Luận văn thạc sĩ nghiên cứu giải pháp phát triển sản xuất chè của các hộ nông dân tại huyện đại từ tỉnh thái nguyên

Luận văn thạc sĩ phân tích nghiên cứu giải pháp phát triển sản xuất chè của các hộ nông dân tại huyện đại từ tỉnh thái nguyên, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Đỗ Danh Pháp
• Người hướng dẫn: PGS.TS Đinh Ngọc Lan
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Phát triển nông thôn
• Đề tài: Giải Pháp Phát Triển Sản Xuất Chè Cho Hộ Nông Dân Tại Huyện Đại Từ, Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Vai trò của cây chè đối với đời sống con người
• 1.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến sản xuất và kinh doanh chè
• 1.3. Cơ sở thực tiễn
• 1.3.1. Khái quát về tình hình sản xuất, tiêu thụ và kinh doanh chè ở Việt Nam và trên thế giới
• 1.3.2. Khái quát về tình hình sản xuất kinh doanh chè ở Thái Nguyên
• 1.3.3. Mô tả địa bàn nghiên cứu
• 1.3.3.1. Điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội có liên quan đến quá trình sản xuất và kinh doanh chè tại các xã thuộc huyện Đại Từ
• 1.3.3.2. Ðặc điểm kinh tế - xã hội
• 1.3.3.3. Kết cấu hạ tầng
• 1.3.3.4. Ðánh giá chung về ảnh hưởng của điều kiện TN-KT-XH đến phát triển kinh tế nông nghiệp - nông thôn huyện Ðại Từ
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.2.1. Địa điểm nghiên cứu
• 2.2.2. Thời gian nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.4.2. Phương pháp tổng hợp và xử lý dữ liệu
• 2.4.3. Phương pháp phân tích
• 2.5. Hệ thống các chỉ tiêu phân tích
• 2.5.1. Các chỉ tiêu phản ánh tình hình sản xuất
• 2.5.2. Các chỉ tiêu phản ánh về mặt kết quả sản xuất chè
• 2.5.3. Các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả kinh tế sản xuất chè
• 2.5.4. Các chỉ tiêu phản ánh sự phân bổ nguồn lực
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Tình hình sản xuất, chế biến, tiêu thụ kinh doanh chè của huyện Đại Từ
• 3.1.1. Tình hình chung về sản xuất chè của huyện Đại Từ
• 3.1.2. Diện tích, năng suất, sản lượng và cơ cấu giống
• 3.1.3. Tình hình chung nhóm hộ nghiên cứu tại 3 xã: Hùng Sơn, La Bằng và Minh Tiến
• 3.1.4. Tình hình tổ chức sản xuất
• 3.1.5. Tình hình chế biến tiêu thụ sản phẩm chè của các hộ nghiên cứu
• 3.2. Hiệu quả sản xuất kinh doanh chè của các hộ nông dân trồng chè trên địa bàn huyện Đại Từ
• 3.2.1. Tình hình sản xuất chè của hộ
• 3.2.2. Tình hình chi phí sản xuất chè của hộ
• 3.2.3. Tình hình kết quả sản xuất chè của hộ
• 3.2.4. Phân tích đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh chè
• 3.3. Một số nhân tố tác động đến hiệu quả sản xuất chè của các nông hộ
• 3.4. Phân tích những thuận lợi, khó khăn trong sản xuất kinh doanh chè tại khu vực nghiên cứu thuộc huyện Đại Từ
• 3.4.1. Những thuận lợi
• 3.4.2. Những khó khăn
• 3.5. Định hướng và đề xuất một số định hướng giải pháp phát triển sản xuất kinh doanh chè
• 3.5.1. Đầu tư hệ thống cơ sở hạ tầng
• 3.5.2. Quy hoạch, tổ chức sản xuất hình thành cụm xã sản xuất tập trung phù hợp với khả năng phát triển của huyện và nhu cầu thị trường trong và ngoài tỉnh
• 3.5.3. Giải pháp về thị trường tiêu thụ sản phẩm chè
• 3.5.4. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất chè. Sản xuất sản phẩm chè sạch, an toàn
• 3.5.5. Xây dựng và thực hiện các chủ trương, chính sách khuyến khích phát triển sản xuất chè đối với những người trồng chè
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về sản xuất chè tại huyện Đại Từ Thái Nguyên

Huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, nổi tiếng với diện tích trồng chè lớn, khoảng 6.267 ha, sản lượng búp chè tươi đạt 56.400 tấn vào năm 2012. Sản xuất chè tại đây không chỉ là nguồn thu nhập chính cho nhiều hộ nông dân mà còn góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, sản xuất chè vẫn chưa phát huy hết tiềm năng, với nhiều thách thức trong việc nâng cao chất lượng chè và đáp ứng nhu cầu thị trường. Việc phát triển sản xuất chè cần có những giải pháp cụ thể nhằm cải thiện hiệu quả kinh tế cho các hộ nông dân.

1.1. Tình hình sản xuất chè hiện tại

Tình hình sản xuất chè tại huyện Đại Từ đã có những bước phát triển đáng kể, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Diện tích chè tăng lên, nhưng sản lượng và chất lượng chè chưa đáp ứng được nhu cầu thị trường. Các hộ nông dân gặp khó khăn trong việc tiêu thụ sản phẩm, dẫn đến hiệu quả kinh tế chưa cao. Để khắc phục tình trạng này, cần có sự hỗ trợ từ chính sách hỗ trợ nông dân và các chương trình khuyến nông nhằm nâng cao năng lực sản xuất và phát triển nông nghiệp bền vững.

II. Các yếu tố ảnh hưởng đến sản xuất chè

Sản xuất chè chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố, bao gồm điều kiện sinh thái, kinh tế và kỹ thuật. Điều kiện đất đai và khí hậu là hai yếu tố quan trọng nhất. Đất trồng chè cần có độ pH từ 4,5 đến 5,5, và khí hậu nhiệt đới với lượng mưa từ 1500 đến 2000mm là lý tưởng cho sự phát triển của cây chè. Bên cạnh đó, giống chè cũng đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định năng suất và chất lượng chè. Việc lựa chọn giống chè phù hợp với điều kiện địa phương sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất.

2.1. Điều kiện sinh thái

Điều kiện sinh thái bao gồm đất đai và khí hậu có ảnh hưởng lớn đến sự sinh trưởng của cây chè. Đất trồng chè cần có độ dày tối thiểu 0,5m và độ ẩm cao. Khí hậu cũng cần ổn định, với nhiệt độ từ 15° đến 25°C. Những yếu tố này quyết định đến năng suất và chất lượng chè. Việc nghiên cứu và áp dụng các biện pháp cải thiện điều kiện sinh thái sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất chè tại huyện Đại Từ.

III. Giải pháp phát triển sản xuất chè

Để phát triển sản xuất chè cho hộ nông dân tại huyện Đại Từ, cần có những giải pháp đồng bộ. Đầu tiên, cần đầu tư vào cơ sở hạ tầng, quy hoạch sản xuất hợp lý và tổ chức sản xuất theo mô hình hợp tác xã. Thứ hai, cần đẩy mạnh ứng dụng kỹ thuật trồng chè hiện đại, nhằm nâng cao năng suất và chất lượng chè. Cuối cùng, việc xây dựng chính sách khuyến khích nông dân tham gia vào chuỗi giá trị sản phẩm chè sẽ giúp tăng thu nhập và cải thiện đời sống cho người dân.

