Chương 1: Những vấn đề cơ bản về dịch vụ phi tín dụng ngân hàng Chương 2: Thực trạng phát triển dịch vụ phi tín dụng ngân hàng tại chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Sơn Tây Chương 3: Giải pháp phát triển dịch vụ phi tín dụng ngân hàng tại chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Sơn Tây 4 CH Ư Ơ NG 1 NHỮNG VẤN ĐÈ c ơ BẢN VÈ DỊCH v ụ PHI TÍN DỤNG NG ÂN H ÀNG 1. M ôt • số khái niêm • Do tính chất phức tạp, đa dạng và vô hình của dịch vụ nên hiện nay các nhà nghiên cứu vẫn chưa đưa ra được một định nghĩa thống nhất về dịch vụ. Từ các quan điểm khác nhau có thể hiểu:"Dịch vụ là các lao động của con ngư òi đư ợc kết tinh trong các sản phẩm vô hình nhằm thoả mãn nhu cầu sản xuất và sinh hoạt của con ngư ời”. Dịch vụ ngân hàng là loại hình dịch vụ xuất hiện sớm nhất trong các loại hình dịch vụ tài chính.
Cho đến nay, có khá nhiều quan điểm khác nhau về dịch vụ ngân hàng. Theo cuốn”Nghiệp vụ Ngân hàng hiện đại”của tác giả David Cox, hầu hết các hoạt động nghiệp vụ của ngân hàng thương mại đều gọi là dịch vụ ngân hàng [1]. Cụ thể hơn, dịch vụ ngân hàng được hiểu là các nghiệp vụ ngân hàng về vốn, tiền tệ, thanh toán.mà ngân hàng cung cấp cho khách hàng nhằm đáp ứng nhu cầu kinh doanh, sinh lời, sinh hoạt cuộc sổng, cất trữ tài sản.của họ, nhờ đó ngân hàng thu chênh lệch lãi suất, tỷ giá hay thu phí. Nói đến dịch vụ ngân hàng người ta thường gắn nó với hai đặc điểm: thứ nhất, đó là dịch vụ mà chỉ có các ngân hàng với những ưu thế của nó mới có thể thực hiện một cách trọn vẹn và đầy đủ; thứ hai, đó là các dịch vụ gắn liền với hoạt động ngân hàng không những cho phép ngân hàng thương mại thực hiện tốt yêu cầu của khách hàng, mà còn hỗ trợ tích cực để ngân hàng thương mại thực hiện tốt hơn chức năng của ngân hàng thương mại.
Ngoài ra, dịch vụ ngân hàng cần được hiểu theo hai phạm vi rộng và hẹp. Theo nghĩa rộng, dịch vụ ngân hàng là toàn bộ hoạt động tiền tệ, tín dụng, thanh toán, ngoại hổi. của hệ thống ngân hàng với doanh nghiệp và 5 công chúng. Quan niệm theo nghĩa rộng này được sử dụng để xem xét lĩnh vực dịch vụ ngân hàng trong cơ cấu kinh tế của một quốc gia.
Theo nghĩa hẹp, dịch vụ ngân hàng chỉ bao gôm những hoạt động ngoài chức năng truyên thống (như huy động vốn và cho vay). Quan niệm này chỉ nên dùng đế nghiên cứu sự phát triển các dịch vụ ngân hàng mới và cơ cấu các dịch vụ ngân hàng mới trong hoạt đọng của ngân hàng. Tóm lại, có thể hiểu khái quát về dịch vụ ngân hàng như sau:”D ịch vụ ngân hàng bao gồm tất cả các dịch vụ được ngân hàng cung cấp cho khách hàng”. Dịch vụ tín dụng ngân hàng là việc thoả thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác.
