Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường và quá trình hội nhập quốc tế diễn ra mạnh mẽ, yếu tố con người giữ vai trò quyết định đối với sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ tạo dựng lợi thế cạnh tranh bền vững mà còn là chìa khóa then chốt để thực hiện thành công các mục tiêu chiến lược. Công ty Cổ phần iPOS.vn là một doanh nghiệp tư nhân hoạt động trong lĩnh vực cung cấp giải pháp công nghệ quản lý ngành F&B (ẩm thực và đồ uống). Mặc dù có tiềm năng phát triển lớn và sản phẩm được thị trường đón nhận, công ty đang phải đối mặt với nhiều khó khăn trong công tác quản lý nguồn nhân lực, đặc biệt là tình trạng xáo trộn nhân sự liên tục và thiếu tính đồng bộ trong các quy trình nghiệp vụ.
Để giải quyết mâu thuẫn thực tiễn giữa yêu cầu tăng trưởng quy mô và những bất cập trong quản lý nội bộ, tác giả Nguyễn Xuân Phong đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp ngành Quản trị kinh doanh với đề tài "Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản trị nhân sự tại Công ty Cổ phần iPOS.vn" dưới sự hướng dẫn của TS. Lâm Thùy Dương tại Học viện Chính sách và Phát triển (tháng 6/2021).
Nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể như sau:
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận cơ bản về quản trị nhân sự trong doanh nghiệp, bao gồm các chức năng, nội dung và các nhân tố ảnh hưởng.
- Phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản trị nhân sự tại Công ty Cổ phần iPOS.vn giai đoạn 2018 - 2020, chỉ ra các kết quả đạt được, hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân.
- Đề xuất các giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện công tác quản trị nhân sự, đáp ứng định hướng phát triển của công ty trong giai đoạn tiếp theo.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động quản trị nhân sự và các giải pháp hoàn thiện công tác quản trị nhân lực tại Công ty Cổ phần iPOS.vn.
- Phạm vi không gian: Nghiên cứu được thực hiện tại Công ty Cổ phần iPOS.vn (trụ sở chính tại Hà Nội cùng hệ thống chi nhánh, văn phòng đại diện).
- Phạm vi thời gian: Khóa luận tập trung nghiên cứu số liệu hoạt động sản xuất kinh doanh và thực trạng quản trị nhân sự giai đoạn 2018 - 2020 (trọng tâm là hai năm 2019 - 2020).
Cơ sở lý thuyết và phương pháp
Khung lý thuyết của đề tài được xây dựng trên nền tảng khoa học quản trị kinh doanh hiện đại. Khóa luận tiếp cận nhân sự dưới góc độ là tổng thể tiềm năng con người trong tổ chức, bao gồm kiến thức, kỹ năng, hành vi ứng xử và giá trị đạo đức. Quản trị nhân sự được xác định là hệ thống các hoạt động nhằm tối ưu hóa sự đóng góp của cá nhân vào mục tiêu chung của tổ chức, đồng thời thỏa mãn các nhu cầu chính đáng của người lao động (nhu cầu việc làm, thu nhập công bằng, cơ hội thăng tiến và phát triển cá nhân).
Khung nội dung quản trị nhân sự được phân tích qua các chức năng và quy trình nghiệp vụ cốt lõi:
- Hoạch định nguồn nhân lực: Quy trình 5 bước gồm dự báo nhu cầu nhân sự, phân tích thực trạng nguồn nhân lực, ra quyết định điều chỉnh quy mô, lập kế hoạch thực hiện và đánh giá kiểm tra.
- Phân tích công việc và tuyển dụng nhân sự: Xác định tiêu chuẩn công việc, nguồn tuyển dụng (nội bộ và bên ngoài), các phương pháp tuyển dụng (sàng lọc hồ sơ, phỏng vấn, thi tuyển) và quản lý chi phí tuyển dụng.
- Đào tạo và phát triển nhân sự: Các phương pháp đào tạo tại chỗ (kèm cặp một - một), phương pháp hội nghị, luân chuyển công việc và xử lý công văn, giấy tờ.
- Đánh giá nhân sự: Đánh giá dựa trên mục tiêu (mục tiêu hành chính, phát triển, hoàn thành công việc thông qua chỉ số KPI) và theo hình thức (đánh giá từ trên xuống, đánh giá ngang cấp, đánh giá toàn diện).
- Đãi ngộ nhân sự: Kết hợp hài hòa giữa đãi ngộ tài chính (lương cơ bản, phụ cấp, tiền thưởng, hoa hồng) và đãi ngộ phi tài chính (môi trường làm việc, sự tôn trọng, cơ hội tham gia quyết định).
