CHƯƠNG 1 TỎNG QUAN VẺ CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHÁT LƯỢNG THỊ CÔNG XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH 1.1 Chất lượng xây dựng công trình Chất lượng xây dựng công trình không những có liên quan trực tiếp đến sinh mạng, an toàn cộng đồng, hiệu quả của dự án đầu tư xây dựng công trình mà còn là yếu tố quan trọng đảm bảo sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia 1. Chất lượng xây dựng công trình 1.1 Khái niệm về chất lượng công trình xây dung Chất lượng công trình xây dựng là những yêu cầu về an toàn, bền vững, kỹ thuật và mỹ thuật của công trình nhưng phải phủ hợp với tiêu chuẩn và quy chuẩn xây dung, các quy định trong văn bản quy phạm pháp luật có liên quan và hợp đồng kinh tế. [1] Chất lượng xây dựng công trình không chỉ dam bảo sự an toàn về mặt kỹ thuật ma còn phải thỏa mãn các yêu cầu về an toàn sử dụng có chứa đựng yếu tố xã hội và kinh tế, không kinh tế thì cũng không thỏa mãn yêu cầu về chất lượng công trình. Có được chất lượng xây dựng công trình như mong muốn, có nhiều yếu tô ảnh hưởng trong đó có yếu tố cơ bản nhất là năng lực quản lý (của chính quyền, của chủ đầu tư) và năng lực của các nhà thầu tham gia các quá trình hình thành sản phẩm xây dựng.
Thông thường, xét từ góc độ bản thân sản phẩm xây dựng, chất lượng công trình được đánh giá bởi các đặc tính cơ bản như: công năng, độ tiện dụng, tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật, độ bền vững, tin cậy, tính thấm mỹ, an toàn trong khai thác sử dụng, tính kinh tế, và đặc biệt đảm bảo về thời gian (thời gian phục vụ của công trình). Rộng hơn, chất lượng công trình xây dựng còn có thể và cần được hiểu không chỉ từ góc độ bản thân sản phẩm mà còn cả trong quá trình hình thành sản phâm xây dựng đó với các vấn đề liên quan khác. Một số van đề co bản đó là: Chất lượng công trình xây dựng cần được quan tâm ngay từ khi hình thành ý tưởng về xây dựng, từ khâu quy hoạch, lập dự án, đến khảo sát thiết kế, thi công.cho đến giai đoạn bàn giao sử dụng và dỡ bỏ công trình sau khi đã hết thời gian phục vụ. Chất lượng công trình xây dựng thé hiện ở chất lượng quy hoạch xây dựng, chất lượng dự án đầu tư xây dung công trình, chất lượng khảo sát, chất lượng các bản vẽ thiết kế.
Chất lượng công trình tổng thể phải được hình thành từ chất lượng của nguyên vật liệu, cấu kiện, chất lượng của công việc xây dựng riêng lẻ, của các bộ phận, hạng mục công trình. Các tiêu chuẩn kỹ thuật không chỉ thể hiện ở các kết quả thí nghiệm, kiểm định nguyên vật liệu, cấu kiện, máy móc, thiết bi ma còn ở quá trình hình thành và thực hiện các bước công nghệ thi công, chất lượng các công việc của đội ngũ công nhân, kỹ sư lao động trong quá trình thực hiện các hoạt động xây dựng. van dé an toàn không chi là trong khâu khai thác sử dụng đối với người thụ hưởng công trình mà còn cả trong giai đoạn thi công xây dựng đối với đội ngũ công nhân kỹ sư xây dựng. Tính đến thời gian không chỉ thể hiện ở thời hạn công trình đã xây dựng có thể phục vụ mà còn ở thời hạn phải xây dựng và hoàn thành, đưa công trình vào khai thác sử dụng.
