Giải pháp phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay hộ sản xuất tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn hoài đức

Tài liệu nghiên cứu Giải pháp phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay hộ sản xuất tại ngân hàng nông nghiệp, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Nguyễn Thị Huyền
• Người hướng dẫn: TS. Kiều Hữu Thiện
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Ngân hàng
• Đề tài: Giải Pháp Phòng Ngừa Rủi Ro Tín Dụng Trong Cho Vay Hộ Sản Xuất Tại Ngân Hàng Nông Nghiệp
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ RỦI RO TRONG CHO VAY HỘ SẢN XUẤT CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Những vấn đề chung về HSX
• 1.1.1. Khái niệm HSX
• 1.1.2. Đặc điểm HSX
• 1.1.3. Vai trò của hộ sản xuất trong nền kinh tế
• 1.1.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế hộ
• 1.2. Những vấn đề về cho vay HSX
• 1.2.1. Khái niệm cho vay đối với HSX
• 1.2.2. Đặc điểm cơ bản trong cho vay HSX
• 1.2.3. Vai trò của cho vay trong việc phát triển kinh tế HSX
• 1.2.4. Các hình thức cho vay đối với HSX
• 1.3. Rủi ro tín dụng trong cho vay HSX
• 1.3.1. Khái niệm rủi ro tín dụng
• 1.3.2. Nguyên nhân gây nên rủi ro tín dụng
• 1.3.3. Hậu quả rủi ro tín dụng
• 1.3.4. Các chỉ tiêu đo lường rủi ro tín dụng đối với cho vay HSX
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG RỦI RO TRONG CHO VAY HSX TẠI NHNO&PTNT HOÀI ĐỨC
• 2.1. Khái quát về NHNO&PTNT Hoài Đức
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức của NHNO&PTNT Hoài Đức
• 2.1.3. Khái quát hoạt động kinh doanh
• 2.2. Thực trạng cho vay HSX tại NHNO&PTNT Hoài Đức
• 2.2.1. Quy trình cho vay HSX tại NHNO&PTNT Hoài Đức
• 2.2.2. Dư nợ cho vay HSX
• 2.2.3. Doanh số thu nợ HSX
• 2.3. Thực trạng rủi ro trong cho vay HSX tại NHNO&PTNT Hoài Đức
• 2.3.1. Dư nợ quá hạn HSX và tỷ lệ nợ quá hạn HSX tại NHNO&PTNT Hoài Đức
• 2.3.2. Dư nợ xấu HSX và tỷ lệ nợ xấu HSX
• 2.3.3. Tình hình trích lập dự phòng và khả năng bù đắp rủi ro của ngân hàng khi rủi ro xảy ra
• 2.3.4. Các biện pháp phòng ngừa và hạn chế rủi ro NHNO&PTNT Hoài Đức đã thực hiện
• 2.3.4.1. Các biện pháp ngăn chặn nợ quá hạn HSX mới phát sinh
• 2.3.4.2. Các biện pháp thu hồi nợ quá hạn HSX
• 2.3.5. Đánh giá về thực trạng phòng ngừa và hạn chế RRTD HSX tại NHNO&PTNT Hoài Đức
• 2.3.5.1. Kết quả đạt được
• 2.3.5.2. Những tồn tại và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP, KIẾN NGHỊ NHẰM PHÒNG NGỪA VÀ HẠN CHẾ RRTD TRONG CHO VAY TẠI NHNO&PTNT HOÀI ĐỨC
• 3.1. Định hướng về phòng ngừa và hạn chế RRTD đối với HSX
• 3.2. Giải pháp phòng ngừa và hạn chế RRTD trong cho vay HSX tại NHNO&PTNT Hoài Đức
• 3.2.1. Xây dựng một chính sách tín dụng phù hợp với yêu cầu phát triển chung của ngành và địa phương
• 3.2.2. Đảm bảo thực hiện tốt quy trình quản lý RRTD
• 3.2.3. Nâng cao công tác phân loại nợ, tăng cường theo dõi giám sát nợ
• 3.2.4. Đa dạng hoá danh mục cho vay, các phương thức cho vay
• 3.2.5. Duy trì mối quan hệ lâu dài với khách hàng vay vốn
• 3.2.6. Kết hợp hoạt động tín dụng với mua bán nợ và áp dụng các công cụ tín dụng phái sinh
• 3.2.7. Tăng cường đào tạo nâng cao trình độ cán bộ và có chính sách hợp lý đối với CBTD
• 3.3. Kiến nghị
• 3.3.1. Kiến nghị với cơ quan chính quyền các cấp
• 3.3.2. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước
• 3.3.3. Kiến nghị với Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan về Rủi Ro Tín Dụng trong Cho Vay Hộ Sản Xuất

