Giải Pháp Phát Triển Mạng Lưới Thông Tin Khoa Học và Công Nghệ Tại Thành Phố Hải Phòng

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật nghiên cứu giải pháp phát triển mạng lưới thông tin khoa học và công nghệ thành phố hải phòng, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải

• Tác giả: Trần Thị Phượng
• Người hướng dẫn: TS. Trần Đắc Hiến
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Quản lý Khoa học và Công nghệ
• Đề tài: Giải Pháp Phát Triển Mạng Lưới Thông Tin Khoa Học Và Công Nghệ Thành Phố Hải Phòng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN MẠNG LƯỚI THÔNG TIN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
• 1.1. Một số vấn đề lý luận về Mạng lưới thông tin khoa học và công nghệ
• 1.2. Vai trò của Mạng lưới thông tin khoa học và công nghệ
• 1.3. Kinh nghiệm về công tác phát triển mạng lưới thông tin khoa học và công nghệ
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG MẠNG LƯỚI THÔNG TIN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
• 2.1. Chính sách thông tin khoa học và công nghệ, phát triển mạng lưới thông tin khoa học và công nghệ
• 2.2. Mạng lưới thông tin khoa học và công nghệ thành phố Hải Phòng
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN MẠNG LƯỚI THÔNG TIN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
• 3.1. Giải pháp về thể chế
• 3.2. Giải pháp về tổ chức và nhân lực
• 3.3. Giải pháp về tài chính
• 3.4. Giải pháp kết nối các nguồn lực thông tin KH&CN
• 3.5. Giải pháp về truyền thông
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giải pháp phát triển mạng lưới thông tin KH CN tại Hải Phòng

Luận văn tập trung vào việc đề xuất các giải pháp phát triển mạng lưới thông tin Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tại Hải Phòng. Mục tiêu chính là nâng cao hiệu quả hoạt động của mạng lưới, đáp ứng nhu cầu quản lý, nghiên cứu, và phát triển kinh tế - xã hội. Các giải pháp bao gồm cải thiện thể chế, tổ chức nhân lực, tài chính, kết nối nguồn lực, và truyền thông. Những đề xuất này dựa trên phân tích thực trạng và kinh nghiệm từ các mô hình tương tự.

1.1. Giải pháp về thể chế

Giải pháp này nhấn mạnh việc hoàn thiện các quy định pháp lý và chính sách hỗ trợ hoạt động của mạng lưới. Cần xây dựng quy chế hoạt động thống nhất, tạo cơ sở pháp lý vững chắc để các thành viên tuân thủ và phối hợp hiệu quả. Điều này giúp tăng cường tính liên kết và hiệu quả của mạng lưới.

1.2. Giải pháp về tổ chức và nhân lực

Giải pháp này tập trung vào việc đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ nhân lực. Cần xây dựng chương trình đào tạo chuyên sâu về quản lý thông tin KH&CN, đồng thời tăng cường hợp tác giữa các thành viên để chia sẻ kinh nghiệm và nguồn lực.

II. Thực trạng mạng lưới thông tin KH CN tại Hải Phòng

Luận văn phân tích thực trạng mạng lưới thông tin KH&CN tại Hải Phòng, chỉ ra những thành tựu và hạn chế. Mạng lưới đã tập hợp được 10 thành viên, xây dựng cơ sở dữ liệu chung, và tổ chức các hoạt động trao đổi thông tin. Tuy nhiên, vẫn tồn tại những bất cập như thiếu quy chế hoạt động thống nhất, sự liên kết giữa các thành viên còn hạn chế, và hiệu quả hoạt động chưa cao.

2.1. Chính sách thông tin KH CN

Luận văn chỉ ra rằng chính sách thông tin KH&CN tại Hải Phòng đã được quan tâm, nhưng cần hoàn thiện hơn để đáp ứng yêu cầu phát triển. Cần có các chính sách cụ thể hỗ trợ việc thu thập, xử lý, và chia sẻ thông tin một cách hiệu quả.

2.2. Hạ tầng công nghệ thông tin

Hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ hoạt động thông tin KH&CN còn nhiều hạn chế. Cần đầu tư nâng cấp hệ thống cơ sở dữ liệu, trang thiết bị kỹ thuật, và ứng dụng công nghệ mới để tăng cường hiệu quả hoạt động.

