Luận văn thạc sĩ về giải pháp phát triển thị trường ngoại hối tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu giải pháp phát triển thị trường ngoại hối việt nam luận văn thạc sĩ, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực

• Tác giả: Huỳnh Đoan Nhã
• Người hướng dẫn: TS Hồ Phúc Nguyên
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Giải Pháp Phát Triển Thị Trường Ngoại Hối Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG NGOẠI HỐI
• 1.1. Ngoại hối và thị trường ngoại hối
• 1.1.1. Khái niệm ngoại hối
• 1.1.2. Thị trường ngoại hối
• 1.2. Đặc điểm của thị trường ngoại hối
• 1.3. Chức năng của thị trường ngoại hối
• 1.4. Các chủ thể tham gia trên thị trường ngoại hối
• 1.4.1. Nhóm khách hàng mua bán lẻ
• 1.4.2. Các ngân hàng thương mại
• 1.4.3. Những nhà môi giới ngoại hối
• 1.4.4. Các Ngân hàng Trung Ương
• 1.5. Các nghiệp vụ trên thị trường ngoại hối
• 1.5.1. Giao dịch ngoại hối giao ngay (SPOT)
• 1.5.2. Giao dịch ngoại hối kỳ hạn (FORWARD)
• 1.5.3. Giao dịch ngoại hối hoán đổi (SWAP)
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA THỊ TRƯỜNG NGOẠI HỐI VIỆT NAM
• 2.1. Sơ lược sự hình thành và phát triển của Thị trường ngoại hối Việt Nam
• 2.2. Thực trạng hoạt động của thị trường ngoại hối Việt Nam
• 2.2.1. Những văn bản pháp lý quy định hoạt động kinh doanh ngoại hối
• 2.2.2. Thực trạng hoạt động kinh doanh ngoại hối của các ngân hàng trên TTNH Việt Nam
• 2.2.2.1. Quá trình hình thành và hoạt động TTNT liên ngân hàng
• 2.2.2.2. Thực trạng thị trường ngoại tệ khách hàng của Việt Nam
• 2.2.2.3. Thực trạng sử dụng các giao dịch ngoại hối phái sinh tại các NHTM Việt Nam
• 2.2.2.4. Thực trạng yết giá kinh doanh và mua bán ngoại tệ
• 2.2.3. Thị trường ngoại tệ không chính thức
• 2.2.4. Vai trò của NHNN đối với TTNH Việt Nam trong giai đoạn vừa qua
• 2.2.4.1. Thực hiện vai trò can thiệp TTNH và điều hành chính sách tỷ giá
• 2.2.4.2. Những biện pháp góp phần hạn chế hoạt động của thị trường ngoại tệ không chính thức
• 2.2.5. Đánh giá quá trình phát triển TTNH của Việt Nam trong thời gian qua và nguyên nhân của những tồn tại
• 2.2.5.1. Những mặt đạt được
• 2.2.5.2. Những hạn chế của Thị trường ngoại hối Việt Nam
• 2.2.5.2.1. Hoạt động TTNTLNH còn khiêm tốn
• 2.2.5.2.2. Hàng hóa trên thị trường ngoại hối chưa đa dạng
• 2.2.5.2.3. Sự thiếu vắng nhu cầu bảo hiểm rủi ro tỷ giá và mục đích tham gia thị trường ngoại hối cũng chưa đa dạng
• 2.2.5.2.4. Thị trường phái sinh còn sơ khai
• 2.2.5.3. Nguyên nhân của thực trạng trên
• 2.2.5.3.1. Cơ chế điều hành tỷ giá chưa linh động với diễn biến của thị trường
• 2.2.5.3.2. Sự tồn tại và ảnh hưởng mạnh mẽ của thị trường ngoại tệ không chính thức
• 2.2.5.3.3. Tính chuyển đổi của VND chưa cao
• 2.2.5.3.4. Dự trữ ngoại hối thấp
• 2.2.5.3.5. Môi trường pháp lý chưa hoàn thiện
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG NGOẠI HỐI VIỆT NAM
• 3.1. Định hướng phát triển thị trường ngoại hối Việt Nam đến năm 2020
• 3.2. Giải pháp phát triển thị trường ngoại hối Việt Nam
• 3.2.1. Hoàn chỉnh khung pháp lý
• 3.2.2. Về điều hành tỷ giá
• 3.2.3. Về tự do hóa tài khoản vãng lai và tự do hóa tài khoản vốn theo lộ trình
• 3.2.4. Phát huy vai trò của NHNN- phát triển TTNT liên ngân hàng
• 3.2.4.1. Phát huy vai trò của NHNN
• 3.2.4.2. Phát triển TTNTLNH về khối lượng giao dịch và số lượng thành viên
• 3.2.5. Tăng cường kiểm soát, hạn chế và tiến tới loại bỏ dần hoạt động của thị trường ngoại tệ không chính thức
• 3.2.6. Hạn chế tình trạng đôla hóa và tạo khả năng chuyển đổi dần cho đồng Việt Nam
• 3.2.6.1. Hạn chế tình trạng đôla hóa một cách triệt để
• 3.2.6.2. Nâng cao tính chuyển đổi của VND
• 3.2.7. Nâng cao khả năng cạnh tranh của các ngân hàng Việt Nam trong hoạt động kinh doanh ngoại hối
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về thị trường ngoại hối Việt Nam

