Mở đầu Chương 2: Tông quan Chương 3: Nội dung và phương pháp nghiên cứu Chương 4: Kết quả và thảo luận Chương 5: Kết luận và đề nghị CHƯƠNG 2 TONG QUAN 2. Sơ lược về nguồn gốc cây thanh long 2. Nguén gốc Cây thanh long (tên tiếng Anh là Pitahaya hay còn gọi là (Dragon fruit) có nguồn gốc từ các vùng sa mạc thuộc Mehico va Colombia, trong các cánh rừng tự nhiên ở đây có nhiều giống xương rồng moc rất lâu đời. Có hai loại xương rồng ăn quả được: Xương rồng hình vot (Opuntia) và xương rồng hình cây nến (Cereus và Hylocereus).
Xương rồng bình vợt sản xuất ra những loại quả hình tròn không cân đối lắm, mật quả có những gai nhỏ, khối lượng quả trung bình từ 50 — 200 gram, thịt mềm trộn lẫn với hạt. Quả có hàm lượng Xenlulo, Đường cao và nhiều vitamin C. Quả xương rồng hình vợt (tiếng Pháp gọi là Figue De Barbarie) gốc ở vùng khô hạn nhất thế giới (sa mạc) trồng ở vùng Địa Trung Hải từ lâu nhưng không chịu được đất quá 4m. Ở Việt Nam chỉ có ở Ninh Thuận, Bình Thuận, nhất là xung quanh thị xã Phan Rang có loại xương rồng này mọc hoang đại, người dân lợi dụng để làm hàng rào, quả ăn được nhưng nhỏ, chất lượng kém, ngứa.
Xương rồng hình nến: ở Việt Nam không có loại trồng để lấy quả vì nó không chịu khí hậu ẩm. Các loại Hylocereus và Lemaireocereus chi khí hậu nhiệt đới ầm tốt hon cả. Loài Hylocereus Undatus (Cereus Triangularis) du nhập vào Việt Nam từ lâu, người dân gợi là thanh long. Riêng tại Bình thuận được biết đến từ đầu thế kỷ 20, Tuy nhiên thanh long chỉ thực sự phát triển thành sản phẩm hàng hoá và có ý nghĩa quan trọng đói với đời sống người dân Bình Thuận tir những năm 1990 tro lại đây.
Trước những năm 1990, cây thanh long được trồng như một loại cây cảnh và trồng để ăn trái trong các vườn tạp gia đình, qua thanh long chưa phải là sản phẩm hàng hoá. Sau này, khi hương vi quả được nhiều người biệt đền cùng với sự ưa chuộng loại quả dom trên ban "`. RE a a a a = sae thờ có mau đỏ đẹp, thanh cao, cùng với sự phát triển của nông sản hang hoá, sự chuyển dịch cơ cấu cây trồng vào khoảng năm 1993, cây thanh long được phát triển mạnh. Việc phát triển cây thanh long mang lại nhiều lợi ích cho nông nghiệp địa phương như sử dụng được triệt để sức lao động nhàn rỗi của nông dân vào các tháng mùa khô, góp phan giải quyết công ăn việc làm và thúc day các ngành nghề nông thôn, sử dụng ngày càng tốt hơn quỹ đất của hộ gia đình, đa dang hoá nguồn sản vật dia phương, tránh rủi ro trong sản xuất nông nghiệp thường gặp, đồng thời góp phần chuyển dich cơ cấu cây trồng và phát triển kinh tế nông nghiệp địa phương.
Về thanh long Việt Nam có giống chính là loại ruột trang vỏ đỏ hay hồng nỗi tiếng với dòng thanh long Bình Thuận và Chợ Gạo (Tiền Giang). Năm 1994, Viện nghiên cứu Cây Ăn Quả Miền Nam nhập từ Colobia hai loại thanh long ruột đỏ và ruột vàng, ngoài ra trên thế giới cón có loại ruột trắng vỏ vàng. Hiện giống ruột đỏ đã được thành thương phẩm, trái có màu đỏ hồng, gai cứng thẳng, ruột đỏ, hat đen, độ ngọt và hàm lượng vitamin C đều cao hơn thanh long Bình Thuận và thanh long Chợ Gạo, trọng lượng trung bình khoảng 0,5kg/ trai. Ngoài các giống trên, Viện nghiên cứu Cây Ăn Qua Miền Nam cón du nhập 6 giống thanh long từ Đài Loan là: Al , B1, VN, CIA 15, C1A6, ruột đỏ và đã được trồng khảo sát tại vườn tập đoàn Viện nghiên cứu Cây An Quả Miễn Nam.