Tuy nhiên, trong hoạt động cấp tín dụng thực tế thì cho vay là hoạt động quan trọng nhất và chiếm tỷ trọng lớn nhất tại các ngân hàng. Vì vậy, thuật ngữ tín dụng được hiểu theo nghĩa rộng khái quát ở trên hoặc theo nghĩa hẹp là cho vay. Dịch vụ phi tín dụng ngân hàng là dịch vụ được ngân hàng cung cấp tới khách hàng để đáp ứng nhu cầu về tài chính, tiền tệ của khách hàng nhằm trực tiếp hoặc gián tiếp đem lại cho ngân hàng khoản thu nhập thông qua việc thu phí, hoa hồng dịch vụ, trong đó không bao gồm dịch vụ tín dụng. Đ ặc trưng dịch vụ ngân hàng * Tính vô hình Tính vô hình là đặc điểm để phân biệt dịch vụ nói chung, dịch vụ ngân hàng nói riêng với sản phâm của các ngành sản xuât vật chât khác trong nên kinh tế.
Dịch vụ ngân hàng thường thực hiện theo một quy trình chứ không phải là các vật thể cụ thể có thể quan sát, nắm giữ được. V ì vậy, khách hàng của ngân hàng thường gặp khó khăn trong xác định chất lượng dịch vụ cũng như việc ra quyết định lựa chọn, sử dụng sản phẩm dịch vụ ngân hàng, thậm 6 chí phải so sánh với dịch vụ cùng loại khác. Họ chỉ có thể kiểm tra và xác định chất lượng sản phẩm dịch vụ trong và sau khi sử dụng. Bên cạnh đó, một số sản phẩm dịch vụ ngân hàng đòi hỏi phải có trình độ chuyên môn cao và độ tin tưởng tuyệt đối như gửi tiền, chuyển tiền, cho vay tiền.
Các yêu cầu này làm cho việc đánh giá chất lượng sản phẩm dịch vụ ngân hàng càng trở nên khó khăn, thậm chí ngay cả khi khách hàng đang sử dụng chúng. * Tính không thể tách biệt Sự khác biệt rõ nét của dịch vụ ngân hàng so với các dịch vụ của các lĩnh vực khác là tính không thể tách biệt, tính thống nhất. Do quá trình cung cấp và quá trình tiêu dùng dịch vụ ngân hàng xảy ra đồng thời, đặc biệt là có sự tham gia trực tiếp của khách hàng vào quá trình cung ứng dịch vụ nên việc cung ứng dịch vụ ngân hàng được tiến hành theo những quy trình nhât định không thể chia cắt ra thành các loại sản phẩm khác nhau như: quy trình thẩm định, quy trình cho vay, quy trình chuyển tiền.Đ iều đó làm cho ngân hàng không có sản phẩm dở dang, dự trữ lưu kho, mà sản phẩm được cung ứng trực tiếp cho người tiêu dùng khi và chỉ khi khách hàng có nhu cầu; quá trình cung ứng tiền diễn ra đồng thời với quá trình sử dụng sản phẩm dịch vụ của ngân hàng. Đặc điểm này đòi hỏi ngân hàng thưcmg mại phải có sự phối kết họp chặt chẽ giữa các bộ phận trong việc cung ứng dịch vụ, đông thời phải xác định nhu cầu của khách hàng và cách thức lựa chọn sử dụng dịch vụ và ngân hàng của họ.
* S ố lượng và sự đa dạng hóa các dịch vụ ngân hàng ứng với sự p h á t triển kinh tế x ã hội và đặc biệt là sự p h á t triển của khoa học kỹ thuật Nhu cầu của con người ngày càng tăng lên cùng với sự phát triển kinh tế xã hội, vì vậy để thích ứng với thị trường cũng như đáp ứng được nhu cầu đó ngân hàng đưa ra các dịch vụ mới phù hợp với thị trường, nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của mình. Đặc biệt sự tiên bộ của khoa học kỹ 7 thuật, công nghệ ngân hàng sẽ có những bước tiến nhảy vọt và có khuynh hướng quốc tế hóa, trở thành nguồn lực nội tại của mỗi ngân hàng về tư duy kinh doanh tạo ra các sản phẩm thích ứng với thị trường. * Tính không ôn định và khó xác định V ì một sản phẩm dịch vụ ngân hàng dù lớn hay bé (xét về qui mô) đều không đồng nhất về thời gian, cách thức, điều kiện thực hiện vì vậy rất khó xác định. Chất lượng của mỗi sản phẩm dịch vụ ngân hàng được cấu thành bởi nhiều yếu tổ như uy tín của nhà cung cấp, công nghệ, trình độ cán bộ, khách hàng,.Những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dịch vụ nhưng lại thường xuyên biến động và rât khó lượng hóa.
