CHƯƠNG I : KHÁI QUÁT HOẠT ĐỘNG CHO VAY TIÊU DÙNG VÀ VAI TRÒ CỦA XÚC TIẾN HỖN HỢP TRONG VIỆC PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG KINH DOANH NGÂN HÀNG. Hoạt động cho vay tiêu dùng. Khái niệm, đối tượng và vai trò của cho vay tiêu dùng. Hoạt động cho vay tiêu dùng là một trong những hoạt động mang lại nhiều lợi nhuận cho ngân hàng, tỷ trọng cho vay tiêu dùng trên cơ cấu cho vay ở các ngân hàng trên thế giới đã tăng khá mạnh trong những năm gần đây, đáng kể là cho vay thẻ tín dụng, các khoản cho vay bất động sản của dân cư và các khoản cho vay tiêu dùng qua hệ thống điện tử.
Vậy cho vay tiêu dùng là gì ? Theo quyết định 1927/2001/QĐ-NHNN ngày 31/12/2001 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về việc ban hành quy chế cho vay của tổ chức tín dụng đối với khách hàng thì hoạt động cho vay được hiểu như sau : Cho vay là một hoạt động cấp tín dụng theo đó mà tổ chức tín dụng giao cho khách hàng sử dụng một tài khoản tiền để sử dụng vào mục đích với một thời gian nhất định theo thoải thuận trên nguyên tắc hoàn trả cả gốc và lãi. Như vậy cho vay tiêu dùng là một hoạt động cấp tín dụng theo đó mà tổ chức tín dụng giao cho khách hàng sử dụng một tài khoản tiền để sử dụng vào mục đíchphục vụ nhu cầu tiêu dùng với một thời gian nhất định theo thoải thuận trên nguyên tắc hoàn trả cả gốc và lãi. Có rất nhiều tiêu thức khác nhau để ngân hàng phân loại hoạt động cho vay tiêu dùng như theo đối tượng cho vay, theo thời gian, theo tài sản đảm bảo, theo phương thức cho vay…Nếu đối tượng là khách hàng cá nhân và hộ gia đình, mục 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đích vay là phục vụ tiêu dùng thì loại hình cho vay này có những đặc điểm hết sức riêng biệt. Bởi nhu cầu vay tiêu dùng ngày càng gia tăng gán liền với nó là nhu cầu về hàng tiêu dùng lâu bền như nhà, xe, nội thất sang trọng…nhu cầu du lịch đối với khách hàng rộng lớn.Bên cạnh đó tiềm năng sinh lợi từ các khách hàng cá nhân là vô hạn, chừng nào còn có con người thì nhu cầu với tiêu dùng vân luôn tồn tại và tất nhiên không phải cá nhân nào cũng có thể có nguồn thu nhập thoải mãn nhu cầu tiêu dùng đó.
Đối tượng cho vay tiêu dùng Là các nhu cầu cá nhân tùy thuộc vào tình hình tài chính của họ mà có những mức độ khác nhau. - Các đối tượng có thu nhập thấp : Những người có thu nhập thấp thường thì nhu cầu vay để tiêu dùng không cao vì giới hạn bởi thu nhập hạn chế việc cho vay vốn nhằm tạo sự cân đối giữa thu nhập và chi tiêu. - Các đối tượng có thu nhập trung bình : Đối với nhóm này thì nhu cầu vay vốn có xu hướng tăng mạnh. Họ muốn vat để tiêu dùng hơn là bỏ ra khoản tiết kiệm tích lũy của mình để đáp ứng được mục đích đó.
- Các đối tượng có thu nhập cao : Nhu cầu nảy sinh làm tăng thềm khả năng thanh toán và coi đó như một khoản nợ linh hoạt để chi tiêu khi mà tiền vốn tích lũy của họ đang được đầu tư trung và dài hạn. Hiểu theo một cách khác thì khoản tiền vay tiêu dùng này được coi là nguồn ứng trước của lợi nhuận do đầu tư mang lại. Nhóm này thường xuyên chi tiêu trong mục đích tiêu dùng với số tiền lớn. Chính vì vậy mà các ngân hàng thương mại thường phải chú ý quan tâm đến nhóm khách hàng này.