3.1. Đầu tư cơ sở hạ tầng

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng là một trong những giải pháp quan trọng để phát triển sản xuất chè. Cần xây dựng hệ thống giao thông, kho bãi và các cơ sở chế biến chè hiện đại. Điều này không chỉ giúp nâng cao chất lượng chè mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiêu thụ sản phẩm. Hơn nữa, việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng sẽ giúp thu hút thêm nguồn lực và tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam hiện có khoảng 120 nghìn ha diện tích trồng chè, đứng thứ 5 thế giới về diện tích và thứ 8 về khối lượng xuất khẩu với hơn 80.000 tấn chè mỗi năm. Sản phẩm chè Việt Nam đã có mặt tại 92 thị trường quốc tế, trong đó các thị trường chính gồm Đài Loan, Liên bang Nga, Trung Quốc, Iraq, EU và Hoa Kỳ. Tỉnh Thái Nguyên, với diện tích trồng chè khoảng 19 nghìn ha, là một trong những vùng nguyên liệu chè lớn nhất cả nước, chỉ sau Lâm Đồng, đồng thời nổi tiếng với thương hiệu chè Thái Nguyên – được xem là "Đệ Nhất Danh Trà" của Việt Nam.

Huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, có diện tích chè lớn nhất tỉnh với hơn 6.200 ha và sản lượng búp chè tươi đạt 56.400 tấn năm 2012, đứng thứ hai cả nước về diện tích trồng chè. Tuy nhiên, sản lượng và chất lượng chè chưa tương xứng với tiềm năng, sản xuất và tiêu thụ còn nhiều khó khăn, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt. Nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng sản xuất, chế biến, tiêu thụ chè của các hộ nông dân tại huyện Đại Từ, phân tích hiệu quả kinh tế, thuận lợi, khó khăn và đề xuất giải pháp phát triển bền vững ngành chè địa phương.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 3 xã đại diện: Hùng Sơn, La Bằng và Minh Tiến, trong giai đoạn từ tháng 11/2013 đến tháng 11/2014. Mục tiêu cụ thể là khảo sát thực trạng sản xuất kinh doanh chè, đánh giá hiệu quả kinh tế, phân tích các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất các giải pháp phát triển sản xuất chè nhằm nâng cao thu nhập cho người dân, góp phần phát triển kinh tế nông thôn huyện Đại Từ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết phát triển nông thôn và kinh tế nông nghiệp, tập trung vào:

• Lý thuyết phát triển nông thôn bền vững: nhấn mạnh vai trò của cây chè trong cải thiện sinh kế, bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế địa phương.
• Mô hình chuỗi giá trị nông sản: phân tích các khâu từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm chè, nhằm tối ưu hóa hiệu quả kinh tế.
• Khái niệm hiệu quả kinh tế trong sản xuất nông nghiệp: sử dụng các chỉ tiêu như tổng giá trị sản xuất, giá trị gia tăng, lợi nhuận, thu nhập hỗn hợp trên đơn vị diện tích và lao động.
• Phân tích SWOT: đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong sản xuất kinh doanh chè tại huyện Đại Từ.

Các khái niệm chính bao gồm: diện tích trồng chè, năng suất, sản lượng, hiệu quả kinh tế, chi phí sản xuất, lao động, thị trường tiêu thụ, và chính sách hỗ trợ.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Kết hợp số liệu thứ cấp từ các báo cáo của UBND huyện Đại Từ, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Thái Nguyên, Hiệp hội chè Việt Nam, cùng các tài liệu nghiên cứu liên quan. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát 90 hộ nông dân trồng chè tại 3 xã Hùng Sơn, La Bằng và Minh Tiến, sử dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng, phân chia thành nhóm hộ chuyên và hộ kiêm.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, so sánh giữa các nhóm hộ, phân tích hiệu quả kinh tế dựa trên các chỉ tiêu như tổng giá trị sản xuất, giá trị gia tăng, lợi nhuận, thu nhập hỗn hợp trên đơn vị diện tích và lao động. Phân tích SWOT được áp dụng để đánh giá tổng thể các yếu tố ảnh hưởng đến sản xuất chè. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm Excel và trình bày qua các bảng biểu, biểu đồ minh họa.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong vòng 12 tháng, từ tháng 11/2013 đến tháng 11/2014, bao gồm thu thập dữ liệu sơ cấp và thứ cấp, xử lý số liệu, phân tích và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Diện tích và sản lượng chè tăng ổn định: Tổng diện tích chè huyện Đại Từ năm 2013 đạt 6.259 ha, trong đó diện tích chè kinh doanh là 4.937 ha. Năng suất bình quân đạt khoảng 105 tạ/ha, tăng 3% so với năm 2011. Sản lượng chè búp tươi đạt 56.400 tấn, tăng 3,5% so với năm 2011.

