Luận văn giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn quảng nam đối với lĩnh vực nông nghiệp nông thôn

Chuyên khảo kinh tế phân tích Luận văn giải pháp cải thiện kết quả hoạt động tín dụng ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Trường học: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Tín Dụng Ngân Hàng Nông Nghiệp Tại Quảng Nam
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2005
• Địa điểm: Quảng Nam

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TÍN DỤNG NGÂN HÀNG VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI LĨNH VỰC NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN
• 1.1. Tín dụng ngân hàng đối với nông nghiệp nông thôn
• 1.2. Đặc điểm về kinh tế, xã hội nông nghiệp nông thôn ảnh hưởng đến hoạt động tín dụng ngân hàng
• 1.2.1. Khái quát về lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn

Tóm tắt

I. Tín dụng ngân hàng và hiệu quả hoạt động tín dụng ngân hàng đối với lĩnh vực nông nghiệp nông thôn

Hoạt động tín dụng ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển nông nghiệp và nông thôn tại Quảng Nam. Đặc điểm kinh tế xã hội của khu vực này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả tín dụng. Nông nghiệp không chỉ là ngành sản xuất lương thực mà còn cung cấp nguyên liệu cho các ngành khác. Tuy nhiên, sản xuất nông nghiệp phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên và chu kỳ sinh học, dẫn đến rủi ro cao. Do đó, việc nâng cao hiệu quả tín dụng là cần thiết để hỗ trợ nông dân trong việc phát triển sản xuất. Các ngân hàng cần có chính sách tín dụng ưu đãi và linh hoạt để đáp ứng nhu cầu của người dân. Việc này không chỉ giúp tăng cường cho vay nông nghiệp mà còn thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội tại địa phương.

1.2 Đặc điểm tín dụng ngân hàng đối với nông nghiệp nông thôn

Hoạt động tín dụng ngân hàng đối với nông nghiệp nông thôn có những đặc điểm riêng biệt. Khách hàng chủ yếu là nông dân, với nhu cầu vay vốn nhỏ lẻ cho các mục đích sản xuất. Tuy nhiên, do sản xuất nông nghiệp có tính mùa vụ cao, ngân hàng cần có phương thức cho vay linh hoạt để đáp ứng nhu cầu của nông dân. Lãi suất cho vay thường cao hơn so với các ngành khác, điều này ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn của nông dân. Ngân hàng cần xây dựng các chính sách tín dụng ưu đãi và cải thiện quy trình cho vay để nâng cao hiệu quả tín dụng. Việc này không chỉ giúp nông dân phát triển sản xuất mà còn tạo ra nguồn thu ổn định cho ngân hàng, từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế tại Quảng Nam.

II. Giải pháp nâng cao hiệu quả tín dụng ngân hàng nông nghiệp tại Quảng Nam

Để nâng cao hiệu quả tín dụng tại Quảng Nam, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, ngân hàng cần cải thiện quy trình cho vay, giảm thiểu thủ tục hành chính để nông dân dễ dàng tiếp cận vốn. Thứ hai, cần xây dựng các chương trình hỗ trợ nông dân như đào tạo kỹ năng quản lý tài chính, tư vấn sản xuất. Thứ ba, ngân hàng nên hợp tác với các tổ chức phi chính phủ để mở rộng mạng lưới cung cấp dịch vụ tín dụng. Cuối cùng, cần có chính sách tín dụng ưu đãi cho các dự án nông nghiệp bền vững, nhằm khuyến khích nông dân đầu tư vào sản xuất hàng hóa chất lượng cao. Những giải pháp này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả tín dụng mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững của nông nghiệp nông thôn tại Quảng Nam.

