CHƯƠNG 1 CƠ SỞ VỀ CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ VÀ SỰ HÀI LÒNG CỦA KHÁCH HÀNG 1.1 Các khái niệm cơ bản 1.1 Khái niệm về dịch vụ và dịch vụ cấp phát thẻ 1.1 Khái niệm về dịch vụ Nhìn chung dịch vụ là một trong những lĩnh vực rất rộng và nằm bên trong cấu trúc nền sản xuất của xã hội. Có nhiều định nghĩa khác nhau về dịch vụ như: Theo Từ điển Tiếng Việt (Hoàng Phê, 2021): “Dịch vụ là công việc phục vụ trực tiếp cho những nhu cầu nhất định của số đông, có tổ chức và được trả công”. Theo Kotler (1996) cho rằng: “Dịch vụ (Service) là một hoạt động hay một lợi ích mà bên này cống hiến cho bên kia mà, về cơ bản, nó vô hình và không dẫn đến sự sở hữu bất kỳ thứ gì. Sản xuất của nó có thể hoặc không hề gắn liền với một sản phẩm vật chất”.
Theo AMA (Hiệp hội Marketing Mỹ, 1960): “Dịch vụ là những hoạt động có thể riêng biệt nhưng phải mang tính vô hình nhằm thỏa mãn nhu cầu, mong muốn của khách hàng, theo đó dịch vụ không nhất thiết phải sử dụng sản phẩm hữu hình, nhưng trong mọi trường hợp đều không diễn ra quyền sở hữu một vật nào cả”. Theo tiêu chuẩn này, các dịch vụ đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhân tố vật chất với con người, bao gồm cả sự phối hợp của khách hàng. Các hoạt động trong nội bộ của nhà cung cấp là quá trình cung cấp dịch vụ, thiết bị, nhân sự, phụ kiện. Khi có khách hàng thì lúc đó dịch vụ mới hiển thị.
Tóm lại nhân tố cơ bản và cần thiết để nhận ra dịch vụ chính là khách hàng. Theo Fitzsimmons (2001) và các cộng sự cho rằng: “Dịch vụ là một hoặc một loạt các hoạt động ít nhiều có bản chất vô hình xảy ra trong sự tương tác giữa khách hàng và các nguồn lực của nhà cung cấp dịch vụ mà nguồn lực này được coi như là giải pháp đối với vấn đề của khách hàng”. 5 Tóm lại, có nhiều khái niệm dịch vụ được trình bày dưới nhiều góc độ khác nhau, nhưng tóm lại: Dịch vụ là một hoạt động có mục đích thỏa mãn một nhu cầu cụ thể của người dùng. Đặc điểm khác biệt của dịch vụ là nó không tồn tại dưới dạng sản phẩm vật chất như hàng hóa, mà nó trực tiếp góp phần phục vụ các nhu cầu cụ thể khác nhau của xã hội.2 Khái niệm dịch vụ cấp phát thẻ BHXH là một cơ quan thuộc Chính phủ thế nên dịch vụ cấp phát thẻ cho khách hàng và các dịch vụ khác của BHXH có thể gọi là dịch vụ công.
Dịch vụ công (từ tiếng Anh là “public service”) có quan hệ chặt chẽ với phạm trù nói về hàng hóa công cộng. Theo kinh tế học, có một số đặc tính cơ bản của hàng hóa công cộng như: 1. Sản phẩm khi được làm ra thì phải được sử dụng không ai có thể cấm việc sử dụng nó; 2. Mức tiêu thụ của mỗi người là không giống nhau và một người không làm giảm mức tiêu thụ của người khác; 3.
Và không thể vứt bỏ được, tức là ngay khi không được tiêu dùng thì hàng hóa công cộng vẫn tồn tại. Nói một cách giản đơn, thì những hàng hóa nào thỏa mãn cả ba đặc tính trên được gọi là hàng hóa công cộng thuần túy, và những hàng hóa nào không thỏa mãn cả ba đặc tính trên được gọi là hàng hóa công cộng không thuần túy. BHXH là một cơ quan thuộc Chính phủ nên dịch vụ cấp phát thẻ cho khách hàng còn được gọi là dịch vụ công. Ngành BHXH đã thực hiện nâng cấp Hệ thống Giao dịch điện tử BHXH tích hợp với Cổng dịch vụ công Quốc gia để thực hiện liên thông cấp lại thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) do hỏng, mất từ ngày 09/12/2019.