III. Kinh nghiệm và bài học từ các mô hình tương tự

Luận văn tham khảo các mô hình phát triển mạng lưới thông tin KH&CN từ các địa phương khác và quốc tế. Những kinh nghiệm này giúp rút ra bài học quý báu về việc xây dựng và quản lý mạng lưới hiệu quả. Đặc biệt, việc áp dụng công nghệ thông tin và truyền thông hiện đại là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả hoạt động.

3.1. Kinh nghiệm từ các địa phương

Các địa phương như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh đã có những thành công trong việc xây dựng mạng lưới thông tin KH&CN. Bài học quan trọng là cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý và đơn vị thực hiện.

3.2. Kinh nghiệm quốc tế

Các quốc gia phát triển như Mỹ, Nhật Bản đã áp dụng công nghệ thông tin hiện đại để quản lý và chia sẻ thông tin KH&CN. Việc học hỏi kinh nghiệm này giúp Hải Phòng nâng cao hiệu quả hoạt động của mạng lưới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế tri thức và công nghiệp hóa, hiện đại hóa, thông tin khoa học và công nghệ (KH&CN) được xem là nguồn lực quan trọng thứ ba sau năng lượng và nguyên liệu. Tại Việt Nam, đặc biệt là thành phố Hải Phòng, việc phát triển mạng lưới thông tin KH&CN nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, nghiên cứu và phát triển kinh tế xã hội là yêu cầu cấp thiết. Từ năm 2015 đến 2018, mạng lưới thông tin KH&CN Hải Phòng đã được thành lập với 10 thành viên là các cơ quan, đơn vị có chức năng thông tin KH&CN trên địa bàn. Mạng lưới này nhằm mục tiêu tạo dựng hệ thống chia sẻ thông tin khoa học, phục vụ công tác quản lý, nghiên cứu, giảng dạy và phát triển kinh tế xã hội của thành phố.

Mục tiêu nghiên cứu là đề xuất các giải pháp phát triển mạng lưới thông tin KH&CN Hải Phòng về cả số lượng và chất lượng, nhằm tăng cường sự liên kết, chia sẻ thông tin giữa các thành viên, nâng cao năng lực hoạt động và phục vụ hiệu quả hơn cho cộng đồng người dùng. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các tổ chức có chức năng thông tin KH&CN trên địa bàn Hải Phòng trong giai đoạn 2015-2018. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để phát triển mạng lưới thông tin KH&CN, góp phần nâng cao năng lực quản lý và phát triển KH&CN tại địa phương, đồng thời làm tài liệu tham khảo cho các địa phương khác trong cả nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình về thông tin KH&CN, mạng lưới thông tin và phát triển tổ chức. Thông tin KH&CN được hiểu là dữ liệu, số liệu, tri thức được tạo ra trong các hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, phục vụ quản lý nhà nước, nghiên cứu và phát triển kinh tế xã hội. Mạng lưới thông tin KH&CN là hệ thống các tổ chức có chức năng thông tin KH&CN liên kết với nhau nhằm trao đổi, chia sẻ thông tin chính xác, đầy đủ và kịp thời.

Ba khái niệm chính được sử dụng gồm: (1) Thông tin KH&CN – nguồn lực quan trọng thúc đẩy phát triển KH&CN và kinh tế tri thức; (2) Mạng lưới thông tin KH&CN – tập hợp các tổ chức có chức năng thông tin KH&CN nhằm tăng cường hợp tác và chia sẻ nguồn lực; (3) Giải pháp phát triển – các phương án nhằm nâng cao cả về số lượng và chất lượng hoạt động của mạng lưới. Các nguyên tắc hoạt động thông tin KH&CN bao gồm tính chính xác, khách quan, đầy đủ, kịp thời và hiệu quả.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính. Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu khảo sát thực tế tại 10 thành viên mạng lưới thông tin KH&CN Hải Phòng, các báo cáo hoạt động, tài liệu pháp luật liên quan và kết quả nghiên cứu trước đây. Cỡ mẫu gồm toàn bộ các tổ chức thành viên mạng lưới, với tổng số 89 cán bộ làm công tác thông tin KH&CN.

Phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả số liệu về nguồn lực thông tin, nhân lực, cơ sở vật chất và hạ tầng CNTT; phân tích SWOT để đánh giá thực trạng; tham khảo ý kiến chuyên gia nhằm xác định nhu cầu, tồn tại và đề xuất giải pháp phát triển. Timeline nghiên cứu tập trung trong giai đoạn 2015-2018, với khảo sát và thu thập dữ liệu thực địa vào năm 2018-2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nguồn lực thông tin KH&CN phong phú nhưng chưa đồng bộ: Trung tâm Thông tin KH&CN Hải Phòng lưu giữ gần 2.000 bản sách, hơn 47.000 số báo, 446 báo cáo kết quả nghiên cứu và nhiều cơ sở dữ liệu điện tử. Các thành viên khác như Sàn Giao dịch Công nghệ có hơn 2.000 sản phẩm công nghệ, các thư viện đại học có hàng chục nghìn đầu sách và luận văn. Tuy nhiên, phần mềm quản lý dữ liệu chưa thống nhất, gây khó khăn trong chia sẻ.

2. Nhân lực có trình độ cao nhưng phân bố không đồng đều: Tổng số cán bộ làm công tác thông tin KH&CN là 89 người, trong đó 1 tiến sĩ, 21 thạc sĩ và 59 đại học. 64% nhân lực thuộc các thư viện trường đại học, 11% thuộc viện nghiên cứu và 25% thuộc các tổ chức KH&CN. Sự thiếu đồng bộ về trình độ và kỹ năng nghiệp vụ ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động chung.

3. Cơ sở vật chất và hạ tầng CNTT được đầu tư nhưng chưa đồng bộ: Các thành viên đều có máy chủ, máy trạm, mạng LAN và website riêng. Diện tích phục vụ thông tin tại các thư viện đại học lớn (từ 1.150 đến 4.230 m2), trong khi các viện nghiên cứu có diện tích nhỏ hơn. Hệ thống phần mềm quản lý dữ liệu đa dạng (Libol, Ilib, Kipos, Dspace, mySQL) nhưng chưa có chuẩn chung.

4. Hoạt động liên kết, chia sẻ thông tin còn hạn chế: Mạng lưới mới thành lập từ năm 2015, đã tạo dựng được cơ sở dữ liệu dùng chung và tổ chức các hoạt động hội thảo, tập huấn. Tuy nhiên, việc phát triển thành viên mới, xây dựng quy chế hoạt động thống nhất và tăng cường trao đổi thông tin giữa các thành viên còn yếu, dẫn đến lợi ích từ mạng lưới chưa cao.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các hạn chế trên xuất phát từ việc mạng lưới còn non trẻ, thiếu cơ chế quản lý và vận hành thống nhất, cũng như sự khác biệt về năng lực và nguồn lực giữa các thành viên. So với các mạng lưới thông tin KH&CN tại các thành phố lớn như Hồ Chí Minh (STINET) hay mạng nghiên cứu quốc gia VinaREN, mạng lưới Hải Phòng còn thiếu sự liên kết chặt chẽ và ứng dụng công nghệ hiện đại đồng bộ.

Việc đa dạng phần mềm quản lý và thiếu quy chế hoạt động chung làm giảm hiệu quả chia sẻ dữ liệu và phối hợp nghiệp vụ. Tuy nhiên, mạng lưới đã tạo được nền tảng quan trọng với nguồn lực thông tin phong phú và đội ngũ nhân lực có trình độ, là cơ sở để phát triển bền vững. Các biểu đồ so sánh số lượng tài liệu, nhân lực và hạ tầng CNTT giữa các thành viên sẽ minh họa rõ nét sự phân bố nguồn lực và điểm nghẽn hiện tại.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng quy chế hoạt động thống nhất cho mạng lưới: Thiết lập cơ chế quản lý, phối hợp và chia sẻ thông tin rõ ràng, đảm bảo quyền lợi và trách nhiệm của các thành viên. Thời gian thực hiện trong 12 tháng, do Sở KH&CN Hải Phòng chủ trì phối hợp với các thành viên.