2.2 Xây dựng chương trình hỗ trợ nông dân

Xây dựng chương trình hỗ trợ nông dân là một giải pháp cần thiết để nâng cao hiệu quả tín dụng. Ngân hàng có thể tổ chức các khóa đào tạo về quản lý tài chính, kỹ năng sản xuất cho nông dân. Bên cạnh đó, ngân hàng cũng nên cung cấp thông tin về thị trường, giá cả nông sản để nông dân có thể đưa ra quyết định đúng đắn trong sản xuất. Việc này không chỉ giúp nông dân nâng cao năng lực sản xuất mà còn tạo ra nguồn thu ổn định, từ đó giảm thiểu rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động tín dụng ngân hàng đóng vai trò then chốt trong phát triển kinh tế, đặc biệt là lĩnh vực nông nghiệp và nông thôn (NNNT) tại Việt Nam, nơi có gần 80% dân số sinh sống và thu nhập chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp. Tỉnh Quảng Nam, với đặc điểm thuần nông và dân số đông, có nhu cầu vốn đầu tư lớn cho NNNT nhưng vẫn còn nhiều khó khăn về đời sống và sản xuất. Tín dụng ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NHNo&PTNT) Quảng Nam từ khi thành lập năm 1997 đã có nhiều bước tiến trong việc mở rộng dư nợ và giảm tỷ lệ nợ xấu, tuy nhiên vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động tín dụng.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng của NHNo&PTNT Quảng Nam đối với lĩnh vực NNNT trong giai đoạn 2001-2005. Nghiên cứu tập trung phân tích thực trạng hoạt động tín dụng, đánh giá các chỉ tiêu hiệu quả kinh tế và xã hội, đồng thời đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm thúc đẩy phát triển sản xuất, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và nâng cao đời sống người dân nông thôn. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ ngân hàng nâng cao năng lực quản lý, sử dụng vốn hiệu quả, góp phần thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa NNNT tại Quảng Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình kinh tế về tín dụng ngân hàng và phát triển NNNT, bao gồm:

• Lý thuyết tín dụng ngân hàng: Tín dụng là sự chuyển giao tạm thời quyền sử dụng vốn từ người cho vay sang người đi vay với điều kiện hoàn trả vốn và lãi đúng hạn. Tín dụng ngân hàng là hình thức tín dụng chính thức, dựa trên nguyên tắc hoàn trả và mức độ tín nhiệm khách hàng.

• Lý thuyết hiệu quả tín dụng: Hiệu quả tín dụng được đánh giá trên hai góc độ kinh tế và xã hội, bao gồm lợi ích kinh tế cho ngân hàng (lợi nhuận, năng suất lao động, tỷ lệ nợ xấu) và lợi ích xã hội (tăng trưởng sản xuất, giảm nghèo, tạo việc làm).

• Khái niệm nông nghiệp và nông thôn: Nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất cơ bản, cung cấp lương thực, nguyên liệu cho công nghiệp và xuất khẩu. Nông thôn là khu vực địa lý với dân cư chủ yếu là nông dân, có mật độ dân số và cơ sở hạ tầng thấp hơn đô thị.

• Mô hình phân tích hiệu quả tín dụng: Sử dụng hệ thống chỉ tiêu định lượng (năng suất lao động, hiệu quả sử dụng vốn, tỷ lệ nợ xấu, lợi nhuận tín dụng) và định tính (tuân thủ nguyên tắc tín dụng, sử dụng vốn đúng mục đích).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp:

• Phương pháp duy vật biện chứng và lịch sử để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động tín dụng trong bối cảnh kinh tế xã hội.

• Phương pháp thống kê, phân tích số liệu: Thu thập dữ liệu từ báo cáo hoạt động tín dụng NHNo&PTNT Quảng Nam giai đoạn 2001-2005, bao gồm số liệu huy động vốn, dư nợ cho vay, tỷ lệ nợ xấu, cơ cấu khách hàng và ngành nghề cho vay.

• Phương pháp khảo sát thực tế và phỏng vấn cán bộ ngân hàng, khách hàng vay vốn để đánh giá thực trạng và khó khăn trong hoạt động tín dụng.

• Phương pháp mô hình hóa và so sánh với các chi nhánh NHNo&PTNT ở các tỉnh khác như Nghệ An, TP. Hồ Chí Minh để rút ra bài học kinh nghiệm.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các chi nhánh NHNo&PTNT Quảng Nam và khách hàng vay vốn trong giai đoạn 2001-2005. Phân tích dữ liệu sử dụng các chỉ tiêu định lượng và định tính nhằm đánh giá toàn diện hiệu quả hoạt động tín dụng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng nguồn vốn huy động và dư nợ cho vay: Nguồn vốn huy động của NHNo&PTNT Quảng Nam tăng từ khoảng 1.035 tỷ đồng năm 2001 lên 1.543 tỷ đồng năm 2005, tương ứng tốc độ tăng trưởng 18,03%. Dư nợ cho vay tăng từ 990 tỷ đồng năm 2001 lên 1.900 tỷ đồng năm 2005, tốc độ tăng trưởng 21,89%, vượt kế hoạch đề ra.

