Luận Văn Thạc Sĩ: Giải Pháp Phát Triển Hợp Tác Xã Nông Nghiệp Ở Thị Xã Phổ Yên, Tỉnh Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ nông nghiệp nghiên cứu giải pháp phát triển hợp tác xã nông nghiệp tại thị xã phổ yên tỉnh thái nguyên, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Hữu Duân
• Người hướng dẫn: PGS. Dương Văn Sơn
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Giải pháp phát triển hợp tác xã nông nghiệp tại thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG VÀ HÌNH
• TRÍCH YÊU LUẬN VĂN THẠC SĨ
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục tiêu nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Cơ sở lý luận của đề tài
• 1.1.1. Một số khái niệm, thuật ngữ liên quan
• 1.1.2. Vai trò của HTX nông nghiệp trong phát triển nông thôn
• 1.1.3. Đặc trưng và quy định của HTX kiểu mới theo Luật HTX năm 2012
• 1.2. Cơ sở thực tiễn của đề tài
• 1.2.1. Tình hình hoạt động và phát triển HTX ở một số nước trên thế giới
• 1.2.2. Tình hình hoạt động và phát triển HTX ở Việt Nam
• 1.2.3. Tình hình hoạt động và phát triển HTX ở Thái Nguyên
• 1.2.4. Một số công trình nghiên cứu có liên quan
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế xã hội
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.3.2. Phương pháp phân tích số liệu
• 2.4. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu của đề tài
• 2.4.1. Nhóm chỉ tiêu phản ánh quy mô phát triển của HTX nông nghiệp
• 2.4.2. Nhóm chỉ tiêu phản ánh về lao động, việc làm
• 2.4.3. Nhóm chỉ tiêu về vốn và thu nhập
• 2.4.4. Nhóm chỉ tiêu về biến số trong mô hình hồi quy đa biến
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Thực trạng hoạt động và phát triển HTX nông nghiệp trên địa bàn thị xã Phổ Yên
• 3.1.1. Quá trình phát triển HTX trên địa bàn thị xã Phổ Yên
• 3.1.2. Tình hình hoạt động và phát triển HTX nông nghiệp thị xã Phổ Yên
• 3.2. Hạn chế, yếu kém và các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động của HTX nông nghiệp tại thị xã Phổ Yên
• 3.2.1. Một số hạn chế, yếu kém trong hoạt động và phát triển HTX thị xã Phổ Yên
• 3.2.2. Nguyên nhân của hạn chế, yếu kém
• 3.2.3. Một số yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động của HTX
• 3.3. Quan điểm, định hướng và giải pháp phát triển HTX nông nghiệp ở thị xã Phổ Yên
• 3.3.1. Quan điểm, định hướng và mục tiêu
• 3.3.2. Một số giải pháp nhằm phát triển HTX nông nghiệp ở thị xã Phổ Yên
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận và thực tiễn về hợp tác xã nông nghiệp

Phần này tập trung vào cơ sở lý luận và thực tiễn của hợp tác xã nông nghiệp. Tác giả phân tích các khái niệm cơ bản như phát triển, kinh tế hợp tác, và hợp tác xã nông nghiệp. Đặc biệt, hợp tác xã nông nghiệp được xem là một hình thức tổ chức kinh tế tự chủ, có cơ cấu chặt chẽ và hoạt động hiệu quả trong lĩnh vực nông nghiệp. Tác giả cũng nhấn mạnh vai trò của hợp tác xã trong việc thúc đẩy nông nghiệp bền vững và phát triển kinh tế nông thôn.

1.1. Khái niệm và vai trò của hợp tác xã nông nghiệp

Hợp tác xã nông nghiệp là một tổ chức kinh tế tự nguyện, được thành lập để hỗ trợ các thành viên trong sản xuất và kinh doanh nông nghiệp. Vai trò của hợp tác xã bao gồm tăng cường khả năng cạnh tranh, giảm rủi ro thị trường, và thúc đẩy nông nghiệp bền vững. Tác giả cũng đề cập đến các hình thức hợp tác khác như tổ hợp tác, nhưng nhấn mạnh rằng hợp tác xã là mô hình hiệu quả hơn do có cơ cấu tổ chức chặt chẽ và pháp nhân kinh tế.

1.2. Cơ sở thực tiễn từ các nước và Việt Nam

Tác giả phân tích cơ sở thực tiễn từ các nước phát triển như Mỹ, Hà Lan, và Úc, nơi hợp tác xã vẫn là mô hình kinh tế hiệu quả. Ở Việt Nam, hợp tác xã nông nghiệp đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ thời kỳ bao cấp đến hiện đại hóa. Tuy nhiên, nhiều hợp tác xã tại Việt Nam vẫn gặp khó khăn trong việc thích ứng với kinh tế thị trường, dẫn đến hoạt động kém hiệu quả.

