Thực Trạng Sản Xuất Rau Và Giải Pháp Phát Triển Rau An Toàn Ở Thành Phố Bắc Ninh

Bài viết phân tích thực trạng sản xuất rau và đề xuất giải pháp phát triển rau an toàn tại thành phố Bắc Ninh, hướng tới nông nghiệp bền vững.

• Tác giả: Dương Thị Hải Bắc
• Người hướng dẫn: GS. Phạm Tiến Dũng
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Thực Trạng Sản Xuất Rau Và Giải Pháp Phát Triển Rau An Toàn Ở Thành Phố Bắc Ninh
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Bắc Ninh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC TỪ VÀ THUẬT NGỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC SƠ ĐỒ VÀ HÌNH
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 2. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
• 3. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 4. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 5. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 5.1. Những đóng góp mới
• 5.2. Ý nghĩa khoa học
• 5.3. Ý nghĩa thực tiễn
• 6. TỔNG QUAN VỀ TÀI LIỆU
• 6.1. Khái niệm rau an toàn
• 7. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 7.1. Địa điểm nghiên cứu
• 7.2. Thời gian nghiên cứu
• 7.3. Đối tượng nghiên cứu
• 7.4. Nội dung nghiên cứu
• 7.5. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội ở Thành phố Bắc Ninh
• 7.6. Đánh giá hiện trạng hệ thống sản xuất rau, rau an toàn ở Thành phố Bắc Ninh
• 7.7. Phương pháp nghiên cứu
• 7.7.1. Chọn điểm nghiên cứu
• 7.7.2. Phương pháp thu thập thông tin
• 7.7.3. Bố trí thí nghiệm
• 7.7.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 8. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 8.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội ở Thành phố Bắc Ninh
• 8.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 8.1.2. Điều kiện kinh tế xã hội
• 8.1.3. Kết cấu hạ tầng
• 8.1.4. Đánh giá chung
• 8.2. Thực trạng về sản xuất rau, rau an toàn ở Thành phố Bắc Ninh năm 2016
• 8.2.1. Thực trạng về quy mô, diện tích, năng suất, sản lượng rau
• 8.2.2. Thực trạng về chủng loại rau
• 8.2.3. Thời vụ sản xuất rau, các công thức luân canh có rau trong hệ thống trồng trọt
• 8.2.4. Hiệu quả kinh tế của các công thức trồng trọt chính
• 8.2.5. Thực trạng sử dụng phân bón trong sản xuất rau
• 8.2.6. Thực trạng sử dụng nguồn nước tưới trong sản xuất rau
• 8.2.7. Thực trạng sử dụng thuốc BVTV trên rau
• 8.2.8. Thực trạng về diện tích, chủng loại rau an toàn
• 8.2.9. Thực trạng về sản xuất rau và rau an toàn
• 8.2.10. Hệ thống tổ chức sản xuất, cung ứng rau an toàn
• 8.2.11. Một số tiến bộ trong sản xuất rau an toàn
• 8.2.12. Thu hoạch và tiêu thụ sản phẩm
• 8.2.13. Đánh giá hệ thống chính sách, tổ chức sản xuất, kiểm tra giám sát và cấp chứng nhận
• 8.2.13.1. Về chính sách
• 8.2.13.2. Về hệ thống chỉ đạo sản xuất, tiêu thụ
• 8.3. Kết quả thí nghiệm
• 9. ĐỀ XUẤT NHỮNG GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT RAU AN TOÀN Ở THÀNH PHỐ BẮC NINH
• 9.1. Qui hoạch vùng sản xuất
• 9.2. Áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất
• 9.3. Giải pháp đào tạo, tập huấn, thông tin, tuyên truyền
• 9.4. Xây dựng hệ thống tổ chức sản xuất
• 9.5. Giải pháp về tiêu thụ sản phẩm
• 9.6. Giải pháp về chính sách
• 10. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Sản Xuất Rau An Toàn Bắc Ninh

Sản xuất rau an toàn Bắc Ninh đang trở thành một hướng đi quan trọng trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến sức khỏe và an toàn thực phẩm. Rau an toàn không chỉ cung cấp các chất dinh dưỡng thiết yếu như vitamin, khoáng chất và chất xơ mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Thực tế cho thấy, việc lạm dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) trong sản xuất rau truyền thống đã gây ra những hệ lụy nghiêm trọng đến môi trường và sức khỏe cộng đồng. Do đó, phát triển sản xuất rau an toàn là một yêu cầu cấp thiết, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo vệ môi trường. Thành phố Bắc Ninh, với vị trí địa lý thuận lợi và điều kiện tự nhiên phù hợp, có tiềm năng lớn để phát triển nông nghiệp an toàn, đặc biệt là sản xuất rau an toàn. Việc chuyển đổi sang sản xuất rau an toàn không chỉ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững.

1.1. Khái niệm và tiêu chuẩn rau an toàn theo VietGAP Bắc Ninh

Rau an toàn được định nghĩa là sản phẩm rau tươi, bao gồm các loại rau ăn củ, thân, lá, hoa, quả, có chất lượng đúng với đặc tính giống, hàm lượng các hóa chất độc và mức độ nhiễm các sinh vật gây hại dưới mức tiêu chuẩn cho phép, đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng và môi trường. Tiêu chuẩn rau an toàn thường tuân thủ theo quy trình VietGAP, bao gồm các yêu cầu về đất trồng, nguồn nước, phân bón, thuốc BVTV, quy trình thu hoạch và bảo quản. Việc áp dụng VietGAP giúp kiểm soát chặt chẽ các yếu tố đầu vào và quy trình sản xuất, đảm bảo rau an toàn đạt chất lượng và an toàn vệ sinh thực phẩm.

1.2. Vai trò của sản xuất rau an toàn đối với sức khỏe và kinh tế

Sản xuất rau an toàn đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn thực phẩm an toàn, giàu dinh dưỡng cho người tiêu dùng, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Việc giảm thiểu sử dụng hóa chất độc hại trong sản xuất rau giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh mãn tính và ung thư. Ngoài ra, sản xuất rau an toàn còn mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn so với sản xuất rau truyền thống nhờ giá bán cao hơn và thị trường tiêu thụ ổn định. Mô hình sản xuất rau an toàn cũng tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân địa phương, góp phần phát triển kinh tế - xã hội.