Rủi ro tín dụng (RRTD) là một vấn đề nhức nhối đối với các Ngân hàng Nông nghiệp (NHNo) khi cho vay hộ sản xuất (HSX). Bản chất của RRTD là khả năng người vay không trả được nợ gốc và lãi theo thỏa thuận ban đầu. Rủi ro này phát sinh do nhiều yếu tố, từ khả năng tài chính của HSX đến điều kiện kinh tế vĩ mô. RRTD ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận của ngân hàng, làm giảm khả năng thanh khoản và có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng hơn. Việc phòng ngừa RRTD là vô cùng quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế nông nghiệp còn nhiều khó khăn và HSX thường có quy mô nhỏ, khả năng quản lý tài chính còn hạn chế. Các biện pháp phòng ngừa cần được xây dựng dựa trên sự hiểu biết sâu sắc về đặc điểm của HSX và quy trình cho vay của ngân hàng. Theo nghiên cứu, RRTD có thể phát sinh từ giai đoạn thẩm định, giải ngân, đến giai đoạn giám sát và thu hồi nợ. Do đó, cần có một hệ thống quản lý RRTD toàn diện và hiệu quả.

1.1. Khái niệm và bản chất Rủi Ro Tín Dụng RRTD cho HSX

Rủi ro tín dụng trong cho vay HSX, hiểu một cách đơn giản, là nguy cơ HSX không thể hoàn trả đầy đủ hoặc đúng hạn các khoản vay cho ngân hàng. Bản chất của RRTD nằm ở sự không chắc chắn về khả năng trả nợ của người vay, do tác động của nhiều yếu tố khách quan và chủ quan. RRTD có thể phát sinh từ khả năng quản lý tài chính yếu kém của HSX, sự biến động của giá cả nông sản, hoặc thiên tai dịch bệnh. Việc hiểu rõ bản chất của RRTD giúp ngân hàng xây dựng các biện pháp phòng ngừa phù hợp và hiệu quả.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng Rủi Ro Tín Dụng cho Hộ Sản Xuất

Rủi ro tín dụng trong cho vay HSX chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm yếu tố kinh tế vĩ mô, điều kiện tự nhiên, khả năng quản lý của HSX và chính sách tín dụng của ngân hàng. Kinh tế vĩ mô ổn định giúp HSX có môi trường kinh doanh thuận lợi hơn, trong khi thiên tai dịch bệnh có thể gây thiệt hại lớn cho sản xuất và làm giảm khả năng trả nợ. Khả năng quản lý của HSX, bao gồm cả kiến thức về thị trường, kỹ thuật sản xuất và quản lý tài chính, cũng đóng vai trò quan trọng. Chính sách tín dụng của ngân hàng, bao gồm lãi suất, thời hạn vay và điều kiện đảm bảo, cũng ảnh hưởng đến mức độ RRTD.

II. Thách Thức và Nguyên Nhân Gây Rủi Ro Tín Dụng Cho HSX

Việc cho vay HSX tiềm ẩn nhiều thách thức, đặc biệt là do tính mùa vụ của sản xuất nông nghiệp, biến động giá cả nông sản và khả năng tiếp cận thông tin còn hạn chế của HSX. Bên cạnh đó, quy mô sản xuất nhỏ, thiếu tài sản đảm bảo và trình độ quản lý còn yếu cũng là những nguyên nhân làm tăng nguy cơ RRTD. Theo báo cáo, nhiều HSX vẫn còn dựa vào kinh nghiệm truyền thống, ít áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, dẫn đến năng suất thấp và dễ bị tổn thất. Ngoài ra, thông tin tín dụng của HSX còn hạn chế, gây khó khăn cho ngân hàng trong việc đánh giá khả năng trả nợ. Việc nhận diện rõ các thách thức và nguyên nhân gây RRTD là bước đầu tiên để xây dựng các giải pháp phòng ngừa hiệu quả.

