BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ TP HOÀ CHÍ MINH --------- VÖÔNG THÒ LOAN RUÛI RO TÍN DUÏNG VAØ GIAÛI PHAÙP PHOØNG NGÖØA RUÛI RO TÍN DUÏNG ÑOÁI VÔÙI NGAÂN HAØNG THÖÔNG MAÏI COÅ PHAÀN SAØI GOØN LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KINH TEÁ TP HOÀ CHÍ MINH – NAÊM 2005 -1- BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ TP HOÀ CHÍ MINH --------- VÖÔNG THÒ LOAN RUÛI RO TÍN DUÏNG VAØ GIAÛI PHAÙP PHOØNG NGÖØA RUÛI RO TÍN DUÏNG ÑOÁI VÔÙI NGAÂN HAØNG THÖÔNG MAÏI COÅ PHAÀN SAØI GOØN CHUYEÂN NGAØNH : KINH TEÁ TAØI CHÍNH NGAÂN HAØNG MAÕ SOÁ : 60.12 LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KINH TEÁ NGÖÔØI HÖÔÙNG DAÃN KHOA HOÏC : PGS - TS. ÑOÃ LINH HIEÄP TP HOÀ CHÍ MINH – NAÊM 2005 -2- MUÏC LUÏC Trang phuï bìa PHAÀN MÔÛ ÑAÀU CHÖÔNG 1 : NHÖÕNG VAÁN ÑEÀ CHUNG VEÀ NGAÂN HAØNG THÖÔNG MAÏI – TÍN DUÏNG NGAÂN HAØNG VAØ RUÛI RO TÍN DUÏNG.1 Toång quan veà Ngaân haøng thöông maïi .2 Chöùc naêng cuûa ngaân haøng thöông maïi .1 Chöùc naêng laøm trung gian tín duïng .2 Chöùc naêng laøm trung gian thanh toaùn .3 Chöùc naêng cung öùng dòch vuï ngaân haøng .4 Chöùc naêng taïo tieàn .3 Caùc nghieäp vuï kinh doanh chuû yeáu cuûa NHTM.1 Nghieäp vuï taøi saûn nôï .2 Nghieäp vuï taøi saûn coù. Toång quan veà tín duïng Ngaân haøng .2 Baûn chaát cuûa tín duïng ngaân haøng .3 Taùc duïng cuûa tín duïng ngaân haøng .4 Caùc loaïi tín duïng ngaân haøng .3 Ruûi ro tín duïng .1 Ruûi ro trong kinh doanh cuûa Ngaân haøng thöông maïi .2 Caùc loaïi ruûi ro.2 Ruûi ro tín duïng.2 Caùc heä soá ñeå ñaùnh giaù ruûi ro tín duïng .3 Caùc nguyeân nhaân chuû yeáu daãn ñeán ruûi ro tín duïng .4 AÛnh höôûng cuûa ruûi ro tín duïng .5 Phöông phaùp quaûn lyù ruûi ro tín duïng vaø yù nghóa cuûa vieäc quaûn lyù .6 Caùc daáu hieäu ñeå nhaän bieát ruûi ro tín duïng .22 CHÖÔNG 2 : THÖÏC TRAÏNG KINH DOANH TÍN DUÏNG TAÏI NGAÂN HAØNG THÖÔNG MAÏI COÅ PHAÀN SAØI GOØN .1 Sô löôïc tình hình hoaït ñoäng cuûa caùc ngaân haøng thöông maïi treân ñòa baøn thaønh phoá hoà chí minh.1 Tình hình chung neàn kinh teá xaõ hoäi TP.2 Nhöõng chuyeån höôùng tích cöïc cuûa heä thoáng caùc NHTM CP .2 Ngaân haøng thöông maïi coå phaàn Saøi Goøn .1 Sô löôïc veà quaù trình hình thaønh vaø phaùt trieån .2 Moät soá chæ tieâu cô baûn ñaït ñöôïc qua caùc naêm gaàn ñaây .3 Tình hình hoaït ñoäng kinh doanh cuûa ngaân haøng qua caùc thôøi kyø.1 Phaân tích tình hình hoaït ñoäng