II. Thực Trạng Sản Xuất Rau và Rau An Toàn Tại Bắc Ninh Hiện Nay

Hiện nay, sản xuất rau tại Bắc Ninh vẫn còn tồn tại nhiều thách thức. Mặc dù diện tích rau an toàn đang tăng lên, nhưng vẫn còn chiếm tỷ lệ nhỏ so với tổng diện tích sản xuất rau. Nhiều hộ nông dân vẫn còn sử dụng các phương pháp canh tác truyền thống, lạm dụng phân bón hóa học và thuốc BVTV, gây ảnh hưởng đến chất lượng rau và môi trường. Hệ thống tổ chức sản xuất rau an toàn còn chưa đồng bộ, thiếu sự liên kết giữa sản xuất, chế biến và tiêu thụ. Thị trường rau an toàn còn chưa phát triển mạnh, người tiêu dùng còn thiếu thông tin và nhận thức về rau an toàn. Theo nghiên cứu của Dương Thị Hải Bắc (2017), diện tích rau an toàn tăng từ 10 ha năm 2012 lên 70 ha năm 2016, cho thấy sự chuyển dịch tích cực trong sản xuất nông nghiệp.

2.1. Quy mô năng suất và chủng loại rau được trồng phổ biến

Diện tích sản xuất rau tại Bắc Ninh có xu hướng giảm trong những năm gần đây, nhưng năng suất và chất lượng rau đang được cải thiện. Các loại rau được trồng phổ biến bao gồm rau ăn lá (cải xanh, cải ngọt, rau muống), rau ăn quả (cà chua, dưa chuột, bầu bí) và rau ăn củ (cà rốt, củ cải). Năng suất rau phụ thuộc vào nhiều yếu tố như giống, kỹ thuật canh tác, điều kiện thời tiết và đất đai. Việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất rau giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

2.2. Tình hình sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật BVTV

Việc sử dụng phân bón và thuốc BVTV trong sản xuất rau vẫn còn nhiều bất cập. Nhiều nông dân vẫn sử dụng phân bón hóa học quá liều lượng, gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến chất lượng rau. Việc sử dụng thuốc BVTV không đúng cách, không tuân thủ thời gian cách ly cũng gây nguy cơ tồn dư hóa chất trong rau, ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, hướng dẫn nông dân sử dụng phân bón và thuốc BVTV an toàn và hiệu quả.

2.3. Thực trạng về diện tích chủng loại rau an toàn tại Bắc Ninh

Diện tích rau an toàn tại Bắc Ninh đang tăng lên, nhưng vẫn còn chiếm tỷ lệ nhỏ so với tổng diện tích sản xuất rau. Các loại rau an toàn được trồng phổ biến bao gồm cải bắp, súp lơ, cà chua, dưa chuột. Sản xuất rau an toàn thường được thực hiện theo quy trình VietGAP, đảm bảo chất lượng và an toàn vệ sinh thực phẩm. Tuy nhiên, việc mở rộng diện tích rau an toàn còn gặp nhiều khó khăn do chi phí đầu tư cao, thị trường tiêu thụ chưa ổn định và thiếu sự liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ.

III. Giải Pháp Phát Triển Sản Xuất Rau An Toàn Bền Vững Bắc Ninh

Để phát triển sản xuất rau an toàn bền vững tại Bắc Ninh, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Quy hoạch vùng sản xuất rau an toàn tập trung, áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, xây dựng hệ thống tổ chức sản xuất và tiêu thụ, đào tạo và tập huấn cho nông dân, và có những chính sách hỗ trợ phù hợp là những yếu tố then chốt. Việc xây dựng chuỗi cung ứng rau an toàn từ sản xuất đến tiêu thụ, đảm bảo truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng, cũng là một giải pháp quan trọng. Theo Dương Thị Hải Bắc (2017), cần tập trung vào các giải pháp chính như quy hoạch vùng sản xuất, áp dụng khoa học kỹ thuật, đào tạo tập huấn, xây dựng hệ thống tổ chức sản xuất, tiêu thụ và chính sách hỗ trợ.

3.1. Quy hoạch vùng sản xuất rau an toàn tập trung ứng dụng công nghệ cao

Việc quy hoạch vùng sản xuất rau an toàn tập trung giúp tạo điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, kiểm soát chất lượng và đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất rau, như hệ thống tưới nhỏ giọt, nhà lưới, nhà kính, giúp nâng cao năng suất, giảm thiểu sử dụng phân bón và thuốc BVTV, và bảo vệ môi trường. Việc lựa chọn địa điểm quy hoạch cần dựa trên các yếu tố như điều kiện đất đai, nguồn nước, giao thông và thị trường tiêu thụ.

3.2. Áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến quản lý dịch hại tổng hợp IPM

Áp dụng các kỹ thuật canh tác tiên tiến, như sử dụng giống rau an toàn chất lượng cao, bón phân cân đối, luân canh cây trồng, giúp nâng cao năng suất và chất lượng rau. Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) là một phương pháp hiệu quả để kiểm soát sâu bệnh hại trên rau mà không gây ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe con người. IPM bao gồm các biện pháp như sử dụng thiên địch, bẫy côn trùng, sử dụng thuốc BVTV sinh học và chỉ sử dụng thuốc BVTV hóa học khi thật cần thiết.

3.3. Xây dựng chuỗi cung ứng rau an toàn truy xuất nguồn gốc rõ ràng

Xây dựng chuỗi cung ứng rau an toàn từ sản xuất đến tiêu thụ, đảm bảo truy xuất nguồn gốc rõ ràng, là một giải pháp quan trọng để nâng cao niềm tin của người tiêu dùng và phát triển thị trường rau an toàn. Chuỗi cung ứng cần có sự tham gia của các bên liên quan, như nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến và phân phối, và các cơ quan quản lý nhà nước. Việc áp dụng các hệ thống truy xuất nguồn gốc, như mã vạch, QR code, giúp người tiêu dùng dễ dàng kiểm tra thông tin về sản phẩm.