2. Cơ cấu vốn huy động chuyển dịch tích cực: Tiền gửi có kỳ hạn trên 1 năm chiếm 52,02% tổng nguồn vốn năm 2005, tăng 71,26% so với năm 2004, trong khi tiền gửi không kỳ hạn giảm 7,48%. Tiền gửi dân cư chiếm 56,74% tổng nguồn vốn, tăng 52,38% so với năm trước, cho thấy sự ổn định và tăng trưởng nguồn vốn giá rẻ.

3. Cơ cấu dư nợ cho vay đa dạng và phù hợp: Dư nợ cho vay trung và dài hạn chiếm 37,44%, ngắn hạn chiếm 62,56%. Vốn tập trung chủ yếu vào ngành nông-lâm-thủy sản (42,34%), công nghiệp-tiểu thủ công nghiệp-xây dựng (26,77%), thương mại-dịch vụ (18,38%) và tiêu dùng (12,5%). Dư nợ cho vay hộ sản xuất chiếm 64,89% tổng dư nợ, tăng 33% so với năm 2004.

4. Tỷ lệ nợ xấu và nợ khó đòi được kiểm soát: Tỷ lệ nợ xấu giảm qua các năm, dưới mức an toàn 5%, góp phần nâng cao hiệu quả tín dụng và giảm rủi ro cho ngân hàng.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng nguồn vốn và dư nợ cho vay phản ánh hiệu quả trong công tác huy động vốn và mở rộng tín dụng của NHNo&PTNT Quảng Nam. Việc chuyển dịch cơ cấu vốn huy động theo hướng tăng tiền gửi có kỳ hạn dài hạn giúp ngân hàng ổn định nguồn vốn và giảm chi phí vốn, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh và hiệu quả hoạt động tín dụng.

Cơ cấu dư nợ cho vay đa dạng, tập trung vào các ngành có thế mạnh và nhu cầu vốn lớn như nông-lâm-thủy sản và công nghiệp chế biến, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế địa phương. Việc ưu tiên cho vay hộ sản xuất giúp tăng cường phát triển sản xuất hàng hóa, tạo việc làm và giảm nghèo tại nông thôn.

Tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát tốt nhờ công tác quản lý, kiểm tra, giám sát chặt chẽ và phối hợp với các tổ chức đoàn thể hỗ trợ khách hàng. So với các nghiên cứu tại Nghệ An và TP. Hồ Chí Minh, NHNo&PTNT Quảng Nam đã áp dụng nhiều giải pháp hiệu quả như mở rộng mạng lưới chi nhánh, đa dạng hóa sản phẩm tín dụng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ.

Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số khó khăn như nguồn vốn huy động chưa đáp ứng đủ nhu cầu cho vay, đặc biệt là vốn giá rẻ; khách hàng vay vốn chủ yếu là hộ nhỏ lẻ với món vay nhỏ, phân tán, gây tăng chi phí nghiệp vụ; rủi ro trong sản xuất nông nghiệp do thiên tai, biến động thị trường vẫn cao. Những khó khăn này đòi hỏi ngân hàng cần có chính sách tín dụng linh hoạt, phù hợp với đặc thù NNNT và tăng cường công tác quản lý rủi ro.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng nguồn vốn và dư nợ, bảng cơ cấu vốn huy động theo kỳ hạn, biểu đồ cơ cấu dư nợ theo ngành nghề và đối tượng khách hàng, cùng bảng tỷ lệ nợ xấu qua các năm để minh họa rõ nét hiệu quả hoạt động tín dụng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường huy động vốn từ dân cư và nguồn vốn giá rẻ: Đẩy mạnh các chương trình khuyến mãi, tuyên truyền nâng cao nhận thức người dân về lợi ích gửi tiền tại ngân hàng. Mục tiêu tăng tỷ trọng tiền gửi dân cư trên 60% tổng nguồn vốn trong vòng 2 năm tới. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo NHNo&PTNT Quảng Nam phối hợp với các chi nhánh cơ sở.

2. Đa dạng hóa sản phẩm tín dụng và linh hoạt chính sách cho vay: Thiết kế các sản phẩm tín dụng phù hợp với đặc thù sản xuất NNNT như cho vay theo mùa vụ, cho vay qua tổ vay vốn, tín chấp dựa trên uy tín cộng đồng. Mục tiêu nâng cao tỷ lệ giải ngân đúng hạn và giảm chi phí nghiệp vụ 10% trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: Phòng tín dụng và các chi nhánh.

3. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ tín dụng: Tổ chức đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ tín dụng NNNT, kỹ năng thẩm định và quản lý rủi ro. Mục tiêu 80% cán bộ tín dụng đạt chuẩn năng lực trong 2 năm. Chủ thể thực hiện: Phòng nhân sự phối hợp với các đơn vị đào tạo.

4. Tăng cường phối hợp với các tổ chức đoàn thể và cơ quan kỹ thuật: Hỗ trợ khách hàng về kỹ thuật sản xuất, thị trường tiêu thụ và giám sát sử dụng vốn vay. Mục tiêu giảm tỷ lệ nợ xấu xuống dưới 3% trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo ngân hàng phối hợp với Hội Nông dân, Hội Phụ nữ và các trung tâm khuyến nông.

5. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý tín dụng: Triển khai hệ thống quản lý tín dụng điện tử, theo dõi nợ vay và cảnh báo rủi ro kịp thời. Mục tiêu nâng cao năng suất lao động 15% trong 2 năm. Chủ thể thực hiện: Phòng công nghệ thông tin và các chi nhánh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo và cán bộ NHNo&PTNT Quảng Nam: Nhận diện thực trạng, khó khăn và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng, từ đó xây dựng chính sách phù hợp và kế hoạch phát triển bền vững.

2. Các ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng hoạt động tại khu vực NNNT: Tham khảo mô hình quản lý, chính sách tín dụng và kinh nghiệm thực tiễn để áp dụng nâng cao hiệu quả tín dụng nông thôn.

3. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Hiểu rõ vai trò và tác động của tín dụng ngân hàng đối với phát triển NNNT, từ đó xây dựng chính sách hỗ trợ và khung pháp lý phù hợp.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kinh tế, ngân hàng: Tài liệu tham khảo về lý thuyết, phương pháp nghiên cứu và phân tích thực trạng tín dụng ngân hàng trong lĩnh vực NNNT tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao tín dụng ngân hàng lại quan trọng đối với phát triển nông nghiệp và nông thôn?
   Tín dụng ngân hàng cung cấp nguồn vốn cần thiết cho sản xuất, đầu tư cơ sở hạ tầng và tiêu dùng tại nông thôn, thúc đẩy sản xuất hàng hóa, tạo việc làm và giảm nghèo. Ví dụ, NHNo&PTNT Quảng Nam đã giúp nhiều hộ nông dân mở rộng sản xuất và nâng cao thu nhập.

2. Những khó khăn chính trong hoạt động tín dụng NNNT là gì?
   Khó khăn gồm nguồn vốn huy động chưa đủ, khách hàng vay nhỏ lẻ phân tán, rủi ro thiên tai và biến động thị trường cao, cùng với trình độ dân trí thấp gây khó khăn trong tiếp cận và sử dụng vốn hiệu quả.

3. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng ngân hàng?
   Cần đa dạng hóa sản phẩm tín dụng, nâng cao chất lượng cán bộ, phối hợp với các tổ chức hỗ trợ kỹ thuật, ứng dụng công nghệ thông tin và tăng cường huy động vốn giá rẻ từ dân cư.

4. Tỷ lệ nợ xấu ảnh hưởng thế nào đến hiệu quả tín dụng?
   Tỷ lệ nợ xấu cao làm tăng chi phí, giảm lợi nhuận và uy tín ngân hàng. Kiểm soát nợ xấu dưới 5% được coi là an toàn, NHNo&PTNT Quảng Nam đã duy trì tỷ lệ này qua các năm.

5. Vai trò của chính sách pháp lý trong hoạt động tín dụng NNNT?
   Chính sách pháp lý tạo khung pháp lý ổn định, hỗ trợ ngân hàng trong việc cho vay, thu hồi nợ và xử lý rủi ro. Quy định rõ ràng giúp giảm phiền hà, tăng niềm tin của khách hàng và nâng cao hiệu quả tín dụng.