2. Chuẩn hóa và đồng bộ phần mềm quản lý dữ liệu: Lựa chọn và triển khai phần mềm quản lý thông tin KH&CN chung cho toàn mạng lưới, tạo điều kiện thuận lợi cho chia sẻ và khai thác dữ liệu. Thời gian thực hiện 18 tháng, do Trung tâm Thông tin KH&CN Hải Phòng phối hợp với các đơn vị công nghệ thông tin.

3. Tăng cường đào tạo, nâng cao năng lực nhân lực: Tổ chức các khóa tập huấn nghiệp vụ thông tin, kỹ năng CNTT và quản lý dữ liệu cho cán bộ mạng lưới, nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ thông tin. Thời gian liên tục hàng năm, do Trung tâm Thông tin KH&CN và các trường đại học đảm nhiệm.

4. Mở rộng thành viên và phát triển nguồn lực thông tin: Thu hút thêm các tổ chức KH&CN, doanh nghiệp và viện nghiên cứu tham gia mạng lưới, đồng thời cập nhật, số hóa và đa dạng hóa nguồn tài liệu. Thời gian 24 tháng, do Sở KH&CN phối hợp với các đơn vị liên quan.

5. Ứng dụng công nghệ 4.0 trong hoạt động mạng lưới: Triển khai các giải pháp công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, big data để nâng cao hiệu quả tìm kiếm, phân tích và phổ biến thông tin KH&CN. Thời gian 36 tháng, do Trung tâm Thông tin KH&CN phối hợp với các đối tác công nghệ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về KH&CN: Sở KH&CN các tỉnh, thành phố có thể áp dụng các giải pháp phát triển mạng lưới thông tin KH&CN để nâng cao hiệu quả quản lý và hỗ trợ nghiên cứu.

2. Các tổ chức thông tin KH&CN: Thư viện, trung tâm thông tin, viện nghiên cứu có thể tham khảo mô hình tổ chức, quản lý và chia sẻ nguồn lực thông tin để cải thiện hoạt động.

3. Các trường đại học và cơ sở đào tạo: Giúp xây dựng hệ thống thông tin phục vụ giảng dạy, nghiên cứu và học tập, đồng thời nâng cao năng lực cán bộ thông tin.

4. Doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu phát triển: Sử dụng mạng lưới thông tin KH&CN để tiếp cận nguồn tri thức, công nghệ mới, hỗ trợ đổi mới sáng tạo và phát triển sản phẩm.

Câu hỏi thường gặp

1. Mạng lưới thông tin KH&CN là gì?
   Mạng lưới thông tin KH&CN là hệ thống các tổ chức có chức năng thông tin KH&CN liên kết nhằm trao đổi, chia sẻ thông tin phục vụ quản lý, nghiên cứu và phát triển kinh tế xã hội.

2. Tại sao cần phát triển mạng lưới thông tin KH&CN ở Hải Phòng?
   Hải Phòng có nhiều tổ chức KH&CN nhưng chưa có sự liên kết chặt chẽ. Phát triển mạng lưới giúp tăng cường chia sẻ nguồn lực, nâng cao hiệu quả hoạt động và phục vụ phát triển kinh tế tri thức.

3. Những khó khăn chính trong hoạt động mạng lưới hiện nay là gì?
   Bao gồm thiếu quy chế hoạt động thống nhất, phần mềm quản lý dữ liệu chưa đồng bộ, nhân lực chưa đồng đều và hạn chế trong liên kết, chia sẻ thông tin.

4. Giải pháp nào được đề xuất để nâng cao hiệu quả mạng lưới?
   Xây dựng quy chế hoạt động, chuẩn hóa phần mềm quản lý, đào tạo nhân lực, mở rộng thành viên và ứng dụng công nghệ mới là các giải pháp trọng tâm.

5. Ai là đối tượng hưởng lợi từ mạng lưới thông tin KH&CN?
   Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu, giảng viên, sinh viên, doanh nghiệp và cộng đồng đều được hưởng lợi từ việc tiếp cận thông tin KH&CN đầy đủ, chính xác và kịp thời.

