Nghiên Cứu Giải Pháp Tái Cơ Cấu Ngành Nông Nghiệp Tại Huyện Gia Lâm, Thành Phố Hà Nội

Ngành nông nghiệp Việt Nam, sau 25 năm đổi mới, đã đạt được những thành tựu đáng kể. 133 trang · Học viện Nông nghiệp Việt Nam · 2016.

• Tác giả: Đặng Hồng Khanh
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Đình Thao
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Giải Pháp Tái Cơ Cấu Ngành Nông Nghiệp Tại Huyện Gia Lâm, Hà Nội
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC SƠ ĐỒ VÀ BIỂU ĐỒ
• 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu chung
• 2.2. Mục tiêu cụ thể
• 3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tái Cơ Cấu Ngành Nông Nghiệp Tại Gia Lâm

Ngành nông nghiệp Việt Nam, sau 25 năm đổi mới, đã đạt được những thành tựu đáng kể. Tuy nhiên, sự tăng trưởng chủ yếu dựa vào mở rộng diện tích và tăng vụ, thâm dụng các yếu tố đầu vào như lao động, vốn và tài nguyên. Mô hình này tạo ra sản lượng lớn nhưng giá trị thấp, hiệu quả sử dụng đất đai và tài nguyên chưa cao. Sự chuyển dịch cơ cấu ngành còn chậm, năng suất lao động thấp, và sản phẩm chưa đáp ứng yêu cầu thị trường về chất lượng và an toàn thực phẩm. Gia Lâm, một huyện ngoại thành Hà Nội, cũng đối mặt với những thách thức tương tự. Việc tái cơ cấu ngành nông nghiệp tại Gia Lâm trở nên cấp thiết để nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Điều này đòi hỏi sự thay đổi trong phương thức sản xuất, ứng dụng công nghệ mới và liên kết chặt chẽ với thị trường.

1.1. Tính Cấp Thiết Của Tái Cơ Cấu Nông Nghiệp Gia Lâm

Quỹ đất nông nghiệp tại Gia Lâm ngày càng thu hẹp, và tăng trưởng ngành trồng trọt có dấu hiệu chững lại. Điều này đòi hỏi phải có những giải pháp đột phá để nâng cao hiệu quả sử dụng đất và tăng giá trị sản phẩm. Tái cơ cấu nông nghiệp Gia Lâm là một yêu cầu cấp bách để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp huyện. Việc chuyển đổi từ sản xuất theo chiều rộng sang chiều sâu, ứng dụng công nghệ cao và liên kết chặt chẽ với thị trường là những yếu tố then chốt.

1.2. Mục Tiêu Của Nghiên Cứu Tái Cơ Cấu Nông Nghiệp

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá thực trạng tái cơ cấu ngành nông nghiệp tại Gia Lâm trong những năm gần đây. Mục tiêu chính là đề xuất các giải pháp để đẩy mạnh quá trình tái cơ cấu, nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Nghiên cứu cũng nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về tái cơ cấu ngành nông nghiệp, phân tích các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất các giải pháp cụ thể.

II. Thực Trạng Và Vấn Đề Tái Cơ Cấu Nông Nghiệp Huyện Gia Lâm

Trong giai đoạn 2013-2015, ngành nông nghiệp Gia Lâm có tốc độ tăng trưởng bình quân 4,87%/năm. Giá trị sản xuất năm 2015 chiếm 13,2% cơ cấu giá trị sản xuất các ngành kinh tế của huyện. Tuy nhiên, sản xuất nông nghiệp còn manh mún, ứng dụng công nghệ chưa cao, và phát triển chủ yếu theo chiều rộng. Năng suất lao động nông nghiệp còn thấp, và sản phẩm chưa đáp ứng được yêu cầu của thị trường. Theo nghiên cứu của Đặng Hồng Khanh (2016), cần tập trung vào phát triển chiều sâu, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm để nâng cao năng lực cạnh tranh nông sản Gia Lâm.

