Chương 1: TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG BẤT ðỘNG SẢN 1.1 Tổng quan về thị trường Bất ñộng sản: 1.1 Khái niệm, ñặc ñiểm của Bất ñộng sản và thị truờng Bất ñộng sản: 1.1 Khái niệm bất ñộng sản: Việc phân loại tài sản thành “Bất ñộng sản” và “ðộng sản” có nguồn gốc từ Luật cổ La Mã, theo ñó bất ñộng sản không chỉ là ñất ñai, của cải trong lòng ñất mà còn là tất cả những gì ñược tạo ra do sức lao ñộng của con người trên mảnh ñất. Bất ñộng sản bao gồm các công trình xây dựng, mùa màng, cây trồng… và tất cả những gì liên quan ñến ñất ñai hay gắn liền với ñất ñai, những vật trên mặt ñất cùng với những bộ phận cấu thành lãnh thổ. Pháp luật của nhiều nước trên thế giới ñều thống nhất ở chỗ coi Bất ñộng sản gồm ñất ñai và những tài sản gắn liền với ñất ñai. Tuy nhiên, hệ thống pháp luật của mỗi nước cũng có những nét ñặc thù riêng thể hiện ở quan ñiểm phân loại và tiêu chí phân loại, tạo ra cái gọi là “khu vực giáp ranh giữa hai khái niệm bất ñộng sản và ñộng sản”.
Hầu hết các nước ñều coi Bất ñộng sản là ñất ñai và những tài sản có liên quan ñến ñất ñai, không tách rời với ñất ñai, ñược xác ñịnh bởi vị trí ñịa lý của ñất (ðiều 517, 518 Luật Dân sự Cộng hoà Pháp, ðiều 86 Luật Dân sự Nhật Bản, ðiều 130 Luật Dân sự Cộng hoà Liên bang Nga, ðiều 94, 96 Luật Dân sự Cộng hoà Liên bang ðức…). Tuy nhiên, Nga quy ñịnh cụ thể bất ñộng sản là “mảnh ñất” chứ không phải là ñất ñai nói chung. Việc ghi nhận này là hợp lý bởi ñất ñai nói chung là bộ phận của lãnh thổ, không thể là ñối tượng của giao dịch dân sự. Tuy nhiên, mỗi nước lại có quan niệm khác nhau về những tài sản “gắn liền” với ñất ñai ñược coi là Bất ñộng sản.
ðiều 520 Luật Dân sự Pháp quy ñịnh “mùa màng chưa gặt, trái cây chưa bứt khỏi cây là Bất ñộng sản, nếu ñã bứt khỏi cây ñược coi là ñộng sản”. Tương tự, quy ñịnh này cũng ñược thể hiện ở Luật Dân sự Nhật Bản, Bộ luật Dân sự Bắc Kỳ và Sài Gòn cũ. Trong khi ñó, ðiều 100 Luật Dân sự Thái Lan quy ñịnh: “Bất ñộng sản là ñất ñai và những vật gắn liền TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com với ñất ñai, bao gồm cả những quyền gắn với việc sở hữu ñất ñai”. Luật Dân sự ðức ñưa ra khái niệm Bất ñộng sản bao gồm ñất ñai và các tài sản gắn với ñất.
Như vậy, có hai cách diễn ñạt chính: thứ nhất, miêu tả cụ thể những gì ñược coi là “gắn liền với ñất ñai”, và do vậy là Bất ñộng sản; thứ hai, không giải thích rõ về khái niệm này và dẫn tới các cách hiểu rất khác nhau về những tài sản “gắn liền với ñất ñai”. Luật Dân sự Nga năm 1994 quy ñịnh về Bất ñộng sản ñã có những ñiểm khác biệt ñáng chú ý so với các Luật Dân sự truyền thống. ðiều 130 của Luật này một mặt, liệt kê tương tự theo cách của các Luật Dân sự truyền thống; mặt khác, ñưa ra khái niệm chung về Bất ñộng sản là “những ñối tượng mà dịch chuyển sẽ làm tổn hại ñến giá trị của chúng”. Bên cạnh ñó, Luật này còn liệt kê những vật không liên quan gì ñến ñất ñai như “tàu biển, máy bay, phương tiện vũ trụ…” cũng là các Bất ñộng sản.