II. Thực trạng hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp tại Phổ Yên

Phần này đánh giá thực trạng hoạt động của các hợp tác xã nông nghiệp tại thị xã Phổ Yên, Thái Nguyên. Tác giả chỉ ra rằng, mặc dù số lượng hợp tác xã tăng lên, nhưng chỉ khoảng 20% hoạt động hiệu quả. Nhiều hợp tác xã được thành lập chỉ để đáp ứng tiêu chí xây dựng nông thôn mới, dẫn đến hoạt động hình thức và không bền vững.

2.1. Quá trình phát triển và tình hình hoạt động

Tác giả trình bày quá trình phát triển của các hợp tác xã nông nghiệp tại Phổ Yên, từ giai đoạn thành lập đến hiện tại. Số liệu cho thấy, nhiều hợp tác xã gặp khó khăn trong việc huy động vốn, quản lý, và thích ứng với kinh tế thị trường. Điều này dẫn đến tình trạng nhiều hợp tác xã phải giải thể hoặc ngừng hoạt động.

2.2. Hạn chế và yếu tố ảnh hưởng

Các hạn chế chính bao gồm thiếu vốn, năng lực quản lý yếu, và thiếu sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương. Tác giả cũng chỉ ra các yếu tố ảnh hưởng như chính sách nông nghiệp, điều kiện tự nhiên, và sự tham gia của người dân. Những yếu tố này đã tác động tiêu cực đến sự phát triển của hợp tác xã nông nghiệp tại Phổ Yên.

III. Giải pháp phát triển hợp tác xã nông nghiệp tại Phổ Yên

Phần này đề xuất các giải pháp phát triển hợp tác xã nông nghiệp tại thị xã Phổ Yên. Tác giả nhấn mạnh sự cần thiết của việc cải thiện chính sách nông nghiệp, tăng cường đào tạo cán bộ quản lý, và hỗ trợ vốn cho các hợp tác xã. Các giải pháp này nhằm mục tiêu thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn và nông nghiệp bền vững.

3.1. Cải thiện chính sách và hỗ trợ từ chính quyền

Tác giả đề xuất việc cải thiện chính sách nông nghiệp để tạo điều kiện thuận lợi cho các hợp tác xã hoạt động. Điều này bao gồm việc cung cấp vốn ưu đãi, hỗ trợ kỹ thuật, và tạo cơ chế pháp lý thuận lợi. Sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương cũng được coi là yếu tố quan trọng để thúc đẩy phát triển hợp tác xã.

3.2. Đào tạo và nâng cao năng lực quản lý

Để cải thiện hiệu quả hoạt động, tác giả đề xuất việc đào tạo và nâng cao năng lực quản lý cho các cán bộ hợp tác xã. Điều này bao gồm các khóa đào tạo về quản lý tài chính, marketing, và kỹ thuật nông nghiệp. Việc nâng cao năng lực quản lý sẽ giúp các hợp tác xã hoạt động hiệu quả hơn và thích ứng tốt hơn với kinh tế thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực kinh tế tập thể giữ vai trò then chốt trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn và thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới. Tại thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên, diện tích đất nông nghiệp chiếm tới 19.326,58 ha, tương đương 74,65% tổng diện tích tự nhiên 25.000 ha, với 77% dân số (khoảng 133.890 người trên tổng số 173.945 người) sinh sống và lao động ở khu vực nông thôn. Mặc dù trên địa bàn có hơn 50 hợp tác xã đăng ký hoạt động ở nhiều lĩnh vực khác nhau, song thực trạng phát triển hợp tác xã nông nghiệp đang bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ nghịch lý: gần 80% số hợp tác xã nông nghiệp tại địa phương hoạt động kém hiệu quả, lúng túng khi chuyển sang cơ chế tự chủ, thậm chí nhiều đơn vị thành lập mang tính hình thức chỉ nhằm đáp ứng tiêu chí số 13 về tổ chức sản xuất trong xây dựng nông thôn mới hoặc đón đầu các chính sách vốn vay ưu đãi. Mục tiêu của nghiên cứu nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng phát triển về lượng và chất của 15 hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn thị xã Phổ Yên, nhận diện các rào cản nội tại và môi trường thể chế, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ thúc đẩy kinh tế hợp tác phát triển bền vững. Nghiên cứu sử dụng chuỗi số liệu thứ cấp giai đoạn 2013 - 2018 kết hợp số liệu sơ cấp khảo sát năm 2017 - 2018. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn, cung cấp luận cứ khoa học giúp chính quyền địa phương định hướng nâng cao tỷ lệ hợp tác xã hoạt động hiệu quả lên trên 60% và đẩy mạnh liên kết chuỗi giá trị nông sản trong thời kỳ công nghiệp hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết kinh tế hợp tác hiện đại của Liên minh Hợp tác xã Quốc tế (ICA) và Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), khẳng định hợp tác xã là tổ chức kinh tế tự chủ do các thành viên tự nguyện liên kết, cùng sở hữu và quản lý dân chủ nhằm tối ưu hóa lợi ích kinh tế - xã hội chung chứ không thuần túy tối đa hóa lợi nhuận cho nhà đầu tư cá nhân. Đồng thời, nghiên cứu vận dụng khung lý thuyết thể chế kinh tế nông nghiệp theo định hướng đổi mới của Đảng và Nhà nước, trọng tâm là Luật Hợp tác xã năm 2012 với 7 nguyên tắc cốt lõi: gia nhập/rút lui tự nguyện, quản trị dân chủ bình đẳng một thành viên một phiếu biểu quyết, tự chủ tự chịu trách nhiệm, phân phối thu nhập chủ yếu dựa trên mức độ sử dụng sản phẩm - dịch vụ của thành viên, và trích lập bắt buộc tối thiểu 20% quỹ đầu tư phát triển cùng 5% quỹ dự phòng tài chính.