2.1. Đánh Giá Tăng Trưởng Ngành Nông Nghiệp Gia Lâm

Tốc độ tăng trưởng bình quân của ngành nông nghiệp Gia Lâm trong giai đoạn 2013-2015 là 4,87%/năm. Ngành trồng trọt có tốc độ tăng trưởng cao nhất (7,29%/năm), tiếp theo là ngành thủy sản (6,87%/năm) và thấp nhất là ngành chăn nuôi (2,61%/năm). Sự phát triển này chưa hợp lý và chưa tương xứng với tiềm năng của huyện. Cần có sự điều chỉnh để đảm bảo sự phát triển cân đối và bền vững giữa các ngành.

2.2. Hạn Chế Trong Sản Xuất Nông Nghiệp Hiện Tại

Sản xuất nông nghiệp tại Gia Lâm còn nhiều hạn chế, bao gồm quy mô nhỏ lẻ, manh mún, ứng dụng công nghệ chưa cao, và phát triển chủ yếu theo chiều rộng. Năng suất lao động nông nghiệp còn thấp, và sản phẩm chưa đáp ứng được yêu cầu của thị trường về chất lượng và an toàn thực phẩm. Cần có những giải pháp để khắc phục những hạn chế này và nâng cao hiệu quả sản xuất.

2.3. Thực Trạng Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Gia Lâm

Quỹ đất nông nghiệp của huyện đang có xu hướng bị thu hẹp do quá trình đô thị hóa và phát triển kinh tế. Điều này đặt ra yêu cầu phải sử dụng đất một cách hiệu quả hơn, thông qua việc ứng dụng công nghệ cao và chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp. Cần có quy hoạch sử dụng đất hợp lý để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp.

III. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Tái Cơ Cấu Nông Nghiệp Gia Lâm

Quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp tại Gia Lâm chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm chính sách đất đai, chính sách đầu tư cho nông nghiệp, hợp tác và liên kết trong sản xuất - tiêu thụ nông sản, và lao động nông nghiệp. Chính sách đất đai cần tạo điều kiện thuận lợi cho việc tích tụ và tập trung đất đai, khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao. Chính sách đầu tư cần tập trung vào các lĩnh vực trọng điểm, hỗ trợ phát triển hạ tầng và ứng dụng công nghệ mới. Hợp tác và liên kết cần được tăng cường để tạo chuỗi giá trị nông sản bền vững. Lao động nông nghiệp cần được đào tạo và nâng cao trình độ để đáp ứng yêu cầu của sản xuất hiện đại.

3.1. Tác Động Của Chính Sách Đất Đai Đến Tái Cơ Cấu

Chính sách đất đai đóng vai trò quan trọng trong quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Việc tạo điều kiện thuận lợi cho tích tụ và tập trung đất đai sẽ giúp hình thành các vùng sản xuất quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao và nâng cao hiệu quả sản xuất. Cần có những quy định rõ ràng và minh bạch về quyền sử dụng đất để khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp.

3.2. Vai Trò Của Đầu Tư Trong Phát Triển Nông Nghiệp

Đầu tư là yếu tố then chốt để thúc đẩy tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Cần tập trung đầu tư vào các lĩnh vực trọng điểm, như phát triển hạ tầng, ứng dụng công nghệ mới, và đào tạo nguồn nhân lực. Chính sách đầu tư cần tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp và hợp tác xã đầu tư vào nông nghiệp.

3.3. Hợp Tác Và Liên Kết Trong Chuỗi Giá Trị Nông Sản

Hợp tác và liên kết trong sản xuất - tiêu thụ nông sản là yếu tố quan trọng để tạo chuỗi giá trị bền vững. Cần khuyến khích sự hợp tác giữa nông dân, doanh nghiệp, và các tổ chức khoa học công nghệ. Việc xây dựng thương hiệu và truy xuất nguồn gốc sản phẩm cũng cần được chú trọng.