2.1. Phân tích các thách thức trong cho vay Hộ Sản Xuất

Cho vay HSX đối mặt với nhiều thách thức. Tính mùa vụ của sản xuất nông nghiệp ảnh hưởng đến dòng tiền của HSX. Biến động giá nông sản làm giảm thu nhập và khả năng trả nợ. Thiếu thông tin về HSX gây khó khăn cho việc đánh giá tín dụng. Rủi ro thiên tai ảnh hưởng đến mùa màng, vật nuôi. Quy mô nhỏ và thiếu tài sản đảm bảo hạn chế khả năng tiếp cận vốn. Cần có giải pháp để giảm thiểu các thách thức này.

2.2. Các nguyên nhân dẫn đến Rủi Ro Tín Dụng RRTD phát sinh

Rủi ro tín dụng phát sinh từ nhiều nguyên nhân. Năng lực quản lý yếu kém của HSX. Kỹ thuật canh tác lạc hậu, năng suất thấp. Khả năng tiếp cận thị trường hạn chế, khó tiêu thụ sản phẩm. Biến động lãi suất làm tăng chi phí vay. Thông tin tín dụng không đầy đủ, chính xác. Quy trình thẩm định chưa chặt chẽ. Cần khắc phục các nguyên nhân này để giảm thiểu rủi ro.

III. Hướng Dẫn Phòng Ngừa Rủi Ro Tín Dụng Quy Trình Thẩm Định

Một trong những giải pháp quan trọng nhất để phòng ngừa RRTD là thực hiện quy trình thẩm định chặt chẽ. Quy trình này bao gồm việc thu thập và phân tích thông tin về HSX, đánh giá khả năng trả nợ và xác định mức độ rủi ro. Cán bộ tín dụng (CBTD) cần phải có kiến thức chuyên môn vững vàng, kinh nghiệm thực tế và kỹ năng giao tiếp tốt để thu thập được thông tin chính xác và đầy đủ. Theo kinh nghiệm, việc thẩm định cần tập trung vào khả năng sản xuất, khả năng tiêu thụ và khả năng quản lý tài chính của HSX. Ngoài ra, cần phải kiểm tra tính xác thực của các thông tin do HSX cung cấp và đối chiếu với các nguồn thông tin khác. Quy trình thẩm định hiệu quả giúp ngân hàng đưa ra quyết định cho vay chính xác và giảm thiểu RRTD.

3.1. Tối ưu Quy trình Thẩm Định tín dụng Hộ Sản Xuất

Quy trình thẩm định cần được tối ưu hóa. Thu thập thông tin đầy đủ và chính xác về HSX. Phân tích khả năng sản xuất, tiêu thụ và tài chính. Đánh giá rủi ro một cách khách quan. Kiểm tra tính xác thực của thông tin. Sử dụng công cụ phân tích hiện đại. Đào tạo CBTD chuyên nghiệp. Quy trình thẩm định tốt sẽ giảm thiểu rủi ro.

3.2. Cách Đánh giá khả năng trả nợ và mức độ rủi ro hiệu quả

Đánh giá khả năng trả nợ và mức độ rủi ro cần có phương pháp. Phân tích dòng tiền của HSX. Xem xét lịch sử tín dụng. Đánh giá tài sản đảm bảo. Sử dụng hệ số tài chính. Xem xét các yếu tố kinh tế vĩ mô và ngành. Xếp hạng rủi ro của HSX. Đưa ra quyết định cho vay dựa trên đánh giá.

IV. Phương Pháp Quản Lý và Giám Sát Khoản Vay Hộ Sản Xuất

Quản lý và giám sát khoản vay là một phần không thể thiếu trong việc phòng ngừa RRTD. Sau khi giải ngân, ngân hàng cần thường xuyên theo dõi tình hình sản xuất kinh doanh của HSX, kiểm tra việc sử dụng vốn vay và đánh giá khả năng trả nợ. Theo dõi chặt chẽ dòng tiền, đảm bảo HSX tuân thủ đúng mục đích sử dụng vốn và thực hiện các nghĩa vụ trả nợ theo thỏa thuận. CBTD cần chủ động liên hệ với HSX, nắm bắt thông tin kịp thời và có biện pháp xử lý khi có dấu hiệu RRTD phát sinh. Việc quản lý và giám sát hiệu quả giúp ngân hàng kiểm soát được rủi ro và bảo vệ lợi ích của mình.