Thị trường ngoại hối Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ khi hình thành đến nay. Thị trường ngoại hối không chỉ là nơi diễn ra các giao dịch mua bán ngoại tệ mà còn là cầu nối giữa nền kinh tế trong nước và quốc tế. Sự phát triển của thị trường ngoại hối có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế và hội nhập quốc tế. Theo thống kê, doanh số giao dịch trên thị trường này đã tăng trưởng đáng kể, cho thấy nhu cầu giao dịch và đầu tư ngày càng cao. Tuy nhiên, thị trường vẫn còn nhiều hạn chế, như sự thiếu hụt về cơ sở hạ tầng và các công cụ tài chính hiện đại. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc hoàn thiện và phát triển thị trường ngoại hối để đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế.

1.1. Đặc điểm của thị trường ngoại hối Việt Nam

Thị trường ngoại hối Việt Nam có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm sự chi phối của Ngân hàng Nhà nước trong việc điều hành tỷ giá và quản lý các giao dịch ngoại hối. Chính sách tiền tệ của nhà nước ảnh hưởng lớn đến tỷ giá hối đoái và hoạt động của thị trường. Bên cạnh đó, sự tham gia của các ngân hàng thương mại và các tổ chức tài chính cũng tạo ra một môi trường cạnh tranh. Tuy nhiên, thị trường vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề như rủi ro ngoại hối và sự phát triển chưa đồng đều giữa các loại hình giao dịch. Việc nâng cao tính minh bạch và hiệu quả của thị trường là rất cần thiết để thu hút đầu tư và phát triển bền vững.

II. Thực trạng thị trường ngoại hối Việt Nam

Thực trạng của thị trường ngoại hối Việt Nam cho thấy sự phát triển không đồng đều và còn nhiều thách thức. Mặc dù đã có những bước tiến trong việc cải cách và hiện đại hóa, nhưng thị trường ngoại hối vẫn còn non trẻ và thiếu tính cạnh tranh. Các ngân hàng thương mại vẫn chiếm ưu thế trong các giao dịch, trong khi thị trường ngoại tệ không chính thức vẫn tồn tại và phát triển mạnh mẽ. Điều này không chỉ gây khó khăn cho việc quản lý mà còn ảnh hưởng đến sự ổn định của tỷ giá hối đoái. Để khắc phục tình trạng này, cần có những chính sách mạnh mẽ và đồng bộ từ phía nhà nước nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của thị trường ngoại hối.

2.1. Những hạn chế của thị trường ngoại hối Việt Nam

Một trong những hạn chế lớn nhất của thị trường ngoại hối Việt Nam là sự thiếu hụt về cơ sở hạ tầng và công cụ tài chính hiện đại. Rủi ro ngoại hối vẫn là một vấn đề lớn đối với các doanh nghiệp và nhà đầu tư. Hơn nữa, sự thiếu vắng của các sản phẩm phái sinh và công cụ phòng ngừa rủi ro đã làm giảm khả năng cạnh tranh của các ngân hàng Việt Nam trên thị trường quốc tế. Việc cải thiện môi trường pháp lý và nâng cao năng lực quản lý rủi ro là rất cần thiết để phát triển thị trường ngoại hối một cách bền vững.