IV. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Sản Xuất Rau An Toàn Tại Bắc Ninh

Để thúc đẩy phát triển rau an toàn tại Bắc Ninh, cần có những chính sách hỗ trợ phù hợp từ nhà nước. Các chính sách hỗ trợ có thể bao gồm hỗ trợ về vốn, kỹ thuật, giống, phân bón, thuốc BVTV, và xúc tiến thương mại. Việc tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất rau an toàn và xây dựng chuỗi cung ứng rau an toàn cũng là một yếu tố quan trọng. Theo Dương Thị Hải Bắc (2017), Thành phố Bắc Ninh đã chủ động và linh hoạt trong việc vận dụng các chính sách của nhà nước để hỗ trợ, tạo điều kiện phát triển sản xuất rau an toàn.

4.1. Các chính sách khuyến khích sản xuất rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP

Các chính sách khuyến khích sản xuất rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP có thể bao gồm hỗ trợ chi phí chứng nhận VietGAP, hỗ trợ chi phí mua giống và vật tư đầu vào, và hỗ trợ chi phí xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất rau an toàn. Việc tạo điều kiện thuận lợi cho nông dân tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi cũng là một yếu tố quan trọng.

4.2. Hỗ trợ xây dựng thương hiệu và xúc tiến thương mại rau an toàn Bắc Ninh

Việc xây dựng thương hiệu rau an toàn Bắc Ninh giúp nâng cao giá trị sản phẩm và tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường. Các hoạt động xúc tiến thương mại, như tham gia các hội chợ triển lãm, quảng bá sản phẩm trên các phương tiện truyền thông, giúp mở rộng thị trường tiêu thụ rau an toàn Bắc Ninh. Việc xây dựng các kênh phân phối trực tiếp từ nhà sản xuất đến người tiêu dùng, như cửa hàng rau an toàn, siêu thị, cũng là một giải pháp hiệu quả.

4.3. Đào tạo tập huấn kỹ thuật sản xuất rau an toàn cho nông dân

Đào tạo, tập huấn kỹ thuật sản xuất rau an toàn cho nông dân là một yếu tố quan trọng để nâng cao trình độ canh tác và đảm bảo chất lượng sản phẩm. Các chương trình đào tạo, tập huấn cần tập trung vào các nội dung như quy trình VietGAP, kỹ thuật sử dụng phân bón và thuốc BVTV an toàn, kỹ thuật quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), và kỹ thuật bảo quản và chế biến rau an toàn.

V. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Vào Sản Xuất Rau An Toàn

Việc ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học vào sản xuất rau an toàn là rất quan trọng để nâng cao hiệu quả và tính bền vững của quá trình sản xuất. Các nghiên cứu về giống, kỹ thuật canh tác, quản lý dịch hại, và bảo quản sau thu hoạch cần được chuyển giao và áp dụng rộng rãi vào thực tế sản xuất. Theo kết quả thí nghiệm của Dương Thị Hải Bắc (2017), việc sử dụng phân hữu cơ vi sinh sông Gianh (bón 2.000 kg/ha) có thể dần thay thế cho phân chuồng trong trồng rau an toàn.

5.1. Nghiên cứu và lựa chọn giống rau phù hợp với điều kiện Bắc Ninh

Nghiên cứu và lựa chọn giống rau phù hợp với điều kiện khí hậu, đất đai và thị hiếu của người tiêu dùng là rất quan trọng để đảm bảo năng suất và chất lượng sản phẩm. Các giống rau an toàn cần có khả năng kháng bệnh tốt, chịu được điều kiện thời tiết khắc nghiệt, và có giá trị dinh dưỡng cao.

5.2. Ứng dụng phân hữu cơ vi sinh trong sản xuất rau an toàn

Việc sử dụng phân hữu cơ vi sinh giúp cải tạo đất, cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng một cách bền vững, và giảm thiểu sử dụng phân bón hóa học. Phân hữu cơ vi sinh còn giúp tăng cường khả năng kháng bệnh của cây trồng và cải thiện chất lượng sản phẩm. Theo nghiên cứu, phân hữu cơ vi sinh sông Gianh có thể là một lựa chọn tốt để thay thế phân chuồng trong sản xuất rau an toàn.

VI. Triển Vọng và Định Hướng Phát Triển Rau An Toàn Bắc Ninh

Với những tiềm năng và lợi thế sẵn có, sản xuất rau an toàn tại Bắc Ninh có nhiều triển vọng phát triển trong tương lai. Việc tiếp tục đầu tư vào khoa học kỹ thuật, xây dựng chuỗi cung ứng hiệu quả, và có những chính sách hỗ trợ phù hợp sẽ giúp sản xuất rau an toàn tại Bắc Ninh ngày càng phát triển bền vững, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường và góp phần nâng cao đời sống của người dân.

6.1. Mở rộng thị trường tiêu thụ rau an toàn trong và ngoài tỉnh

Việc mở rộng thị trường rau an toàn trong và ngoài tỉnh là rất quan trọng để đảm bảo đầu ra ổn định cho sản phẩm. Cần tăng cường quảng bá sản phẩm trên các phương tiện truyền thông, tham gia các hội chợ triển lãm, và xây dựng các kênh phân phối hiệu quả.

6.2. Phát triển các mô hình sản xuất rau an toàn theo hướng hữu cơ

Phát triển các mô hình sản xuất rau an toàn theo hướng hữu cơ là một xu hướng tất yếu trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến sức khỏe và môi trường. Sản xuất rau hữu cơ giúp bảo vệ đất đai, nguồn nước, và đa dạng sinh học, đồng thời cung cấp những sản phẩm an toàn và giàu dinh dưỡng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm và phát triển nông nghiệp bền vững đang là trọng tâm chiến lược trong tiến trình hiện đại hóa nông nghiệp đô thị. Theo ước tính từ Tổ chức Y tế Thế giới, việc tiêu thụ nông sản không an toàn hoặc thiếu hụt rau xanh đạt chuẩn chiếm tới 19% nguy cơ mắc các bệnh ung thư đường tiêu hóa và 31% các bệnh tim thiếu máu cục bộ trên toàn cầu. Tại Việt Nam, nhu cầu tiêu thụ rau quả tươi tối thiểu đạt 400 g/người/ngày theo khuyến cáo dinh dưỡng, đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc kiểm soát chất lượng chuỗi cung ứng thực phẩm sạch.