10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Vai trò của cho vay tiêu dùng Đối với ngân hàng thương mại - Trong môi trường cạnh tranh khốc liệt của nền kinh tế thị trường, các ngân hàng muốn tồn tại, phát triển và hoạt động một cách có hiệu quả đòi hỏi mỗi ngân hàng phải có một chiến lược kinh doanh riêng, phải cạnh tranh với nhau để giành thị phần. Bởi vậy, nếu ngân hàng nào chỉ chú trọng đến nhóm khách hàng là doanh nghiệp mà quên đi khách hàng cá nhân thì đối tượng khách hàng sẽ bị hạn chế. Do đó hình thức cho vay tiêu dùng giúp các ngân hàng mở rộng đối tượng kháchhàng, quan hệ với nhiều khách hàng hơn từ đó làm tăng khả năng cạnh tranh của các ngân hàng.
Đối với người tiêu dùng Nhu cầu tiêu dùng là tất yếu đối với mỗi người, và không phải ai cũng có thể tự đáp ứng được nhu cầu của mình bằng chính thu nhập của mình. Hoạt động cho vay tiêu dùng của ngân hàng ra đời giúp cho người dân có thể thỏa mãn được nhiều hơn những nhu cầu đó của mfnh trước khi tích lũy đủ số tiền và đặc biệt quan trọng trong những trường hợp chi tiêu cấp bác như như cầu y tế hay giáo dục. Đối với nền kinh tế Hoạt động cho vay tiêu dùng của ngân hàng ra đời với thủ tục cho vay ngày càng được đơn giản hơn trong thời buổi cạnh tranh hiện này. Tính nhanh gọn góp phần đẩy lùi nạn cho vay nặng lãi.
Cho vay tiêu dùng là đòn bẩy quan trọng kích thích tiêu dùng, kích thích nền sản xuất phát triển và tạo điều kiện thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Đặc điểm của cho vay tiêu dùng 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Về quy mô : - Quy mô các khoản vay tuy nhỏ nhưng số lượng các khoản vay lại rất lớn. Ngân hàng cho các cá nhân và hộ gia đình vay các khoản có quy mô tương đối nhỏ so với tài sản của ngân hàng. Tuy vậy, số lượng vay lại rất lớn do số lượng đông các khách hàng cũng như nhu cầu đa dạng của họ.
Đây cũng là xu thế phổ biến vì khi xã hội càng phát triển thì nhu cầu càng trở nên phong phú dẫn đến số lượng cho vay tiêu dùng trở nên rất lớn. Về lãi suất : - Các khoản cho vay tiêu dùng thường có lãi suất cao, “cứng nhắc” và nhu cầu vay kém nhạy cảm với lãi suất. Điều đó có nghĩa nó đủ để bù đắp chi phí huy động vốn của ngân hàng, không như hầu hết các khoản cho vay kinh doanh hiện nay với lãi suất thay đổi theo thị trường, lãi suất cho vay tiêu dùng thường ấn định. Cho vay tiêu dùng có tính nhạy cảm theo chu kì.
Khi nền kinh tế rộng mở, là lúc mà người dân cảm thấy lạc quan về tương lai, tức là nó sẽ tăng lên. Ngược lại khi nền kinh tế suy thoái, người dân cảm thấy không tin tưởng, nhất là khi hiện tượng thất nghiệp tăng lên, lúc đó họ sẽ hạn chế việc vay mượn từ ngân hàng. Thường thì vấn đề lãi suất người tiêu dùng dường như kém nhạy cảm. Người tiêu dùng quan tâm đến khoản tiền họ phải trả hàng tháng hơn là lãi suất.
