CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Dịch vụ Ngân hàng Thương mại 1.1 Khái niệm dịch vụ Ngân hàng Thương mại NHTM là một trong những định chế tài chính mà đặc trưng là cung cấp đa dạng các dịch vụ tài chính với nghiệp vụ cơ bản là nhận tiền gửi, cho vay và cung ứng các dịch vụ thanh toán. Ngoài ra, NHTM còn cung cấp nhiều dịch vụ khác nhằm thoả mãn tối đa nhu cầu về sản phẩm dịch vụ của xã hội. Dịch vụ NHTM là toàn bộ các dịch vụ tài chính do NHTM cung cấp nhằm thỏa mãn nhu cầu của khách hàng, qua đó ngân hàng thu phí, hoa hồng hay nhận chênh lệch lãi suất, tỷ giá từ các dịch vụ này. Dịch vụ ngân hàng có hai đặc điểm: - Thứ nhất: Đó là các dịch vụ chỉ có các ngân hàng với những ưu thế của nó mới có thể thực hiện một cách trọn vẹn và đầy đủ.
- Thứ hai: Đó là các dịch vụ gắn liền với hoạt động ngân hàng.2 Cấu thành dịch vụ ngân hàng 1.1 Dịch vụ ngân hàng bán buôn Ngân hàng bán buôn chỉ cung cấp dịch vụ cho doanh nghiệp lớn và các định chế tài chính hay những dịch vụ ngân hàng được cung cấp với số lượng lớn. Các khách hàng chủ yếu của ngân hàng bán buôn thường là các tập đoàn kinh tế, tổng công ty, xí nghiệp có quy mô lớn. Do đối tượng của ngân hàng bán buôn chủ yếu là các doanh nghiệp có quy mô lớn nên số lượng khách hàng không nhiều. Thông thường, đối với một ngân hàng vừa kinh doanh bán buôn và bán lẻ thì số lượng khách hàng bán buôn chỉ bằng 1/10 số lượng khách hàng bán lẻ.
123doc 2 Giá trị mỗi giao dịch lớn, vì vậy quy trình nghiệp vụ thực hiện thường phức tạp, mất nhiều thời gian. Do số lượng khách hàng ít nhưng trị giá giao dịch lớn nên thu nhập mang lại trên mỗi khách hàng thường rất cao. Chi phí đầu tư về mạng lưới phân phối và nguồn nhân lực không nhiều vì số lượng khách hàng ít.2 Dịch vụ ngân hàng bán lẻ Là dịch vụ ngân hàng cung ứng đến tận tay người tiêu dùng. Đối tượng khách hàng của dịch vụ NHBL vô cùng lớn bao gồm: cá nhân, hộ gia đình, doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Dịch vụ NHBL là thước đo nền văn minh ngân hàng của mỗi quốc gia. Thay đổi thói quen sử dụng tiền mặt trong dân chúng sang dạng tiền tệ mới. Vì vậy phát triển dịch vụ NHBL thực chất là việc phát triển các tiện ích ngân hàng trên nền tảng công nghệ hiện đại và mạng lưới phân phối đến tận tay người tiêu dùng. Theo khái niệm WTO, NHBL là nơi khách hàng cá nhân có thể đến giao dịch tại những điểm giao dịch của ngân hàng để thực hiện các dịch vụ như: gửi tiền tiết kiệm, kiểm tra tài khoản, thế chấp vay vốn, thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ, các dịch vụ ngân hàng khác đi kèm.
Theo quan điểm của Học viện Công nghệ Châu Á, dịch vụ NHBL là dịch vụ cung ứng, dịch vụ ngân hàng tới từng cá nhân riêng lẻ, các doanh nghiệp vừa và nhỏ thông qua mạng lưới chi nhánh, khách hàng có thể tiệp cận trực tiếp đến từng dịch vụ ngân hàng thông qua các phương tiện điện tử viễn thông và CNTT. Kết hợp các quan điểm trên, có thể rút ra khái niệm NHBL như sau: NHBL là ngân hàng cung ứng các dịch vụ ngân hàng cho các đối tượng chủ yếu là các cá nhân hộ gia đình hay doanh nghiệp vừa và nhỏ.3 Mối quan hệ dịch vụ ngân hàng bán buôn và dịch vụ ngân hàng bán lẻ. Dịch vụ ngân hàng bán buôn và dịch vụ ngân hàng bán lẻ là hai mảng cùng phát triển song hành trong một NHTM. Chúng hỗ trợ qua lại lẫn nhau giúp NHTM tìm kiếm được nhiều khách hàng, gia tăng thu nhập.