III. Giải pháp phát triển thị trường ngoại hối Việt Nam

Để phát triển thị trường ngoại hối Việt Nam, cần có một chiến lược tổng thể và đồng bộ. Trước hết, việc hoàn thiện khung pháp lý là rất quan trọng để tạo điều kiện cho các hoạt động giao dịch diễn ra một cách minh bạch và hiệu quả. Chính sách tiền tệ cần được điều chỉnh linh hoạt hơn để phản ánh đúng diễn biến của thị trường. Bên cạnh đó, việc phát huy vai trò của Ngân hàng Nhà nước trong việc điều hành và can thiệp vào thị trường ngoại hối cũng cần được chú trọng. Cuối cùng, việc nâng cao khả năng cạnh tranh của các ngân hàng Việt Nam thông qua việc phát triển các sản phẩm tài chính đa dạng và hiện đại sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển của thị trường ngoại hối.

3.1. Hoàn chỉnh khung pháp lý

Việc hoàn chỉnh khung pháp lý cho thị trường ngoại hối là một trong những giải pháp quan trọng nhất. Cần xây dựng các quy định rõ ràng về giao dịch ngoại hối, tỷ giá và các công cụ tài chính liên quan. Điều này không chỉ giúp tăng cường tính minh bạch mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước tham gia vào thị trường ngoại hối. Hơn nữa, việc cải cách các quy định hiện hành để phù hợp với thông lệ quốc tế sẽ giúp Việt Nam hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế toàn cầu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường ngoại hối (TTNH) là một bộ phận quan trọng trong hệ thống tài chính quốc gia, đóng vai trò cầu nối giữa kinh tế trong nước và kinh tế thế giới. Theo báo cáo ngành, doanh số giao dịch ngoại hối toàn cầu đạt gần 4.900 tỷ USD/ngày vào năm 2012, trong đó đồng USD chiếm khoảng 41,5% tổng giao dịch. Ở Việt Nam, TTNH đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển từ khi thành lập Trung tâm giao dịch ngoại tệ năm 1991 đến nay với Thị trường ngoại tệ liên ngân hàng được thành lập năm 1994. Tuy nhiên, thị trường này vẫn còn non trẻ, quy mô hạn chế và chưa đa dạng về sản phẩm giao dịch.

Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng TTNH Việt Nam trong giai đoạn 2006-2012, phân tích tác động của chính sách quản lý ngoại hối và điều hành tỷ giá hối đoái đến sự phát triển của thị trường. Mục tiêu cụ thể là đánh giá các yếu tố ảnh hưởng, nhận diện những hạn chế và đề xuất giải pháp phát triển TTNH phù hợp với xu hướng hội nhập kinh tế quốc tế. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động của TTNH, góp phần ổn định tỷ giá, thúc đẩy xuất nhập khẩu, thu hút đầu tư nước ngoài và giảm thiểu rủi ro tỷ giá cho các chủ thể tham gia thị trường.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào thị trường ngoại hối Việt Nam, đặc biệt là tỷ giá VND/USD, trong bối cảnh chính sách quản lý ngoại hối và điều hành tỷ giá được thực hiện bởi Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN). Nghiên cứu sử dụng số liệu từ các báo cáo ngân hàng, văn bản pháp luật và các tài liệu chuyên ngành để đảm bảo tính chính xác và toàn diện.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết kinh tế thị trường và tài chính quốc tế để phân tích TTNH. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết cung cầu ngoại tệ: Tỷ giá hối đoái được xác định bởi mối quan hệ cung cầu ngoại tệ trên thị trường. Sự biến động tỷ giá là kết quả tất yếu của sự thay đổi cung cầu do các yếu tố như cán cân thanh toán, lạm phát, lãi suất và kỳ vọng thị trường.

• Mô hình chính sách tỷ giá và quản lý ngoại hối: Bao gồm các chế độ tỷ giá cố định, thả nổi và thả nổi có điều tiết. Lý thuyết này giúp phân tích vai trò của NHNN trong việc điều hành tỷ giá và quản lý ngoại hối nhằm ổn định thị trường và hỗ trợ phát triển kinh tế.

