CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ THƯƠNG HIỆU NỘI BỘ VÀ MÔ HÌNH ỨNG DỤNG ĐỀ NGHỊ 1.1 Thương hiệu nội bộ 1.1 Khái niệm về marketing nội bộ Một số các khái niệm về marketing nội bộ đều thống nhất coi nhân viên là khách hàng bên trong của doanh nghiệp. Doanh nghiệp được coi là thị trường nội bộ. Marketing nội bộ được định nghĩa là những hoạt động diễn ra trong doanh nghiệp, mối quan hệ giữa lãnh đạo và nhân viên, giữa các bộ phận chức năng, giữa nhân viên với nhân viên theo quan điểm của marketing (Bộ Kế hoạch và Đầu tư, 2012). Mọi người trong doanh nghiệp đều là khách hàng của nhau.
Thỏa mãn nhu cầu của các khách hàng bên trong sẽ tăng cường động lực và giữ chân họ gắn bó với doanh nghiệp, từ đó khiến các khách hàng bên ngoài thỏa mãn và giữ được họ gắn bó với doanh nghiệp (Papasolomou và Vrontis, 2006) 1.2 Khái niệm về thương hiệu nội bộ Thương hiệu nội bộ là một phần của marketing nội bộ, tập trung vào cải tiến, củng cố và bảo trì thương hiệu (ApekshaNirmali và cộng sự, 2017). Nó xuất hiện từ giữa những năm 70 khi có nhiều quan điểm đưa ra vấn đề đặt con người làm trọng tâm trong quá trình phát triển của doanh nghiệp. Năm 1976, người ta cho rằng nhân viên cũng giống như khách hàng nội bộ, họ cũng phải được hạnh phúc với tổ chức. Nếu muốn nhân viên đối xử tốt với khách hàng thì trước hết doanh nghiệp phải đối xử tốt với nhân viên của mình trước vì nhân viên được xem là một thành phần quan trọng trong quản lý thương hiệu.
Họ đại diện thương hiệu trong mối liên hệ với khách hàng giúp tổ chức đạt được lợi thế cạnh tranh, điều mà đối thủ cạnh tranh không thể sao chép hoặc bắt chước (Jacobs, 2003) 7 Theo Punjaisri và cộng sự (2009) thương hiệu nội bộ là “cách sử dụng những kỹ năng giao tiếp nội bộ và chương trình đào tạo để truyền tải cho nhân viên về lời hứa thương hiệu” Ngoài ra, Burmann và cộng sự (2009) cho thấy thương hiệu nội bộ tạo nên sức mạnh thương hiệu trong nội bộ doanh nghiệp và tác động tích cực đến chất lượng mối quan hệ doanh nghiệp – khách hàng Nghiên cứu của Aurand và cộng sự (2005) ủng hộ việc thương hiệu nội bộ giúp nhân viên đưa ra lời hứa thương hiệu trong các cuộc gặp gỡ dịch vụ vì nó tạo sự hiểu biết chung về một thương hiệu trên toàn bộ tổ chức. Như vậy, thương hiệu nội bộ là lời hứa của công ty với nhân viên, khuyến khích sự cam kết của nhân viên để chuyển giao lời hứa thương hiệu với khách hàng. Thương hiệu nội bộ chính là sự kết nối giữa những gì mà công ty hứa và chuyển giao, bên trong và bên ngoài. Thương hiệu nội bộ của doanh nghiệp chính là con người của doanh nghiệp.