Thành phố Bắc Ninh là trung tâm kinh tế, chính trị của tỉnh Bắc Ninh, sở hữu vị trí chiến lược thuộc vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và nằm trong hành lang kinh tế kết nối với thủ đô Hà Nội. Tuy nhiên, tốc độ đô thị hóa nhanh chóng với mức tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 13,22%/năm giai đoạn 2011-2015 đã tạo nên áp lực lớn lên quỹ đất canh tác. Tổng diện tích đất nông nghiệp năm 2016 chỉ còn 4.559,9 ha, chiếm 53,69% tổng diện tích tự nhiên 8.493,2 ha của thành phố. Tình trạng lạm dụng phân bón hóa học vô cơ, phân chuồng tươi và thuốc bảo vệ thực vật tại các vùng trồng rau truyền thống đang gây ô nhiễm môi trường đất, nước và đe dọa sức khỏe cộng đồng.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá thực trạng sản xuất rau, phân tích tiềm năng và những rào cản trong canh tác rau an toàn tại Thành phố Bắc Ninh. Đề tài tập trung khảo sát chuyên sâu tại 2 vùng chuyên canh trọng điểm là phường Võ Cường và phường Khắc Niệm trong mốc thời gian từ tháng 01 đến tháng 12 năm 2016. Luận văn hướng tới việc xác lập giải pháp khoa học chuyển đổi từ tập quán canh tác truyền thống sang quy trình rau an toàn hàng hóa, giải quyết mục tiêu mở rộng diện tích rau an toàn từ 10 ha năm 2012 lên 70 ha năm 2016 và đảm bảo các tiêu chuẩn khắt khe về tồn dư nitrat dưới 500 mg/kg và kim loại nặng theo quy định hiện hành.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) và Quản lý cây trồng tổng hợp (ICM), kết hợp với quy chuẩn Thực hành sản xuất nông nghiệp tốt (VietGAP) được quy định tại Thông tư số 49/2013/TT-BNNPTNT và Quyết định số 04/2007/QĐ-BNNPTNT của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

Hệ thống khung lý thuyết bao hàm 4 khái niệm khoa học then chốt:

• Rau an toàn: Sản phẩm rau tươi thu hoạch từ quy trình canh tác được kiểm soát nghiêm ngặt các yếu tố đầu vào (đất, nước, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật), đảm bảo dư lượng hóa chất độc hại và vi sinh vật dưới ngưỡng quy định.
• Ngưỡng giới hạn an toàn sinh học: Chỉ số định lượng tối đa cho phép của các độc chất trong mô thực vật, bao gồm hàm lượng nitrat NO3- (không quá 500 mg/kg đối với bắp cải), kim loại nặng chì Pb (dưới 0,3 mg/kg), cadimi Cd (dưới 0,1 mg/kg), vi khuẩn Salmonella (0 CFU/g) và Escherichia coli (dưới 10 CFU/g).
• Tiêu chuẩn môi trường canh tác: Bộ quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường đất trồng trọt TCVN 5941:1995, TCVN 7209:2000 và chất lượng nước tưới tiêu TCVN 6773:2000.
• Hiệu quả kinh tế nông hộ: Hệ thống chỉ tiêu kinh tế phản ánh qua Tổng thu nhập (GR), Tổng chi phí biến đổi (TVC) và Thu nhập trên chi phí biến đổi hay lãi thuần (RAVC).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp đồng bộ giữa phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp, điều tra xã hội học nông thôn và bố trí thí nghiệm thực địa:

• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Sử dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích tại 2 vùng chuyên canh sản xuất rau truyền thống của thành phố là phường Võ Cường và phường Khắc Niệm. Cỡ mẫu điều tra nông hộ sơ cấp gồm 60 hộ nông dân (30 hộ/phường), thực hiện thông qua phương pháp Đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia của người dân (PRA) kết hợp bảng hỏi bán cấu trúc. Lý do lựa chọn 2 địa bàn này là vì đây là nơi tập trung diện tích rau màu lớn nhất và đại diện cho xu hướng chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp đô thị của địa phương.
• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Số liệu khí tượng thủy văn, hiện trạng sử dụng đất và cơ cấu kinh tế giai đoạn 2011-2016 được thu thập từ Phòng Kinh tế, Phòng Tài nguyên và Môi trường, Chi cục Thống kê và Chi cục Bảo vệ thực vật Thành phố Bắc Ninh.
• Bố trí thí nghiệm đồng ruộng: Thí nghiệm được thiết kế theo khối ngẫu nhiên đầy đủ (RCBD) gồm 5 công thức với 3 lần nhắc lại (tổng số 15 ô thí nghiệm, diện tích 20 m2/ô, tổng diện tích 360 m2) trên giống bắp cải lai F1 KK Cross vụ đông 2016 tại phường Võ Cường, mật độ gieo trồng 35.000 cây/ha. Nền phân bón chung gồm 260 kg Urê + 400 kg Supe lân + 260 kg Kali Sunfat. Các công thức thí nghiệm so sánh đối chứng 20.000 kg phân chuồng với các mức phân hữu cơ vi sinh Sông Gianh (500 kg, 1.000 kg, 1.500 kg và 2.000 kg/ha).
• Phương pháp xử lý dữ liệu: Toàn bộ số liệu thực nghiệm được phân tích phương sai (ANOVA) qua phần mềm chuyên dụng IRRISTAT 5.0 để kiểm định sự sai khác có ý nghĩa thống kê ở mức xác suất 95% (P < 0,05). Các chỉ tiêu kinh tế được tính toán và mô hình hóa qua Microsoft Excel nhằm đảm bảo tính chuẩn xác và khách quan của kết luận nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, có sự chuyển dịch rõ rệt về diện tích và cơ cấu sản xuất rau dưới áp lực đô thị hóa. Tổng diện tích gieo trồng rau toàn Thành phố Bắc Ninh giảm 20,1% từ 959 ha năm 2012 xuống còn 766 ha năm 2016. Nguyên nhân chủ yếu do chuyển mục đích sử dụng đất sang công nghiệp và dịch vụ. Tuy nhiên, diện tích sản xuất rau an toàn lại ghi nhận mức tăng trưởng gấp 7 lần, từ 10 ha (chiếm 1,04% tổng diện tích rau năm 2012) lên 70 ha (chiếm 9,14% năm 2016).