Với một doanh nghiệp lớn sử dụng dịch vụ ngân hàng thông thường các cá nhân riêng lẻ trong doanh nghiệp cũng sử dụng dịch vụ ngân hàng đi kèm. Qua đó NHTM vừa cung cấp dịch vụ ngân hàng bán buôn cho doanh nghiệp vừa cung cấp dịch vụ ngân hàng bán lẻ cho chủ doanh nghiệp, người điều hành và cán bộ nhân viên của doanh nghiệp. Việc cho vay lẫn nhau giữa các NHTM hoặc giữa NHTM và các định chế tài chính khác là dịch vụ ngân hàng bán buôn. Nhờ việc sử dụng dịch vụ ngày, các ngân hàng có thể chủ động vốn để phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ, gia tăng tính thanh khoản cho hệ thống ngân hàng.3 Đặc điểm dịch vụ ngân hàng Tính vô hình: Khách hàng khi mua dịch vụ ngân hàng thường không nhìn thấy hình dạng cụ thể của loại hình dịch vụ nên rất khó đánh giá và so sánh chất lượng như các hàng hóa hữu hình khác, chỉ có thể cảm nhận thông qua các tiện ích mà sản phẩm mang lại.
Quá trình sản xuất và tiêu thụ sản phẩm diễn ra đồng thời: Chu kỳ của một sản phẩm chia làm hai giai đoạn: Sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Tuy nhiên đối với sản phẩm tài chính, chúng được tạo ra khi khách hàng có yêu cầu và tiêu thụ ngay. Không ổn định về mặt chất lượng, dễ sao chép và do nhiều yếu tố cấu thành: Một dịch vụ ngân hàng do sự kết hợp các yếu tố bên trong (nhân lực, công nghệ…) và bên ngoài (pháp luật, cạnh tranh…). Tuy nhiên các dịch vụ ngân hàng rất dễ sao chép, các ngân hàng đều có những dịch vụ tương tự nhau (tiết kiệm, tín dụng, thẻ…).2 Dịch vụ ngân hàng bán lẻ 1.1 Dịch vụ ngân hàng bán lẻ Như đã giới thiệu về dịch vụ ngân hàng bán lẻ như trên, các dịch vụ ngân hàng cụ thể được khái niệm như sau: Huy động vốn: ngân hàng huy động vốn dưới các hình thức sau: - Tiền gửi thanh toán: Phục vụ nhu cầu chi tiêu, thanh toán, có thể phát hành Séc, thẻ ATM, thẻ thanh toán quốc tế.
- Tiền gửi có kỳ hạn, tiết kiệm: Ngân hàng huy động dưới nhiều kỳ hạn và trả lãi cho khách hàng. - Giấy tờ có giá như kỳ phiếu, chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu. Dịch vụ tín dụng: - Cho vay tiêu dùng: Cho vay mua ô tô, mua sắm tiêu dùng hộ gia đình. - Cho vay mua nhà: Mua nhà để ở hay cải tạo sửa chữa nhà ở.
- Cho vay du học: Hỗ trợ tài chính cho khách hàng hay con em khách hàng có nhu cầu đi du học. - Cho vay thấu chi: Cho phép khách hàng sử dụng quá số dư tối thiểu trong tài khoản theo hạn mức đã thỏa thuận. - Cho vay cầm cố sổ tiết kiệm, giấy tờ có giá. - Cho vay vốn kinh doanh: Cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, hộ kinh doanh vay bổ sung vốn phục vụ sản xuất kinh doanh, đầu tư tài sản cố định.