Theo Bộ luật Dân sự năm 2005 của nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, tại ðiều 174 có quy ñịnh: “Bất ñộng sản là các tài sản bao gồm: ðất ñai; Nhà, công trình xây dựng gắn liền với ñất ñai, kể cả các tài sản gắn liền với nhà, công trình xây dựng ñó; Các tài sản khác gắn liền với ñất ñai; Các tài sản khác do pháp luật quy ñịnh”. Như vậy, khái niệm Bất ñộng sản rất rộng, ña dạng và cần ñược quy ñịnh cụ thể bằng pháp luật của mỗi nước và có những tài sản có quốc gia cho là Bất ñộng sản, trong khi quốc gia khác lại liệt kê vào danh mục Bất ñộng sản. Hơn nữa, các quy ñịnh về Bất ñộng sản trong pháp luật của Việt Nam là khái niệm mở mà cho ñến nay chưa có các quy ñịnh cụ thể danh mục các tài sản này.2 ðặc ñiểm của Bất ñộng sản : Bất ñộng sản có những ñặc ñiểm sau: Tính cố ñịnh và lâu bền: Bất ñộng sản chỉ tạo lập trên một diện tích cụ thể của ñất ñai, và ñất ñai là tài nguyên quốc gia không thể thay ñổi diện tích, nếu ñất ñai ñó không phải là hàng hoá thì bất ñộng sản gắn trên ñó cũng khó khăn trong vận ñộng với tư cách là hàng hoá. Bất ñộng sản là tài sản không thể di dời nên hồ sơ mô tả bất ñộng sản ghi nhận sự biến ñộng theo thời gian về hiện trạng, về chủ sở hữu, chủ sử dụng, theo một trình tự pháp lý nhất ñịnh và là yếu tố ñặc biệt quan trọng trong quan hệ giao dịch trên thị trường bất ñộng TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.
Tính lâu bền ñược thể hiện rõ trong quá trình sử dụng ñất ñai, bởi vì ñất ñai không bị hao mòn. Tính khan hiếm ñặc biệt: Do sự phát triển của sản xuất, sự gia tăng dân số làm cho nhu cầu về ñất ñai, nhà ở ngày càng tăng, trong khi ñó tổng cung ñất ñai thì không thay ñổi. Chính vì vậy giá cả ñất ñai có xu hướng ngày càng gia tăng. Tính cá biệt lớn và chịu ảnh hưởng qua lại lẫn nhau: Không có bất ñộng sản nào trên thị trường là giống nhau vì mỗi bất ñộng sản ñược xác lập trên một diện tích cụ thể của ñất ñai với vị trí ñịa lý, ñịa hình, kiểu dáng kiến trúc, cơ sở hạ tầng,…khác nhau.
Tuy bất ñộng sản mang tích cá biệt cao nhưng trong những trường hợp có những thay ñổi lớn xung quanh bất ñộng sản nào ñó sẽ có những tác ñộng mạnh về nhu cầu và giá cả của bất ñộng sản ñó. Chịu sự chi phối mạnh mẽ của chính sách, pháp luật do nhà nước ban hành cũng như các hoạt ñộng trong lĩnh vực kinh tế -văn hoá- xã hội : Do ñất ñai là tài sản quan trọng của quốc gia, phải chịu sự chi phối của nhà nước nhằm làm giảm những tác ñộng xấu ñến nền kinh tế, và phát huy những nguồn lực có ñược từ thị trường bất ñộng sản. Bên cạnh ñó, do bất ñộng sản nằm trong một không gian nhất ñịnh nên nó chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố tạp quán, tâm lý, thị hiếu, môi trường sống của cộng ñồng dân cư khu vực và nó còn chịu ảnh hưởng bởi các yêu tố liên quan ñến nhiều ngành kinh tế, khoa học- kỹ thuật, nghệ thuật kiến trúc, môi trường,… 1.3 Hàng hóa bất ñộng sản: Hàng hóa bất ñộng sản là bất ñộng sản ñược ñem trao ñổi, mua bán trên thị trường trong khuôn khổ pháp luật cho phép. Hàng hoá bất ñộng sản có thể xác ñịnh gồm hai loại chủ yếu : ñất ñai và các vật kiến trúc ñã xây dựng gắn liền với ñất.
