Chương 1: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ THỊ TRƯỜNG NHẰM PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI SẢN PHẨM CỦA DOANH NGHIỆP 1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN LIÊN QUAN VỀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG VÀ PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI SẢN PHẨM CỦA DOANH NGHIỆP 1.1Khái niệm về phát triển thị trường a) Khái niệm thị trường Theo bài giảng bộ môn kinh tế thương mại Việt Nam nói rõ “Thị trường là nơi diễn ra các hoạt động trao đổi mua bán hàng hóa, dịch vụ, là tổng hợp các quan hệ hàng-tiền, tập hợp những người bán và người mua và các điều kiện ( kinh tế, kỹ thuật,.) để thị trường vận hành thông suốt. Theo Phillip Kotler thì “ Thị trường là tập hợp những người mua hàng hiện tại và tương lai”. Quan điểm này coi khách hàng là thị trường của nhà kinh doanh.
Với quan điểm đó đã mở ra khả năng khai thác thị trường rộng lớn cho các doanh nghiệp. Thị trường luôn ở trạng thái vận động và phát triển. Khả năng phát triển khách hàng sẽ quyết định sự phát triển thị trường của các nhà kinh doanh. Theo quan điểm của marketing khái niệm thị trường được xét trên hai góc độ: -Xét ở góc độ vĩ mô: Thị trường được hiểu là một tâp phức hợp và liên tục của các nhân tố môi trường kinh doanh, các quan hệ trao đổi hàng hóa được hấp dẫn, được thực hiện trong một không gian mở, hữu hạn các chủ thể cung cầu và phương thức tương tác giữa chúng nhằm tạo điều kiện tồn tại và phát triển cho sản xuất và kinh doanh -Xét ở góc độ vi mô: Thị trường được hiểu là một tập khách hàng là người cung ứng hiện thực và tiềm năng cùng có nhu cầu về những mặt hàng mà công ty có dự án kinh doanh và tập người bán- đối thủ cạnh tranh của nó.
b) Khái niệm phát triển thị trường Phát triển thị trường có thể được hiểu là việc làm gia tăng khách hàng của công ty trên thị trường, gia tăng khối lượng tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ, tăng thị phần của công ty về sản phẩm hàng hóa trên thị trường mà công ty kinh doanh. Vì vậy phát triển thị trường của công ty chính là việc mở rộng bán hàng trên thị trường mục tiêu. Sản phẩm bán có thể là sản phẩm hiện tại hoặc sản phẩm mới. Thị trường mục tiêu có thể là thị trường mới, các phân đoạn mới của thị trường hiện tại, hay các nhóm khách hàng tiềm năng trên các đoạn thị trường hiện tại.2 Khái niệm về phát triển thương mại sản phẩm của doanh nghiệp a) Khái niệm thương mại Theo Bộ môn kinh tế Thương mại trường Đại hoc kinh tế Thương mại (2006,tr.7) nêu rõ:“Nghiên cứu Thương mại dưới các góc độ cơ bản: Hoạt động kinh tế, một khâu 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com của quá trình tái sản xuất xã hội, cũng như góc độ ngành kinh tế của nền kinh tế quốc dân, chúng ta đều nhận thấy đặc trưng chung nhất của Thương mại là buôn bán, trao đổi hàng hóa và cung ứng dịch vụ gắn với tiền tệ và nhằm mục đích lợi nhuận.
Theo luật thương mại của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam: “Hoạt động thương mại là hoạt động nhằm mục đích sinh lợi bao gồm: mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ, đầu tư, xúc tiến thương mại và các hoạt động sinh lời khác”. Từ đó có thể rút ra khái niệm chung của Thương mại là: Thương mại là tổng hợp các hiện tượng, các hoạt động và các quan hệ kinh tế gắn và phát sinh cùng với trao đổi hàng hóa và cung ứng dịch vụ nhằm mục đích lợi nhuận. Thương mại, tiếng Anh là “Commerce” , ngoài ra còn có thuật ngữ khác là Trade, tiếng Pháp “Commerce”, tiếng Latinh “Commercium”,. về cơ bản các từ này đều được hiểu là buôn bán hàng hóa với mục đích sinh lợi.