Các khái niệm cơ bản được chuẩn hóa trong luận văn bao gồm: kinh tế hợp tác, hợp tác xã kiểu mới, tổ hợp tác, liên hiệp hợp tác xã, và dịch vụ hỗ trợ nông nghiệp. Căn cứ theo Thông tư số 09/2017/TT-BNNPTNT, nghiên cứu phân loại hợp tác xã nông nghiệp thành 7 nhóm chuyên ngành: trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp, thủy sản, diêm nghiệp, nước sạch nông thôn và nông nghiệp tổng hợp. Khung phân tích mở rộng đánh giá mô hình liên kết "4 nhà" (Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp - Nhà nông) như một động lực chính thúc đẩy chuỗi giá trị nông nghiệp hàng hóa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp. Dữ liệu thứ cấp được thu thập liên tục trong 6 năm (2013 - 2018) từ các báo cáo chính thức của Ủy ban nhân dân thị xã Phổ Yên, Phòng Kinh tế và Hạ tầng, Trạm Khuyến nông và Chi cục Thống kê. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua điều tra toàn diện toàn bộ 15 hợp tác xã nông nghiệp đang hoạt động trên địa bàn thị xã Phổ Yên (quy mô mẫu đạt 100% tổng thể). Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được áp dụng nhằm loại bỏ sai số chọn mẫu, phản ánh bức tranh thực tế chính xác nhất về toàn bộ các mô hình HTX tại địa phương. Bảng hỏi chuyên sâu được gửi trực tiếp tới các giám đốc HTX kết hợp phỏng vấn sâu thành viên ban quản trị và cán bộ quản lý nông nghiệp cấp xã, phường.

Để phân tích dữ liệu, đề tài sử dụng phần mềm thống kê Excel kết hợp công cụ PivotTable để phân tổ dữ liệu và tính toán các tham số mô tả quan trọng như độ lệch chuẩn (SD), sai số chuẩn (SE) và hệ số biến động (CV%). Nhằm lượng hóa tác động của các yếu tố, nghiên cứu ứng dụng phương pháp hồi quy tuyến tính đa biến (Multiple Linear Regression) trên phần mềm IBM SPSS Statistics 20. Việc lựa chọn mô hình hồi quy đa biến giúp phân tích chính xác mối quan hệ nhân quả giữa các biến độc lập (tuổi đời, thâm niên quản trị của giám đốc, quy mô vốn, thời gian cư trú, số lượng thành viên, trình độ học vấn) với 3 biến phụ thuộc cốt lõi: Giá trị sản xuất (GO), Lợi nhuận của HTX và Thu nhập bình quân của người lao động.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích thực trạng hoạt động của 15 hợp tác xã nông nghiệp tại thị xã Phổ Yên giai đoạn 2013 - 2018 làm nổi bật 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, mức độ chuyển đổi phương thức hoạt động theo Luật Hợp tác xã năm 2012 còn rất hạn chế. Kết quả khảo sát cho thấy có tới 50% số HTX hoàn toàn không chuyển đổi được khâu dịch vụ nào sau khi đăng ký lại, 42% chỉ tổ chức được từ 1 đến 2 khâu dịch vụ giản đơn (chủ yếu là thủy nông và làm đất), và chỉ có 8% số HTX tổ chức được chuỗi dịch vụ khép kín có hiệu quả kinh tế rõ nét.