IV. Giải Pháp Thúc Đẩy Tái Cơ Cấu Nông Nghiệp Tại Gia Lâm

Để thúc đẩy tái cơ cấu ngành nông nghiệp tại Gia Lâm, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp. Tiếp tục thay đổi cơ cấu đầu tư công, tập trung vào các lĩnh vực trọng tâm. Hoàn thiện cơ chế, chính sách khuyến khích, hỗ trợ phát triển sản xuất. Thúc đẩy tái cơ cấu thông qua phát triển trồng trọt, chăn nuôi và thủy sản dựa trên thế mạnh của địa phương. Phát triển sản phẩm nông nghiệp có thương hiệu, gắn với tái cơ cấu các vùng sản xuất theo hướng hàng hóa tập trung. Phát triển công nghiệp chế biến và ngành nghề nông nghiệp, nông thôn để nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm.

4.1. Thay Đổi Cơ Cấu Đầu Tư Công Trong Nông Nghiệp

Cần tiếp tục thay đổi cơ cấu đầu tư công, tập trung vào các lĩnh vực trọng tâm như phát triển hạ tầng, ứng dụng công nghệ mới, và đào tạo nguồn nhân lực. Đầu tư cần được thực hiện một cách hiệu quả và có trọng điểm, tránh dàn trải và lãng phí.

4.2. Hoàn Thiện Cơ Chế Chính Sách Hỗ Trợ Sản Xuất

Cần hoàn thiện cơ chế, chính sách khuyến khích, hỗ trợ phát triển sản xuất và thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Các chính sách cần tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp và hợp tác xã đầu tư vào nông nghiệp, hỗ trợ nông dân tiếp cận vốn và công nghệ mới.

4.3. Phát Triển Sản Phẩm Nông Nghiệp Có Thương Hiệu

Cần phát triển sản phẩm nông nghiệp có thương hiệu, gắn với tái cơ cấu các vùng sản xuất theo hướng hàng hóa tập trung. Việc xây dựng thương hiệu và truy xuất nguồn gốc sản phẩm sẽ giúp nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh của nông sản Gia Lâm.

V. Ứng Dụng Nông Nghiệp Công Nghệ Cao Tại Huyện Gia Lâm

Việc ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao Gia Lâm là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất. Cần khuyến khích các doanh nghiệp và hợp tác xã đầu tư vào các mô hình nông nghiệp công nghệ cao, như nhà kính, nhà lưới, hệ thống tưới tiêu tự động, và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý sản xuất. Đồng thời, cần đào tạo nguồn nhân lực có trình độ để vận hành và quản lý các hệ thống công nghệ cao này.

5.1. Phát Triển Nông Nghiệp Đô Thị Tại Gia Lâm

Phát triển nông nghiệp đô thị Gia Lâm là một hướng đi tiềm năng, tận dụng lợi thế về vị trí địa lý và thị trường tiêu thụ lớn. Các mô hình nông nghiệp đô thị có thể bao gồm trồng rau sạch, cây cảnh, và nuôi cá cảnh. Cần có quy hoạch và chính sách hỗ trợ để phát triển nông nghiệp đô thị một cách bền vững.

5.2. Xây Dựng Chuỗi Giá Trị Nông Sản Bền Vững

Việc xây dựng chuỗi giá trị nông sản Gia Lâm bền vững là yếu tố quan trọng để nâng cao giá trị gia tăng và đảm bảo lợi ích cho tất cả các bên tham gia. Cần tăng cường liên kết giữa nông dân, doanh nghiệp, và các tổ chức khoa học công nghệ. Đồng thời, cần chú trọng đến việc xây dựng thương hiệu và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

5.3. Đào Tạo Nguồn Nhân Lực Cho Nông Nghiệp Công Nghệ Cao

Việc đào tạo nguồn nhân lực có trình độ là yếu tố then chốt để ứng dụng thành công nông nghiệp công nghệ cao. Cần có các chương trình đào tạo chuyên sâu về các lĩnh vực như công nghệ sinh học, công nghệ thông tin, và quản lý sản xuất. Đồng thời, cần tạo điều kiện cho nông dân tiếp cận và học hỏi các kỹ thuật mới.