• Khái niệm thương mại hàng hóa Theo Bộ môn kinh tế Thương mại trường Đại hoc kinh tế Thương mại (2006,tr.7) nêu rõ:“Thương mại hàng hoá là một bộ phận của thương mại nói chung, ra đời từ rất lâu trong lịch sử. Thương mại hàng hoá là lĩnh vực trao đổi hàng hoá hữu hình, bao gồm tổng thể các hoạt động mua bán hàng hoá và các hoạt động hỗ trợ các chủ thể kinh tế nhằm thúc đẩy quá trình trao đổi đó diễn ra theo mục tiêu đã xác định.” b) Khái niệm phát triển thương mại sản phẩm -Phát triển thương mại là tất cả các hoạt động của con người tác động theo hướng tích cực đến lĩnh vực thương mại (mua bán sản phẩm, dịch vụ và các hoạt động hỗ trợ thúc đẩy quá trình mua bán sản phẩm dịch vụ) làm cho lĩnh vực này ngày càng mở rộng về quy mô, tăng lên về chất lượng, nâng cao hiệu quả tiến tới phát triển bền vững. -Phát triển thương mại sản phẩm: Là sự nỗ lực, cải thiện về quy mô, chất lượng, cơ cấu hàng hóa - dịch vụ các hoạt động thương mại trên thị trường nhằm tối đa hóa tiêu thụ và hiệu quả của các hoạt động thương mại cũng như tối đa hóa lợi ích mà khách hàng mong đợi trên thị trường mục tiêu.3 Mối quan hệ giữa phát triển thị trường và phát triển thương mại sản phẩm của doanh nghiệp Phát triển thị trường và phát triển thương mại có mối quan hệ mật thiết, ràng buộc lẫn nhau.Cả phát triển thị trường và phát triển thương mại đều có mục đích cuối cùng là mang lại lợi ích đáng kể cho doanh nghiệp. Đặc biệt phát triển thị trường có ý nghĩa rất quan trọng trong quá trình phát triển thương mại.
Nó tác động tới phát triển thương mại cả lượng và chất. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com -Phát triển thị trường làm mở rộng quy mô thương mại. Quy mô thương mại được mở rộng tương ứng với thị trường được mở rộng có thể về phạm vi địa lý, cũng có thể về đối tượng khách hàng mới qua đó làm gia tăng sản lượng bán ra và quá trình chuyển dịch cơ cấu sản phẩm phù hợp hơn. -Phát triển thị trường góp phần nâng cao chất lượng thương mại.Trong quá trình thu thập, tìm kiếm xử lý thông tin của thị trường nhằm phát triển thị trường, doanh nghiệp sẽ có những quyết định hợp lý trong quá trình chuyển dịch cơ cấu thương mại sản phẩm nhằm giữ vững, phát triển thị trường trước những nhu cầu thay đổi cũng như sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường.
Chính quá trình chuyển dịch cơ cấu thương mại sản phẩm hợp lý góp phần nâng cao chất lượng thương mại của doanh nghiệp nói riêng và của cả ngành hàng nói chung. -Phát triển thị trường làm gia tăng hiệu quả thương mại. Mục tiêu của phát triển thị trường là phải mang lại một hiệu quả thương mại nhất định nào đó. Chính hiệu quả thương mại sẽ cho biết thực trạng phát triển thị trường của doanh nghiệp một cách chính xác nhất.