Nói một cách cụ thể, doanh nghiệp có thương hiệu nội bộ chính là có sức mạnh thương hiệu bên trong của doanh nghiệp. Nó chính là giá trị thương hiệu được thể hiện thông qua tâm lý và hành vi của nhân viên liên quan đến thương hiệu như niềm tự hào về thương hiệu, luôn nói về thương hiệu, giới thiệu thương hiệu với người khác, mua sản phẩm dịch vụ của chính doanh nghiệp mình hay hành động để truyền tải giá trị thương hiệu cho những đối tác khác… Thương hiệu nội bộ được cho là một cách tiếp cận mới giúp các tổ chức tập trung vào tầm nhìn và giá trị của tổ chức để cải thiện nhận diện thương hiệu cho các đối tác. Thương hiệu nội bộ có ảnh hưởng tích cực đến hành vi và thái độ của nhân viên.3 Sự khác nhau giữa xây dựng thương hiệu nội bộ và thương hiệu bên ngoài Khi nhắc đến thương hiệu thì điều người ta hay nghĩ đến là hoạt động marketing bên ngoài của doanh nghiệp, đến các hoạt động xây dựng thương hiệu bên ngoài doanh nghiệp, các hoạt động tiếp thị nhằm ghi dấu ấn trong tâm trí của khách hàng. Còn thương hiệu nội bộ là việc ghi dấu ấn trong tâm trí của nhân viên trong nội bộ doanh nghiệp.
Thương hiệu bên trong do nhân viên – con người làm việc tại doanh nghiệp tạo nên. Thương hiệu nội bộ và thương hiệu bên ngoài có mối quan hệ mật thiết. Doanh nghiệp xây dựng thương hiệu nội bộ tốt, tạo nên sự gắn kết của nhân viên với thương hiệu, nhân viên sẵn sàng ở lại với thương hiệu. Nhân viên có niềm tin, tin tưởng, tự hào về thương hiệu mình đang đại diện sẽ mang tâm huyết, sự tự hào cống hiến của mình để đem lại những sản phẩm, dịch vụ chất lượng đến khách hàng, góp phần đưa thương hiệu của công ty đến với khách hàng, tạo lợi thế cạnh tranh bền vững 1.4 Vai trò của xây dựng thương hiệu nội bộ trong doanh nghiệp Thương hiệu nội bộ doanh nghiệp có ảnh hưởng trực tiếp đến chính nhân viên trong doanh nghiệp, từ đó tác động đến chính khách hàng, đặc biệt trong lĩnh vực dịch vụ thường xuyên tiếp xúc với khách hàng.
Punjaisri và cộng sự (2009) đã chứng minh được thương hiệu nội bộ có ảnh hưởng trực tiếp đến nhận diện bản sắc thương hiệu, cam kết, sự trung thành của nhân viên với thương hiệu doanh nghiệp và kết quả làm việc của nhân viên với khách hàng. Để duy trì, phát triển hình ảnh doanh nghiệp, quan hệ dài hạn với khách hàng thì việc hình thành, phát triển hình ảnh doanh nghiệp, quan hệ bền vững với nhân viên là một điều quan trọng. Thương hiệu nội bộ gây ảnh hưởng đến thái độ và hình thành hành vi của nhân viên để họ gắn kết với thương hiệu bằng việc đưa thương hiệu đến với khách hàng. Burman 9 và cộng sự (2009) đã cho thấy hoạt động xây dựng thương hiệu nội bộ trong doanh nghiệp tạo nên sức mạnh thương hiệu trong nội bộ doanh nghiệp và nó tác động tích cực đến chất lượng mối quan hệ giữa doanh nghiệp và khách hàng.5 Xây dựng thương hiệu nội bộ trong doanh nghiệp Theo F.