4.1. Giám sát việc sử dụng vốn vay hiệu quả cho Hộ Sản Xuất

Giám sát sử dụng vốn vay cần được thực hiện nghiêm ngặt. Kiểm tra định kỳ việc sử dụng vốn. Đối chiếu chứng từ và hóa đơn. Phát hiện kịp thời các trường hợp sử dụng sai mục đích. Áp dụng biện pháp xử lý nghiêm khắc đối với vi phạm. Tăng cường tuyên truyền về mục đích sử dụng vốn. Giám sát chặt chẽ giúp đảm bảo vốn được sử dụng hiệu quả.

4.2. Phát hiện sớm các dấu hiệu rủi ro tín dụng cho vay Hộ SX

Phát hiện sớm dấu hiệu rủi ro là rất quan trọng. Theo dõi sát sao tình hình sản xuất kinh doanh. Phân tích biến động doanh thu, chi phí. Lắng nghe phản hồi từ thị trường. Kiểm tra thông tin từ các nguồn khác nhau. Đánh giá lại rủi ro khi có dấu hiệu bất thường. Phát hiện sớm giúp ngân hàng chủ động xử lý rủi ro.

V. Cách Xây Dựng Chính Sách Tín Dụng Ưu Đãi Cho Hộ Sản Xuất

Để hỗ trợ HSX phát triển và giảm thiểu RRTD, ngân hàng cần xây dựng chính sách tín dụng phù hợp. Chính sách này cần phải cân bằng giữa việc hỗ trợ HSX tiếp cận vốn và đảm bảo an toàn cho hoạt động của ngân hàng. Theo đó, cần nghiên cứu và áp dụng các sản phẩm tín dụng phù hợp với đặc điểm của HSX, như cho vay theo chuỗi giá trị, cho vay liên kết sản xuất và cho vay không có tài sản đảm bảo. Ngoài ra, cần có chính sách lãi suất ưu đãi, thời hạn vay linh hoạt và điều kiện vay đơn giản. Cần phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa ngân hàng, chính quyền địa phương và các tổ chức đoàn thể để triển khai chính sách tín dụng hiệu quả.

5.1. Thiết kế sản phẩm tín dụng phù hợp đặc điểm Hộ Sản Xuất

Sản phẩm tín dụng cần phù hợp với HSX. Cho vay theo chuỗi giúp giảm rủi ro. Cho vay liên kết tăng cường hợp tác. Cho vay không tài sản đảm bảo mở rộng cơ hội. Lãi suất ưu đãi hỗ trợ chi phí. Thủ tục đơn giản tạo thuận lợi. Thiết kế sản phẩm phù hợp giúp HSX tiếp cận vốn dễ dàng.

5.2. Chính sách lãi suất ưu đãi và điều kiện vay đơn giản

Chính sách lãi suất và điều kiện vay cần ưu đãi. Lãi suất thấp giảm áp lực trả nợ. Thời gian vay dài giúp HSX ổn định sản xuất. Điều kiện vay đơn giản giảm bớt thủ tục. Hỗ trợ tư vấn giúp HSX lập kế hoạch. Phối hợp với địa phương tăng cường hiệu quả. Chính sách ưu đãi tạo điều kiện cho HSX phát triển.

VI. Tổng Kết và Triển Vọng Phòng Ngừa Rủi Ro Tín Dụng HSX

Phòng ngừa RRTD trong cho vay HSX là một quá trình liên tục và đòi hỏi sự nỗ lực của cả ngân hàng và HSX. Áp dụng các giải pháp phòng ngừa đồng bộ và hiệu quả, ngân hàng có thể giảm thiểu RRTD, hỗ trợ HSX phát triển và góp phần vào sự phát triển kinh tế nông thôn. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và ứng dụng các công nghệ mới vào quản lý RRTD, như phân tích dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh đó, cần tăng cường giáo dục tài chính cho HSX và nâng cao năng lực quản lý của CBTD. Phòng ngừa RRTD là chìa khóa để xây dựng một hệ thống tín dụng bền vững và hiệu quả cho HSX.