Tính kinh tế không chỉ thể hiện ở số tiền quyết toán công trình chủ đầu tư phải chỉ trả mà còn thé hiện ở góc độ đảm bảo lợi nhuận cho các nhà đầu tư thực hiện các hoạt động và dịch vụ xây dựng như lập dự án, khảo sát thiết kế, thi công xây dung. Vấn đề môi trường cần chú ý ở đây không chỉ từ góc độ tác động của dự án tới các yếu tố môi trường mà cả tác động theo chiều ngược lại, tức là tác động của các yếu tố môi trường tới quá trình hình thành dự án.2 Dac điểm của sản phẩm xây dựng ảnh hưởng đến van dé chất lượng Sản phẩm xây dụng với tư cách là các công trình xây dựng hoàn chỉnh thường có các đặc điểm chủ yếu sau ảnh hưởng đến chất lượng và công trình xây dựng: Tính cá biệt, đơn chiếc: Sản phâm xây dựng mang tính đơn chiếc vì phụ thuộc vào đơn đặt hàng của người mua (chủ đầu tư), vào điều kiện địa lý, địa chất công trình nơi xây dụng, sản phẩm xây dựng mang nhiều tính cá biệt, da dạng về công dụng, cấu tạo và phương pháp sản xuất, chế tạo. Vi lý do đó, hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật, các quy trình quy phạm, công nghệ thi công rất phức tạp và đa dạng. Được xây dựng và sử dụng tại chỗ: Sản phâm xây dựng là các công trình được xây dựng và sử dụng tại chỗ.
Vốn đầu tư xây dụng lớn, thời gian xây dựng cũng như thời gian sử dụng lâu dài. Vì tính chất này nên khi tiến hành xây dụng phải chú ý ngay từ khâu quy hoạch, lập dự án, chọn địa điểm xây dựng, khảo sát thiết kế và tô chức thi công xây lắp công trình sao cho hợp lý, tránh phá đi làm lại hoặc sửa chữa không đảm bảo về thời hạn hoàn thành công trình, gây thiệt hại vốn đầu tư của chủ đầu tư, vốn sản xuất của các nhà thầu và giảm tuôi thọ công trình. Kích thước và trọng lượng lớn, cấu tạo phức tạp: Sản phẩm xây dựng thường có kích thước lớn, trọng lượng lớn. Số lượng chủng loại vật tư, thiết bị xe máy thi công và hao phí lao động cho mỗi công trình cũng rất khác nhau, luôn thay đối theo tiến độ thi công.
Công tác giám sát chất lượng của nguyên vật liệu, cau kiện, MMTB thi công gặp nhiều khó khăn. Giá thành sản phẩm xây dựng rất phức tạp, thường xuyên thay đổi theo từng khu vực, từng thời kỳ gây khó khăn cho công tác khống chế giá thành công trình xây dựng. Liên quan đến nhiều ngành, đến môi trường tự nhiên và cộng đồng dãn cư: Sản phẩm xây dựng liên quan đến nhiều ngành cả về phương diện cung cấp các yếu tố đầu vào, thiết kế và chế tạo sản phẩm và cả về phương diện sử dụng công trình. Sản phẩm xây dụng ảnh hưởng nhiều đến cảnh quan và môi trường tự nhiên và do đó hên quan nhiều đến lợi ích cộng đồng nhất là đối với dân cư địa phương nơi đặt công trình đo đó vấn đề vệ sinh và bảo vệ môi trường được đặc biệt qũan tâm trong xây dựng công trình.