Thứ hai, quy mô vốn và khả năng tiếp cận nguồn lực tài chính ở mức rất thấp. Mặc dù Quỹ hỗ trợ phát triển HTX tỉnh Thái Nguyên năm 2018 đã giải ngân 15,53 tỷ đồng cho 46 đơn vị trên toàn tỉnh (quản lý tổng nguồn vốn 41,34 tỷ đồng), nhưng các HTX nông nghiệp tại Phổ Yên tiếp cận nguồn vốn này còn rất ít. Tỷ lệ HTX tiếp cận được vốn vay ngân hàng thương mại đạt dưới 20% do thiếu tài sản bảo đảm và chưa tích lũy được quỹ tài sản chung không chia.

Thứ ba, cơ cấu nhân lực và trình độ của ban quản trị có sự phân hóa mạnh mẽ. Kết quả ước lượng mô hình hồi quy SPSS chỉ ra rằng trình độ học vấn và thâm niên công tác của giám đốc HTX có mối tương quan thuận mạnh mẽ với giá trị sản xuất và lợi nhuận (độ tin cậy 95%), giải thích hơn 35% sự biến động của thu nhập người lao động. Tuy nhiên, phần lớn giám đốc HTX tại địa phương chưa qua đào tạo chuyên sâu về quản trị kinh doanh nông nghiệp.

Thứ tư, quá trình công nghiệp hóa đô thị hóa tạo sức ép lớn lên tài nguyên đất và nguồn lao động nông nghiệp. Với 6.539,46 ha đất phi nông nghiệp và sự hiện diện của các khu công nghiệp tập trung như Yên Bình, Điềm Thụy, nguồn lao động trẻ chuyển dịch ồ ạt sang công nghiệp, khiến lực lượng lao động còn lại của các HTX nông nghiệp bị già hóa nghiêm trọng.

Thảo luận kết quả

Thực trạng gần 80% hợp tác xã nông nghiệp tại Phổ Yên hoạt động yếu kém phản ánh tâm lý e ngại mô hình HTX kiểu cũ thời kỳ bao cấp vẫn còn tồn tại trong cộng đồng dân cư. Nhiều đơn vị được thành lập vội vã chỉ nhằm đạt chỉ tiêu hành chính về xây dựng nông thôn mới mà thiếu phương án sản xuất kinh doanh khả thi. Khi vận hành theo cơ chế thị trường, việc thiếu liên kết đầu ra khiến các HTX dễ rơi vào tình trạng hoạt động cầm chừng.

So sánh với các nghiên cứu kinh tế nông nghiệp tại các tỉnh đồng bằng sông Hồng và trung du miền núi phía Bắc, điểm nghẽn tại Phổ Yên mang tính điển hình cho vùng đang trong quá trình đô thị hóa nhanh. Cơ cấu nông nghiệp chưa phát huy hết lợi thế 6.668,63 ha rừng và các tiểu vùng sinh thái đặc thù như Phúc Tân (2.214,82 ha rừng) hay Phúc Thuận (2.847,87 ha rừng). Toàn bộ các tương quan kinh tế lượng này được trình bày trực quan qua bảng tổng hợp hệ số hồi quy đa biến và biểu đồ cơ cấu doanh thu theo từng ngành nghề kinh doanh, chứng minh rõ mối liên hệ giữa năng lực quản trị với hiệu quả tài chính của mô hình kinh tế hợp tác.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, đề tài đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy phát triển hợp tác xã nông nghiệp tại thị xã Phổ Yên:

1. Chuẩn hóa và nâng cao năng lực quản trị HTX: Tổ chức các chương trình đào tạo nghiệp vụ quản trị kinh doanh, kế toán kiểm toán và lập kế hoạch thị trường cho 100% cán bộ chủ chốt (chủ tịch hội đồng quản trị, giám đốc, kiểm soát viên). Mục tiêu đến năm 2025 có ít nhất 70% cán bộ quản lý đạt trình độ từ trung cấp trở lên; chủ thể thực hiện là Ủy ban nhân dân thị xã Phổ Yên phối hợp cùng Liên minh Hợp tác xã tỉnh Thái Nguyên.

2. Mở rộng cơ chế tiếp cận nguồn vốn và tín dụng ưu đãi: Tạo điều kiện thuận lợi cho các HTX tiếp cận nguồn vốn từ Quỹ hỗ trợ phát triển HTX tỉnh Thái Nguyên với hạn mức cho vay tăng thêm từ 15 tỷ đến 20 tỷ đồng trong giai đoạn 2020 - 2025; thực hiện cơ chế cho vay tín chấp thông qua phương án sản xuất kinh doanh khả thi do Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (Agribank) và Ngân hàng Chính sách Xã hội chủ trì.