Thứ hai, thực trạng sử dụng vật tư nông nghiệp tại các nông hộ vẫn còn nhiều bất cập. Kết quả điều tra 60 hộ dân cho thấy có tới 65% số hộ sử dụng phân chuồng chưa qua ủ hoai mục và nguồn nước mương hở dễ bị nhiễm khuẩn. Tỷ lệ nông dân bón phân đạm quá mức quy định còn cao, với thời gian cách ly trước khi thu hoạch dưới 7-10 ngày ở 42% số hộ, làm tăng nguy cơ tích lũy nitrat vượt ngưỡng cho phép 500 mg/kg trên các loại rau ăn lá.

Thứ ba, công tác đào tạo tập huấn và cấp chứng nhận nông dân tham gia sản xuất rau an toàn đạt được bước tiến đáng kể. Giai đoạn 2013-2016, toàn thành phố đã triển khai được 60 lớp tập huấn kỹ thuật thâm canh rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP với 325 lượt nông dân tham gia và được cấp giấy chứng nhận, tạo hạt nhân lan tỏa cho các tổ hợp tác sản xuất.

Thứ tư, kết quả thí nghiệm thực địa trên giống cải bắp F1 KK Cross vụ đông năm 2016 khẳng định hiệu quả vượt trội của phân hữu cơ vi sinh Sông Gianh. Công thức bón 2.000 kg/ha phân hữu cơ vi sinh Sông Gianh kết hợp nền phân vô cơ cân đối cho các chỉ tiêu sinh trưởng tối ưu (đường kính tán lá, chỉ số cuốn bắp), năng suất thực thu đạt mức cao nhất và tỷ lệ sâu bệnh hại giảm từ 12% xuống dưới 5% so với đối chứng bón 20.000 kg phân chuồng truyền thống. Lợi nhuận thuần (RAVC) ở công thức này đạt mức cao nhất, gia tăng hơn 15% giá trị thu nhập trên cùng một đơn vị diện tích.

Thảo luận kết quả

Sự suy giảm diện tích đất canh tác nông nghiệp phản ánh đúng quy luật phát triển kinh tế của Thành phố Bắc Ninh, nơi cơ cấu kinh tế chuyển dịch mạnh với nhóm ngành Công nghiệp - Xây dựng và Thương mại - Dịch vụ chiếm tới 91,34% tổng giá trị sản xuất năm 2015, trong khi Nông - Lâm - Thủy sản chỉ còn chiếm 8,66% (đạt 1.170 tỷ đồng). Điều này đặt ra bài toán bắt buộc phải gia tăng giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích thông qua các mô hình thâm canh rau an toàn chất lượng cao.

Hiệu quả của phân hữu cơ vi sinh Sông Gianh ở mức bón 2.000 kg/ha được giải thích nhờ hàm lượng hữu cơ hoạt hóa đạt 15%, Acid Humic 2,5% cùng mật độ vi sinh vật hữu ích (Bacillus, Azotobacter, Aspergillus) đạt 1x10^6 CFU/g. Hệ vi sinh này giúp cố định đạm tự do, chuyển hóa lân khó tan thành dạng dễ tiêu, kích thích hệ rễ bắp cải phát triển sâu và tăng sức đề kháng tự nhiên với nấm bệnh trong điều kiện nhiệt độ mùa đông trung bình 15,5°C - 17,9°C. Việc thay thế 20.000 kg phân chuồng tươi bằng 2.000 kg phân vi sinh không chỉ giải quyết triệt để sự khan hiếm nguồn phân chuồng tại các đô thị mà còn ngăn chặn nguy cơ nhiễm khuẩn E. coli và tích lũy kim loại nặng trong đất.

Các phát hiện thực nghiệm có thể được biểu diễn trực quan thông qua biểu đồ đường thể hiện tốc độ tăng trưởng diện tích rau an toàn đối nghịch với đà giảm của diện tích đất nông nghiệp, kết hợp bảng ma trận so sánh 5 công thức thí nghiệm phân bón nhằm làm nổi bật mối tương quan giữa liều lượng phân vi sinh, khả năng giảm thiểu dư lượng nitrat và tỷ suất lợi nhuận biên của nông hộ.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm phát triển bền vững ngành sản xuất rau an toàn tại Thành phố Bắc Ninh đến năm 2025, luận văn đề xuất 5 nhóm giải pháp hành động cụ thể:

• Quy hoạch dứt điểm vùng sản xuất chuyên canh: Hoàn thiện bản đồ quy hoạch chi tiết 150-200 ha đất sản xuất rau an toàn tập trung tại vùng bãi ven sông Đuống và các vùng đồng thuộc phường Võ Cường, Khắc Niệm trước năm 2020. Chủ thể thực hiện: UBND Thành phố Bắc Ninh phối hợp với Phòng Tài nguyên và Môi trường. Chỉ tiêu mục tiêu: 100% diện tích quy hoạch đạt chuẩn thổ nhưỡng TCVN 5941:1995 và nguồn nước tưới đạt chuẩn TCVN 6773:2000.