2. Cơ cấu giống chè chuyển dịch tích cực: Giống chè trung du chiếm 67,7% diện tích, tuy nhiên diện tích giống chè mới như LDP1, Kim Tuyên, Phúc Vân Tiên tăng dần qua các năm, với LDP1 chiếm diện tích lớn nhất trong nhóm giống mới, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

3. Hiệu quả kinh tế của hộ chuyên cao hơn hộ kiêm: Diện tích trồng chè trung bình của hộ chuyên là 12,42 sào/hộ, gấp đôi hộ kiêm (6,11 sào/hộ). Lao động chính tham gia sản xuất chè của hộ chuyên là 3,67 người/hộ, cao hơn hộ kiêm 3,07 người/hộ. Giá trị sản xuất và lợi nhuận trên đơn vị diện tích của hộ chuyên cao hơn từ 20-30% so với hộ kiêm.

4. Thuận lợi và khó khăn trong sản xuất kinh doanh chè: Thuận lợi gồm điều kiện tự nhiên phù hợp, kinh nghiệm sản xuất của người dân, chính sách hỗ trợ từ Nhà nước và sự phát triển của cơ sở hạ tầng. Khó khăn gồm biến động giá cả thị trường, hạn chế về vốn đầu tư, trình độ kỹ thuật và công nghệ chế biến còn thấp, thiếu liên kết trong chuỗi giá trị.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng diện tích và năng suất chè tại huyện Đại Từ phản ánh hiệu quả của các chính sách phát triển nông nghiệp và sự chuyển đổi giống chè phù hợp với điều kiện sinh thái. Việc áp dụng giống chè mới như LDP1 đã góp phần nâng cao năng suất trung bình lên 105 tạ/ha, cao hơn mức bình quân của tỉnh và cả nước.

Hiệu quả kinh tế cao hơn ở nhóm hộ chuyên cho thấy vai trò quan trọng của quy mô sản xuất và tập trung lao động trong sản xuất chè. Điều này phù hợp với các nghiên cứu trong ngành nông nghiệp cho thấy quy mô và chuyên môn hóa giúp tăng năng suất và lợi nhuận.

Khó khăn về thị trường và công nghệ chế biến là những thách thức lớn cần được giải quyết để nâng cao giá trị gia tăng sản phẩm chè. Việc xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường tiêu thụ và ứng dụng khoa học kỹ thuật hiện đại trong chế biến sẽ giúp tăng sức cạnh tranh của chè Đại Từ trên thị trường trong nước và quốc tế.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng diện tích và sản lượng chè qua các năm, bảng so sánh hiệu quả kinh tế giữa hộ chuyên và hộ kiêm, cũng như sơ đồ SWOT minh họa các yếu tố ảnh hưởng đến sản xuất chè.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quy hoạch và tổ chức sản xuất tập trung: Xây dựng các cụm xã sản xuất chè tập trung, phù hợp với điều kiện tự nhiên và nhu cầu thị trường, nhằm nâng cao quy mô và hiệu quả sản xuất. Chủ thể thực hiện: UBND huyện, phòng Nông nghiệp; thời gian: 2 năm.

2. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật và công nghệ mới: Tập huấn kỹ thuật trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh và áp dụng công nghệ chế biến hiện đại để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Chủ thể: Trung tâm khuyến nông, các doanh nghiệp chế biến; thời gian: liên tục hàng năm.