6.1. Đánh giá hiệu quả các giải pháp phòng ngừa rủi ro đã thực hiện

Đánh giá hiệu quả là cần thiết để cải thiện. Phân tích dữ liệu về nợ xấu, nợ quá hạn. Xem xét tác động của các chính sách. Lắng nghe phản hồi từ HSX và CBTD. So sánh với các ngân hàng khác. Xác định điểm mạnh, điểm yếu. Đánh giá giúp ngân hàng điều chỉnh và nâng cao hiệu quả.

6.2. Triển vọng và xu hướng phòng ngừa Rủi Ro Tín Dụng HSX tương lai

Triển vọng tươi sáng với nhiều xu hướng. Ứng dụng công nghệ vào quản lý rủi ro. Phân tích dữ liệu lớn để dự báo rủi ro. Sử dụng trí tuệ nhân tạo để tự động hóa quy trình. Tăng cường hợp tác giữa ngân hàng và các tổ chức. Giáo dục tài chính cho HSX. Triển vọng và xu hướng mới sẽ giúp phòng ngừa rủi ro hiệu quả hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ RỦI RO TRONG CHO VAY HỘ SẢN XUẤT CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Những vấn đề chung về HSX 1.1 Khái niệm HSX Ngày nay, HSX đang trở thành một nhân tố vô cùng quan trọng trong sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước, và là sự tồn tại tất yếu trong quá trình xây dựng một nền kinh tế đa thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Có rất nhiều khái niệm khác nhau về HSX. Theo nghị định số 14/CP ngày 02/03/1993 của Thủ tướng chính phủ về chính sách cho HSX vay vốn để phát triển nông – lâm – ngư – diêm nghiệp và kinh tế nông thôn: HSX là mô hình kinh tế bao gồm các hộ nông dân, tư nhân, cá thể, công ty cổ phần, các tổ chức hợp tác và các doanh nghiệp Nhà nước, thành viên của các hợp tác xã, tập đoàn sản xuất và các doanh nghiệp Nhà nước hoạt động sản xuất kinh doanh dịch vụ trong các ngành nông – lâm – ngư – diêm nghiệp và tiểu thủ công nghiệp ở nông thôn. Trên góc độ ngân hàng: "Hộ sản xuất" là một thuật ngữ được dùng trong hoạt động cung ứng vốn tín dụng cho hộ gia đình để làm kinh tế chung của cả hộ.

Hiện nay, trong các văn bản pháp luật ở Việt Nam, hộ được xem như một chủ thể trong các quan hệ dân sự do pháp luật quy định và được định nghĩa là một đơn vị mà các thành viên có hộ khẩu chung, tài sản chung và hoạt động kinh tế chung. Ngày 2/9/1993, NHNO&PTNT ban hành quyết định 499A, theo đó khái niệm HSX được hiểu như sau: "HSX là đơn vị kinh tế tự chủ, trực tiếp hoạt động kinh doanh, là chủ thể trong mọi quan hệ sản xuất kinh doanh và tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động sản xuất của mình". Hiện nay, HSX ở nước ta chủ yếu được tổ chức dưới mô hình kinh tế hộ gia đình, cùng tham gia hoạt động SXKD và là chủ thể kinh tế độc lập, tự chịu trách nhiệm về tài chính, là chủ thể có năng lực pháp luật dân sự và năng lực hành vi dân sự.2 Đặc điểm HSX Nguyễn Thị Huyền Lớp NHTMA-K12 Khóa luận tốt nghiệp Học viện Ngân hàng 13 *Kinh tế hộ có tư cách pháp lý bình đẳng với mọi thành phần kinh tế khác HSX là mô hình tổ chức đặc biệt mà ở đó các thành viên trong gia đình vừa làm chủ tư liệu sản xuất, vừa trực tiếp tham gia vào hoạt động SXKD tự chịu trách nhiệm về toàn bộ kết quả SXKD của mình và có tư cách pháp lý bình đẳng với các thành phần kinh tế khác. *Kinh tế HSX gắn liền với điều kiện tự nhiên Tùy vào mỗi vùng địa lý mà hộ được hình thành theo cách tổ chức riêng.