kinh doanh taïi thôøi ñieåm 30/06/2004 so vôùiø thôøi ñieåm 30/06/2003 .2 Phaân tích tình hình hoaït ñoäng kinh doanh taïi thôøi ñieåm 31/12/2004 so vôùi thôøi ñieåm 31/12/2003.4 Nguyeân nhaân nôï quaù haïn, nôï khoù ñoøi .1 Veà phía khaùch haøng vay voán .2 Veà phía ngaân haøng cho vay .3 Nhöõng nguyeân nhaân töø quaûn lyù vó moâ cuûa Nhaø nöôùc .5 Coâng taùc an toaøn voán vaø xöû lyù ruûi ro trong cho vay taïi ngaân haøng TMCP Saøi Goøn trong nhöõng naêm qua. 55 CHÖÔNG 3 : GIAÛI PHAÙP PHOØNG NGÖØA RUÛI RO TÍN DUÏNG ÑOÁI VÔÙI NHTM CP SAØI GOØN .1 Ñònh höôùng coâng taùc tín duïng cuûa NHTM CP Saøi Goøn trong nhöõng naêm tôùi .2 Giaûi phaùp phoøng ngöøa ruûi ro tín duïng ñoái vôùi nhtm cp saøi goøn .1 Nhoùm giaûi phaùp veà phía NHTM CP Saøi Goøn .1 Caàn quan taâm hôn nöõa coâng taùc thaåm ñònh tín duïng tröôùc khi quyeát ñònh cho vay .2 Caàn quan taâm ñeán caùc chæ soá döï baùo khi cho vay .3 Xem xeùt kyõ voán töï coù cuûa doanh nghieäp cuõng nhö voán töï coù tham gia vaøo phöông aùn, döï aùn xin vay laø bao nhieâu vaø ñöôïc hình thaønh töø nguoàn naøo .4 Taêng cöôøng vieäc giaùm saùt sau khi phaùt tieàn vay vaø ñoân ñoác thu hoài nôï.5 Thöïc hieän phöông phaùp tính ñieåm tín duïng trong cho vay ñoái vôùi caùc doanh nghieäp vöøa vaø nhoû .6 Taêng cöôøng coâng taùc kieåm soaùt noäi boä vaø coâng taùc quaûn lyù ruûi ro.7 Chuù troïng ñeán coâng taùc thu thaäp vaø xöû lyù thoâng tin.8 Thöïc hieän nghieâm tuùc trích laäp döï phoøng ruûi ro vaø xöû lyù kòp thôøi, hieäu quaû khi coù daáu hieäu cuûa ruûi ro .9 Chuù troïng hôn coâng taùc ñaøo taïo vaø naâng cao trình ñoä cuûa caùn boä tín duïng .10 Cô caáu laïi boä phaän chuyeân moân trong phoøng tín duïng .2 Nhoùm giaûi phaùp thuoäc veà ñieàu tieát kinh teá vó moâ cuûa Nhaø nöôùc .1 Ngaân haøng nhaø nöôùc caàn trieån khai coù hieäu quaû heä thoáng thoâng tin phoøng ngöøa ruûi ro tín duïng.2 Ngaân haøng nhaø nöôùc caàn nghieân cöùu xem xeùt söûa ñoåi vaø boå sung moät soá vaên baûn chöa phuø hôïp vôùi thöïc teá .3 Nhaø nöôùc caàn xöû lyù kieân quyeát ñoái vôùi nhöõng tröôøng hôïp khoâng thöïc hieän hoaëc thöïc hieän khoâng ñuùng caùc quy ñònh phaùp luaät veà thi haønh aùn.4 Phoå bieán hình thöùc baûo hieåm tieàn vay .85 PHAÀN KEÁT LUAÄN TAØI LIEÄU THAM KHAÛO -5- ÑEÀ TAØI : RUÛI RO TÍN DUÏNG VAØ GIAÛI PHAÙP PHOØNG NGÖØA RUÛI RO TÍN DUÏNG ÑOÁI VÔÙI NGAÂN HAØNG THÖÔNG MAÏI COÅ PHAÀN SAØI GOØN.