VI. Chính Sách Hỗ Trợ Và Phát Triển Nông Nghiệp Bền Vững Gia Lâm

Để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp Gia Lâm, cần có các chính sách hỗ trợ nông nghiệp Gia Lâm phù hợp. Các chính sách này cần tập trung vào việc khuyến khích ứng dụng công nghệ cao, phát triển nông nghiệp hữu cơ, và bảo vệ môi trường. Đồng thời, cần tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp và hợp tác xã đầu tư vào nông nghiệp, và hỗ trợ nông dân tiếp cận vốn và thị trường.

6.1. Phát Triển Nông Nghiệp Hữu Cơ Tại Gia Lâm

Phát triển nông nghiệp hữu cơ Gia Lâm là một hướng đi tiềm năng, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường về sản phẩm an toàn và thân thiện với môi trường. Cần có các chính sách hỗ trợ để khuyến khích nông dân chuyển đổi sang sản xuất hữu cơ, và xây dựng hệ thống chứng nhận chất lượng sản phẩm.

6.2. Ứng Dụng Tiêu Chuẩn VietGAP Trong Sản Xuất

Việc ứng dụng chứng nhận VietGAP Gia Lâm trong sản xuất nông nghiệp là yếu tố quan trọng để đảm bảo chất lượng và an toàn thực phẩm. Cần có các chương trình hỗ trợ để giúp nông dân áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP, và xây dựng hệ thống kiểm tra, giám sát chất lượng sản phẩm.