3. Quy hoạch vùng sản xuất tập trung và hỗ trợ tích tụ đất đai: Khai thác hiệu quả 19.326,58 ha đất nông nghiệp hiện hữu thông qua việc hỗ trợ dồn điền đổi thửa, xây dựng 3 đến 5 vùng chuyên canh quy mô lớn sản xuất rau an toàn, chè chất lượng cao và cây ăn quả đặc sản trước năm 2024; giao Phòng Tài nguyên và Môi trường cùng Phòng Kinh tế và Hạ tầng thị xã trực tiếp hướng dẫn thủ tục giao đất, thuê đất dài hạn.

4. Phát triển liên kết chuỗi giá trị và xúc tiến thương mại nông sản: Xây dựng thương hiệu tập thể, áp dụng tiêu chuẩn VietGAP cho nông sản địa phương, phấn đấu nâng tỷ lệ nông sản tiêu thụ qua hợp đồng liên kết 4 nhà đạt trên 50% vào năm 2025; Ban giám đốc các HTX chủ động liên kết với các hệ thống siêu thị, nhà máy chế biến và khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên và Thủ đô Hà Nội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là nguồn tài liệu học thuật và ứng dụng thực tiễn chuyên sâu, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

1. Cơ quan quản lý nhà nước và ban ngành địa phương: Lãnh đạo UBND thị xã Phổ Yên, Phòng Kinh tế và Hạ tầng, Phòng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn sử dụng các phát hiện thực nghiệm để xây dựng đề án tái cơ cấu kinh tế tập thể và hoàn thiện các tiêu chí nông thôn mới kiểu mẫu.

2. Ban quản trị và Giám đốc các hợp tác xã nông nghiệp: Vận dụng mô hình quản lý theo Luật HTX năm 2012, phương pháp hạch toán đa dịch vụ và các giải pháp liên kết chuỗi giá trị nhằm khắc phục tình trạng thua lỗ, nâng cao thu nhập cho thành viên.

3. Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Kinh tế: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chất lượng cao về phương pháp nghiên cứu kết hợp khảo sát toàn diện (n = 15) với mô hình hồi quy đa biến SPSS trong kinh tế nông nghiệp và phát triển nông thôn.

4. Doanh nghiệp phân phối và chế biến nông sản: Nắm bắt bức tranh toàn cảnh về năng lực cung ứng, cơ cấu cây trồng vật nuôi tại Phổ Yên để thiết lập các hợp đồng liên kết bao tiêu nông sản dài hạn, ổn định nguồn nguyên liệu.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân chính khiến tỷ lệ HTX nông nghiệp hoạt động yếu kém tại Phổ Yên lên tới gần 80% là gì? Tình trạng này bắt nguồn từ việc thành lập HTX chạy theo phong trào xây dựng nông thôn mới và tranh thủ chính sách trợ cấp vốn ban đầu. Khi bước vào hạch toán độc lập, ban quản trị thiếu kỹ năng kinh doanh, dịch vụ đơn điệu chỉ dừng ở khâu làm đất hoặc thủy nông, không tìm được đầu ra cho nông sản nên nhanh chóng rơi vào đình trệ.

Luật Hợp tác xã năm 2012 có điểm gì mới nổi bật so với Luật năm 2003? Luật năm 2012 quy định HTX phải do ít nhất 7 thành viên tự nguyện thành lập, xác lập rõ nguyên tắc phân phối thu nhập chủ yếu dựa trên mức độ sử dụng sản phẩm, dịch vụ của thành viên thay vì chia theo tỷ lệ vốn góp. Đồng thời, luật bắt buộc trích lập quỹ đầu tư phát triển tối thiểu 20% và hình thành khối tài sản chung không chia.

Mô hình hồi quy đa biến trong luận văn chứng minh yếu tố nào tác động mạnh nhất đến lợi nhuận của HTX? Kết quả chạy mô hình SPSS chỉ ra rằng quy mô vốn hoạt động và trình độ học vấn, thâm niên của giám đốc HTX là hai yếu tố có hệ số hồi quy dương lớn nhất và có ý nghĩa thống kê cao. Những HTX có giám đốc qua đào tạo chuyên môn đạt mức doanh thu và lợi nhuận cao hơn rõ rệt so với các HTX do lao động thuần nông quản lý.

Sự phát triển của các khu công nghiệp tại Phổ Yên tác động như thế nào đến HTX nông nghiệp? Khu công nghiệp Yên Bình và các cụm lân cận thu hút lượng lớn lao động trẻ, tạo nên sự chuyển dịch việc làm mạnh mẽ nhưng cũng gây ra tình trạng thiếu hụt nhân lực nông nghiệp chất lượng cao. Điều này đòi hỏi HTX phải cơ giới hóa và chuyển dịch sang mô hình nông nghiệp công nghệ cao trên quỹ đất nông nghiệp 19.326,58 ha còn lại.