Thể hiện trình độ phát triển kinh tế- văn hoá —- xã hội lừng thời kỳ: Sản phẩm xây dựng mang tính tổng hợp vé kỹ thuật, kinh tế, văn hoá, xã hội và quốc phòng. Sản phẩm xây dựng chịu nhiều ảnh hưởng của nhân tổ thượng tang kiến trúc, mang bản sắc văn hoá dân tộc, thói quen tập quán sinh hoạt của dân cư.3 Đặc điểm của sản xuất xây dựng ảnh hưởng đến van đê chất lượng Những đặc điểm của sản phâm xây dựng có ảnh hưởng lớn đến phương thức tổ chức và quản lý sản xuất xây dựng, làm cho việc thi công xây dựng công trình có nhiều điểm khác biệt so với việc sản xuất sản phẩm của các ngành công nghiệp khác, sản xuất xây dựng có các đặc điểm sau ảnh hường đến chất lượng và công tác quản lý chất lượng công trình xây dựng: - San xuất xây dựng có tính di động cao: Sản xuất xây dựng thiếu tính 6n định, có tinh di động cao theo lãnh thé. Đặc điểm nay gây ra các bat lợi sau: + Thiết kế có thể thay đổi theo yêu cầu của chủ đầu tư về công năng hoặc trình độ kỹ thuật, về vật liệu. Ngoài ra thiết kế có thé phải thay đổi cho phù hợp với thực tế phat sinh ở công trường.
+ Các phương án công nghệ và tổ chức xây dựng phải luôn luôn biến đổi phù hợp với thời gian và địa điểm xây dựng, gây khó khăn cho việc tô chức sản xuất, cải thiện điều kiện làm việc và nay sinh nhiều chi phí cho van dé di chuyển lực lượng sản xuất, cho xây dựng công trình tạm phục vụ thi công. + Địa điểm xây dựng công trình luôn thay đổi nên phương pháp tổ chức sản xuất và biện pháp kỹ thuật cũng phải thay đổi cho phù hợp. - Thời gian xây dựng công trình dài, chỉ phí sản xuất sản phẩm lớn: + Vốn đầu tư xây dựng của chủ đầu tư và vốn sản xuất của các doanh nghiệp xây dựng thường bị ứ đọng lâu trong công trình. + Doanh nghiệp xây dựng dễ gặp phải các rủi ro ngẫu nhiên theo thời gian như rủi ro về điều kiện tự nhiên, khí hậu, thời tiết; các rủi ro thanh toán, biến động giá cả; các rủi ro về an ninh, an toan,.
Tổ chức sản xuất phức tạp: Quá trình sản xuất xây dựng mang tính tông hợp, cơ cấu sản xuất phức tạp, các công việc xen kẽ và có ảnh hưởng lẫn nhau, có thể có nhiều đơn vị cùng tham gia thi công công trình. Do đó, công tác tổ chức quản lý sản xuất trên công trường rất phức tạp, biến động, gặp nhiều khó khăn, đặc biệt khi phải phối hợp hoạt động của các nhóm làm việc khác nhau trên cùng một diện công tác. Sản xuất xây dựng tiến hành ngoài trời: Sản xuất xây dựng thường được tiễn hành ngoài trời nên chịu ảnh hưởng nhiều của điều kiện thiên nhiên tới các hoạt động lao động. Các doanh nghiệp xây lắp khó lường trước những khó khăn phát sinh do điều kiện thời tiết, khí hậu.
Ngoài ra, sản xuất xây dựng là lao động nặng nhọc, làm việc trên cao, dé mat an toàn lao động và phát sinh bệnh nghề nghiệp. Sản xuất theo đơn đặt hàng: Sản xuất xây dựng thường theo đơn đặt hàng và thường là các sản phâm xây dựng được sản xuất đơn chiếc. Đặc điểm này dẫn đến: + Sản xuất xây dựng của các doanh nghiệp xây dựng thường có tính bị động và rủi ro do phụ thuộc vào kết quả đấu thầu. + Việc tiêu chuẩn hoá, định hình hoá các mẫu sản phâm và công nghệ chế tạo sản phẩm xây dựng gặp nhiều khó khăn.
+ Giá cả của sản phẩm xây dựng thường không thống nhất và phải được xác định trước khi sản phẩm ra đời (theo phương pháp dự toán) trong hợp đồng giao nhận thầu hoặc đấu thầu.