Do vậy, nó không ôn định và khó xác định chính xác. * Tính trách nhiệm liên đới và dòng thông tin hai chiều giữ a ngân hàng và khách hàng Ngân hàng kinh doanh quyền sử dụng hàng hóa tiền và các dịch vụ cho việc sử dụng đồng tiền. V ì vậy, trách nhiệm phải thuộc cả hai phía khách hàng và ngân hàng. Đe đảm bảo cho sự an toàn trong quá trình cung cấp và sử dụng dịch vụ, đặc biệt là dịch vụ gửi và cho vay đòi hỏi không chỉ khách hàng cung cấp các thông tin về hoạt động kinh doanh cho ngân hàng mà ngược lại ngân hàng cũng phải cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin về hoạt động kinh doanh cho khách hàng.
Điều đó thể hiện trách nhiệm liên đới của cả ngân hàng và khách hàng và nó cũng là điều kiện để khách hàng lựa chọn ngân hàng, cũng như sự đảm bảo an toàn cho cả ngân hàng và khách hàng. * Tính liên kết giũ’a các ngân hàng trong cung cấp dịch vụ Để thuận tiện hon cho người sử dụng dịch vụ các ngân hàng thường liên kết với nhau trong các hoạt động của mình. Như trong lĩnh vực thẻ, người tiêu dùng có thể dùng thẻ của ngân hàng này, rút tiền hoặc thực hiện giao dịch ở các ngân hàng khác, đồng thời phải trả một khoản phí nhất định, điêu đó sẽ 8 giúp người sử dụng dịch vụ tiết kiệm được thời gian cũng như chi phí. Đe thực hiện được việc này, các ngân hàng cần có hệ thống bảo mật thật chặt chẽ để không bị thất thoát bởi những người sử dụng dịch vụ.
* Tính r ủ i ro Trong quá trình cung cấp và sử dụng dịch vụ để đảm bảo sự an toàn, luôn cần sự trao đổi thông tin giữa ngân hàng và khách hàng. Tuy nhiên, thông tin giữa hai bên không phải lúc nào cũng cân xứng, hay ngân hàng có thể không biết tất cả thông tin cần biết về khách hàng hoặc khách hàng không biết tất cả những gì mà khách hàng cần biết về ngân hàng, do đó dễ dẫn đến sự không an toàn trong việc cung cấp và sử dụng dịch vụ, và ngân hàng hay khách hàng đều dễ gặp rủi ro trong quá trình thực hiện dịch vụ. Các loại dịch vụ ngân hàng Tùy thuộc vào mô hình và đặc trưng của hệ thống Ngân hàng thương mại từng nước mà các dịch vụ ngân hàng có khác nhau. Căn cứ theo tính chất dịch vụ Căn cứ theo tính chất dịch vụ thì dịch vụ ngân hàng được chia thành 2 loại + Dịch vụ tín dụng.
+ D ịch vụ phi tín dụng của ngân hàng thương mại 1. Căn cứ theo cách thức cung cấp dịch vụ + Dịch vụ ngân hàng bán buôn + Dịch vụ ngân hàng bán lẻ Xuất phát từ cách hiểu truyền thống trong lĩnh vực thương mại hàng hoá, có thể dựa vào những đặc trưng chung và tiêu biếu, tương tự như bán buôn bán lẻ các hàng hoá thông thường khác để nhận diện và phân loại.