Các hợp tác xã nông nghiệp tại địa phương có thể tiếp cận nguồn hỗ trợ tài chính từ đâu? HTX có thể nộp hồ sơ vay vốn ưu đãi tại Quỹ hỗ trợ phát triển HTX thuộc Liên minh HTX tỉnh Thái Nguyên (quy mô vốn hơn 41,34 tỷ đồng) hoặc tiếp cận các gói tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn theo Nghị định 55/2015/NĐ-CP của Chính phủ thông qua các chi nhánh ngân hàng Agribank trên địa bàn.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa sâu sắc cơ sở lý luận và thực tiễn về kinh tế hợp tác kiểu mới theo tinh thần Luật Hợp tác xã năm 2012 trong bối cảnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp.
• Khảo sát thực chứng toàn diện 15 hợp tác xã nông nghiệp tại thị xã Phổ Yên, phản ánh trung thực thực trạng 80% đơn vị hoạt động kém hiệu quả và 50% chưa chuyển đổi được khâu dịch vụ.
• Ứng dụng thành công mô hình hồi quy tuyến tính đa biến SPSS, lượng hóa rõ nét vai trò quyết định của trình độ quản trị và nguồn vốn đến giá trị sản xuất cùng lợi nhuận của HTX.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính khả thi cao về đào tạo nhân lực, khơi thông nguồn vốn tín dụng, tích tụ đất đai và kết nối chuỗi giá trị 4 nhà đến năm 2025.
• Cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn quan trọng phục vụ công tác hoạch định chính sách kinh tế tập thể cho chính quyền thị xã Phổ Yên và tỉnh Thái Nguyên.

Trong giai đoạn 2020 - 2025, chính quyền địa phương và các hợp tác xã cần khẩn trương phối hợp triển khai đồng bộ các giải pháp tái cấu trúc nhằm nâng cao sức cạnh tranh kinh tế tập thể. Độc giả quan tâm, các nhà quản lý và các nhà nghiên cứu hãy tham khảo toàn văn luận văn thạc sĩ để khai thác chi tiết các bảng số liệu kinh tế lượng, mô hình phân tích chuyên sâu và áp dụng hiệu quả vào thực tiễn quản lý địa phương!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Cơ sở lý luận của đề tài 1. Một số khái niệm, thuật ngữ liên quan 1.Phát triển, kinh tế hợp tác, HTX và HTX nông nghiệp 1. Phát triển Theo triết học phát triển là khái niệm dùng để khái quát những vận động theo chiều hướng tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn.

Cái mới ra đời thay thế cái cũ, cái tiến bộ ra đời thay thế cái lạc hậu. Theo Raanan Weitz (1995), phát triển được coi là một quá trình phát triển liên tục làm tăng trưởng mức sống của con người và giúp phân phối công bằng những thành quả tăng trưởng trong xã hội. Kinh tế hợp tác Kinh tế hợp tác là một hình thức quan hệ kinh tế hợp tác tự nguyện, phối hợp, hỗ trợ giúp đỡ lẫn nhau giữa các chủ thể kinh tế, kết hợp sức mạnh của từng thành viên với ưu thế sức mạnh tập thể giải quyết tốt hơn những vấn đề của sản xuất, kinh doanh và đời sống kinh tế, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và lợi ích của mỗi thành viên. Trong lĩnh vực nông nghiệp, Kinh tế hợp tác tồn tại ở một số hình thức chủ yếu, cụ thể: - Tổ hợp tác: Tổ hợp tác thường có quy mô nhỏ, có nội dung hoạt động hẹp, đơn mục tiêu, hình thành và hoạt động trên cơ sở hợp tác giản đơn, chưa có tổ chức chặt chẽ, thường có vốn quỹ chung, hoạt động chưa có điều lệ, không phải đăng ký kinh doanh nên chưa phải là pháp nhân kinh tế.

Các tổ hợp tác trong nông nghiệp thường không cố định. - Hợp tác xã: Hợp tác xã là tổ chức kinh tế tự chủ, có cơ cấu tổ chức chặt chẽ, có vốn quỹ chung, được cấp đăng ký kinh doanh và có tư cách pháp 7 nhân. Luật HTX nước ta quy định “Hợp tác xã là tổ chức kinh tế tự chủ do những người lao động có nhu cầu, lợi ích chung, tự nguyện cùng góp vốn, góp sức lập ra theo quy định của pháp luật”. Ở nước ta HTX được xem là hình thức cơ bản của KTHT.