- Các nhân tố ảnh hưởng: Yếu tố bên ngoài (khung cảnh kinh tế, dân số, văn hóa - xã hội, đối thủ cạnh tranh, khoa học - kỹ thuật, khách hàng) và yếu tố bên trong (sứ mệnh, chiến lược, văn hóa doanh nghiệp, năng lực lãnh đạo và đặc điểm của người lao động).
Phương pháp nghiên cứu: Tác giả sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp phân tích - tổng hợp và phương pháp so sánh số liệu thực tế qua các năm. Dữ liệu sơ cấp và thứ cấp phục vụ nghiên cứu được thu thập chính thức từ Phòng Hành chính - Nhân sự và Phòng Kế toán của Công ty Cổ phần iPOS.vn, kết hợp với các thông tin công khai trên cổng thông tin điện tử của doanh nghiệp.
Nội dung chính theo từng chương
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản trị nhân sự
Chương 1 hệ thống hóa các vấn đề lý luận nền tảng về quản trị nhân sự trong doanh nghiệp. Tác giả làm rõ khái niệm nhân sự, vai trò sống còn của nguồn nhân lực so với các nguồn lực vật chất khác, đồng thời phân định ba nhóm chức năng cơ bản: thu hút nhân sự, đào tạo - phát triển nhân sự và duy trì nguồn nhân sự.
Nội dung chương đi sâu vào từng khâu tác nghiệp từ hoạch định, phân tích công việc, tuyển dụng, đào tạo, đánh giá năng lực đến chính sách đãi ngộ. Tác giả nhấn mạnh mối quan hệ tương hỗ giữa mục tiêu của tổ chức (năng suất cao, chi phí hợp lý, nhân sự ổn định) và mục tiêu cá nhân người lao động (thu nhập, công bằng, cơ hội thăng tiến). Bên cạnh đó, chương 1 phân tích toàn diện các yếu tố môi trường vĩ mô và vi mô tác động đến hoạt động nhân sự, khẳng định tính tất yếu của việc hoàn thiện công tác này trong môi trường cạnh tranh.
Chương 2: Thực trạng về công tác quản trị nhân sự tại Công ty Cổ phần iPOS.vn
Chương 2 trình bày bức tranh toàn diện về lịch sử hình thành, cơ cấu tổ chức, kết quả kinh doanh và thực trạng quản trị nhân sự tại đơn vị nghiên cứu. Được thành lập từ năm 2010 với 3 thành viên sáng lập ban đầu, đến năm 2020 iPOS.vn đã phát triển thành đơn vị cung cấp giải pháp quản lý F&B hàng đầu với 12 chi nhánh trên cả nước và phục vụ hơn 30.000 khách hàng.
| Chỉ tiêu tài chính |
Năm 2018 |
Năm 2019 |
Năm 2020 |
So sánh 2019/2018 |
So sánh 2020/2019 |
| Doanh thu (tỷ đồng) |
60,7 |
75,4 |
93,8 |
+24,22% |
+24,40% |
| Chi phí (tỷ đồng) |
37,9 |
41,5 |
52,2 |
+9,50% |
+25,78% |
| Lợi nhuận (tỷ đồng) |
22,8 |
33,9 |
41,6 |
+48,68% |
+22,71% |
Đi cùng với sự tăng trưởng về doanh thu và lợi nhuận, quy mô nhân sự của công ty cũng mở rộng nhanh chóng từ 135 người (năm 2018) lên 185 người (năm 2019) và đạt 230 người vào năm 2020.
| Cơ cấu lao động năm 2020 |
Phân loại tiêu chí |
Số lượng (người) |
Tỷ trọng (%) |
| Theo giới tính |
Nam |
127 |
55,2% |
|
Nữ |
103 |
44,8% |
| Theo trình độ đào tạo |
Trên Đại học |
4 |
1,8% |
|
Đại học |
168 |
73,0% |
|
Cao đẳng |
37 |
16,1% |
|
Trung cấp nghề |
21 |
9,1% |
| Theo độ tuổi |
Từ 20 đến 30 tuổi |
189 |
82,2% |
|
Từ 31 đến 40 tuổi |
29 |
12,6% |
|
Từ 41 đến 55 tuổi |
12 |
5,2% |
| Tổng cộng |
|
230 |
100,0% |
Đánh giá thực trạng các mảng nghiệp vụ nhân sự tại công ty:
- Hoạch định nhân sự và phân tích công việc: Công ty chưa thực sự coi trọng công tác phân tích công việc một cách khoa học; thiếu các bản mô tả công việc và tiêu chuẩn công việc cụ thể. Việc xác định nhu cầu nhân sự còn mang tính vụ việc, phụ thuộc vào đánh giá chủ quan của nhà quản lý.