Nét đặc trưng của kinh tế HSX là gắn liền với ruộng đất, quá trình sản xuất của hộ có chu kỳ dài, mang nặng tính thời vụ, thường xuyên cần vốn cho sản xuất. Kết quả kinh doanh của hộ ngoài việc áp dụng thành tựu khoa học kỹ thuật còn phụ thuộc rất lớn vào điều kiện tự nhiên như đất đai, thời tiết, khí hậu, dịch bệnh… *Công cụ sản xuất thủ công, lạc hậu, năng suất lao động thấp, sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế chậm chạp HSX chủ yếu là sản xuất thủ công, máy móc giản đơn, thô sơ, tổ chức sản xuất mang tính tự phát, quy mô nhỏ và không được đào tạo bài bản. HSX hiện nay vẫn hoạt động theo tính chất truyền thống, thái độ lao động bị chi phối bởi tình cảm đạo đức trong gia đình và tập quán làng nghề. Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế của hộ diễn ra chậm chạp, chưa đồng đều, hộ thuần nông vẫn còn chiếm một tỷ lệ lớn.

Hiện nay ở nước ta cơ cấu HSX theo ngành nghề đang chuyển dịch theo hướng tăng dần số lượng và tỷ trọng nhóm các hộ tham gia sản xuất phi nông nghiệp như công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ. *Vốn kinh doanh nhỏ bé và luôn thiếu Không phải chỉ các hộ nghèo mới thiếu vốn sản xuất mà các hộ có kinh tế khá giả hơn cũng đang rơi vào tình trạng này. Do đó giải quyết vốn cho HSX là một giải pháp hàng đầu tạo tiền đề cho các hộ khai thác các nguồn lực để đưa vào quá trình tái sản xuất. Sự giúp đỡ của Nhà nước là rất cần thiết, đặc biệt giúp đỡ về vốn.

Như vậy chúng ta có thể thấy rằng HSX có quy mô nhỏ, có sức lao động, có điều kiện về đất đai nhưng thiếu vốn, thiếu kiến thức về thị trường. Sự hỗ trợ của nhà nước về cơ chế, chính sách phát triển nông thôn mới, hỗ trợ về vốn là rất cần thiết Nguyễn Thị Huyền Lớp NHTMA-K12 Khóa luận tốt nghiệp Học viện Ngân hàng 14 và quan trọng giúp cho kinh tế HSX phát triển, chuyển sang sản xuất hàng hóa, tiếp cận nền kinh tế thị trường.3 Vai trò của hộ sản xuất trong nền kinh tế HSX là một lực lượng kinh tế quan trọng đóng góp không nhỏ vào tỷ trọng GDP hằng năm của cả nước, họ làm ra của cải vật chất phục vụ cho bản thân gia đình và xã hội. Có thể nói vai trò của HSX được thể hiện qua những mặt như sau: *HSX là cầu nối trung gian để chuyển nền kinh tế tự nhiên sang nền kinh tế hàng hóa Lịch sử phát triển sản xuất hàng hóa đã trải qua giai đoạn đầu tiên là kinh tế tự nhiên sang kinh tế hàng hóa nhỏ trên quy mô hộ gia đình, tiếp theo là giai đoạn chuyển biến từ kinh tế hàng hóa nhỏ lên kinh tế hàng hóa quy mô lớn, đó là nền kinh tế hoạt động mua bán trao đổi bằng trung gian tiền tệ. Bước chuyển biến từ kinh tế tự nhiên sang kinh tế hàng hóa nhỏ trên quy mô hộ gia đình là một giai đoạn lịch sử mà nếu chưa trải qua thì khó có thể phát triển sản xuất hàng hóa quy mô lớn, giải thoát khỏi tình trạng nền kinh tế kém phát triển.

*HSX góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lao động, giải quyết được công ăn việc làm cho người dân Việt Nam hiện có khoảng 67,5% dân số sống tại nông thôn và hoạt động trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên việc sử dụng và khai thác nguồn nhân lực này còn đang ở mức thấp do trình độ còn thấp và khoa học kỹ thuật chưa phát triển. Để sử dụng hợp lý nguồn lao động, giải quyết việc làm ở nông thôn nước ta cần phải phát triển kinh tế HSX. Trên thực tế cho thấy trong những năm qua, hàng triệu cơ sở sản xuất được lập bởi các HSX trong khu vực nông nghiệp và nông thôn nhờ đó đã thu hút nhiều lao động và do đó đã giải quyết được một phần lớn công ăn việc làm cho người dân.