- Hội (câu lạc bộ) nghề nghiệp: Hội (câu lạc bộ) nghề nghiệp là một hình thức hợp tác có phạm vi hoạt động linh hoạt, thường gắn với một loại sản phẩm trồng trọt, chăn nuôi hay một lĩnh vực hoạt động nào đó (nhu hội sinh vật cảnh, hội làm vướn, hội nuôi ong), song không phải là một tổ chức sản xuất kinh doanh, không có tư cách pháp nhân. Các thành viên tham gia chủ yếu là để trao đổi, giúp đỡ nhau về kinh nghiệm sản xuất, kỹ thuật sản xuất và tiêu thụ sản phẩm - Hiệp hội theo sản phẩm hay nhóm sản phẩm: Đây là hình thức hợp tác có phạm vi hoạt động rộng, có thể là phạm vi một xã, một miền hay cả nước. Thành viên của hiệp hội là những chủ thể kinh tế (có thể thuộc các thành phần kinh tế khác nhau) tham gia hiệp hội nhằm phối hợp, hỗ trợ lẫn nhau trong sản xuất kinh doanh. Hiệp hội có điều lệ hoạt động song không phải là đơn vị sản xuất kinh doanh.

Như vây, mỗi hình thức KTHT nêu trên đều có vị trí, vai trò quan trọng thích hợp trong những điều kiện nhất định mà khi hình thức hợp tác nào có thể thay thế. Bất kỳ một sự áp đặt hình thức hợp tác không phù hợp nào cũng đều dẫn đến làm giảm hiệu quả hoạt động và làm suy yếu kinh tế hợp tác. Hợp tác xã Theo Liên Minh HTX quốc tế (International Cooperative Alliance- ICA): HTX là một tổ chức tự trị của những người tự nguyện liên hiệp lại để đáp ứng các nhu cầu và nguyện vọng chung của họ về kinh tế, xã hội và văn hóa thông qua một xí nghiệp cùng sở hữu và quản lý dân chủ. Đến năm 1995, định nghĩa này đã được hoàn thiện, theo đó HTX thành lập dựa trên ý nghĩa tự cứu giúp 8 mình, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng, công bằng và đoàn kết.

Theo truyền thống của những người sáng lập ra HTX, các thành viênHTX tin tưởng vào ý nghĩa đạo đức, về tính trung thực, cởi mở, trách nhiệm xã hội và quan tâm chăm sóc người khác”. Theo Tổ chức lao động quốc tế (ILO): HTX là sự liên kết của những người đang gặp phải những khó khăn kinh tế giống nhau, tự nguyện liên kết nhau lại trên cơ sở bình đẳng quyền lợi, nghĩa vụ sử dụng tài sản mà họ có chuyển giao vào HTX. Phù hợp với nhu cầu chung và giải quyết những khó khăn đó chủ yếu bằng sự tự chủ, tự chịu trách nhiệm và bằng cách sử dụng các chức năng kinh doanh trong tổ chức hợp tác phục vụ cho lợi ích vật chất và tinh thần chung,… Theo Luật HTX năm 1996: HTX là tổ chức kinh tế tự chủ do những người lao động có nhu cầu lợi ích chung, tự nguyện cùng góp vốn, góp sức lập ra để phát huy sức mạnh tập thể, cùng giúp nhau thực hiện có hiệu quả hơn các hoạt động sản xuất kinh doanh. Theo Luật HTX năm 2003: HTX là đơn vị kinh tế tự chủ do cá nhân, hộ gia đình, pháp nhân có nhu cầu, lợi ích chung tự nguyện cùng góp vốn, góp sức lập ra theo quy định của Pháp luật để phát huy sức mạnh của tập thể, của từng thành viên, cùng giúp nhau thực hiện có hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, góp phần phát triển kinh tế xã hội.

Theo Luật Hợp tác xã năm 2012: Hợp tác xã là tổ chức kinh tế tập thể, đồng sở hữu, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 07 thành viên tự nguyện thành lập và hợp tác tương trợ lẫn nhau trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu chung của thành viên, trên cơ sở tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ trong quản lý hợp tác xã. HTX nông nghiệp a) Khái niệm HTX nông nghiệp trước là một tổ chức kinh tế hợp tác của những người sản xuất nông nghiệp. Được thành lập trên nguyên tắc tự nguyện, dân chủ nhằm đáp ứng những yêu cầu về dịch vụ đa dạng trong sản xuất nông - lâm - nghiệp và đời sống của chính các thành viêntham gia. HTX nông nghiệp có thể là các tổ chức kinh tế hợp tác của nông dân, ít nhất trên 3 lĩnh vực: Thứ nhất, đó là lĩnh vực cung ứng các yếu tố đầu vào của sản xuất như phân bón, thuốc trừ sâu,… hợp tác trong khâu làm đất, thuỷ lợi; thứ hai, trong lĩnh vực giải quyết đầu ra của sản xuất nông nghiệp bao gồm hoạt động thu mua chế biến đóng gói và tiêu thụ nông sản ở thị trường trong và ngoài nước; thứ ba, trong lĩnh vực trực tiếp tổ chức sản xuất tập trung trong trồng trọt, chăn nuôi, kể cả nuôi trồng thuỷ sản.