• Ứng dụng đồng bộ tiến bộ khoa học kỹ thuật: Ban hành quy trình chuẩn khuyến cáo nông dân sử dụng phân hữu cơ vi sinh Sông Gianh với định mức 2.000 kg/ha thay thế hoàn toàn phân chuồng truyền thống cho rau vụ đông từ năm 2017. Chủ thể thực hiện: Trạm Khuyến nông và Chi cục Bảo vệ thực vật. Chỉ tiêu mục tiêu: Giảm 30-50% lượng phân đạm hóa học, nâng cao năng suất rau thêm 10-15% và đảm bảo 100% mẫu rau kiểm nghiệm có hàm lượng nitrat dưới 500 mg/kg.

• Mở rộng quy mô đào tạo và cấp chứng nhận: Tổ chức định kỳ 20-25 lớp tập huấn kỹ thuật chuyên sâu về IPM, ICM và VietGAP mỗi năm trong giai đoạn 2017-2022. Chủ thể thực hiện: Phòng Kinh tế và Hội Nông dân thành phố. Chỉ tiêu mục tiêu: Đạt trên 800 lượt nông dân được cấp chứng chỉ thực hành sản xuất nông nghiệp an toàn.

• Kiến tạo chuỗi liên kết tiêu thụ nông sản: Xây dựng hợp đồng hợp tác bao tiêu sản phẩm giữa các hợp tác xã rau an toàn với 100% hệ thống bếp ăn tập thể tại các khu công nghiệp trên địa bàn và chuỗi siêu thị tại Bắc Ninh, Hà Nội. Chủ thể thực hiện: Ban quản trị các Hợp tác xã nông nghiệp và Doanh nghiệp phân phối. Chỉ tiêu mục tiêu: Đảm bảo tiêu thụ ổn định 70-80% sản lượng rau an toàn với giá bán cao hơn 15-20% so với giá thị trường tự do.

• Hoàn thiện chính sách hỗ trợ vốn và công nghệ: Ban hành cơ chế hỗ trợ tài chính trực tiếp 40-50% kinh phí đầu tư nhà lưới, màng phủ nông nghiệp, hệ thống tưới tiết kiệm và kiểm định chất lượng cho các tổ hợp tác rau an toàn giai đoạn 2018-2025. Chủ thể thực hiện: HĐND và UBND Tỉnh Bắc Ninh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách nông nghiệp: Cán bộ lãnh đạo tại Sở Nông nghiệp và PTNT, Phòng Kinh tế, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật có thể sử dụng các số liệu thực trạng và cơ cấu đất đai để xây dựng quy hoạch nông nghiệp đô thị, ban hành chính sách hỗ trợ vùng chuyên canh rau an toàn thích ứng với tốc độ công nghiệp hóa.

• Ban quản trị Hợp tác xã và các chủ trang trại nông nghiệp: Giám đốc hợp tác xã và các hộ sản xuất quy mô lớn có thể tham khảo trực tiếp định mức kỹ thuật bón 2.000 kg/ha phân hữu cơ vi sinh Sông Gianh trên giống cải bắp KK Cross để áp dụng vào quy trình thâm canh thực tế, giúp tối ưu hóa chi phí đầu vào và đạt chứng nhận VietGAP.

• Cán bộ khuyến nông và kỹ sư bảo vệ thực vật: Đội ngũ kỹ thuật viên nông nghiệp cơ sở có thể khai thác các dữ liệu về quản lý dịch hại IPM, thời gian cách ly phân bón và thuốc hóa học để biên soạn tài liệu giảng dạy, hướng dẫn bà con nông dân thực hành canh tác an toàn sinh học.

• Học viên cao học và sinh viên ngành Khoa học cây trồng, Nông học, Kinh tế nông nghiệp: Đây là tài liệu tham khảo học thuật giá trị về phương pháp luận nghiên cứu kết hợp giữa điều tra PRA trên 60 mẫu nông hộ với bố trí thí nghiệm đồng ruộng RCBD 5 công thức và xử lý phương sai bằng phần mềm IRRISTAT 5.0.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao diện tích sản xuất rau an toàn tại Thành phố Bắc Ninh tăng trong khi tổng diện tích rau suy giảm? Mặc dù tổng diện tích gieo trồng rau giảm từ 959 ha năm 2012 xuống 766 ha năm 2016 do quá trình đô thị hóa lấy đất nông nghiệp, diện tích rau an toàn vẫn tăng mạnh từ 10 ha lên 70 ha. Sự gia tăng này là kết quả của các chính sách khuyến khích chuyển đổi cơ cấu cây trồng, tổ chức 60 lớp tập huấn VietGAP và nhu cầu tiêu dùng rau sạch tăng cao tại các đô thị.

• Phân hữu cơ vi sinh Sông Gianh với liều lượng 2.000 kg/ha mang lại ưu thế gì so với phân chuồng? Bón 2.000 kg/ha phân hữu cơ vi sinh Sông Gianh giúp cung cấp 15% chất hữu cơ và hệ vi sinh vật mật độ 1x10^6 CFU/g, giúp kích thích rễ phát triển, giảm 30-50% phân bón hóa học. Lựa chọn này giải quyết bài toán thiếu hụt phân chuồng tại đô thị, giảm thiểu mầm bệnh E. coli và tăng hiệu quả kinh tế trên 15% so với bón 20.000 kg phân chuồng truyền thống.

• Các tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn sinh học đối với rau ăn lá được kiểm soát như thế nào? Theo quy chuẩn hiện hành, sản phẩm rau an toàn như bắp cải phải có hàm lượng nitrat NO3- dưới 500 mg/kg, dư lượng chì Pb dưới 0,3 mg/kg, cadimi Cd dưới 0,1 mg/kg, asen As dưới 1,0 mg/kg và tuyệt đối không nhiễm vi khuẩn Salmonella (0 CFU/g). Môi trường đất và nước tưới phải đạt chuẩn TCVN 5941:1995 và TCVN 6773:2000.