*HSX góp phần khôi phục và phát triển ngành nghề truyền thống Sản phẩm của các làng nghề truyền thống chính là nét độc đáo của nông thôn Việt Nam, thể hiện bản sắc văn hóa dân tộc. Lao động chính để tạo ra các sản phẩm đó chính là các HSX. Ngày nay, với chính sách của Đảng và Chính phủ cùng với sự Nguyễn Thị Huyền Lớp NHTMA-K12 Khóa luận tốt nghiệp Học viện Ngân hàng 15 phát triển kinh tế của HSX rất nhiều ngành nghề truyền thống đã được khôi phục và phát triển. Nhiều nơi đã du nhập, phát triển nghề mới, cải tổ nghề cũ, liên kết lại thành làng nghề, đời sống của người lao động không ngừng được nâng cao.

Chính sự phát triển của những ngành nghề truyền thống đã tạo ra sự phân công trong nông nghiệp, tăng thu nhập cho người dân góp phần xây dựng nông thôn mới, duy trì bản sắc văn hóa dân tộc.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế hộ 1.1 Nhóm nhân tố điều kiện tự nhiên *Đất đai: Đất đai là tư liệu sản xuất quan trọng quyết định đến kế hoạch sản xuất, kết quả sản xuất của HSX. Dựa vào tính chất được sử dụng mà hộ quyết định lựa chọn trồng cây gì cho phù hợp nhằm đem lại năng suất cao nhất và có hướng cải tạo đất, áp dụng các kĩ thuật canh tác thích hợp. Ở Việt Nam, nhìn chung các HSX nông nghiệp có quy mô ruộng đất nhỏ lại phân tán, manh múng. Điều đó làm ảnh hưởng tới việc áp dụng kỹ thuật vào trồng trọt và giảm đáng kể năng suất lao động.

*Khí hậu: Các yếu tố như: nhiệt độ, độ ẩm, không khí, ánh sáng, lượng mưa… có ảnh hưởng lớn, quyết định đến sự sinh trưởng và phát triển của cây trồng, vật nuôi. Kết luận: Nhóm nhân tố điều kiện tự nhiên ảnh hưởng trực tiếp và mạnh mẽ nhất tới các HSX trong lĩnh vực nông - lâm - ngư - diêm nghiệp, các HSX trong lĩnh vực công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp chịu ảnh hưởng ít hơn, gián tiếp.2 Nhóm nhân tố điều kiện kinh tế - xã hội *Chính sách kinh tế xã hội của Đảng và Nhà nước: Kinh tế HSX là một mô hình của kinh tế nông nghiệp nông thôn do đó mọi chủ trương, chính sách của Đảng tác động đến nông nghiệp đều trực tiếp hay gián tiếp ảnh hưởng đến kinh tế hộ. Trong văn kiện đại hội Đảng đã chỉ rõ: Hiện nay và trong nhiều năm tới, vấn đề nông nghiệp, nông dân và nông thôn vẫn có tầm chiến lược đặc biệt quan trọng. Phải luôn luôn coi trọng đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn hướng tới xây dựng một nền nông nghiệp hàng hóa lớn, đa dạng, phát triển Nguyễn Thị Huyền Lớp NHTMA-K12 Khóa luận tốt nghiệp Học viện Ngân hàng 16 nhanh và bền vững, có năng suất chất lượng và khả năng cạnh tranh cao, đảm bảo vững chắc an ninh lương thực và tạo điều kiện từng bước hình thành nền nông nghiệp sạch, phấn đấu giá trị tăng thêm trong ngành nông, lâm, ngư nghiệp tăng 3 – 3,2%/năm.

Để thực hiện mục tiêu đề ra đối với nông nghiệp, Đảng và Nhà nước đã có nhiều chính sách như miễn thuế nông nghiệp, miễn thủy lợi phí, kích cầu nông nghiệp bằng cách cho vay mua máy móc nông nghiệp lãi suất 0%, Nghị quyết Tam Nông, chính sách trợ giá giống lúa.