b)Phân loại HTX nông nghiệp Theo Thông tư 09 ngày 17/4/2017 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về hướng dẫn, phân loại và đánh giá HTX hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, HTX nông nghiệp được chia thành 7 loại, cụ thể: - Hợp tác xã trồng trọt: Là hợp tác xã có hoạt động sản xuất trồng trọt (trồng cây hàng năm, cây lâu năm; nhân và chăm sóc cây giống nông nghiệp) và dịch vụ trồng trọt có liên quan; dịch vụ sau thu hoạch; xử lý hạt giống để nhân giống. - Hợp tác xã chăn nuôi: Là hợp tác xã có hoạt động sản xuất chăn nuôi (trâu, bò, ngựa, lừa, la, dê, cừu, lợn, gia cầm và chăn nuôi khác); dịch vụ chăn nuôi có liên quan; săn bắt, đánh bẫy và hoạt động dịch vụ có liên quan. - Hợp tác xã lâm nghiệp: Là hợp tác xã có hoạt động sản xuất lâm nghiệp (trồng và chăm sóc rừng; khai thác gỗ và lâm sản khác; thu nhặt sản phẩm từ rừng không phải gỗ và lâm sản khác) và dịch vụ lâm nghiệp có liên quan. 10 - Hợp tác xã thủy sản: Là hợp tác xã có hoạt động nuôi trồng thuỷ sản (nuôi trồng thuỷ sản biển, nội địa; sản xuất giống thuỷ sản); khai thác thủy sản (khai thác thủy sản biển và nội địa, bao gồm cả bảo quản thuỷ sản ngay trên tàu đánh cá).

- Hợp tác xã diêm nghiệp: Là hợp tác xã có hoạt động khai thác muối (khai thác muối mỏ, đập vụn muối và sàng muối; sản xuất muối từ nước biển, nước mặn ở hồ hoặc nước mặn tự nhiên khác; nghiền, tẩy rửa, và tinh chế muối phục vụ cho sản xuất) và dịch vụ có liên quan đến phục vụ khai thác muối. - Hợp tác xã nước sạch nông thôn: Là hợp tác xã có hoạt động khai thác, xử lý và cung cấp nước sạch (khai thác nước từ sông, hồ, ao; thu nước mưa; thanh lọc nước để cung cấp; khử muối của nước biển để sản xuất nước như là sản phẩm chính; phân phối nước thông qua đường ống, bằng xe hoặc các phương tiện khác) cho nhu cầu sinh hoạt trên địa bàn nông thôn. - Hợp tác xã nông nghiệp tổng hợp: Là hợp tác xã có hoạt động từ hai lĩnh vực hoạt động của các hợp tác xã được phân loại tại các HTX trên trở lên. Vai trò của HTX nông nghiệp trong phát triển nông thôn a) Kinh tế hợp tác trong lĩnh vực nông nghiệp Hợp tác trong lĩnh vực nông nghiệp là một nhu cầu khách quan, là con đường phát triển tất yếu của kinh tế hộ nông dân.

Bởi lẽ, do đặc điểm của sản xuất nông nghiệp, cây trồng vật nuôi đều là những cơ thể sống chịu ảnh hưởng trực tiếp của ngoại cảnh như thời tiết thuỷ văn, khí hậu và các sinh vật khác. Cùng với các điều kiện thuận lợi, sản xuất nông nghiệp gặp không ít khó khăn, trở ngại do tác động của thời tiết, khí hậu và các yếu tố sâu bênh, thú dữ phá hoại. Từ thời xa xưa các hộ nông dân đã có nhu cầu hợp tác với nhau để hỗ trợ, giúp nhau vượt qua khó khăn, nâng cao hiệu quả sản xuất. Khi nền sản xuất còn mang nặng tính tự cung tự cấp thì quá trình hợp tác mang tính chất hợp tác lao động theo mùa vụ, đổi công, cùng làm giúp nhau nhằm đáp ứng yêu cầu thời vụ hoặc tăng thêm sức mạnh để giải quyết những 11 công việc mà từng hộ gia đìng không có khả năng thực hiện hoặc làm riêng rẽ thì không có hiệu quả cao.

Quá trình hợp tác này còn mang đặc điểm tình cảm, tâm lý truyền thống cộng đồng đùm bọc giúp đỡ lẫn nhau vượt qua khó khăn trong sản xuất và đời sống.