Các khái niệm chuyên ngành được sử dụng gồm: tỷ giá giao ngay (spot), tỷ giá kỳ hạn (forward), giao dịch hoán đổi (swap), quyền chọn ngoại hối (option), thị trường ngoại tệ liên ngân hàng (interbank market), thị trường ngoại tệ khách hàng (retail market), và thị trường ngoại tệ không chính thức (informal market).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa phân tích lý thuyết và thực tiễn. Nguồn dữ liệu chính bao gồm:

• Số liệu thống kê từ các báo cáo thường niên của các ngân hàng thương mại lớn như Vietcombank, ACB, Sacombank, Eximbank, BIDV giai đoạn 2006-2012.
• Văn bản pháp luật và các quyết định của NHNN về quản lý ngoại hối và điều hành tỷ giá.
• Tài liệu chuyên ngành, báo cáo ngành và các nghiên cứu trước đây về TTNH Việt Nam và quốc tế.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp định tính và định lượng, tập trung vào đánh giá các chỉ số như tỷ lệ lợi nhuận kinh doanh ngoại hối so với tổng lợi nhuận trước thuế, biến động tỷ giá VND/USD, quy mô giao dịch trên thị trường liên ngân hàng và thị trường khách hàng. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các ngân hàng thương mại lớn và các tổ chức tín dụng được phép hoạt động ngoại hối, được chọn lọc dựa trên quy mô hoạt động và mức độ tham gia thị trường.

Timeline nghiên cứu chủ yếu từ năm 2006 đến 2012, giai đoạn có nhiều biến động kinh tế và chính sách quản lý ngoại hối được điều chỉnh nhằm thích ứng với hội nhập kinh tế quốc tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ lợi nhuận kinh doanh ngoại hối của các ngân hàng tăng trưởng không đồng đều: Năm 2008, Eximbank đạt tỷ lệ lợi nhuận từ kinh doanh ngoại hối lên đến 65,42% tổng lợi nhuận trước thuế, Sacombank gần 46%, trong khi các năm sau đó tỷ lệ này giảm mạnh, thậm chí âm trong giai đoạn 2010-2012. Điều này phản ánh sự ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế toàn cầu và biến động thị trường tài chính đến hoạt động ngoại hối.

2. Quy mô giao dịch trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng còn khiêm tốn: Doanh số giao dịch chủ yếu tập trung vào đồng USD, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng giao dịch ngoại hối Việt Nam. Thị trường phái sinh như quyền chọn, kỳ hạn và hoán đổi mới chỉ phát triển sơ khai, chưa đa dạng và chưa được sử dụng rộng rãi.

3. Tỷ giá VND/USD biến động mạnh trong giai đoạn nghiên cứu: Biên độ dao động tỷ giá được mở rộng dần, phản ánh sự điều chỉnh chính sách tỷ giá theo hướng linh hoạt hơn. Tuy nhiên, sự tồn tại của thị trường ngoại tệ không chính thức với tỷ giá chênh lệch đáng kể so với thị trường chính thức vẫn là một thách thức lớn.

4. Khung pháp lý và chính sách quản lý ngoại hối đã được hoàn thiện nhưng còn hạn chế: Pháp lệnh ngoại hối 2005 và các quyết định hướng dẫn của NHNN đã tạo nền tảng pháp lý cho hoạt động ngoại hối, nhưng việc áp dụng còn chưa đồng bộ, đặc biệt trong quản lý rủi ro và kiểm soát thị trường không chính thức.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên xuất phát từ cơ chế điều hành tỷ giá chưa hoàn toàn linh hoạt, dự trữ ngoại hối còn thấp, tính chuyển đổi của đồng VND chưa cao và môi trường pháp lý chưa hoàn chỉnh. So với các nước trong khu vực như Singapore, Thái Lan hay Philippines, TTNH Việt Nam còn nhiều điểm yếu về quy mô, đa dạng sản phẩm và hiệu quả quản lý.

Biểu đồ so sánh tỷ lệ lợi nhuận kinh doanh ngoại hối của các ngân hàng qua các năm cho thấy sự biến động mạnh, phản ánh tính nhạy cảm của thị trường ngoại hối với các biến động kinh tế vĩ mô và chính sách tiền tệ. Bảng phân tích tỷ giá VND/USD trên thị trường chính thức và thị trường tự do minh họa sự chênh lệch và tác động của thị trường không chính thức.