3. Phát triển thị trường tiêu thụ và xây dựng thương hiệu: Hỗ trợ các hộ nông dân và doanh nghiệp xây dựng thương hiệu chè Đại Từ, mở rộng thị trường trong nước và xuất khẩu, đồng thời phát triển các sản phẩm chè sạch, an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP. Chủ thể: Sở Công Thương, Hiệp hội chè; thời gian: 3 năm.

4. Tăng cường chính sách hỗ trợ tài chính và đào tạo nguồn nhân lực: Cung cấp các gói tín dụng ưu đãi, hỗ trợ vốn đầu tư cho các hộ trồng chè, đồng thời nâng cao trình độ cán bộ khuyến nông và người lao động trong ngành chè. Chủ thể: Ngân hàng chính sách, UBND huyện; thời gian: 2 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các hộ nông dân trồng chè: Nắm bắt thực trạng, hiệu quả kinh tế và các giải pháp phát triển sản xuất chè để áp dụng nâng cao thu nhập và hiệu quả sản xuất.

2. Cán bộ quản lý nông nghiệp địa phương: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy hoạch vùng chè và tổ chức các chương trình hỗ trợ kỹ thuật, tài chính phù hợp.

3. Doanh nghiệp chế biến và kinh doanh chè: Hiểu rõ chuỗi giá trị, các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng và sản lượng chè, từ đó nâng cao năng lực chế biến, mở rộng thị trường tiêu thụ.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành phát triển nông thôn, kinh tế nông nghiệp: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, số liệu thực tiễn và các phân tích chuyên sâu về sản xuất kinh doanh chè tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Diện tích chè tại huyện Đại Từ hiện nay là bao nhiêu?
   Tổng diện tích chè năm 2013 đạt khoảng 6.259 ha, trong đó diện tích chè kinh doanh là 4.937 ha, chiếm gần 30% diện tích chè toàn tỉnh Thái Nguyên.

2. Giống chè nào được trồng phổ biến và có năng suất cao tại Đại Từ?
   Giống chè trung du vẫn chiếm diện tích lớn nhất, nhưng các giống mới như LDP1, Kim Tuyên, Phúc Vân Tiên đang được mở rộng nhờ năng suất và chất lượng cao hơn.

3. Hiệu quả kinh tế của hộ chuyên và hộ kiêm trồng chè khác nhau như thế nào?
   Hộ chuyên có diện tích trồng chè lớn hơn, lao động tập trung hơn, do đó hiệu quả kinh tế trên đơn vị diện tích và lao động cao hơn từ 20-30% so với hộ kiêm.

4. Những khó khăn chính trong sản xuất kinh doanh chè tại huyện Đại Từ là gì?
   Bao gồm biến động giá cả thị trường, hạn chế về vốn đầu tư, trình độ kỹ thuật và công nghệ chế biến còn thấp, thiếu liên kết trong chuỗi giá trị sản phẩm.

5. Giải pháp nào được đề xuất để phát triển sản xuất chè bền vững tại Đại Từ?
   Quy hoạch sản xuất tập trung, ứng dụng khoa học kỹ thuật, phát triển thị trường và thương hiệu, hỗ trợ tài chính và đào tạo nguồn nhân lực là các giải pháp trọng tâm.

Kết luận

• Huyện Đại Từ có tiềm năng lớn với diện tích chè trên 6.200 ha và sản lượng búp tươi đạt trên 56.000 tấn, đóng góp quan trọng vào ngành chè tỉnh Thái Nguyên.
• Việc chuyển đổi giống chè trung du sang các giống mới năng suất cao đã nâng cao hiệu quả sản xuất và chất lượng sản phẩm.
• Hộ chuyên trồng chè có hiệu quả kinh tế cao hơn hộ kiêm nhờ quy mô và tập trung lao động.
• Các khó khăn về thị trường, vốn và công nghệ chế biến cần được giải quyết để phát triển bền vững ngành chè.
• Đề xuất các giải pháp quy hoạch sản xuất, ứng dụng kỹ thuật, phát triển thị trường và hỗ trợ tài chính nhằm nâng cao giá trị kinh tế cây chè tại địa phương.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 2-3 năm tới, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng sản phẩm chè.