6.3. Đảm Bảo An Toàn Thực Phẩm Nông Sản Gia Lâm

Việc đảm bảo an toàn thực phẩm nông sản Gia Lâm là ưu tiên hàng đầu. Cần có các quy định chặt chẽ về sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và phân bón, và xây dựng hệ thống kiểm tra, giám sát chất lượng sản phẩm. Đồng thời, cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức của người sản xuất và người tiêu dùng về an toàn thực phẩm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nông nghiệp ngoại thành giữ vị trí chiến lược trong việc bảo đảm nguồn cung thực phẩm an toàn, tạo việc làm và cân bằng không gian sinh thái đô thị tại Thủ đô Hà Nội. Trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, diện tích đất canh tác nông nghiệp của huyện Gia Lâm đã suy giảm liên tục từ 6.153,4 ha năm 2013 xuống còn 6.118,5 ha năm 2015, hiện chiếm 53,33% tổng diện tích tự nhiên 11.473 ha của toàn huyện. Thực trạng suy giảm tư liệu sản xuất cùng phương thức canh tác truyền thống manh mún đã đặt ra yêu cầu cấp bách phải tái cơ cấu toàn diện ngành nông nghiệp. Nghiên cứu tập trung giải quyết bài toán chuyển dịch mô hình phát triển từ chiều rộng sang chiều sâu nhằm tối ưu hóa hiệu quả sử dụng tài nguyên đất đai và gia tăng chuỗi giá trị nông sản. Mục tiêu cụ thể của đề tài là hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng chuyển dịch cơ cấu cây trồng và vật nuôi giai đoạn 2013-2015, phân tích 04 nhóm yếu tố tác động then chốt và đề xuất hệ thống giải pháp phát triển đồng bộ đến năm 2020. Nghiên cứu được triển khai trên phạm vi 20 xã và 2 thị trấn thuộc huyện Gia Lâm. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, góp phần duy trì tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất nông nghiệp đạt bình quân 4,87%/năm, nâng cao thu nhập bình quân đầu người từ 28,8 triệu đồng năm 2013 lên 32,8 triệu đồng/người/năm vào năm 2015, đồng thời thiết lập nền tảng hạ tầng kỹ thuật vững chắc cho nền nông nghiệp đô thị sinh thái bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên lý thuyết lợi thế so sánh trong kinh tế học nông nghiệp và lý thuyết tái cơ cấu kinh tế theo chiều sâu. Tái cơ cấu ngành nông nghiệp được định vị là một hợp phần trọng yếu trong chiến lược tái cơ cấu tổng thể nền kinh tế quốc dân theo Quyết định số 399/2013/QĐ-TTg và Quyết định số 899/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Bốn khái niệm cốt lõi được chuẩn hóa trong nghiên cứu bao gồm: cơ cấu kinh tế, cơ cấu ngành nông nghiệp, cơ cấu kinh tế hợp lý và tái cơ cấu nông nghiệp gắn với đổi mới chính sách đầu tư công. Nghiên cứu tiếp cận theo quan điểm hiện đại rằng tái cơ cấu không chỉ thuần túy là việc hoán đổi tỷ trọng cây trồng, vật nuôi mà bản chất là tái phân bổ nguồn lực xã hội và đầu tư công nhằm tạo ra giá trị gia tăng cao. Khung phân tích kế thừa bài học quốc tế tiêu biểu như mô hình chuyển dịch cơ cấu cây cọ dầu của Malaysia từ 1,4 triệu ha lên 2,5 triệu ha để tạo việc làm cho gần 1 triệu hộ dân, chiến lược giảm diện tích lúa từ 90% xuống 50% để tập trung vào sản phẩm giá trị cao của Thái Lan, cũng như mô hình cánh đồng liên kết chuỗi giá trị tại tỉnh Đồng Tháp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp được thu thập trong giai đoạn 2011-2015. Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ các báo cáo thống kê định kỳ của Chi cục Thống kê, Phòng Kinh tế, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Gia Lâm. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực địa với cỡ mẫu gồm 150 hộ nông dân sản xuất nông nghiệp, 15 hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp, trang trại và doanh nghiệp tiêu biểu. Phương pháp chọn mẫu áp dụng là kỹ thuật chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu có chủ đích tại 3 xã đại diện cho các vùng sinh thái đặc thù: xã Văn Đức (chuyên canh rau an toàn), xã Đa Tốn (chuyên canh cây ăn quả) và xã Phù Đổng (chăn nuôi bò sữa tập trung). Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh tỷ lệ phần trăm và phân tổ dữ liệu bằng phần mềm chuyên dụng. Lý do lựa chọn các phương pháp này là nhằm phản ánh trung thực biến động cơ cấu đa chiều, đánh giá chính xác tác động của các chính sách can thiệp trên địa bàn 20 xã nông thôn chiếm 92,8% diện tích tự nhiên của huyện.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất toàn ngành nông nghiệp huyện Gia Lâm giai đoạn 2013-2015 duy trì mức tăng bình quân 4,87%/năm, nâng tổng giá trị sản xuất theo giá hiện hành năm 2015 lên 1.308,2 tỷ đồng, đóng góp 13,2% vào tổng giá trị sản xuất các ngành kinh tế của huyện. Thứ hai, cơ cấu nội ngành có sự chuyển dịch tích cực theo hướng chuyên môn hóa: ngành trồng trọt đạt tốc độ tăng trưởng cao nhất với 7,29%/năm (chiếm tỷ trọng 44,6%), ngành thủy sản tăng 6,87%/năm (đạt 82,3 tỷ đồng năm 2015), trong khi ngành chăn nuôi duy trì tỷ trọng lớn nhất đạt 50,1% với tốc độ tăng 2,61%/năm. Thứ ba, hiệu quả sử dụng đất canh tác được nâng cao rõ rệt, giá trị sản xuất nông nghiệp và thủy sản trên 1 ha đất nông nghiệp tăng từ 198,6 triệu đồng/ha năm 2013 lên 208,6 triệu đồng/ha năm 2015, tương ứng mức tăng bình quân 2,49%/năm. Thứ tư, hệ thống kết cấu hạ tầng phục vụ sản xuất được hiện đại hóa với 47 trạm bơm tưới có tổng công suất 21.560 m3/h đảm bảo tưới chủ động cho trên 3.500 ha canh tác, cùng 94,91 km kênh mương được kiên cố hóa trên tổng số 354,93 km (đạt tỷ lệ 26,74%).