• Vai trò của công tác đào tạo tập huấn đối với nông dân trồng rau tại Thành phố Bắc Ninh là gì? Giai đoạn 2013-2016, việc tổ chức 60 lớp tập huấn cho 325 lượt nông dân đã làm thay đổi căn bản tập quán canh tác lạc hậu. Nông dân được trang bị kiến thức về nguyên tắc 4 đúng trong sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, tuân thủ thời gian cách ly tối thiểu 7-10 ngày đối với phân bón, từ đó nâng cao tỷ lệ sản phẩm đạt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm.

• Giải pháp nào là then chốt để ổn định đầu ra cho chuỗi sản xuất rau an toàn tại địa phương? Giải pháp then chốt là thiết lập mô hình liên kết chuỗi giá trị giữa các hợp tác xã sản xuất với hệ thống bếp ăn tập thể tại các khu công nghiệp Bắc Ninh và chuỗi siêu thị bán lẻ tại Hà Nội. Hợp đồng bao tiêu tập trung giúp ổn định đầu ra cho 70-80% sản lượng và duy trì mức giá bán cao hơn 15-20% so với thị trường tự do.

Kết luận

• Diện tích rau an toàn tại Thành phố Bắc Ninh tăng trưởng gấp 7 lần, đạt 70 ha năm 2016 dù tổng diện tích đất nông nghiệp bị thu hẹp do tốc độ đô thị hóa nhanh.
• Xác định mức bón 2.000 kg/ha phân hữu cơ vi sinh Sông Gianh là công thức tối ưu giúp thay thế 20.000 kg phân chuồng, nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế trên giống cải bắp F1 KK Cross vụ đông.
• Nâng cao năng lực cho cộng đồng thông qua 60 lớp đào tạo kỹ thuật VietGAP cho 325 lượt nông dân, tạo tiền đề vững chắc cho việc nhân rộng mô hình sản xuất an toàn.
• Hoàn thiện hệ thống 5 nhóm giải pháp đồng bộ gồm quy hoạch vùng chuyên canh 150-200 ha, chuyển giao kỹ thuật, đào tạo nhân lực, liên kết chuỗi tiêu thụ và cơ chế chính sách hỗ trợ.
• Thiết lập quy trình kiểm soát nghiêm ngặt các chỉ tiêu an toàn sinh học về nitrat dưới 500 mg/kg và kim loại nặng theo tiêu chuẩn của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

Đóng góp khoa học lớn nhất của luận văn là đã làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn để chuyển đổi nền nông nghiệp truyền thống sang nông nghiệp an toàn sinh học tại đô thị đang công nghiệp hóa mạnh mẽ. Kế hoạch triển khai giai đoạn 2017-2025 cần tập trung ưu tiên hoàn tất quy hoạch hạ tầng vùng bãi ven sông Đuống và số hóa truy xuất nguồn gốc nông sản. Các cơ quan quản lý, hợp tác xã và doanh nghiệp cần đẩy mạnh liên kết đa bên nhằm hiện thực hóa chuỗi giá trị rau an toàn, đảm bảo an sinh xã hội và sức khỏe cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM DƯƠNG THỊ HẢI BẮC THỰC TRẠNG SẢN XUẤT RAU VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN RAU AN TOÀN Ở THÀNH PHỐ BẮC NINH Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 60.10 Người hướng dẫn khoa học: GS. Phạm Tiến Dũng NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Dương Thị Hải Bắc i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới GS. Phạm Tiến Dũng đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Phương pháp thí nghiệm và Thống kê sinh học, Khoa Nông học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Văn phòng, UBND Thành phố, Phòng Kinh tế, Phòng Tài nguyên & Môi trường, Phòng Lao động thương binh và xã hội, Chi cục Thống kê, Chi cục Bảo vệ thực vật, Trạm Bảo vệ thực vật Thành phố Bắc Ninh, cán bộ và nhân dân địa phương nơi tôi tiến hành điều tra nghiên cứu đề tài đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Dương Thị Hải Bắc ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục các từ và thuật ngữ viết tắt.

vi Danh mục bảng .vii Danh mục sơ đồ và hình. ix Trích yếu luận văn. Tính cấp thiết của đề tài. Giả thuyết khoa học.

Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Những đóng góp mới .2 Ý nghĩa khoa học.

Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan về tài liệu. Khái niệm rau an toàn. Điều kiện sản xuất rau an toàn.

Yêu cầu ngoại cảnh đối với cây rau. Đặc điểm và tiêu chuẩn của rau an toàn. Giá trị dinh dưỡng và vai trò của cây rau. Cơ sở thực tiễn.

Tình hình sản xuất rau trên thế giới. Tình hình sản xuất rau ở Việt Nam. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu.

Thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội ở Thành phố Bắc Ninh.

Đánh giá hiện trạng hệ thống sản xuất rau, rau an toàn ở Thành phố Bắc Ninh. Phương pháp nghiên cứu. Chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp thu thập thông tin.

Bố trí thí nghiệm. Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội ở Thành phố Bắc Ninh.

Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế xã hội. Kết cấu hạ tầng. Đánh giá chung.

Thực trạng về sản xuất rau, rau an toàn ở Thành phố Bắc Ninh năm 2016. Thực trạng về quy mô, diện tích, năng suất, sản lượng rau. Thực trạng về chủng loại rau. Thời vụ sản xuất rau, các công thức luân canh có rau trong hệ thống trồng trọt.

Hiệu quả kinh tế của các công thức trồng trọt chính. Thực trạng sử dụng phân bón trong sản xuất rau. Thực trạng sử dụng nguồn nước tưới trong sản xuất rau. Thực trạng sử dụng thuốc BVTV trên rau.

Thực trạng về diện tích, chủng loại rau an toàn. Thực trạng về sản xuất rau và rau an toàn. Hệ thống tổ chức sản xuất, cung ứng rau an toàn. Một số tiến bộ trong sản xuất rau an toàn.

Thu hoạch và tiêu thụ sản phẩm. Đánh giá hệ thống chính sách, tổ chức sản xuất, kiểm tra giám sát và cấp chứng nhận. Về chính sách. Về hệ thống chỉ đạo sản xuất, tiêu thụ.

Kết quả thí nghiệm. Đề xuất những giải pháp nhằm phát triển sản xuất rau an toàn ở Thành phố Bắc Ninh. Qui hoạch vùng sản xuất. Áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất.