Call to action: Các cấp chính quyền, doanh nghiệp và người dân cần phối hợp chặt chẽ để phát huy tiềm năng chè Đại Từ, góp phần phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 1. Vai trò của cây chè đối với đời sống con người Từ xưa đến nay, cây chè đóng một vai trò vô cùng quan trọng đối với người dân trồng chè nói riêng và tất cả mọi người trên thế giới nói chung. Trước hết, chè là một trong những loại thức uống quen thuộc đối với mọi người ở khắp các nơi trên thế giới. Đặc biệt là đối với người Á Đông chè được xem như là thức uống mang tính toàn cầu, cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ - kỹ thuật đã có nhiều công trình nghiên cứu chứng minh được lợi ích của cây chè.

Bên cạnh chức năng giải khát thông thường, chè có tác dụng sinh lý rõ rệt đối với sức khỏe của con người, được dùng để phòng trị và chữa nhiều loại bệnh khác nhau. Tác dụng chữa bệnh và chất dinh dưỡng của nước chè đã được các nhà khoa học xác định: Cafein và một số hợp chất ancaloit khác có trong chè là những chất có khả năng kích thích hệ thần kinh trung ương, vỏ đại não làm cho tinh thần minh mẫn, tăng cường sự hoạt động các cơ trong cơ thể, nâng cao năng lực làm việc và giảm bớt mệt nhọc sau những ngày làm việc căng thẳng. Hỗn hợp tanin chè có khả năng giải khát, chữa một số bệnh đường ruột như tả lỵ, thương hàn. Nhiều thầy thuốc còn dùng nước chè xanh để chữa bệnh sỏi thận, sỏi bàng quang và chảy máu dạ dày.

Dựa vào số liệu của Viện nghiên cứu y học Leningrat, khi điều trị các bệnh cao huyết áp và neprit mạch thì hiệu quả thu được có triển vọng rất tốt, nếu như người bệnh được dùng catechin chè theo liều lượng 150mg trong một ngày. Mgaloblisvili và các cộng tác viên đã xác định ảnh hưởng tích cực của nước chè xanh tới tình trạng chức năng của hệ thống tim mạch, sự cản các mao mạch, trao đổi muối - nước, chè còn chứa nhiều loại vitamin như vitamin A, B1, B2 và nhiều nhất là vitamin C. Một giá trị đặc biệt của chè được phát hiện gần đây là tác dụng chống phóng xạ. Điều này đã được các nhà khoa học Nhật Bản thông báo qua việc chứng minh chè có tác dụng chống được chất Stronti (Sr) 90 là một đồng vị phóng xạ rất nguy hiểm.

Qua việc quan sát thống kê nhận thấy nhân dân ở một vùng ngoại thành Hirôsima có trồng nhiều chè, thường xuyên uống nước chè, vì vậy rất ít bị nhiễm n 5 phóng xạ hơn các vùng chung quanh không có chè. Các tiến sĩ Teidzi Ugai và Eisi Gaiasi (Nhật Bản) đã tiến hành các thí nghiệm trên chuột bạch cho thấy với 2% dung dịch tanin chè cho uống sẽ tách ra được từ cơ thể 90% chất đồng vị phóng xạ Sr - 90 [11]. Cây chè đã đi vào đời sống của con người một cách sâu sắc. Mọi người có thói quen uống trà để thể hiện nét văn hóa của vùng miền hay quốc gia nào đó, phong cách của mỗi người, góp phần tạo nên không khí ấm cúng, gần gũi và thoải mái.

uống trà trở thành phong tục tập quán, một sở thích lâu đời của nhiều dân tộc trên thế giới. Vì thế, ở Việt Nam cũng như ở nhiều nước khác trên thế giới, uống trà được coi như một nền văn hóa ẩm thực đậm đà bản sắc dân tộc. Bên cạnh giá trị về mặt tinh thần, cây chè còn có giá trị kinh tế to lớn. Chè vốn là một cây công nghiệp lâu năm, có đời sống kinh tế lâu dài, mau cho sản phẩm và có hiệu quả kinh tế cao.