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chủ yếu tạo nên sự tăng trưởng giá trị trên mỗi đơn vị diện tích là do huyện đã tích cực chuyển đổi từ sản xuất lúa truyền thống kém hiệu quả sang các vùng chuyên canh rau an toàn và cây ăn quả chất lượng cao. Khi so sánh với tốc độ tăng trưởng GDP nông nghiệp chung của cả nước giai đoạn 2009-2013 chỉ đạt 2,90%/năm, kết quả tăng trưởng 4,87%/năm của huyện Gia Lâm khẳng định tính đúng đắn của định hướng tái cơ cấu nông nghiệp ven đô. Về mặt trình bày trực quan, các dữ liệu chuyển dịch cơ cấu này có thể được minh họa tối ưu qua biểu đồ hình tròn so sánh tỷ trọng trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản giữa các năm 2013 và 2015, kết hợp với bảng số liệu tổng hợp phản ánh diện tích đất canh tác giảm 34,95 ha nhưng năng suất giá trị trên 1 ha đất tăng 10,0 triệu đồng. Tuy nhiên, sản xuất vẫn bộc lộ hạn chế do đất đai manh mún, quy mô trang trại nhỏ lẻ và liên kết chuỗi giá trị giữa nông dân với doanh nghiệp chế biến còn lỏng lẻo. Tỷ trọng lao động nông nghiệp giảm mạnh từ 22,2% (23.789 người) năm 2013 xuống còn 18,8% (20.800 người) năm 2015, đòi hỏi phải đẩy nhanh cơ giới hóa đồng bộ.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, chuyển đổi linh hoạt cơ cấu cây trồng và vật nuôi dựa trên lợi thế cạnh tranh địa phương. UBND huyện Gia Lâm cùng Phòng Kinh tế cần đẩy mạnh chuyển đổi diện tích trồng lúa kém hiệu quả sang mở rộng vùng sản xuất rau an toàn chuyên canh tập trung tại xã Văn Đức lên quy mô trên 200 ha, vùng cây ăn quả chuyên canh tại xã Đa Tốn đạt trên 150 ha và đàn bò sữa tại xã Phù Đổng đạt trên 2.000 con trong giai đoạn 2016-2020. Mục tiêu là nâng giá trị sản xuất bình quân trên 1 ha đất canh tác vượt mốc 250 triệu đồng/ha vào năm 2020.

Thứ hai, tái cơ cấu đầu tư công và hoàn thiện kết cấu hạ tầng kỹ thuật nông nghiệp. Ban Quản lý dự án huyện cần tập trung nguồn vốn ngân sách để nâng tỷ lệ kiên cố hóa hệ thống kênh mương từ mức 26,74% hiện nay lên trên 50% trước năm 2020. Đồng thời, nâng cấp 47 trạm bơm tưới tiêu, kiên cố hóa hệ thống giao thông nội đồng phục vụ vận chuyển nông sản và áp dụng cơ giới hóa khâu làm đất, thu hoạch đạt tỷ lệ trên 85%.

Thứ ba, hoàn thiện cơ chế chính sách tín dụng và thu hút đầu tư doanh nghiệp. Huyện cần vận dụng hiệu quả Nghị định số 210/2013/NĐ-CP để ban hành các gói hỗ trợ lãi suất vốn vay ưu đãi, tạo điều kiện cho các hợp tác xã và hộ nông dân tiếp cận nguồn vốn phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào chế biến sâu, bảo quản lạnh sau thu hoạch nhằm giảm tổn thất sau thu hoạch xuống dưới 10%.

