phần mở đầu và kết luận, luận văn đuợc trình bày trong 100 Trang với 7 Bảng biểu, 3 phụ lục và đuợc kết cấu bởi 3 chuông. Lý luận cơ bản về NHTM và Thu nhập của NHTM Chuông 2. Thực trạng Thu nhập tại NHNo Nam Hà Nội Chuông 3. Giải pháp nâng cao thu nhập tại Chi nhánh Ngăn hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Nam Hà Nội 9 CHƯ ƠNG 1 LÝ LU Ậ N C ơ BẢN VỀ NGÂN HÀNG TH Ư ƠNG M ẠI VÀ TH U N H ẬP CỦA NGÂN HÀNG TH Ư Ơ NG MẠI 1.
HOẠT ĐỘNG C ơ BẢN CỦA NGÂN HÀNG THUƠNG MẠI 1. Khái niệm chung về NHTM Ngân hàng là một tổ chức trung gian tài chính quan trọng đối với nền kinh tế. Trong nền kinh tế thị trường hiện đại, các tổ chức tài chính như: Cồng ty kinh doanh chứng khoán, công ty môi giới chứng khoán, quỹ tương hỗ, công ty bảo hiểm,. đều đang cố gắng thực hiện việc cung cấp các dịch vụ ngân hàng và ngược lại Ngân hàng cũng đang thực hiện đa dạng hoá sản phẩm dịch vụ thông qua việc cung ứng các dịch vụ mới như: Môi giới bất động sản, mồi giới chứng khoán, hoạt động bảo hiểm, đầu tư vào các quỹ tương hỗ.
Theo điều 20 của Luật các Tổ chức tín dụng (TCTD) định nghĩa: “Ngân hàng thương mại là một loại hình doanh nghiệp hoạt động kinh doanh trên lĩnh tài chính - tiên tệ, với các nội dung chính là huy động vốn, cho vay vốn và cung ứng các dịch vụ thanh toán và dịch vụ khác”. Theo đó Ngân hàng thương mại (NHTM) là một loại hình ngân hàng, tổ chức tín dụng. Trong đó “ Ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan ”, và "TCTD là doanh nghiệp được thành lập theo qui định của Luật này và các qui định khác của pháp luật để hoạt động kinh doanh tiền tệ, làm dịch vụ ngân hàng với nội dung nhận tiền gửi và sử dụng tiền gửi để cấp tín dụng, cung ứng các dịch vụ thanh toán". Đồng thời Luật các tổ chức tín dụng cũng phân biệt các ngân hàng với các tổ chức tín dụng phi ngân hàng.
Trong đó " Tổ chức tín dụng phi ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng được thực hiện một số hoạt động ngân hàng như là nội dung kinh doanh thường xuyên, nhưng không được nhận tiền gửi không kỳ hạn, không làm dịch vụ thanh toán ” 10 Theo nghị định số 49/2000/NĐ-CP ngày 12 tháng 9 năm 2000 của chính phủ về tổ chức hoạt động của NHTM thì NHTM được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan vì một mục tiêu quan trọng là lợi nhuận. Với nghị định đó thì hoạt động của các NHTM được mở rộng. Nhằm nâng cao hiệu qủa hoạt động, các NHTM bỏ dần các cấp trung gian, tách biệt dần các hoạt động chính sách và hoạt động thưcmg mại, tăng tính độc lập tương đối cho các Chi nhánh, mạnh dạn đổi mới công nghệ phù họp với yêu cầu quản lý kinh doanh, nâng cao chất lượng phục vụ khách hàng, bước đầu tạo lập các công ty con, triển khai các nghiệp vụ mới 1. Chức năng của ngân hàng thương mại Trong khi nhiều người tin rằng ngân hàng chỉ đóng một vai trò nhỏ trong nền kinh tế như nhận tiền gửi và cho vay thì trên thực tế ngân hàng hiện đã thực hiện nhiều vai trò và chức năng mới để có thể duy trì khả năng cạnh tranh và đáp ứng nhu cầu của xã hội.