Chè trồng một lần có thể cho thu hoạch trong 30 - 40 năm. Chính vì chè có tác dụng tốt cho sức khỏe của con người nên nó ngày càng được người tiêu dùng ưa chuộng, làm cho những người dân trồng, chế biến và kinh doanh chè có nguồn thu nhập đáng kể, giải quyết việc làm và góp phần nâng cao đời sống người dân. Như ở các vùng trồng chè của nước ta, cây chè đã và đang mang lại hiệu quả kinh tế to lớn cho người dân, hiện có khoảng 6 triệu người dân có thu nhập từ trồng, chế biến và kinh doanh chè, nó đang được phát triển rộng rãi ra các vùng miền khác. Phát triển cây chè cần một lượng lao động lớn, do vậy trồng chè thu hút và điều hòa lao động [5].

Hiện nay, chè đã trở thành mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam cũng như nhiều nước trên thế giới mang lại nguồn thu nhập lớn. Ngoài ra, nhu cầu về chè của các vùng miền trên thế giới ngày càng cao. Vì vậy, phát triển sản xuất và tiêu thụ chè góp phần đáng kể cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân trồng chè, đặc biệt là đồng bào trung du và miền núi. Chè là cây trồng không tranh chấp về đất đai với các cây lương thực, có khả năng sử dụng nguồn tài nguyên phong phú của đất đồi núi vì thế trồng chè thâm canh, có tác dụng che phủ rộng, phủ xanh những vùng đất nghèo nàn, bị bỏ trống và khai phá, bảo vệ đất và góp phần tạo nên môi trường xanh đẹp.

Như vậy, cây chè có tiềm năng khai thác trên những vùng đất đai rộng lớn, nhất là ở các vùng miền núi. Việt Nam là một trong những nước có điều kiện sinh thái n 6 thuận lợi cho sự sinh trưởng và phát triển của cây chè, người dân có kinh nghiệm và nguồn lao dộng dồi dào. Do đó có tiềm năng sản xuất và kinh doanh chè rất lớn. Các nhân tố ảnh hưởng đến sản xuất và kinh doanh chè Cũng như bất cứ một loại cây trồng nào, trong quá trình sản xuất và kinh doanh chè, tính từ lúc chè được trồng cho đến khi được bán ra thị trường và đến tay người tiêu dùng thì chè chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác nhau.

Các yếu tố này có thể tác động riêng lẻ hoặc tổng hợp, cả tích cực và tiêu cực lên các hoạt động sản xuất, kinh doanh đó. Nhóm điều kiện sinh thái Chè là cây chịu ảnh hưởng lớn của các điều kiện sinh thái, nguyên sản của cây chè là ở vùng khí hậu nhiệt đới. Nghiên cứu điều kiện sinh thái của cây chè là đề cập đến các điều kiện sống thích hợp nhất về các mặt như khí hậu, đất đai. của cây chè.

Nắm vững những yêu cầu sinh thái của cây chè thì sẽ giúp cho nó sinh trưởng và phát triển tốt. Sau đây ta xét một số điều kiện sinh thái chủ yếu: a) Đất đai và địa hình So với một số cây công nghiệp dài ngày khác thì chè là cây không yêu cầu khắt khe lắm về đất. Tuy nhiên để cây chè sinh trưởng tốt, nương chè có nhiệm kỳ kinh tế lâu dài, có khả năng cho năng suất cao và ổn định thì chè phải được trồng ở những nơi đất tốt. Những nghiên cứu, so sánh và phân tích đất ở các vùng chè khác nhau trên thế giới cho thấy đất trồng chè tốt phải đạt yêu cầu đất tốt, có phản ứng chua, nhiều mùn, thoát nước và có độ dốc thoải [6].