- Công tác tuyển dụng: Quy trình tuyển dụng đã được thiết lập qua các bước (xác định nhu cầu, sàng lọc hồ sơ, gọi điện, thi tuyển, phỏng vấn, thử việc và ký hợp đồng chính thức). Tuy nhiên, công ty chủ yếu dựa vào nguồn tuyển dụng bên ngoài thông qua các website việc làm trực tuyến; nguồn nội bộ chưa được khai thác hiệu quả và còn tiềm ẩn nguy cơ bất mãn nội bộ khi bổ nhiệm.
- Đào tạo và phát triển: Hoạt động đào tạo chủ yếu là hướng dẫn trực tiếp trong công việc, chưa có lộ trình đào tạo bài bản và định kỳ cho từng vị trí chuyên môn.
- Đánh giá và đãi ngộ: Công ty đã bắt đầu áp dụng chỉ số KPI nhưng hệ thống tiêu chí chưa thực sự chuẩn hóa. Chính sách tiền lương và phúc lợi đã được cải thiện theo kết quả kinh doanh nhưng chưa tạo được động lực đột phá để giữ chân nhân sự có chuyên môn cao.
Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản trị nhân sự tại Công ty Cổ phần iPOS.vn
Dựa trên phương hướng phát triển của iPOS.vn và các hạn chế đã chỉ ra ở chương 2, chương 3 đề xuất 7 nhóm giải pháp cụ thể:
- Thực hiện thường xuyên công tác hoạch định nguồn nhân sự: Xây dựng kế hoạch nhân sự trung và dài hạn gắn liền với chiến lược mở rộng thị trường; chủ động dự báo biến động lao động.
- Tổ chức phân tích công việc tại công ty: Chuẩn hóa hệ thống bản mô tả công việc (Job Description) và bản tiêu chuẩn công việc (Job Specification) cho tất cả các phòng ban, làm căn cứ tuyển dụng và đánh giá.
- Hoàn thiện công tác tuyển dụng: Kết hợp cân bằng giữa tuyển dụng nội bộ và bên ngoài; nâng cao chất lượng quy trình phỏng vấn và đánh giá năng lực ứng viên.
- Nâng cao vai trò quản trị nhân sự: Định vị lại chức năng của Phòng Hành chính - Nhân sự, tăng cường vai trò tham mưu chiến lược cho Ban Giám đốc.
- Hoàn thiện công tác đào tạo và bồi dưỡng nhân sự: Đa dạng hóa hình thức đào tạo (đào tạo nội bộ, cử đi học các khóa chuyên sâu, luân chuyển công việc), gắn kết quả đào tạo với lộ trình thăng tiến.
- Xây dựng lại công tác đánh giá hiệu quả làm việc (KPI): Thiết lập hệ thống chỉ số KPI đo lường định lượng và định tính rõ ràng, minh bạch cho từng cá nhân và bộ phận.
- Hoàn thiện công tác kích thích tinh thần và chính sách đãi ngộ: Cải tiến quy chế lương, thưởng theo thành tích; tăng cường các hoạt động văn hóa doanh nghiệp và chế độ phúc lợi để nâng cao mức độ gắn kết của nhân viên.
Kết quả và đóng góp
Khóa luận đã phản ánh trung thực bức tranh quản trị nhân sự tại Công ty Cổ phần iPOS.vn thông qua hệ thống số liệu cụ thể:
- Làm rõ tốc độ tăng trưởng kinh doanh ấn tượng của doanh nghiệp (doanh thu tăng từ 60,7 tỷ đồng năm 2018 lên 93,8 tỷ đồng năm 2020; lợi nhuận đạt 41,6 tỷ đồng năm 2020) đi kèm với sự gia tăng nhanh về quy mô lao động (tăng 70,37% từ 135 lên 230 người).
- Phân tích chi tiết đặc điểm cơ cấu lao động của công ty công nghệ dịch vụ F&B: lực lượng lao động trẻ (82,2% dưới 30 tuổi), trình độ học vấn cao (74,8% có trình độ từ đại học trở lên) và tỷ lệ giới tính khá cân bằng (55,2% nam, 44,8% nữ).
- Nhận diện chính xác điểm nghẽn lớn nhất trong quản trị nhân sự tại công ty là sự thiếu hụt quy trình phân tích công việc chuẩn hóa, dẫn đến những bất cập dây chuyền trong tuyển dụng, đánh giá hiệu quả và bố trí nhân sự.