PHAÀN MÔÛ ÑAÀU Trong neàn kinh teá thò tröôøng, hoaït ñoäng cuûa baát kyø moät doanh nghieäp naøo cuõng ñeàu nhaèm ñeán muïc tieâu cuoái cuøng laø lôïi nhuaän. Ngaân haøng thöông maïi laø moät doanh nghieäp, hoaït ñoäng trong lónh vöïc “ñaëc bieät”, lónh vöïc kinh doanh tieàn teä vaø dòch vuï ngaân haøng, laø ngöôøi “ñi vay ñeå cho vay” vôùi chaát lieäu kinh doanh chính laø tieàn teä. Kinh doanh bao giôø cuõng ñi keøm vôùi ruûi ro, laøm theá naøo ñeå haïn cheá toái ña ruûi ro coù theå xaõy ra cho doanh nghieäp laø moät vaán ñeà mang tính nan giaûi ñoái vôùi caùc nhaø quaûn lyù noùi chung. Ñaëc bieät laø nhöõng nhaø quaûn lyù caùc ngaân haøng thöông maïi.
Coù raát nhieàu loaïi ruûi ro laøm aûnh höôûng ñeán quaù trình hoaït ñoäng vaø hieäu quaû kinh doanh ngaân haøng. Ngaân haøng thöông maïi, ngöôøi cung caáp tín duïng cho caùc toå chöùc, doanh nghieäp vaø caù nhaân trong xaõ hoäi phaûi ñoái maët vôùi möùc ñoä ruûi ro raát cao, trong ñoù ruûi ro tín duïng (ruûi ro veà toån thaát nôï khoù ñoøi) coù aûnh höôûng lôùn, taùc ñoäng tröïc tieáp ñeán lôïi nhuaän cuûa ngaân haøng neân raát caàn ñöôïc kieåm soaùt chaët cheõ. Thaät vaäy, ruûi ro tín duïng coù moái lieân heä vôùi caùc loaïi ruûi ro khaùc. Ruûi ro tín duïng caøng lôùn, seõ keùo theo nhöõng ruûi ro khaùc nhö ruûi ro thanh khoaûn, ruûi ro laõi suaát….
Keát quaû, gaây aûnh höôûng daây chuyeàn khoâng nhöõng ñeán khaùch haøng, trong moái quan heä laø ngöôøi ñi vay maø caû khaùch haøng trong moái quan heä laø ngöôøi cho vay ñoái vôùi ngaân haøng. Beân caïnh ñoù qua söï kieän ñoå beå cuûa haøng loaït Hôïp taùc xaõ tín duïng vaøo nhöõng naêm 89, 90 vaø gaàn hôn nöõa laø caùc vuï löøa ñaûo haøng loaït caùc ngaân haøng thöông maïi nhö Epco Minh Phuïng, Ngoïc Thaûo, Tamexco… ñaõ laøm ruûi ro tín duïng chieám tyû troïng lôùn vaø haäu quaû ñeán nay, vaãn coøn toàn ñoïng trong caùc ngaân haøng thöông maïi. Vì vaäy vieäc quaûn lyù ruûi ro ñaëc bieät laø ruûi ro tín duïng luoân ñöôïc caùc Ngaân haøng thöông maïi ñaët leân haøng ñaàu. Nhaän thöùc ñöôïc taàm quan troïng cuûa vaán ñeà ruûi ro tín duïng cuûa ngaân haøng thöông maïi ñaõ thoâi thuùc toâi choïn ñeà taøi “ RUÛI RO TÍN DUÏNG VAØ GIAÛI PHAÙP PHOØNG NGÖØA RUÛI RO TÍN DUÏNG ÑOÁI VÔÙI NGAÂN HAØNG THÖÔNG MAÏI COÅ PHAÀN SAØI GOØN”.
LYÙ DO NGHIEÂN CÖÙU CUÛA ÑEÀ TAØI : Cho vay laø hoaït ñoäng quan troïng nhaát cuûa caùc Ngaân haøng thöông maïi. Haàu heát caùc Ngaân haøng thöông maïi 65% ñeán 70% lôïi töùc ngaân haøng sinh ra töø caùc hoaït ñoäng cho vay. Thaønh coâng cuûa moät ngaân haøng tuøy thuoäc chuû yeáu vaøo vieäc thöïc hieän keá hoaïch tín duïng vaø thaønh coâng cuûa tín duïng. Beân caïnh maët tích cöïc, tín duïng cuõng laø moät lónh vöïc nhaïy caûm, thöôøng gaëp khoâng ít ruûi ro maø haäu quaû mang laïi coù theå aûnh höôûng lôùn ñeán keát quaû kinh doanh cuûa ngaân haøng.