Nếu doanh nghiệp có được một chiến lược phát triển thị trường phù hợp và đúng đắn thì đồng thời hiệu quả thương mại cao. -Phát triển thị trường kéo theo phát triển thương mại bền vững. Mở rộng thị trường về mặt địa lý, đa dạng hóa cơ cấu sản phẩm, nâng cao khả năng cạnh tranh là những yếu tố cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả thương mại. Nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp nói chung và của mỗi sản phẩm nói riêng sẽ đảm bảo thương mại phát triển hiệu quả.
Nhưng tính bền vững còn phù thuộc vào thị trường của doanh nghiệp có phải là thị trường tiềm năng, ổn định về cung cầu, giá cả hay không. Do vậy phát triển thị trường ảnh hưởng đến cả chiều rộng và chiều sâu của phát triển thương mại.2 NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ SỞ CỦA PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG NHẲM PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI SẢN PHẨM CỦA DOANH NGHIỆP 1.1 Những chỉ tiêu biểu hiện sự phát triển thương mại sản phẩm của doanh nghiệp Từ nội hàm phát triển thương mại ta đưa ra 4 tiêu chí đánh giá sự phát triển thương mại là: phát triển thương mại về quy mô, phát triển thương mại về chất lượng, hiệu quả thương mại, tính bền vững của phát triển thương mại. Dựa trên 4 tiêu chí này, ta có thể đưa ra hệ thống chỉ tiêu đánh giá như sau: a)Chỉ tiêu về quy mô thương mại Trên phương diện doanh nghiệp, các chỉ tiêu về quy mô được thể hiện qua: -Doanh thu tiêu thụ: “Doanh thu là thu nhập mà doanh nghiệp nhận được từ việc bán hàng hóa, dịch vụ mà doanh nghiệp kinh doanh trên thị trường”. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com + Nếu gọi Q là tổng khối lượng sản phẩm của công ty được tiêu thụ trên thị trường.
+ P là giá bán trung bình cho một đơn vị sản phẩm được bán ra trên thị trường thì doanh thu tiêu thụ trung bình về sản phẩm trên các thị trường là: DT = P×Q (đơn vị tiền tệ) + Nếu gọi QA là khối lượng sản phẩm tiêu thụ trên thị trường A + PA là giá bán cho một đơn vị sản phẩm trên thị trường A + Thì doanh thu tiêu thụ cho thị trường A là: DTA = PA×QA (đơn vị tiền tệ) + Đây là chỉ tiêu tương đối dễ tính nhưng lại không đánh giá được đúng thực chất của hiệu quả do việc phát triển thương mại sản phẩm mang lại cho doanh nghiệp. Vì thế để đánh giá chính xác hiệu quả việc phát triển thương mại sản phẩm thì cần phải đánh giá và nhận xét qua các chỉ tiêu khác. -Chỉ tiêu tốc độ tăng trưởng về doanh thu tiêu thụ mặt hàng + Tốc độ tăng trưởng thể hiện sự gia tăng về doanh thu của doanh nghiệp qua các năm. Nếu gọi DTA là doanh thu về sản phẩm chăm sóc tóc eBonny trên thị trường Hà Nội năm 2008.
DTA’ là doanh thu về sản phẩm chăm sóc tóc eBonny trên thị trường Hà Nội vào năm 2009 thì tốc độ tăng trưởng (a) của doanh nghiệp của năm 2009 là: a = DTA ⁄ DTA’×100% Các chỉ tiêu mức độ tăng trưởng của lượng sản phẩm và doanh thu giữa hai thời kì nghiên cứu. Các chỉ tiêu này càng cao thì càng chứng tỏ sự gia tăng về quy mô của doanh nghiệp càng lớn và ngược lại. Qua đây chúng ta có thể tính tốc độ tăng trưởng bình quân qua các năm để thấy được sự tăng trưởng đó có ổn định, liên tục không. Đồng thời cũng thấy được sự dịch chuyển cơ cấu sản phẩm, cơ cấu thị trường tiêu thụ sản phẩm đối với doanh nghiệp.