Kết quả nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của chính sách tỷ giá thả nổi có điều tiết trong việc ổn định thị trường và thúc đẩy phát triển TTNH. Đồng thời, việc hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao năng lực quản lý là yếu tố then chốt để phát triển thị trường ngoại hối Việt Nam trong bối cảnh hội nhập.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn chỉnh khung pháp lý về quản lý ngoại hối: Cần xây dựng và ban hành các văn bản pháp luật đồng bộ, minh bạch, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động kinh doanh ngoại hối, đồng thời tăng cường kiểm soát thị trường không chính thức. Thời gian thực hiện: 2014-2016; Chủ thể: Bộ Tài chính, NHNN.

2. Điều hành tỷ giá linh hoạt theo cơ chế thị trường: Áp dụng chính sách tỷ giá thả nổi có điều tiết, neo tỷ giá vào rổ tiền tệ thay vì neo chặt vào USD, nhằm giảm thiểu rủi ro biến động và tăng tính cạnh tranh. Thời gian: 2014-2018; Chủ thể: NHNN.

3. Phát triển thị trường ngoại tệ liên ngân hàng và thị trường phái sinh: Mở rộng quy mô giao dịch, đa dạng hóa sản phẩm như quyền chọn, kỳ hạn, hoán đổi để đáp ứng nhu cầu phòng ngừa rủi ro và đầu cơ hợp pháp. Thời gian: 2015-2020; Chủ thể: NHNN, các ngân hàng thương mại.

4. Tăng cường kiểm soát và tiến tới loại bỏ thị trường ngoại tệ không chính thức: Thực hiện các biện pháp giám sát chặt chẽ, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, nâng cao nhận thức của các chủ thể tham gia thị trường. Thời gian: 2014-2017; Chủ thể: NHNN, Bộ Công an.

5. Nâng cao tính chuyển đổi của đồng Việt Nam và hạn chế đôla hóa: Tăng dự trữ ngoại hối, cải thiện môi trường kinh doanh, thúc đẩy sử dụng đồng VND trong thanh toán quốc tế. Thời gian: 2014-2020; Chủ thể: NHNN, Bộ Tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các cơ quan quản lý nhà nước: Giúp hoàn thiện chính sách quản lý ngoại hối, điều hành tỷ giá và phát triển thị trường ngoại hối phù hợp với xu hướng hội nhập.

2. Các ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng: Nâng cao năng lực kinh doanh ngoại hối, phát triển sản phẩm phái sinh và quản lý rủi ro tỷ giá hiệu quả.

3. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu và nhà đầu tư quốc tế: Hiểu rõ cơ chế thị trường ngoại hối, sử dụng công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá, tối ưu hóa chi phí giao dịch ngoại tệ.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành tài chính ngân hàng: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về thị trường ngoại hối Việt Nam, làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao thị trường ngoại hối Việt Nam còn phát triển hạn chế?
   Nguyên nhân chính là do cơ chế điều hành tỷ giá chưa linh hoạt, dự trữ ngoại hối thấp, thị trường phái sinh chưa phát triển và tồn tại thị trường ngoại tệ không chính thức gây méo mó cung cầu.

2. Chính sách tỷ giá thả nổi có điều tiết là gì?
   Là chế độ tỷ giá mà NHNN can thiệp để tỷ giá biến động trong một biên độ nhất định, không cố định hoàn toàn nhưng cũng không để tỷ giá tự do biến động theo cung cầu.

3. Các công cụ phái sinh ngoại hối phổ biến hiện nay?
   Bao gồm giao dịch kỳ hạn (forward), hoán đổi (swap), quyền chọn (option) và tương lai (future), giúp các chủ thể phòng ngừa rủi ro tỷ giá và đầu cơ hợp pháp.

4. Vai trò của NHNN trong thị trường ngoại hối?
   NHNN điều hành chính sách tỷ giá, can thiệp thị trường để ổn định tỷ giá, quản lý hoạt động ngoại hối và giám sát các tổ chức tín dụng tham gia thị trường.

5. Làm thế nào để hạn chế thị trường ngoại tệ không chính thức?
   Cần hoàn thiện pháp luật, tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm, nâng cao nhận thức người dân và tạo điều kiện thuận lợi cho giao dịch ngoại hối chính thức.