- Dịch vụ bảo lãnh: Là cam kết của ngân hàng bảo lãnh sẽ thực hiện nghĩa vụ thay cho bên được bảo lãnh nếu khi được đến hạn bên bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đúng các điều khoản trong hợp đồng. Dịch vụ thanh toán - Cung cấp tài khoản giao dịch, dịch vụ chuyển khoản bằng ủy nhiệm chi. 123doc 5 - Séc: là phương thức thanh toán cho phép người ký phát lệnh cho ngân hàng chi một số tiền nhất định cho người thụ hưởng có tên trên séc hoặc người cầm séc. - Dịch vụ thanh toán lương: Ngân hàng trích tiền từ tài khoản doanh nghiệp để trả lương, thưởng, phụ cấp cho cán bộ nhân viên của doanh nghiệp dưới hình thức chi tiền mặt, trả qua tài khoản, thẻ ATM.
- Dịch vụ thẻ (ATM, tín dụng, thẻ quốc tế): Dùng để rút tiền mặt hoặc thanh toán hàng hóa, dịch vụ tại các điểm chấp nhận thẻ (POS). Dịch vụ ngân hàng điện tử - Phone banking: Là dịch vụ ngân hàng qua điện thoại, cho phép khách hàng kiểm tra số dư, truy vấn thông tin tài khoản, tỷ giá, lãi suất thông qua máy điện thoại. - Mobile banking: Cho phép khách hàng truy vấn tin, thanh toán, chuyển khoản bằng điện thoại di động. - E – banking: Cho phép khách hàng thực hiện hầu hết các giao dịch ngân hàng tại nhà, văn phòng thông qua máy tính kết nối internet.
Các dịch vụ khác: - Dịch vụ ngân quỹ: Kiểm điểm, phân loại, bảo quản tiền mặt. - Dịch vụ giữ hộ: Bảo quản tài sản, giấy tờ có giá; cho thuê két sắt; thu đổi ngoại tệ. - Dịch vụ bảo hiểm, tư vấn tài chính và các dịch vụ khác có liên quan.2 Đặc điểm dịch vụ ngân hàng bán lẻ. Đối tượng của ngân hàng bán lẻ chủ yếu là DNVVN, khách hàng cá nhân riêng lẻ có sự khác nhau về thu nhập, độ tuổi, trình độ, sở thích.
Từ đó dịch vụ NHBL được các ngân hàng thiết kế đa dạng, thay đổi liên tục để thỏa mãn nhu cầu khác nhau. 123doc 6 Khách hàng của NHBL rất lớn và giá trị giao dịch thấp nhưng số lượng giao dịch phát sinh nhiều, đòi hỏi NHBL phải có mạng lưới giao dịch lớn, đầu tư cơ sở hạ tầng mạnh và số lượng nhân sự đủ nhiều để đáp ứng. Đối với hoạt động bán lẻ nói chung và NHBL nói riêng, kênh phân phối luôn quyết định sự thành công đến hoạt động kinh doanh ngân hàng.3 Vai trò dịch vụ ngân hàng bán lẻ Dịch vụ NHBL cung cấp các dịch vụ như tiết kiệm, tiền gửi, thanh toán sẽ thu hút nguồn vốn nhàn rỗi trong dân cư vào ngân hàng, phục vụ đầu tư phát triển kinh tế, thúc đẩy sản xuất kinh doanh. Dịch vụ NHBL cung cấp đa dạng dịch vụ ngân hàng khác nhau cho khách hàng lựa chọn, thỏa mãn tối đa nhu cầu khách hàng.
Dịch vụ NHBL nhằm giúp NHTM cung cấp dịch vụ ngân hàng nhiều đối tượng khách hàng khác nhau, giúp NHTM gia tăng thu nhập.3 Phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ và ý nghĩa việc phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ.1 Khái niệm phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ Theo quan điểm duy vật biện chứng: Phát triển là quá trình vận động tiến từ cấp thấp lên cấp cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn về sự vật.