chúng với các hình thức truyền thông và giao tiếp khác về Tính kết nối; Tính tương tác; Tính chia sẻ; Tính cá nhân hoá; Tính cộng đồng.
Theo Vinasite (2023), Mạng xã hội đóng vai trò quan trọng trong nhiều khía cạnh của đời sống và kinh doanh như: Giao tiếp và kết nối; Chia sẻ thông tin; Giải trí; Giáo dục; Kinh doanh và tiếp thị. Theo Kompa (2023), Mạng xã hội có tác động sâu rộng đến hành vi tiêu dùng của người dùng. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng mạng xã hội ảnh hưởng đến quá trình ra quyết định mua sắm của người tiêu dùng qua các cơ chế về nhận thức thương hiệu, tạo động lực mua sắm, Tương tác trực tiếp. Mặc dù mạng xã hội mang lại nhiều lợi ích, nhưng nó cũng đặt ra nhiều thách thức cho cả người dùng và doanh nghiệp (Kompa 2023) về các vấn đề như bảo mật và riêng tư, phát tán và lợi dụng thông tin sai lệch, gây ra áp lực tâm lý Khi chiến lược Social Media Marketing được triển khai hiệu quả, doanh thu có thể tăng trưởng đáng kể.
Đồng thời, phương pháp này cũng giúp chăm sóc khách hàng tốt hơn, vì doanh nghiệp có thể dễ dàng tương tác và giải đáp thắc mắc của khách hàng nhanh chóng, tạo ra những trải nghiệm tích cực.