Kết luận

• TTNH Việt Nam đã có những bước phát triển quan trọng từ năm 1991 đến 2012, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế về quy mô, đa dạng sản phẩm và hiệu quả quản lý.
• Chính sách tỷ giá thả nổi có điều tiết và khung pháp lý quản lý ngoại hối cần được hoàn thiện để phù hợp với xu hướng hội nhập và phát triển kinh tế.
• Hoạt động kinh doanh ngoại hối của các ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong nguồn thu lợi nhuận, nhưng còn chịu ảnh hưởng lớn từ biến động kinh tế toàn cầu.
• Đề xuất các giải pháp phát triển TTNH bao gồm hoàn thiện pháp luật, điều hành tỷ giá linh hoạt, phát triển thị trường phái sinh và kiểm soát thị trường không chính thức.
• Các bước tiếp theo cần tập trung vào triển khai các giải pháp đề xuất trong giai đoạn 2014-2020 nhằm nâng cao hiệu quả và tính cạnh tranh của TTNH Việt Nam.

Các cơ quan quản lý, ngân hàng và doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp phát triển TTNH, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy hội nhập quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG NGOẠI HỐI 1.1 Ngoại hối và thị trường ngoại hối 1.1 Khái niệm ngoại hối Theo pháp lệnh số 28/2005/PL-UBTVQH11, ngày 13/12/2005 của ủy Ban Thường Vụ Quốc Hội nước CHXHCNVN, ngoại hối được quy định như sau: Ngoại hối bao gồm: Đồng tiền của quốc gia khác hoặc đồng tiền chung châu Âu và đồng tiền chung khác được sử dụng trong thanh toán quốc tế và khu vực (sau đây gọi là ngoại tệ) Phương tiện thanh toán bằng ngoại tệ, gồm séc, thẻ thanh toán, hối phiếu đòi nợ, hối phiếu nhận nợ và các phương tiện thanh toán khác; Các loại giấy tờ có giá bằng ngoại tệ, gồm trái phiếu Chính phủ, trái phiếu công ty, kỳ phiếu, cổ phiếu và các loại giấy tờ có giá khác; Vàng thuộc dự trữ ngoại hối nhà nước, trên tài khoản ở nước ngoài của người cư trú; vàng dưới dạng khối, thỏi, hạt, miếng trong trường hợp mang vào và mang ra khỏi lãnh thổ Việt Nam; Đồng tiền của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong trường hợp chuyển vào và chuyển ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc được sử dụng trong thanh toán quốc tế. Ngoại hối trong đề tài nghiên cứu này được hiểu là đồng tiền của quốc gia khác hoặc đồng tiền chung Châu Âu và đồng tiền chung khác được sử dụng trong thanh toán quốc tế.2 Thị trường ngoại hối 1.1 Khái niệm Thị trường ngoại hối là nơi các đồng tiền của các quốc gia và vùng lãnh thổ khác nhau được mua bán với nhau. 123doc 2 Trong thực tế, do hoạt động mua bán tiền tệ xảy ra chủ yếu giữa các ngân hàng (chiếm khoảng 85% tổng doanh số giao dịch), vì vậy theo nghĩa hẹp thì thị trường ngoại hối là nơi mua bán các đồng tiền khác nhau giữa các ngân hàng tức thị trường liên ngân hàng.2 Đặc điểm của thị trường ngoại hối Thị trường lớn nhất, doanh số giao dịch cao nhất: doanh số giao dịch trên thị trường lên tới gần 4.900 tỷ USD/ngày vào năm 2012. Thị trường hoạt động tích cực nhất là London, sau đó là Newyork, Tokyo, Singapore, Frankfurt… Là thị trường không gian: FOREX không nhất thiết phải tập trung tại vị trí địa lý hữu hình nhất định mà là bất cứ nơi đâu diễn ra hoạt động mua bán các đồng tiền khác nhau.

Là thị trường toàn cầu hay thị trường không ngủ. Do sự chênh lệch về múi giờ giữa các khu vực trên thế giới nên các giao dịch diễn ra suốt ngày đêm. Thị trường bắt đầu hoạt động từ Australia, Nhật, Singapore, Hongkong, châu Âu, Newyork… và cứ như vậy, khi thị trường khu vực châu Á đóng cửa thì thị trường châu Mỹ bắt đầu hoạt động theo một chu kỳ khép kín toàn cầu. Các thành viên tham gia thị trường duy trì quan hệ với nhau thông qua điện thoại, mạng vi tính, telex và fax.