Đặc điểm sinh học của cây thanh long a) Sinh thái Là cây có nguồn gốc nhiệt đới, chịu hạn giỏi nên được trồng ở những vùng nóng. Chúng thích hợp hơn khi trồng ở những nơi có cường độ ánh sáng mạnh, vì thé hé bị che nang thân cây sẽ ốm yếu và lâu cho quả. Cây mọc được trên nhiều loại đất khác nhau như: đất xám bạc màu (Bình Thuận), đất phèn (Thành phố Hồ Chí Minh), đất đỏ latosol (Long Khánh). Khi trồng thanh long nên chọn các chân đất có tầng canh tác day tối thiểu 30 — 50 cm, để có năng suất cao nên tưới và giữ âm cho cây vào mùa nẵng.
Thanh long có quá trình quang hợp đài, ánh sáng ban ngày càng dài thì càng tốt cho hoa, trong điều kiện đó, thanh long ra hoa từ tháng 4 đến tháng 9 dương lịch (mùa thuận) nhưng tập trung nhiều nhất vào tháng 5 đến tháng 7, khi ngày dài hơn đêm (từ 4 12,5 đến 13 giờ một ngày). Từ tháng 10 đến tháng 2 dương lịch, do ngày ngăn hơn nên nông dân thường dùng điện chiếu sáng vào cây để cho ra quả trái vụ. Thanh long cũng là loại cây mau cho thu hoạch, chỉ sau khoảng một năm rưỡi là cây có thể cho trái. Sản lượng trung bình khoảng 25 đến 30 tan/ ha (mùa thuận) va khoảng 15 đến 20 tan/ ha (mùa nghịch).
b) Thực vật học - _ Rễ cây: Có hai loại rễ: địa sinh và khí sinh. Rễ địa sinh phát triển từ phan lõi ở góc hom. Sau khi đặt hom từ 10 — 20 ngày thì từ gốc hom xuất hiện các rễ tơ màu trắng, số lượng rễ tăng dần và kích thước của chúng cũng tăng dần theo tuổi cây, những rể lớn đạt đường kính từ 1 — 2 cm. Ré địa sinh có nhiệm vụ bám vào đất và hút các chất đinh dưỡng nuôi cây.
Rễ phân bố chủ yếu ở tầng đất mặt (0 — 30 cm). Rễ khí sinh mọc dọc theo thân cây phần trên không, bám vào cây chống dé giúp cây leo lên giá đỡ. Những rễ khí sinh nằm gần đất sẽ di dần xuống dat. - Thân, cành: Thanh long có thân, cành trường bò trên trụ đỡ.
Thân, cành thường có 3 cánh dep, xanh, hiếm khi có bến cánh. Ở các nước khác có thứ 3, 4,5 cánh. Tiết diện ngang cho thấy có hai phan: bên ngoài là nhu mô chứa điệp lục, bên trong là lõi cứng hình trụ. Mỗi cánh chia ra làm nhiều thuỳ có chiều đài 3 - 4 cm.
Đáy mỗi thuỳ có từ 3 - 5 gai ngắn. Mỗi năm cây cho từ 3 - 4 đợt cành, đợt cành thứ nhất là cành mẹ của đợt cành thứ hai và cứ thế xếp thành từng lớp trên đầu trụ. Trong mùa ra cành, khoảng thời gian giữa hai đợt ra cành khoảng từ 40 - 50 ngày. Số lượng cảnh trên cây tăng theo tuổi cây, cây 1 tuổi trung bình có độ 30 cành, 2 tuổi 70 cành,3 tudi 100 cành và 4 tuôi 130 cành.
Ở cây 5 tuôi chi đuy trì độ 150 — 170 cành. Chiều Dài Canh Thanh Long Do ở Cuối Vụ Thu Hoạch Tuôi vườn Trung bình (em) Dài nhất (cm) Ngắn nhất (cm) | 73 119 42 2 82 140 52 3 98 180 49 4 108 160 45 5 103 140 53 Nguồn tin: Cây Thanh Long - Nguyễn Văn Kế - NXB Nông Nghiệp 1997 - Hoa: Hoa lưỡng tính, rất to, có chiều dài trung bình 25 — 35 cm, nhiều lá dài và cánh hoa dính nhau hình ống, nhiều tiểu nhị và một nhụy cái dài 18 —- 24cm, đường kính 5 — 8 mm, nuốm nhụy cái chia làm nhiều nhánh. Mặt ngoài của những cánh hoa phía ngoài có màu xanh vàng, mặt trong màu trắng, những cánh hoa bên trong có màu trắng, hoa có mùi thơm. Hoa thanh long ra từng bông xung quanh các cành, hoa tự thụ phan, hoa thường nở tập trung từ 20 — 23 giờ đêm và đồng loạt trong vườn.