Thứ tư, đổi mới mô hình kinh tế tập thể và phát triển thương hiệu nông sản hàng hóa. Trạm Khuyến nông huyện chủ trì phối hợp với các hợp tác xã xây dựng chuỗi liên kết sản xuất tiêu thụ khép kín theo hợp đồng kinh tế. Triển khai dán tem truy xuất nguồn gốc, bảo hộ chỉ dẫn địa lý và quảng bá nhãn hiệu cho các sản phẩm chủ lực như rau an toàn Văn Đức, sữa bò Phù Đổng và ổi Đa Tốn đến hệ thống siêu thị Thủ đô trước năm 2018.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, cán bộ quản lý nhà nước và chuyên viên hoạch định chính sách tại các cơ quan ban ngành nông nghiệp cấp quận, huyện. Luận văn cung cấp phương pháp luận thực tiễn và số liệu định lượng về điều chỉnh cơ cấu kinh tế tại 20 xã ngoại thành, hỗ trợ đắc lực cho việc xây dựng kế hoạch tái cơ cấu ngành nông nghiệp đô thị sinh thái thích ứng với tiến trình đô thị hóa.

Thứ hai, các nhà khoa học, giảng viên và học viên cao học chuyên ngành Quản lý kinh tế và Phát triển nông thôn. Công trình là tài liệu tham khảo giá trị về khung phân tích tiếp cận theo ngành, phương pháp chọn mẫu phân tầng khảo sát 150 hộ dân và mô hình xử lý số liệu chuỗi thời gian 2011-2015 trong kinh tế học nông nghiệp.

Thứ ba, ban quản trị các hợp tác xã nông nghiệp và giám đốc các doanh nghiệp kinh doanh nông sản. Luận văn cung cấp bức tranh chi tiết về 04 yếu tố ảnh hưởng, từ chính sách đất đai đến liên kết tiêu thụ, giúp định hình chiến lược đầu tư liên kết chuỗi giá trị và công nghệ chế biến sâu nông sản.

Thứ tư, chủ trang trại và các hộ nông dân tiên phong. Đề tài mở ra định hướng chuyển đổi cây trồng vật nuôi hiệu quả, giúp nông dân nắm bắt kỹ thuật thâm canh rau an toàn, chăn nuôi bò sữa để nâng cao giá trị canh tác vượt mức 208,6 triệu đồng/ha.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Tốc độ tăng trưởng và cơ cấu nội ngành nông nghiệp huyện Gia Lâm chuyển dịch ra sao trong giai đoạn 2013-2015? Trả lời: Tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất nông nghiệp bình quân đạt 4,87%/năm, đạt 1.308,2 tỷ đồng vào năm 2015. Ngành trồng trọt tăng trưởng nhanh nhất với 7,29%/năm (chiếm 44,6% cơ cấu), ngành chăn nuôi chiếm tỷ trọng lớn nhất với 50,1% (tăng 2,61%/năm), và thủy sản đạt 82,3 tỷ đồng (chiếm 5,9%).

Câu hỏi 2: Áp lực đô thị hóa đã làm biến động quỹ đất nông nghiệp của huyện Gia Lâm như thế nào? Trả lời: Do quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa, quỹ đất nông nghiệp của huyện đã giảm từ 6.153,4 ha (chiếm 53,6% diện tích) năm 2013 xuống còn 6.118,5 ha (chiếm 53,33%) năm 2015. Đất phi nông nghiệp tăng lên 5.179,0 ha, đòi hỏi địa phương phải nâng cao giá trị kinh tế trên mỗi hecta đất còn lại.

Câu hỏi 3: Giá trị sản xuất trên một hecta đất canh tác tại Gia Lâm đạt mức bao nhiêu? Trả lời: Nhờ chuyển đổi cơ cấu cây trồng sang các loại cây có giá trị cao, giá trị sản xuất nông nghiệp và thủy sản trên 1 ha đất nông nghiệp đã tăng liên tục từ 198,6 triệu đồng/ha năm 2013 lên 208,6 triệu đồng/ha năm 2015, góp phần nâng thu nhập bình quân đầu người lên 32,8 triệu đồng/năm.

Câu hỏi 4: Thực trạng kết cấu hạ tầng thủy lợi và giao thông nội đồng phục vụ sản xuất nông nghiệp của huyện hiện nay thế nào? Trả lời: Huyện có 47 trạm bơm tưới công suất 21.560 m3/h đảm bảo tưới tiêu cho hơn 3.500 ha canh tác. Toàn huyện có 354,93 km kênh mương với 94,91 km đã được kiên cố hóa (đạt 26,74%), cùng hệ thống đường giao thông đã bê tông hóa đạt 441,08 km trên tổng số 568 km.