Là một thị trường cạnh tranh hoàn hảo: số lượng người mua và người bán lớn, các sản phẩm đồng nhất, thông tin lưu chuyển tự do và không có các rào cản đối với việc tham gia thị trường. Là một thị trường hoat động hiệu quả: các thông tin liên quan đến tỷ giá luôn được phản ánh nhanh chóng và chính xác. Tỷ giá tuy được yết trên các thị trường khác nhau nhưng hầu như là thống nhất với nhau (có độ chênh lệch không đáng kể). Giao dịch tập trung chủ yếu ở thị trường liên ngân hàng: chiếm khoảng 85% tổng doanh số giao dịch ngoại hối toàn cầu.

123doc 3 USD là đồng tiền được mua bán nhiều nhất: chiếm khoảng 41,5% trong tổng số các đồng tiền tham gia. Là thị trường rất nhạy cảm đối với các sự kiện kinh tế, chính trị, xã hội, tâm lý… nhất là đối với các chính sách tiền tệ của các nước phát triển: mỗi diễn biến về kinh tế, mỗi sự kiện về chính trị và ngoại giao trên thế giới đều có thể là những nhân tố làm ảnh hưởng đến giá cả trên thị trường này.3 Chức năng của thị trường ngoại hối Dịch vụ cho các khách hàng thực hiện các giao dịch thương mại quốc tế. Giúp luân chuyển các khoản đầu tư, tín dụng quốc tế, các giao dịch tài chính quốc tế khác. Thông qua hoạt động của thị trường ngoại hối, mà sức mua đối ngoại của tiền tệ được xách định một cách khách quan theo quy luật cung cầu của thị trường.

Là nơi kinh doanh và cung cấp các công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá bằng các hợp đồng như kỳ hạn, hoán đổi, quyền chọn và tương lai. Là nơi để NHTW tiến hành can thiệp để tỷ giá biến động theo chiều hướng có lợi cho nền kinh tế.4 Các chủ thể tham gia trên thị trường ngoại hối * Nhóm khách hàng mua bán lẻ Nhóm khách hàng mua bán lẻ bao gồm các công ty nội địa, các công ty đa quốc gia, những nhà đầu tư quốc tế và tất cả những ai có nhu cầu mua bán ngoại hối nhằm phục vụ cho mục đích hoạt động của chính mình. * Các ngân hàng thương mại Các ngân hàng thương mại tiến hành giao dịch ngoại hối nhằm hai mục đích: - Cung cấp dịch vụ cho khách hàng trong đó chủ yếu là mua hộ, bán hộ cho nhóm khách hàng mua bán lẻ. Vì là mua hộ, bán hộ nên ngân hàng không chịu rủi ro tỷ giá, và thông qua cung cấp dịch vụ ngân hàng tiến hành thu một khoản phí.

123doc 4 - Kinh doanh cho chính mình tức mua bán ngoại hối nhằm kiếm lãi khi tỷ giá thay đổi. Hoạt động kinh doanh này tạo ra trạng thái ngoại hối do đó ngân hàng chịu rủi ro tỷ giá. Các ngân hàng tiến hành giao dịch ngoại hối theo hai cách: Giao dịch trực tiếp giữa ngân hàng với nhau và với khách hàng. Giao dịch gián tiếp với nhau thông qua nhà môi giới.

* Những nhà môi giới ngoại hối Hình thức giao dịch gián tiếp thông qua nhà môi giới ngoại hối cũng khá phát triển. Nhà môi giới thu thập hầu hết các lệnh đặt mua và lệnh đặt bán ngoại tệ từ các ngân hàng khác nhau, trên cơ sở đó cung cấp tỷ giá chào mua và tỷ giá chào bán cho khách hàng của mình một cách nhanh chóng, rộng khắp với giá tay trong. Tuy nhiên các ngân hàng phải trả cho nhà môi giới một khoản phí. Những ai muốn hành nghề môi giới ngoại hối phải có giấy phép và các nhà môi giới chỉ cung cấp dịch vụ cho khách hàng, chứ không mua bán ngoại hối cho chính mình.

* Các Ngân hàng Trung Ương Nhóm chủ thể này tham gia vào thị trường ngoại hối một mặt để cung cấp dịch vụ cho khách hàng của mình và một mặt nhằm tác động vào tỷ giá hối đoái. Mục tiêu thứ nhất xuất phát từ vai trò của NHTW là ngân hàng của Chính phủ. NHTW mua bán trên thị trường ngoại hối để có thể thâu tóm ngoại tệ để thực hiện các hoạt động thanh toán của Chính phủ. Tuy nhiên, mục tiêu cơ bản của NHTW khi tham gia thị trường ngoại hối là nhằm điều chỉnh tỷ giá: trong chế độ tỷ giá cố định, NHTW thường xuyên can thiệp với mục đích duy trì tỷ giá trong một biên độ tỷ giá nhất định.