Bên cạnh đó mức thu nhập và trình độ dân trí lại tác động rất lớn đến việc sử dụng các khoản cho vay tiêu dùng. Những người có thu nhập cao có xu hướng cho vay nhiều hơn so với thu nhập hàng năm của mình. Những gia đình mà người chủ gia đình hay người tạo thu nhập chính có học vấn cao thường xem việc vay mượn là một công cụ để đạt được mức sống như mong muốn. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com -Hiện nay, mỗi ngân hàng thương mại đều có những phương pháp tính lãi riêng, song nhìn chung tập trung vào những phương pháp như phương pháp lãi gộp, phương pháp lãi đơn, phương pháp tỷ lệ chiết khấu… Về rủi ro : Các khoản cho vay tiêu dùng có độ rủi ro cao.
Điều này có thể được chứng tỏ qua việc rất khó khăn trong việc khai thác các thông tin tài chính. Trước tiên phải nói đến là rủi ro về lãi suất. Lãi suất ho vay tiêu dùng là cố định và được xác định dựa trên lãi suất cơ bản cộng với mức lãi suất cận biên và phần bù rủi ro. Nếu lãi suất trên thị trường vốn tăng mà lãu suất của các khoản vay tiêu dùng là cố định và cứng nhác sẽ khiến cho các ngân hàng phải bù đắp mức lãi suất huy động vốn mà không được thay đổi lãi suất cho vay tiêu dùng.
Rủi ro tiếp được nói đến là rủi ro về tín dụng. Như ta đã biết, nguồn tài chính để chi trả cho khoản vay tiêu dùng không phải dựa vào lợi nhuận hay bắt nguồn từ chính khoản vay đó đém lại mà nó phụ thuộc vào một nguồn khác đó chính là thu nhập của người vay mang lại. Điều đó sẽ mang lại những rủi ro mang tính khách quan cũng như chủ quan như tình hình kinh tế vĩ mô bất ổn, tình trạng thất nghiệp gia tăng, tình trạng sức khỏe, đạo đức…của người vay. Quản lý sau cho vay cũng là một vấn đề lớn mà ngân hàng gặp phải do quy mô món vay nhỏ nhưng số lượng các món vay lại lớn nên việc kiểm soát về tình hình thu nhập và khả năng tài chính của từng khách hàng đối với tất cả các món vay là điều rất khó.
Nó phụ thuộc phần lớn vào đạo đức khách hàng. Về lợi nhuận : Các khoản vay đem lại lợi nhuận đáng kế cho ngân hàng. Bởi tính chất rủi ro cao của các khoản vay tiêu dùng nên ngân hàng thường chủ động đưa ra một 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com mức lãi suất rất cao, mức lãi suất này phụ thuộc vào chi phí huy động vốn, phí thẩm định, thu giữ hồ sơ, phần bù rủi ro lãi suất…với số lượng lớn. Các hình thức cho vay tiêu dùng.
Người ta có thẻ phân loại tín dụng tiêu dùng với nhiều tiêu thức khác nhau như trong tín dụng sản xuất (ngắn han, trung hạn dài hạn; có đảm bảo, không đảm bảo; trực tiếp, gián tiếp…). Tuy nhiên, xét ở góc độ nghiệp vụ và tính phổ biến của nó người ta có thể phân chia tín dụng tiêu dùng thành tín dụng trực tiếp và gián tiếp – xuất phát từ việc ngân hàng thương mại có thể thực hiện những khoản cho vay tiêu dùng trực tiếp với khách hàng xin vay tại ngân hàng hoặc dưới hình thức gián tiếp bằng cách mua cổ phiếu bán hàng trả góp từ những người bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ tiêu dùng. Tín dụng tiêu dùng trực tiếp. Tín dụng tiêu dung trực tiếp bao gồm: - Tín dụng trả theo định kì.
Là phương thức trong đó khách hàng vay và trả trực tiếp cho ngân hàng với mức trả và thời hạn trả mỗi lần được quy định khi cho vay.