Kết luận

• Mạng lưới thông tin KH&CN Hải Phòng đã hình thành nền tảng với 10 thành viên và nguồn lực thông tin phong phú, phục vụ quản lý và phát triển KH&CN địa phương.
• Thực trạng cho thấy còn nhiều hạn chế về quy chế hoạt động, phần mềm quản lý và liên kết chia sẻ thông tin giữa các thành viên.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp đồng bộ về tổ chức, công nghệ, nhân lực và mở rộng mạng lưới nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động.
• Các giải pháp có thể áp dụng trong vòng 1-3 năm, góp phần phát triển mạng lưới thành hệ thống thông tin KH&CN hiện đại, hiệu quả.
• Kêu gọi các cơ quan quản lý, tổ chức KH&CN và doanh nghiệp phối hợp triển khai để phát huy tối đa tiềm năng mạng lưới, thúc đẩy phát triển kinh tế tri thức tại Hải Phòng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN MẠNG LƯỚI THÔNG TIN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ 1. Một số vấn đề lý luận về Mạng lưới thông tin khoa học và công nghệ 1. Thông tin khoa học và công nghệ 1. Thông tin Có rất nhiều cách hiểu về thông tin, tại các từ điển cũng không có một định nghĩa thống nhất: theo từ điển Oxford English Dictionary định nghĩa thông tin là điều mà người ta đánh giá hoặc nói đến, là tri thức, tin tức; Một số từ điển thì đơn giản đồng nhất thông tin với kiến thức–thông tin là điều mà người ta biết, hoặc thông tin là sự chuyển giao tri thức làm tăng thêm sự hiểu biết của con người,… Trong cuốn “Bùng nổ truyền thông”, từ Latin “Informatio”, gốc của từ hiện đại “Information” (thông tin) cho rằng, thuật ngữ thông tin có thể hiểu theo hai hướng nghĩa: thứ nhất, thông tin là nói về một hành động cụ thể để tạo ra một hình dạng; thứ hai, thông tin là nói về sự truyền đạt một ý tưởng, một khái niệm hay một biểu tượng [19].

Theo nghĩa thông thường thì thông tin là tất cả các sự kiện, sự việc, ý tưởng, phán đoán làm tăng thêm sự hiểu biết của con người, thông tin hình thành trong quá trình giao tiếp. Theo quan điểm triết học, thông tin là sự phản ánh của tự nhiên và xã hội (thế giới vật chất) bằng ngôn từ, ký hiệu, hình ảnh…hay nói rộng hơn bằng tất cả các phương tiện tác động lên giác quan của con người. Trong hoạt động của con người thông tin được thể hiện qua nhiều hình thức như: con số, chữ viết, âm thanh, hình ảnh v. Thông tin có nhiều mức độ chất lượng khác nhau.

Các số liệu, dữ kiện ban đầu thu thập được qua điều 7 tra, khảo sát là các thông tin nguyên liệu, còn gọi là dữ liệu (data). Từ các dữ liệu đó qua xử lý, phân tích, tổng hợp sẽ thu được những thông tin có giá trị cao hơn, gọi là thông tin có giá trị gia tăng (value added information). Ở mức độ cao hơn nữa là các thông tin quyết định trong quản lý và lãnh đạo - kết quả xử lý của những nhà quản lý có năng lực và kinh nghiệm, các thông tin chứa đựng trong các quy luật khoa học - kết quả của những công trình nghiên cứu, thử nghiệm của các nhà khoa học và chuyên môn. Như vậy thông tin là kết quả của sự phân tích, tổng hợp và đánh giá dựa trên những dữ liệu có sẵn để phục vụ nhu cầu của người dùng tin.

Căn cứ vào lĩnh vực hoạt động có thể chia thông tin thành các loại thông tin về chính trị, thông tin về kinh tế, thông tin văn hóa xã hội, thông tin khoa học kỹ thuật, thông tin về tự nhiên môi trường, thông tin về an ninh quốc phòng. Ở trong phạm vi nghiên cứu của Luận văn thông tin được hiểu là những số liệu, dữ kiện, tin tức được lưu giữ trên những vật mang tin khác nhau phản ánh bản chất sự vật, hiện tượng có thể được phân tích, tổng hợp và được chuyển tải tới người tiếp nhận thông qua một phương tiện nào đó. Thông tin khoa học và công nghệ Theo PGS. Nguyễn Hữu Hùng trong nghiên cứu “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về thông tin khoa học” nhận định rằng: khái niệm về thông tin KH&CN và hoạt động thông tin KH&CN vẫn còn trong giai đoạn tìm tòi và sự phát triển, ở đó nhiều vấn đề lý luận vẫn chưa được hoàn toàn chấp nhận và đôi khi nhiều ý kiến vẫn còn mâu thuẫn với nhau [6,tr.