Trong chế độ tỷ giá thả nổi có điều tiết, NHTW can thiệp nhằm tác động lên tỷ giá theo hướng mà NHTW cho là có lợi cho nền kinh tế. Mặc dù khối lượng giao dịch của NHTW thường không lớn nhưng tác động của các giao dịch do NHTW thực hiện lại rất mạnh mẽ vì các chủ thể tham gia trên thị trường ngoại hối luôn chăm chú theo dõi các hoạt động của NHTW để dự đoán các chính sách kinh tế vĩ mô trong tương lai, dự báo biến động của tỷ giá và đưa ra quyết định phù hợp trên thị trườn 123doc 5 1.5 Các nghiệp vụ trên thị trường ngoại hối * Giao dịch ngoại hối giao ngay ( SPOT) Giao dịch ngoại hối giao ngay là giao dịch trong đó hai bên thỏa thuận mua bán ngoại hối theo mức tỷ giá được thỏa thuận ngày hôm nay và việc giao hàng/thanh toán sẽ được thực hiện trong vòng hai ngày làm việc tiếp theo. Giao dịch ngoại hối giao ngay được sử dụng phổ biến cả trên thị trường mua bán lẻ lẫn TTLNH, giúp các chủ thể tham gia thực hiện các giao dịch thương mại và đầu tư quốc tế, điều chỉnh trạng thái ngoại hối hay khai thác một cơ hội kiếm lợi nhuận trên thị trường… Hàng ngày tỷ giá giao ngay được công bố trên các báo lớn, các bản tin thị trường của đài truyền hình; nó được dùng để phân tích, dự báo, là cơ sở để nhà kinh doanh tính toán các loại tỷ giá khác nhau. * Giao dịch ngoại hối kỳ hạn (FORWARD) Giao dịch ngoại hối kỳ hạn là giao dịch mua bán ngoại hối trong đó tỷ giá được hai bên thỏa thuận ngày hôm nay và việc giao hàng/thanh toán được thực hiện tại mức tỷ giá đó vào một ngày xác định trong tương lai.

Ngày xác định trong tương lai ở đây phải cách ngày ký kết hợp đồng từ 3 ngày làm việc trở lên. Giao dịch ngoại hối kỳ hạn là loại hợp đồng có tính ràng buộc cao. Cả hai phía mua và bán đều không có quyền từ chối kể cả trong những tình huống bất lợi cho mình. Đây không chỉ là một công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá mà còn giúp các nhà kinh doanh hạn chế được những bất trắc về thanh khoản.

* Giao dịch ngoại hối hoán đổi (SWAP) Giao dịch hoán đổi ngoại hối là giao dịch trong đó một bên đồng ý thực hiện bán một đồng tiền nhất định cho bên kia tại một thời điểm nhất định và đồng thời cam kết thực hiện mua chính đồng tiền đó vào một thời điểm khác trong tương lai với các mức tỷ giá được thỏa thuận từ trước. Giao dịch hoán đổi ngoại hối là một giao dịch hối đoái kép. Đối với mỗi bên tham gia, sẽ có một giao dịch mua vào và một giao dịch bán ra một đồng tiền nhất định với 123doc 6 số lượng bằng nhau, tuy nhiên, ngày giá trị mua vào và ngày giá trị bán ra là khác nhau. Vì không tạo ra trạng thái ngoại hối ròng nên giao dịch hoán đổi ngoại hối là công cụ giúp cho nhà kinh doanh quản lí luồng tiền một cách thích hợp mà vẫn tránh được rủi ro tỷ giá.

* Giao dịch ngoại hối tương lai (FUTURE) Giao dịch tiền tệ tương lai là một giao dịch trong đó hai bên mua bán thỏa thuận với nhau về việc mua bán một lượng tiền của một loại tiền xác định theo mức tỷ giá được thỏa thuận ngay tại thời điểm giao dịch và thời điểm giao hàng/thanh toán được thực hiện vào một ngày xác định trong tương lai.