Ñoù laø ruûi ro ngaân haøng coù theå maát traéng khoaûn cho vay hoaëc thu ñöôïc nôï nhöng phaûi toán keùm nhieàu thôøi gian, nhaân löïc vaø chi phí …thaäm chí neáu ruûi ro ôû möùc ñoä lôùn, seõ laøm phaùt sinh nhöõng ruûi ro môùi nhö ruûi ro maát khaû naêng thanh toaùn, coù theå laøm cho ngaân haøng ñeán bôø vöïc phaù saûn. Trong khi coù tröôøng hôïp, nhöõng yeáu toá taùc ñoäng ñeán ruûi ro tín duïng coù theå thaáy ñöôïc ngay töø khi tieáp xuùc vôùi khaùch haøng, trong quaù trình thaåm ñònh phaân tích tröôùc khi ra quyeát ñònh cho vay, hoaëc sau khi ñaõ cho vay … Vì tính nghieâm troïng cuûa ruûi ro tín duïng, Ngaân haøng thöông maïi caàn coù nhöõng giaûi phaùp ñeå phoøng ngöøa vaø haïn cheá noù, ñaây laø lyù do ñeà taøi naøy ñöôïc nghieân cöùu. MUÏC TIEÂU NGHIEÂN CÖÙU CUÛA ÑEÀ TAØI : ¾ Ñeà taøi nhaèm vaøo caùc muïc tieâu sau ñaây : - Ñeà taøi nghieân cöùu nhöõng lyù luaän cô baûn veà Ngaân haøng thöông maïi, tín duïng ngaân haøng vaø ruûi ro tín duïng. Trong ñoù nghieân cöùu saâu caùc vaán ñeà lieân quan ñeán ruûi ro tín duïng, taùc ñoäng cuûa ruûi ro tín duïng ñoái vôùi ngaân haøng thöông maïi vaø aûnh höôûng cuûa noù ñeán neàn kinh teá.
- Ñi saâu vaøo phaân tích thöïc traïng ruûi ro tín duïng cuûa ngaân haøng thöông maïi coå phaàn Saøi Goøn, phaân tích nguyeân nhaân chuû yeáu daãn ñeán ruûi ro tín duïng. - Ñeà nghò moät soá giaûi phaùp phoøng ngöøa ñoái vôùi ngaân haøng thöông maïi coå phaàn Saøi Goøn vaø Ngaân haøng thöông maïi coå phaàn noùi chung. - Giuùp cho caùn boä laøm coâng taùc tín duïng nhaän thöùc ñöôïc nhöõng kinh nghieäm vaø döï kieán ñöôïc nhöõng khaû naêng coù theå xaûy ra ruûi ro tín duïng ñoái vôùi nhöõng khaùch -7- haøng maø hoï naém quaûn. Deã daøng nhaän bieát ñöôïc nhöõng daáu hieäu caûnh baùo ruûi ro trong quaù trình coâng taùc.
ÑOÁI TÖÔÏNG VAØ PHAÏM VI NGHIEÂN CÖÙU : Ñoái töôïng nghieân cöùu cuûa ñeà taøi laø taäp trung vaøo phaân tích ruûi ro tín duïng vaø ñeà xuaát giaûi phaùp phoøng ngöøa ruûi ro tín duïng ñoái vôùi ngaân haøng thöông maïi coå phaàn Saøi Goøn, môû roäng cho caùc ngaân haøng thöông maïi noùi chung. Phaïm vi nghieân cöùu cuûa luaän vaên chính laø nghieân cöùu thöïc traïng kinh doanh tín duïng cuûa Ngaân haøng thöông maïi coå phaàn Saøi Goøn trong nhöõng naêm 2002, 2003, 2004. PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU : Do tính chaát cuûa ñeà taøi chuû yeáu döïa vaøo döõ lieäu ñaõ coù ôû quaù khöù cuûa moät ngaân haøng thöông maïi, keát hôïp vôùi söï quan saùt nhöõng yeáu toá, nguyeân nhaân aûnh höôûng hoaëc vì sao daãn ñeán ruûi ro cuûa töøng tröôøng hôïp trong thöïc teá. Tieán haønh phaân tích vaø ruùt ra giaûi phaùp cuï theå ñeå phoøng ngöøa vaø haïn cheá toái ña ruûi ro tín duïng cho ngaân haøng thöông maïi.