Có những bất ñộng sản không phải là hàng hóa như các công trình hạ tầng công cộng, ñất ñai bị cấm mua bán,… Cũng giống như những hàng hoá khác, hàng hóa bất ñộng sản cũng có hai thuộc tính: giá trị sử dụng và giá trị. Do ñặc ñiểm riêng có mà bất ñộng sản ñược xem là hàng hoá ñặc biệt. Hàng hóa bất ñộng sản có những ñặc trưng sau: • Tổng cung ñất ñai là cố ñịnh và việc cung ứng ñất ñai phù hợp cho từng mục ñích riêng bị hạn chế về mặt quy hoạch của Nhà nước. Do ñó giá cả TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com bất ñộng sản luôn có xu hướng ngày càng tăng lên, và cung hàng hóa bất ñộng sản kém co giãn so với giá.
• Thời gian giao dịch hàng hoá bất ñộng sản dài hơn so với các giao dịch hàng hoá thông thường, bởi vì giao dịch bất ñộng sản không chỉ giao dịch bản thân bất ñộng sản mà còn bao gồm cả hồ sơ pháp lý của bất ñộng sản ñó nữa. Do ñó chi phí giao dịch thường khá cao. • Tính thanh khoản kém do hàng hoá bất ñộng sản thường có giá trị khá cao, thời gian giao dịch dài nên khả năng chuyển hoá thành tiền mặt chậm. • Hàng hoá bất ñộng sản ñược sự quản lý chặt chẽ của Nhà nước, và chịu ảnh hưởng các yếu tố tạp quán, tâm lý, thị hiếu, tính cộng ñồng.4 Khái niệm thị trường bất ñộng sản: Thị trường bất ñộng sản là thị trường mà các nghiệp vụ giao dịch, mua bán và trao ñổi về bất ñộng sản ñược diễn ra.
Tất cả các quan hệ giao dịch về bất ñộng sản thông qua quan hệ hàng hóa, tiền tệ ñược coi là quan hệ thị trường và tạo nên thị trường bất ñộng sản. Tuy nhiên bất ñộng sản khác với các hàng hóa khác ở chỗ chúng không chỉ ñược mua bán, mà còn là ñối tượng của nhiều giao dịch khác như cho thuê, thế chấp, chuyển dịch quyền sử dụng. Do ñó, thị trường bất ñộng sản hòan chỉnh không thể chỉ là quan hệ giữa người mua, người bán về bất ñộng sản mà còn là nơi diễn ra các giao dịch liên quan ñến bất ñộng sản như cho thuê, thế chấp, bảo hiểm và chuyển dịch quyền sử dụng. Nên thị trường bất ñộng sản có thể hiểu một cách khái quát như sau: Thị trường bất ñộng sản là tổng thể các giao dịch về bất ñộng sản dựa trên các quan hệ hàng hóa, tiền tệ diễn ra trong một không gian và thời gian nhất ñịnh.
Tùy theo mục tiêu nghiên cứu và tiếp cận, người ta có thể phân lọai thị trường bất ñộng sản theo nhiều tiêu thức khác nhau • Căn cứ theo loại hàng hóa bất ñộng sản, người ta có thể chia thị trường bất ñộng sản thành các thị trường ñất ñai, thị trường nhà ở, thị trường bất ñộng sản dùng trong dịch vụ, thị trường bất ñộng sản dùng cho văn phòng, công sở, thị trường bất ñộng sản công nghiệp TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com • Căn cứ theo loại tính chất các mối quan hệ xuất hiện trên thị trường, người ta có thể chia thị trường bất ñộng sản thành thị trường mua bán, thị trường thuê và cho thuê, thị trường thế chấp và bảo hiểm.