Sau hơn 3 tháng thực hiện đã có hàng trăm hồ sơ được tiếp nhận và giải quyết từ Cổng dịch vụ công Quốc gia. Dịch vụ công là những hoạt động do Nhà nước trực tiếp quản lý hoặc ủy quyền để phục vụ các quyền, lợi ích hợp pháp của công dân và tổ chức để lợi ích chung và công bằng xã hội. Dịch vụ hành chính công theo cách tiếp cận từ tính chất phục vụ thì nó thể hiện khi nó thỏa mãn nhu cầu của cá nhân, tổ chức trong quản lý hành chính nhà nước, tạo ra các điều kiện thực tế để cá nhân, tổ chức thực hiện quyền, lợi ích của 6 mình. Dịch vụ hành chính công bao giờ cũng nhằm hướng tới thỏa mãn nhu cầu, lợi ích của từng cá nhân, tổ chức xác định và tạo ra sự liên kết trong xã hội.
Dịch vụ cấp phát thẻ được thực hiện cho những trường hợp sau: - Cấp lại thẻ BHYT do mất, hỏng. - Đổi thẻ BHYT do thay đổi nơi đăng ký cơ sở khám chữa bệnh ban đầu. - Đổi thẻ BHYT do bổ sung, điều chỉnh mã nơi đối tượng sinh sống. - Đổi thẻ BHYT do thay đổi thông tin về họ, tên, chữ đệm; ngày tháng năm sinh; giới tính.
- Đổi thẻ BHYT theo mức hưởng của nhóm đối tượng là người có công với cách mạng quy định tại Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng. - In, cấp mới thẻ BHYT cho các đối tượng tham gia.2 Khái niệm về chất lượng dịch vụ 1.1 Khái niệm chất lượng Phạm trù về chất lượng rất phức tạp và rộng, nó phản ánh tổng hợp các nội dung công nghệ, kinh tế, xã hội. Chính vì sự phức tạp này mà hiện nay tồn tại nhiều khái niệm khác nhau về chất lượng. Mỗi khái niệm thực sự có một cơ sở khoa học để giải quyết các mục tiêu và mục tiêu cụ thể.
Dưới đây là một vài cách để hiểu khái niệm "chất lượng". Theo Juran (2000) “Chất lượng là sự phù hợp với nhu cầu”. Theo Feigenbaum (2000) là Giám đốc Hội quản lý chất lượng Hoa Kỳ (ASQ - American Society for Quality control) và chủ tịch sáng lập của Học viện chất lượng thế giới (IAQ - International Associates Quality): “Chất lượng là quyết định của khách hàng dựa trên kinh nghiệm thực tế đối với sản phẩm hoặc dịch vụ, được đo lường dựa trên những yêu cầu của khách hàng, những yêu cầu này có thể được nêu ra hoặc không được nêu ra, được ý thức hoặc đơn giản chỉ là cảm nhận, hoàn toàn 7 chủ quan hoặc mang tính chuyên môn và luôn đại diện cho mục tiêu động trong một thị trường cạnh tranh”. Theo Russell (2005) “Chất lượng thể hiện sự vượt trội của hàng hóa và dịch vụ, đặc biệt đạt đến mức độ mà người ta có thể thỏa mãn mọi nhu cầu và làm hài lòng khách hàng”.