Torres (2007), xây dựng thương hiệu trong nội bộ doanh nghiệp là những nỗ lực truyền thông trong nội bộ doanh nghiệp, tập trung để tạo ra và duy trì thương hiệu trong nội bộ doanh nghiệp. Xây dựng thương hiệu trong nội bộ doanh nghiệp nhằm đạt được sự thống nhất với thương hiệu bên ngoài doanh nghiệp, khuyến khích sự cam kết hướng tới thương hiệu, phát triển thương hiệu trong đội ngũ nhân viên. Và cuối cùng, xây dựng thương hiệu trong nội bộ doanh nghiệp là việc thể hiện các giá trị thương hiệu doanh nghiệp, giúp cho thị trường bên trong và bên ngoài doanh nghiệp cảm nhận được lời hứa mà thương hiệu truyền tải. Theo Burmann và cộng sự (2009), xây dựng thương hiệu trong nội bộ doanh nghiệp bao gồm các hoạt động chính: - Hoạt động quản trị nhân lực lấy thương hiệu làm trung tâm như đào tạo, giáo dục nhân viên về giá trị thương hiệu, các chính sách khuyến khích nhân viên đưa thương hiệu tới khách hàng - Hoạt động truyền thông trong nội bộ doanh nghiệp để đảm bảo nhân viên hiểu về giá trị và bản chất thương hiệu, cam kết với thương hiệu và thực hiện những hành động hướng tới thương hiệu.
- Hoạt động lãnh đaọ hướng tới thương hiệu như thiết lập đặc tính và giá trị thương hiêụ, xây dựng tầm nhìn hướng tới thương hiệu cho nhân viên. Kết quả của hoạt động xây dựng thương hiệu nội bộ trong doanh nghiệp chính là sự phát triển của thương hiệu bộ trong tâm trí nhân viên, điều này sẽ tác động thuận chiều tạo ra chất lượng mối quan hệ giữa khách hàng và doanh nghiệp.2 Các chỉ tiêu đo lường thương hiệu nội bộ Theo Burmann và cộng sự (2009), thương hiệu nội bộ được đánh giá thông qua hai yếu tố: cam kết của nhân viên với thương hiệu và hành động của nhân viên hướng tới thương hiệu 1.1 Cam kết của nhân viên với thương hiệu Burmann và cộng sự (2009) cho rằng cam kết với thương hiệu là mức độ gắn bó tâm lý của nhân viên cho thương hiệu, thể hiện quá trình tâm lý dẫn dắt nhân viên thực hiện những hành động hướng tới thương hiệu. Cam kết thương hiệu được thể hiện thông qua hai yếu tố: - Sự nhận biết bản sắc thương hiệu: sự chấp nhận của cá nhân với bản sắc thương hiệu của doanh nghiệp dưới tác động của môi trường làm việc, theo đó nhân viên sẽ cảm thấy mình thuộc về một nhóm - Sự tiếp thu bản sắc thương hiệu: mô tả sự hợp nhất, sự phù hợp giữa bản sắc thương hiệu và bản sắc cá nhân, ở mức độ cao nhất có sự phù hợp một cách hoàn hảo giữa bản sắc thương hiệu và bản sắc cá nhân Chỉ tiêu đo lường cam kết của nhân viên với thương hiệu Theo Burmann và cộng sự (2009), cam kết của nhân viên với thương hiệu được đo lường thông qua: - Mức độ nhân viên tin tưởng mình là một phần của doanh nghiệp và thương hiệu doanh nghiệp - Mức độ nhân viên đưa thương hiệu doanh nghiệp vào trong suy nghĩ và hành vi của họ Sử dụng nền tảng này, King và Grace (2012) đã cụ thể hóa và đo lường biến số này thông qua thang đo likert với các khoản muc: 1. Tôi tự hào là một phần của thương hiệu doanh nghiệp 2.
Tôi quan tâm đến danh tiếng của doanh nghiệp 11 3. Tôi có cùng giá trị với thương hiệu doanh nghiệp 4. Tôi bỏ thêm nhiều nỗ lực vào thương hiệu doanh nghiệp 5. Tôi cảm thấy mình phù hợp với thương hiệu doanh nghiệp 1.2 Hành động của nhân viên hướng tới thương hiệu Theo Burmann và Zeplin (2005), hành động hướng tới thương hiệu doanh nghiệp của nhân viên thể hiện quá trình hành vi nhân viên tham gia “sống cùng thương hiệu” và được định nghĩa là mức độ hành vi dựa trên những thông lệ của doanh nghiệp, thống nhất với giá trị thương hiệu của doanh nghiệp và mở rộng bản sắc thương hiệu doanh nghiệp.