Từ nở đến tàn kéo dài độ hai ngày. Ra hoa và kết trái phân bố yimg chu kỳ: tất cả những hoa cùng một cây cùng một lô cùng tiến triển trong một thời gian chia làm 3 giai đoạn: Xuất hiện mầm hoa: 15 — 16 ngày Nở hoa: 3 — 5 ngày Từ hoa đến quả chín: 30- 35 ngày Hoa xuất hiện sớm nhất vào trung tuần tháng 3 đương lịch và kéo dài đến khoảng tháng 9 dương lịch. - Quả và hạt: Sau khi hoa thụ, nó sẽ phát triển thành trái, trong 10 ngày đầu tốc độ tương đối chậm sau dé tăng rất nhanh về cả kích thước lẫn trọng lượng. quả thanh long hình bầu duc có nhiều tai lá xanh (do phiến hoa còn lại), khi còn non vỏ quả màu xanh, lúc chín chuyển qua đỏ tím rồi đỏ đậm.
Thịt quả phổ biến có màu trắng(đối với thanh long ruột trắng), màu trắng ngà (đối với thanh long ruột vàng), màu đỏ (đối với thanh long ruột đỏ). Thịt quả có nhiều hạt màu đen nhỏ hơn hạt mè. Quá thanh long có nhiều chất nhày và péctin. Thành Phần Sinh Hoá của Quả Thanh Long Thành phan Trong 100g ăn được Bnx 13 Đường khủ(g) 6,10 Đường tông s0(g) 11,50 Acid hữu co(g) 0,13 Protein(g) 0,53 K(mg) 212,20 P,0;(mg) 8,70 Ca(mg) 134,50 Mg(mg) 60,40 Vitamin C(mg) 9,40 Xo(g) 0,71 Nguồn tin: Cây thanh long - Nguyễn Văn Kê - NXB Nông Nghiệp 1997 2.
Sơ lược về thị trường tiêu thụ: Sản lượng thanh long tại Bình Thuận tăng đều trong những năm gần đây. Đến cuối năm 2006, diện tích trồng thanh long của tỉnh là 6,800 ha với sản lượng 120,000 tấn, trong đó chủ yếu tập trung ở hai huyện: Hàm Thuận Bắc và Hàm Thuận Nam. Xuất khẩu trực tiếp của các doanh nghiệp trong tỉnh năm 2006 đạt 22,248 tấn, đạt trị giá 13,5 triệu USD. Thị trường xuất khâu chính của thanh long chủ yếu là các nước Châu Á, trong đó nhiều nhất là Đài Loan, Hồng Kông chiếm 60%, còn lại là Singapore, Malaisia, Trung Quốc.
Tuy nhiên, qua các chương trình khảo sát, thị trường Trung Quốc tiêu thụ rất lớn sản lượng thanh long của Bình Thuận. Đối với thị trường Nhật Bản, thanh long Bình Thuận hiện nay chưa đăng ký tiêu chuẩn theo quy định của Nhật Bản nên chưa tiếp cận được thị trường này. Trong đó, thị trường Châu Âu ngày càng được mở rộng, nhất là thị trường Đức, Hà Lan. Kim Ngạch Xuất Khau Thanh Long Của Bình Thuận (2004 — 2006) (PVT: USD) TT Thị trường 2004 2005 2006 Tông sô 6.410 7 Các tiểu vương clic Ä Tiểu (ĐÁE) 200 9.400 Nguôn tin: Sở Thương Mại & Du Lịch Binh Thuận Tại Bình Thuận, HTX Thanh Long Hàm Minh đã được cấp chứng chỉ sản xuất Thanh Long sạch theo tiêu chuẩn Eurepgap (Thuy Si).
Nếu mô hình nay được nhân rộng, thị trường xuất khẩu của trái thanh long Bính Thuận sẽ tăng đáng kể, đặc biệt là tới các thị trường khó tính như: Châu Âu, Hoa Kỳ, Nhật Bản. Tổng quan về xã Hàm Hiệp 2.