Các ngân hàng ngày nay có những chức năng cơ bản sau. Chức năng trung gian tài chỉnh Ngân hàng là một tổ chức trung gian tài chính với hoạt động chủ yếu là chuyển tiết kiệm thành đầu tư. Các cá nhân và tổ chức tạm thời thâm hụt chi tiêu tức là chi tiêu cho tiêu dùng và đầu tư vượt quá thu nhập và vì thế họ trở thành những người cần bổ sung vốn, và các cá nhân và tổ chức thặng dư trong chi tiêu, tức là thu nhập hiện tại của họ lớn hơn các khoản chi tiêu cho hàng hoá và dịch vụ do vậy họ có tiền để tiết kiệm. Do đó ngân hàng là một tổ chức trung gian chuyển lượng tiền từ nhóm thặng dư sang cho nhóm thâm hụt.
Chức năng tạo phương tiện thanh toán Trong điều kiện phát triển thanh toán qua ngân hàng, các khách hàng nhận thấy nếu họ có được số dư trên tài khoản tiền gửi thanh toán, họ có thể chi trả để có được hàng hoá và các dịch vụ theo yêu cầu. Theo quan điểm 11 hiện đại lượng tiền tệ bao gồm nhiều bộ phận là tiền giấy trong lưu thông và số dư trên tài khoản tiền gửi thanh toán, tiền gửi tiết kiệm, tiền gửi có kỳ hạn của khách hàng tại các ngân hàng. Khi ngân hàng cho vay số dư trên tài khoản thanh toán của khách hàng tăng lên, khách hàng có thể dùng để mua hàng hoá, dịch vụ. Do đó, bằng việc cho vay (hay tạo tín dụng) các ngân hàng đã tạo ra phương tiện thanh toán.
Toàn bộ hệ thống ngân hàng cũng tạo phương tiện thanh toán khi các khoản tiền gửi được mở rộng từ ngân hàng này đến ngân hàng khác trên cơ sở cho vay. Toàn bộ hệ thống ngân hàng có thể tạo ra một khối lượng tiền gửi (tạo phuơng tiện thanh toán) gấp bội thông qua hoạt động cho vay. Ch ức n ăng trung gian th anh toán Ngân hàng trở thành trung gian thanh toán lớn nhất hiện nay ở hầu hết các Quốc gia. Thay mặt khách hàng ngân hàng thực hiện thanh toán giá trị hàng hoá và dịch vụ.
Để việc thanh toán qua ngân hàng nhanh chóng thuận tiện và tiết kiệm chi phí ngân hàng đưa ra nhiều hình thức thanh toán như thanh toán bằng séc, thẻ, uỷ nhiệm thu, uỷ nhiệm chi, cung cấp mạng lưới thanh toán tiện tử. Các ngân hàng còn thực hiện thanh toán bù trừ với nhau thông qua Ngân hàng Trung ương hoặc các Trung tâm thanh toán. Công nghệ thanh toán hiện đại qua ngân hàng được mở rộng, nhiều hình thức thanh toán được chuẩn hoá góp phần tạo tính thống nhất trong thanh toán không chỉ giữa các ngân hàng trong một quốc gia mà còn giữa các ngân hàng trên toàn thế giới. Hoạt động cơ bản của Ngân hàng Thương Mại Nền kinh tế càng phát triển, nhu cầu sử dụng các hoạt động và tiện ích của ngân hàng càng đa dạng.
Tuỳ thuộc vào điều kiện kinh tế của mỗi nước, nội dung các nghiệp vụ kinh doanh có thể có sự khác nhau về phạm vi và công nghệ, nhưng vẫn có một điểm chung là: Các ngân hàng đều thực hiện 12 hoạt động về nhận tiền gửi, hoạt động tài trợ từ số tiền gửi đã nhận được và thực hiện các uỷ thác cho khách hàng. Hoạt động huy động vốn Huy động vốn là nghiệp vụ cơ bản và quan trọng của bất kể một loại hình ngân hàng nào, nó đáp ứng nhu cầu về vốn cho hoạt động kinh doanh của NHTM, vốn của NHTM được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau tuỳ thuộc vào điều kiện của nền kinh tế xã hội, pháp luật của Nhà Nước và khả năng của mỗi ngân hàng. Tuy nhiên nghiệp vụ huy động vốn của NHTM được thực hiện chủ yếu dưới 2 hình thức đó là huy động vốn chủ sở hữu và huy động tiền gửi. Hoạt động tín dụng Hoạt động tài trợ của các NHTM bao gồm hai nhóm chính: Cấp tín dụng và đầu tư các loại.