Hệ thống giải pháp tác giả đề xuất mang tính ứng dụng thực tiễn cao, tập trung giải quyết triệt để vấn đề chuẩn hóa bản mô tả công việc, tái thiết kế hệ thống đánh giá KPI và xây dựng lộ trình đào tạo, giúp doanh nghiệp củng cố nền tảng nhân lực phục vụ mục tiêu tăng trưởng dài hạn.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
Khóa luận được thực hiện dựa trên nguồn dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2018 - 2020 do các phòng ban nội bộ công ty cung cấp và phân tích định tính từ quan sát thực tế của tác giả. Do giới hạn về thời gian và phạm vi của khóa luận tốt nghiệp bậc đại học, đề tài chưa triển khai khảo sát định lượng diện rộng về mức độ hài lòng hoặc sự gắn kết của người lao động đối với từng chính sách nhân sự.
Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát định lượng ý kiến của nhân viên tại tất cả 12 chi nhánh trên toàn quốc, đồng thời phân tích sâu hơn về chi phí - hiệu quả của việc áp dụng hệ thống KPI mới và các chương trình chuyển đổi số trong quản trị nhân sự tại các doanh nghiệp công nghệ ngành F&B.
Giá trị tham khảo
Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Quản trị nhân lực khi thực hiện đề tài tốt nghiệp liên quan đến thực trạng và giải pháp nhân sự trong doanh nghiệp. Đối với các nhà quản lý tại các doanh nghiệp cung cấp giải pháp công nghệ và dịch vụ, nội dung phân tích thực trạng và quy trình 7 nhóm giải pháp trong khóa luận cung cấp góc nhìn thực tế về việc chuyển đổi từ mô hình quản trị nhân sự sự vụ sang quản trị nhân lực bài bản theo quy trình.
Câu hỏi thường gặp
Công ty Cổ phần iPOS.vn hoạt động trong lĩnh vực gì và quy mô ra sao vào năm 2020?
Công ty Cổ phần iPOS.vn chuyên sản xuất, kinh doanh các giải pháp phần mềm và phần cứng quản lý trong lĩnh vực nhà hàng/cafe (F&B). Đến năm 2020, công ty có 12 chi nhánh trên toàn quốc, phục vụ hơn 30.000 thương hiệu khách hàng với quy mô 230 nhân sự.
Tình hình tài chính của iPOS.vn trong giai đoạn 2018 - 2020 có kết quả như thế nào?
Giai đoạn 2018 - 2020 ghi nhận sự tăng trưởng liên tục: Doanh thu tăng từ 60,7 tỷ đồng (2018) lên 75,4 tỷ đồng (2019) và 93,8 tỷ đồng (2020). Chi phí tăng từ 37,9 tỷ đồng lên 52,2 tỷ đồng. Lợi nhuận tăng từ 22,8 tỷ đồng (2018) lên 33,9 tỷ đồng (2019) và đạt 41,6 tỷ đồng (2020).
Cơ cấu lao động của iPOS.vn năm 2020 có những đặc điểm nổi bật nào?
Về giới tính, nam giới chiếm 55,2% (127 người), nữ giới chiếm 44,8% (103 người). Về độ tuổi, lực lượng lao động rất trẻ khi độ tuổi 20 - 30 chiếm 82,2% (189 người). Về trình độ học vấn, nhân sự có trình độ đại học trở lên chiếm 74,8% (trong đó 168 người có bằng đại học và 4 người có trình độ trên đại học).
Hạn chế lớn nhất trong công tác nhân sự tại iPOS.vn được chỉ ra là gì?
Hạn chế căn bản là công ty chưa coi trọng và chưa thực hiện bài bản công tác phân tích công việc. Việc thiếu các bản mô tả và tiêu chuẩn công việc chuẩn hóa dẫn đến việc đánh giá năng lực còn mang tính chủ quan, bố trí nhân sự chưa đúng sở trường và công tác tuyển dụng chưa đạt hiệu quả tối ưu.
Kết luận
Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Xuân Phong đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về quản trị nhân sự và phản ánh trung thực thực trạng quản lý nguồn nhân lực tại Công ty Cổ phần iPOS.vn giai đoạn 2018 - 2020. Nghiên cứu đã làm rõ mối tương quan giữa tốc độ tăng trưởng quy mô kinh doanh và những thách thức phát sinh trong tổ chức bộ máy, cơ cấu nhân sự. Hệ thống 7 nhóm giải pháp được đề xuất mang tính khả thi cao, góp phần giúp doanh nghiệp chuẩn hóa quy trình phân tích công việc, nâng cao hiệu quả tuyển dụng, đào tạo và đãi ngộ người lao động.