Thông tin KH&CN được định nghĩa là các “thông tin về các tài liệu, sự vật, sự kiện, hiện tượng, quá trình thu nhận được trong kết quả của công tác hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới và các hoạt động nghề nghiệp” [7]. Nghị định 159/2004/NĐ-CP ngày 31/08/2004 về hoạt động thông tin KH&CN định nghĩa “Thông tin KH&CN là các dữ liệu, số liệu, dữ kiện, tin 8 tức, tri thức KH&CN (bao gồm khoa học tự nhiên, khoa học công nghệ, khoa học xã hội và nhân văn) được tạo lập, quản lý và sử dụng nhằm mục đích cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước hoặc đáp ứng nhu cầu của tổ chức, cá nhân trong xã hội”, ở đây việc sử dụng và quản lý thông tin KH&CN như một dịch vụ công ích, trong khi đồng nhất giữa thông tin KH&CN với tri thức KH&CN [2]. Do mục tiêu chính của Luận văn là đề xuất giải pháp nhằm phát triển Mạng lưới thông tin KH&CN nên tác giả Luận văn không đi sâu vào khảo sát, trình bày về học thuật các khái niệm cơ bản có liên quan mà tập trung đề cập các khái niệm quan trọng đã được chấp nhận một cách chính tắc, được sử dụng trong các văn bản quy phạm pháp luật được ban hành ở nước ta từ khi có Luật KH&CN năm 2013. Ở đây khái niệm thông tin KH&CN, nguồn tin KH&CN, hoạt động thông tin KH&CN được hiểu theo Nghị định số 11/2014/NĐ-CP ngày 18/02/2014 của Chính phủ về hoạt động thông tin KH&CN, các khái niệm được hiểu như sau: “Thông tin KH&CN là dữ liệu, dữ kiện, số liệu, tin tức, được tạo ra trong các hoạt động KH&CN, đổi mới sáng tạo.

Thông tin KH&CN vừa là nguồn lực của sự phát triển, vừa là của cải, tài sản của xã hội, là yếu tố không thể thiếu trong quá trình sản sinh ra các sản phẩm KH&CN, phục vụ đắc lực cho công tác quản lý, giảng dạy, học tập, nghiên cứu và phát triển KT-XH. “Nguồn tin KH&CN là các thông tin KH&CN được thể hiện dưới dạng sách, báo, tạp chí khoa học; kỷ yếu hội nghị, hội thảo khoa học; thuyết minh nhiệm vụ, báo cáo kết quả thực hiện, ứng dụng kết quả nhiệm vụ kKH&CN; tài liệu sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; catalô công nghiệp; luận án khoa học; tài liệu thiết kế, kỹ thuật; CSDL; trang thông tin điện tử; tài liệu thống kê KH&CN; tài liệu đa phương tiện và tài liệu trên các vật mang tin khác” [3]. 9 Thông tin KH&CN được thu thập từ 02 nguồn: nguồn tin KH&CN nội sinh (là nguồn tin được sản sinh dựa trên sức lực trí tuệ và vật chất của một quốc gia) và nguồn tin KH&CN ngoại sinh (chủ yếu được nhập từ nước ngoài qua mua sắm, trao đổi, hoặc biếu tặng.) “Hoạt động thông tin KH&CN là hoạt động dịch vụ KH&CN bao gồm các hoạt động liên quan đến thu thập, xử lý, phân tích, lưu giữ, tìm kiếm, phổ biến, sử dụng, chia sẻ và chuyển giao thông tin KH&CN, các hoạt động khác có liên quan” [3]. Hoạt động thông tin KH&CN phải tuân theo các nguyên tắc sau: Chính xác, khách quan, đầy đủ, kịp thời và đáp ứng yêu cầu của tổ chức, cá nhân về chất lượng, khối lượng sản phẩm, dịch vụ thông tin KH&CN.