Từ những yêu cầu đó ta thấy ở nước ta có nhiều vùng có đất đai thích hợp với cây chè, đặc biệt là vùng trung du miền núi phía Bắc. Độ chua là yếu tố quan trọng quyết định đến đời sống của cây chè. Độ chua thích hợp nhất cho cây chè là 4,5 - 5,5. Thực tế ở nước ta chè được trồng ở những vùng như Tây Nguyên, trung du miền núi phía Bắc.đa số đất có phản ứng hơi chua đến chua.

Chè sinh trưởng tốt ở đất có tầng dày > lm. Giới hạn cuối cùng về tầng dày đất trồng chè là 0,5m. Về thành phần cơ giới, chè ưa các loại đất từ pha cát đến thịt nặng. Chè được trồng trên những loại đất có thành phần cơ giới nhẹ sản phẩm chè xanh sẽ có màu nước đẹp, hương thơm tự nhiên, vị đượm.

Thực tiễn ở Thái Nguyên cho thấy có 6 loại đất có khả năng sản xuất chè trong đó chè được trồng trên 2 loại đất là đất n 7 vàng nhạt trên đá cát và đất vàng nâu trên phù sa cổ có thành phần cơ giới nhẹ. Các vùng chè nổi tiếng như Tân Cương, Đại Từ.là những vùng mà đất trồng chè có thành phần cơ giới nhẹ. Chè là cây cần nước tuy nhiên không có khả năng chịu úng, chỉ nên trồng chè ở những nơi có mực nước ngầm ở dưới độ sâu l m. b) Điều kiện khí hậu Các điều kiện khí hậu có ảnh hưởng lớn nhất đến sự sinh trưởng và phát triển của cây chè là nhiệt độ, ẩm độ.

Theo số liệu các nước sản xuất chè trên thế giới thì cây chè phát triển tốt ở nhiệt độ từ 15° -25°c, lượng mưa bình quân là từ 1500 - 2000mm, độ ẩm không khí là 80 - 85%, độ ẩm đất là từ 70 - 80%. Tuy nhiên với tính thích nghi rộng và sự phát triển của khoa học kỹ thuật hiện nay có nhiều giống chè chịu rét, chịu hạn được tạo ra. Cây chè có thể sinh trưởng và phát triển ở những nơi có điều kiện khí hậu khắc nhiệt hơn những điều kiện tối ưu trên. Mùa đông cây chè tạm ngừng sinh trưởng và mùa xuân thì phát triển trở lại.

Ánh sáng cũng là nhân tố ảnh hưởng tới quá trình sản xuất chè, yêu cầu của cây chè với ánh sáng có sự khác nhau giữa các tuổi chè, giống chè. Chè con cần ít ánh sáng hơn chè lớn, các giống chè lá to yêu cầu ánh sáng ít hơn các giống chè lá nhỏ. Cũng như các thực vật khác, không khí rất cần đối với đời sống của cây chè, chỉ cần một sự thay đổi nhỏ về hàm lượng C02 cũng có ảnh hưởng tới sự quang hợp của cây chè. Sự lưu thông không khí, gió nhẹ và có mưa rất có lợi cho sự sinh trưởng của cây chè [6].

Nhóm nhân tố về kinh tế kỹ thuật a) Giống chè Giống chè là nhân tố quan trọng hàng đầu ảnh hưởng tới hoạt động sản xuất chè. Vì chè là cây công nghiệp lâu năm nên việc chọn giống tốt, thích hợp với các điều kiện sinh thái là công việc rất quan trọng. Giống chè tốt là giống cho năng suất cao, chất lượng tốt, có khả năng thích nghi cao với điều kiện ngoại cảnh, chống chịu tốt với sâu bệnh, chịu hạn và rét tốt. Vì vậy công tác chọn giống chè phải được tiến hành cẩn thận, kiên trì và lâu dài.

Với sự phát triển ngày càng cao của khoa học và công nghệ nên có nhiều giống chè mới được tạo ra. Hiện nay, ở Việt Nam đã chọn tạo ra nhiều giống chè có tốt như PHI, TRI 777, LDPl.