Đây là những hoạt động quan trọng nhất của các ngân hàng. Thực hiện hoạt động này, ngân hàng thương mại góp phần vào sự phát triển chung của nền kinh tế. Tuy nhiên, mục tiêu chính của hoạt động tài trợ là nhằm tìm kiếm thu nhập cho ngân hàng. Các ngân hàng thực hiện hoạt động tài trợ theo nhiều phương thức khác nhau và cung cấp tiền vốn cho nhiều đối tượng khác nhau.
Hoạt động tài trợ của ngân hàng có thể mang lại thu nhập rất cao, nhưng cũng hàm chứa những nguy cơ rủi ro rất lớn, gây tổn thất cho ngân hàng. Do đó, các ngân hàng luôn có sự cân nhắc kỹ lưỡng giữa thu nhập và tổn thất truớc khi đưa ra quyết định trong hoạt động tài trợ của mình. Hoạt động đầu tư Ngày nay, bên cạnh hoạt động truyền thống của ngân hàng thì các NHTM còn mở rộng hoạt động sang các lĩnh vực đầu tư khác đó là góp vốn liên doanh với các công ty khác hoạt động trong lĩnh vực tài chính hoặc các lĩnh vực khác; thành lập hoặc góp vốn vào các quỹ đầu tư; các công ty bảo hiểm, công ty chứng khoán;. Việc đa dạng hóa các lĩnh vực đầu tư nhằm 13 đa dạng hóa lợi nhuận và phân tán rủi ro, tránh phụ thuộc vào các hoạt động chính như huy động vốn và cho vay.
Các hoạt động khác Ngoài những hoạt động chính như nhận tiền gửi, cho vay, đầu tư, để tạo tiền đề cho sự phát triển của chính những hoạt động đó, ngân hàng còn cung cấp hàng loạt các dịch vụ khác. Những hoạt động dịch vụ quan trọng trong đó là thực hiện dịch vụ thanh toán, uỷ thác đầu tư, tư vấn đầu tư, bảo quản chứng từ và vật có giá; hoặc thực hiện các hoạt động kinh doanh khác như: kinh doanh ngoại tệ, vàng bạc. Việc thực hiện các hoạt động này, một mặt hỗ trợ phát triển các hoạt động chính của ngân hàng. Mặt khác, qua các hoạt động đó ngân hàng khuyếch trương, thu hút thêm khách hàng vay và gửi tiền.
Ngày nay, đa dạng hoá hoạt động để phân tán rủi ro và để tạo thêm thu nhập đẫ trở thành một xu hướng phổ biến trong ngành công nghiệp ngân hàng. Có thể hình dung toàn bộ danh mục hoạt động thông thường của các ngân hàng thương mại theo sơ đồ sau: Sơ đồ 1: hoạt động kinh doanh của NHTM 14 1. QUAN NIỆM VÈ THU NHẬP CỦA NHTM Đối với bất kỳ một đon vị kinh doanh nào thì lợi nhuận là mục tiêu quan trọng nhất. NHTM cũng là một đơn vị kinh doanh như các doanh nghiệp khác nhung có đặc trung cơ bản là kinh doanh tiền tệ và mục tiêu cuối cùng cũng chính là lợi nhuận của kỳ kinh doanh là bao nhiêu.
Như vậy, Thu nhập phải được hiểu là chênh lệch thu chi của NHTM. Thu nhập âm tức là thu không đủ chi ngân hàng bị lỗ và ngược lại.