Câu hỏi 5: Lực lượng lao động nông nghiệp của huyện biến động như thế nào trước tác động tái cơ cấu? Trả lời: Lao động nông nghiệp giảm từ 23.789 người (chiếm 22,2% tổng lao động) năm 2013 xuống còn 20.800 người (chiếm 18,8%) năm 2015. Một bộ phận lớn chuyển dịch sang công nghiệp và thương mại dịch vụ, đòi hỏi huyện phải đẩy mạnh đào tạo nghề và ứng dụng cơ giới hóa sản xuất.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tái cơ cấu nông nghiệp ven đô gắn liền với sự điều chỉnh chiến lược đầu tư công và chuyển dịch mô hình tăng trưởng theo chiều sâu.
• Đánh giá thực trạng tăng trưởng giá trị sản xuất nông nghiệp huyện Gia Lâm giai đoạn 2013-2015 đạt bình quân 4,87%/năm, với sự bứt phá của ngành trồng trọt đạt 7,29%/năm.
• Xác định 04 nhóm yếu tố then chốt ảnh hưởng đến tái cơ cấu gồm: chính sách đất đai, chính sách đầu tư công, liên kết chuỗi giá trị và chất lượng nguồn nhân lực nông nghiệp.
• Đề xuất 05 nhóm giải pháp thực tiễn hướng đến mục tiêu nâng giá trị canh tác vượt 250 triệu đồng/ha và kiên cố hóa trên 50% kênh mương thủy lợi trong giai đoạn 2016-2020.
• Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo khoa học và thực tiễn quan trọng, cung cấp luận cứ chuẩn xác giúp chính quyền địa phương và các tổ chức kinh tế đẩy mạnh phát triển nông nghiệp đô thị sinh thái bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ĐẶNG HỒNG KHANH NGHIÊN CỨU GIẢI PHÁP TÁI CƠ CẤU NGÀNH NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN GIA LÂM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60.10 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Trần Đình Thao NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP – 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Đặng Hồng Khanh ii LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo PGS.TS Trần Đình Thao đã dành nhiều thời gian tận tình giúp đỡ, chỉ bảo và có những đóng góp quý báu cho cải thiện chất lượng luận văn. Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy giáo, cô giáo trong Bộ môn Kế hoạch và Đầu tư, Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn – Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ, công chức, viên chức của UBND huyện Gia Lâm, Phòng Kinh tế, Phòng Tài nguyên & Môi trường huyện, Trạm Khuyến nông, Chi cục Thống kê, UBND xã Phù Đổng, UBND xã Đa Tốn và UBND xã Văn Đức đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn.

Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Đặng Hồng Khanh iii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Lời cảm ơn. iii Mục lục. iv Danh mục chữ viết tắt.

vii Danh mục bảng. viii Danh mục sơ đồ và biểu đồ. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể. Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới ý nghĩa khoa học thực tiễn. Cơ sở lý luận và thực tiễn.

Cơ sở lý luận về tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Khái niệm về tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Đặc điểm của tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Vai trò của tái cơ cấu ngành nông nghiệp.

Nội dung nghiên cứu về tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Các yếu tố ảnh hưởng đến tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Cơ sở thực tiễn về tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Kinh nghiệm về tái cơ cấu ngành nông nghiệp của Malaysia.

Kinh nghiệm về tái cơ cấu nông nghiệp của Thái Lan. Kinh nghiệm về tái cơ cấu ngành nông nghiệp ở Việt Nam. Bài học kinh nghiệm đối với tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Các nghiên cứu có liên quan.

Phương pháp nghiên cứu. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên. Đặc điểm kinh tế - xã hội:.

Phương pháp nghiên cứu. Tiếp cận và Khung phân tích. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp thu thập thông tin.

Phương pháp xử lý số liệu .