Hiệu quả trong việc khai thác, sử dụng và quản lý thông tin KH&CN phục vụ quản lý nhà nước, phát triển KT-XH, bảo đảm an ninh, quốc phòng và hội nhập quốc tế của đất nước. Bảo đảm quyền của các tổ chức, cá nhân được tiếp cận thông tin KH&CN phù hợp với quy định của pháp luật. Tuân thủ các quy định của pháp luật về bảo mật thông tin KH&CN. Kết hợp chặt chẽ hoạt động thông tin KH&CN với hoạt động nghiệp vụ thư viện, lưu trữ, thống kê, truyền thông KH&CN.

Các loại hình hoạt động thông tin KH&CN bao gồm: thu thập, cập nhật và xử lý các dữ liệu, số liệu, dữ kiện, thông tin nhằm tạo lập và phát triển nguồn tin KH&CN; Nghiên cứu, phân tích, tổng hợp thông tin KH&CN phục vụ cho dự báo, hoạch định chính sách, lãnh đạo, quản lý, NCKH và PTCN, sản xuất, kinh doanh và các hoạt động KT-XH khác; Phát triển hạ tầng thông tin, xây dựng CSDL, các trang thông tin và cổng thông tin điện tử về KH&CN; thiết lập, triển khai các mạng thông tin KH&CN; ứng dụng CNTT 10 và truyền thông, phương tiện kỹ thuật tiên tiến trong hoạt động thông tin KH&CN; xây dựng thư viện điện tử, thư viện số; Tìm kiếm, tra cứu, chỉ dẫn, khai thác, sử dụng thông tin KH&CN; Cung cấp, trao đổi, chia sẻ các nguồn tin KH&CN; Phổ biến thông tin, tri thức KH&CN; Các hoạt động khác có liên quan… 1. Mạng lưới thông tin khoa học và công nghệ 1.1 Khái niệm Mạng lưới Có nhiều khái niệm về Mạng lưới: Khái niệm mang tính vật chất (thường sử dụng trong điện, điện tử, tivi, radio, vi tính…) đề cập đến một hệ thống những mạch, dây dính với nhau và có mối liên hệ với nhau (ví dụ: mạng lưới đường xe lửa, mạng Radio, TV…). Khái niệm mang tính xã hội: Chỉ một nhóm mở rộng những người có cùng lợi ích hay mối quan tâm và giữa họ có sự tương tác và duy trì mối liên hệ không chính thức với nhau để giúp đỡ, hỗ trợ lẫn nhau. Là hệ thống hỗ trợ, cung cấp một cấu trúc tạo sự thay đổi xã hội.

Các mạng lưới được hình thành do có mục tiêu chung hay sở thích chung và được duy trì thông qua một số dạng giao tiếp, thông tin liên lạc. Hầu hết các mạng lưới đều có mục tiêu đầu tiên là chia sẻ thông tin, trong khi một số khác có mục tiêu xa hơn là cải thiện mối quan hệ hợp tác giữa các cơ quan với nhau, bao gồm cùng lập kế hoạch, cùng triển khai hoạt động can thiệp và xây dựng chương trình làm việc chung. Xây dựng mạng lưới nhằm tạo mối liên kết, dưới dạng có tổ chức, giữa những người biết nhau nhằm mục tiêu riêng biệt, trong đó người tham gia xác định là hết lòng cho mục tiêu mà không mong đợi có gì đó nhận trở lại cho mình. Như vậy ở đây mạng lưới được hiểu là một hệ thống tập hợp các tổ chức gồm nhiều cơ quan/đơn vị có một chức năng chung và cùng có mục tiêu chung.

Mạng lưới thông tin khoa học và công nghệ Mạng lưới thông tin là một tập hợp các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực thông tin bao gồm nhiều hình thức khác nhau, liên kết với nhau và cùng chung một mục tiêu, một định hướng cho đối tượng được cung cấp thông tin. Mạng lưới thông tin KH&CN sẽ là một tập hợp các tổ chức có cùng chức năng thông tin KH&CN với các hình thức hoạt động khác nhau được liên kết trong một hệ thống nhằm đạt mục tiêu là cung cấp được thông tin KH&CN chính xác, đầy đủ, kịp thời, đến tay người cần thông tin. Tổ chức thực hiện chức năng thông tin KH&CN là tổ chức triển khai thực hiện các hoạt động thông tin KH&CN; xây dựng, phát triển, vận hành và khai thác hạ tầng thông tin, CSDL về KH&CN.