Giải pháp đào tạo, tập huấn, thông tin, tuyên truyền. Xây dựng hệ thống tổ chức sản xuất. Giải pháp về tiêu thụ sản phẩm. Giải pháp về chính sách.

Kết luận và kiến nghị. 78 Tài liệu tham khảo. 87 v DANH MỤC CÁC TỪ VÀ THUẬT NGỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BNN & PTNT Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn BVTV Bảo vệ thực vật ĐVT Đơn vị tính GAP Good Agricultural Practic Ha Héc ta HTX Hợp tác xã ICM Intergrated Crop Management IPM Intergrated Pests Management UBND Uỷ ban nhân dân VietGAP Viet Namese Good Agricultural Practic vi DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Mức giới hạn tối đa cho phép của một số vi sinh vật và hóa chất gây hại trong sản phẩm rau, quả, chè tươi.

Độ pH thích hợp cho các loại rau. Thành phần dinh dưỡng trong 100g phần ăn được của một số loại rau cải ở Việt Nam. Các nước xuất khẩu rau tươi lớn trên thế giới từ năm 2013-2016. Các nước nhập khẩu rau tươi lớn trên thế giới từ năm 2010-2014.

Diện tích gieo trồng rau năm 2011-2012 các tỉnh. Tình hình sản xuất rau ở Việt Nam 2008 – 2012. Sản xuất rau ở Việt Nam phân theo vùng. Diễn biến một số yếu tố khí hậu ở Thành phố Bắc Ninh.

Quy mô và cơ cấu hiện trạng sử dụng đất năm 2016. Quy mô giá trị sản xuất các ngành kinh tế. Hiện trạng phát triển ngành Nông – Lâm – Thủy sản. Chuyển dịch cơ cấu trong ngành nông nghiệp Thành phố Bắc Ninh.

Tình hình dân số, lao động ở Thành phố Bắc Ninh. Diện tích, năng suất, sản lượng rau ở Thành phố Bắc Ninh qua các năm (2011-2016). Diện tích, chủng loại rau ở Thành phố Bắc Ninh năm 2016. Thời vụ trồng một số loại rau tại Thành phố Bắc Ninh năm 2016.

Công thức luân canh có rau trên các loại đất khác nhau. Hiệu quả kinh tế của một số cây trồng chính. Hiệu quả kinh tế của một số công thức trồng trọt chính. Thực trạng sử dụng phân bón trong sản xuất rau.

Lượng đạm bón và thời gian cách ly trên một số loại rau. Thực trạng sử dụng nước và kỹ thuật tưới rau. Thực trạng sử dụng thuốc BVTV trên rau. Phương thức sử dụng thuốc BVTV trên rau.

Diện tích, chủng loại rau an toàn ở Tỉnh Bắc Ninh. Diện tích, năng suất và sản lượng rau và rau an toàn. Hệ thống tổ chức sản xuất, cung ứng rau an toàn. So sánh tổng hợp giữa sản xuất truyền thống và sản xuất rau an toàn ở Thành phố Bắc Ninh.

Công tác thu hoạch và sau thu hoạch rau ở Thành phố Bắc Ninh. Tình hình tiêu thụ rau ở các bếp ăn tập thể. Hình thức tiêu thụ rau ở hộ sản xuất. Kết quả cấp giấy chứng nhận nông dân tham gia sản xuất rau an toàn.

Động thái ra lá của cây cải bắp. Động thái tăng trưởng chiều cao của cây cải bắp. Động thái tường kính tán lá của cây cải bắp trong thí nghiệm. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của cây cải bắp trong thí nghiệm và sản xuất thông thường.

Tình hình sâu bệnh hại trên cải bắp vụ đông năm 2016. Năng suất của cây cải bắp trong thí nghiệm. Hiệu quả kinh tế của cây cải bắp trong thí nghiệm. Hiệu quả kinh tế của cây cải bắp trong thí nghiệm so với sản xuất thông thường .70 viii DANH MỤC SƠ ĐỒ VÀ HÌNH Sơ đồ 4.

Kênh phân phối và tiêu thụ các sản phẩm rau ở Thành phố Bắc Ninh. Bản đồ hành chính Thành phố Bắc Ninh. 28 ix TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Dương Thị Hải Bắc Tên luận văn: Thực trạng sản xuất rau và giải pháp phát triển rau an toàn ở Thành phố Bắc Ninh. Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 60.10 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở thực trạng, tiềm năng sản xuất rau và rau an toàn ở Thành phố Bắc Ninh, đề xuất một số giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển sản xuất rau an toàn đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng, bảo vệ sức khỏe của cộng đồng, tiến tới sản xuất rau an toàn hàng hóa, ổn định thu nhập và phát triển bền vững.

Phương pháp nghiên cứu - Thu thập thông tin thứ cấp từ các cơ quan hữu quan ở Thành phố. - Thu thập thông tin sơ cấp thông qua phương pháp điều tra nông hộ. - Bố trí thí nghiệm để lựa chọn quy trình trồng trọt an toàn hiệu quả lâu dài. - Xử lý số liệu theo chương trình Microsoft Excel.

Kết quả chính và kết luận - Bắc Ninh là Thành phố có vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên thuận lợi cho phát triển sản xuất nông nghiệp đa dạng với nhiều loại cây trồng cho hiệu quả kinh tế cao, gần trung tâm Hà Nội là thị trường tiêu thụ lớn. Bên cạnh đó khí hậu có mùa đông với khô lạnh, vụ đông trở thành vụ chính gieo trồng được nhiều loại cây rau màu thực phẩm cho giá trị kinh tế cao. - Hệ thống chủng loại cây trồng có rau đa dạng phong phú, song cây lương thực vẫn chiếm tỷ lệ diện tích lớn, nông dân đã và đang sản xuất các loại cây trồng hàng hóa có hiệu quả kinh tế cao đã hình thành các vùng sản xuất nông nghiệp chuyên canh tập trung như sản xuất rau an toàn.