Theo Tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế (ISO) - ISO 9000:2000 “Chất lượng là mức độ thỏa mãn của một tập hợp các thuộc tính đối với các yêu cầu”.2 Chất lượng dịch vụ Chất lượng của sản phẩm là hữu hình và có thể được đo lường bằng các tiêu chí khách quan như chức năng, hiệu suất và độ bền. Tuy nhiên, chất lượng của dịch vụ là vô hình. Khách hàng sẽ nhận được các dịch vụ thông qua giao tiếp, nhận thức và thông tin. Chất lượng dịch vụ có một đặc điểm là chỉ có thể được đánh giá tổng thể khi người tiêu dùng “mua” và “sử dụng” dịch vụ.
Theo Zeithaml (1987): Chất lượng dịch vụ là sự đánh giá của khách hàng về sự xuất sắc của tổ chức và sự xuất sắc tổng thể. Đó là hình thức của thái độ và có kết quả được sinh ra khi ta so sánh nhận thức những gì được mong đợi và những gì nhận được. Lewis và Booms (2000): Dịch vụ là thước đo mức độ đáp ứng mong đợi của khách hàng mà một dịch vụ được khách hàng sử dụng. Chất lượng dịch vụ được tạo ra có nghĩa là luôn đáp ứng kỳ vọng của khách hàng.
Parasuraman, Zeithaml và Berry (1988) định nghĩa nó như sau: Chất lượng dịch vụ được coi là khoảng cách giữa mong đợi dịch vụ và nhận thức của khách hàng về việc sử dụng dịch vụ. Trong nhiều phân tích chất lượng dịch vụ, có thể thấy rõ các giả định sau về chất lượng dịch vụ: (1). Chất lượng dịch vụ khó đánh giá hơn chất lượng hữu hình của sản phẩm. Chất lượng dịch vụ được cảm nhận là kết quả của việc so sánh những mong đợi của khách hàng với những hành động cụ thể mà nhà cung 8 cấp dịch vụ đã thực hiện để đáp ứng những mong đợi đó.
Điểm chất lượng không chỉ được tạo ra dựa trên dịch vụ mà còn bao gồm điểm hiệu suất dịch vụ. Chất lượng dịch vụ là chất lượng các nhân tố đầu vào, nhân tố quá trình và đầu ra của dịch vụ. Chất lượng dịch vụ được quyết định bởi nhận thức của khách hàng hoặc nhận thức về nhu cầu cá nhân của họ. Vì vậy sự hài lòng của khách hàng khi sử dụng dịch vụ là thước đo cho chất lượng dịch vụ.3 Chất lượng dịch vụ cấp phát thẻ của Bảo hiểm Xã hội Việt Nam Từ các khái niệm về chất lượng và khái nhiệm về chất lượng dịch vụ, ta có thể hiểu về chất lượng dịch vụ cấp phát thẻ là mức độ làm thỏa mãn các nhu cầu, sự mong đợi của khách hàng sử dụng dịch vụ cấp phát thẻ của BHXH.
Để xác định được chất lượng dịch vụ cấp phát thẻ hiện nay ta cần căn cứ vào sự so sánh của khác hàng về chất lượng dịch vụ cấp phát thẻ BHYT, so sánh giữa mức độ cảm nhận và mức độ kỳ vọng. Chất lượng dịch vụ cấp phát thẻ là khả năng mà các dịch vụ cấp phát thẻ của BHXH làm thỏa mãn những nhu cầu, những yêu cầu của các đối tượng tham gia. Khách hàng quyết định về chất lượng dịch vụ bằng cảm nhận của bản thân dựa vào nhu cầu và mong đợi nên sự cảm nhận này mang tính chất chủ quan. Do đó mà chất lượng dịch vụ cấp phát thẻ của BHXH mang tính không đồng nhất.
Trong nghiên cứu này, chất lượng dịch vụ cấp phát thẻ của BHXH được xác định là chất lượng đầu vào, các nhân tố của quá trình và kết quả, sự cảm nhận của khách hàng tham gia những dịch vụ. Nó được đong đếm bằng sự hài lòng khi sử dụng dịch vụ phát hành thẻ của người tham gia.3 Sự hài lòng của khách hàng 1.1 Khái niệm về sự hài lòng của khách hàng Theo Oliver (1993), sự hài lòng là phản ứng của người tiêu dùng đối với việc được đáp ứng những mong muốn.