Kết luận

• Hoạt động tín dụng của NHNo&PTNT Quảng Nam giai đoạn 2001-2005 có sự tăng trưởng ổn định về nguồn vốn huy động và dư nợ cho vay, góp phần thúc đẩy phát triển NNNT địa phương.
• Cơ cấu vốn huy động và dư nợ cho vay được điều chỉnh phù hợp, tập trung vào các ngành thế mạnh và đối tượng khách hàng chủ lực là hộ sản xuất.
• Tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát tốt, nâng cao hiệu quả kinh tế và giảm thiểu rủi ro cho ngân hàng.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào tăng cường huy động vốn, đa dạng hóa sản phẩm tín dụng, nâng cao chất lượng nhân sự và ứng dụng công nghệ thông tin.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho NHNo&PTNT Quảng Nam trong việc hoạch định chính sách và chiến lược phát triển tín dụng NNNT bền vững.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất, theo dõi và đánh giá hiệu quả định kỳ, mở rộng nghiên cứu sang các địa phương khác để hoàn thiện mô hình tín dụng NNNT.

Các nhà quản lý ngân hàng và chính sách cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp nâng cao hiệu quả tín dụng, góp phần phát triển kinh tế nông nghiệp và nông thôn bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 tín dụng ngân hàng và hiệu quả hoạt động tín dụng ngân hàng đối với lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn 1. Tín dụng ngân hàng đối với nông nghiệp nông thôn 1. Đặc điểm về kinh tế, xã hội nông nghiệp nông thôn ảnh hưởng đến hoạt động tín dụng ngân hàng 1. Khái quát về lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn Theo quan điểm hiện tại, nền kinh tế của một quốc gia, vùng lãnh thổ được phân chia thành 3 khu vực: nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ.

Sản xuất nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất có từ lâu đời nhất trên thế giới. Hoạt động SXNN nhằm đáp ứng những nhu cầu thiết yếu của con người như ăn, uống. Khi xã hội càng phát triển, SXNN không chỉ dừng lại đáp ứng nhu cầu thiết yếu mà nó còn là nơi cung cấp nguyên liệu cho các ngành khác. Vì vậy, nông nghiệp là một ngành sản xuất vật chất cơ bản của nền kinh tế quốc dân nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu về lương thực, thực phẩm cho người dân, nguyên liệu cho sản xuất công nghiệp và xuất khẩu, ngành nông nghiệp bao gồm 3 lĩnh vực: nông nghiệp, lâm nghiệp và ngư nghiệp.

Nếu nông nghiệp là một ngành, một lĩnh vực cụ thể được phân chia dựa theo ý nghĩa kinh tế của sản xuất vật chất thì nông thôn là một khu vực địa lý có giới hạn về mặt không gian và thời gian. Khi nói đến nông thôn, chúng ta thường liên tưởng đến đô thị, việc phân chia nông thôn và đô thị được dựa theo các tiêu chí về trình độ phát triển như: mật độ dân số đông, cơ sở hạ tầng phát triển, mức sống dân cư cao. Các tiêu chí này tuỳ theo trình độ phát triển của mỗi quốc gia và trong mỗi thời kỳ nhất định. Cũng có các tiêu chí khác đưa ra để phân biệt nông thôn và đô thị là dựa vào tính chất và cơ cấu hoạt động sản xuất vật chất của vùng lãnh thổ đó, trong đó nông thôn là khu vực có hoạt động SXNN là chủ yếu.

Tiêu chí này đúng nhưng chưa đủ vì cơ cấu kinh tế của khu vực nông thôn cũng có sự chuyển dịch theo hướng giảm tỷ trọng nông nghiệp và tăng tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ khi nền kinh tế phát triển. Tóm lại, khái niệm nông thôn cần phải dựa trên cơ sở kết hợp nhiều tiêu chí trên đây và có thể hiểu: Nông thôn là một vùng lãnh thổ, một khu vực có ranh giới địa lý trong đó dân cư sinh sống chủ yếu là nông dân - những người có hoạt động nghề nghiệp là nông nghiệp - hay các cư dân không phải là nông dân nhưng có quan hệ nghề nghiệp mật thiết với nông nghiệp. Nông thôn cũng là nơi có mật độ dân cư, cơ sở hạ tầng, trình độ sản xuất hàng hoá thấp hơn đô thị theo tiêu chí so sánh của quốc gia đó [1, tr. Như vậy, lĩnh vực NNNT là một địa bàn mà ở đó hoạt động SXNN được coi là bao trùm.

Tuy nhiên, với sự phát triển của tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ, lĩnh vực NNNT không còn là khu vực hoạt động SXNN thuần tuý mà còn có cả hoạt động công nghiệp và dịch vụ, khi nền kinh tế càng phát triển thì tỷ trọng của hoạt động SXNN thuần tuý sẽ giảm đi nhưng con số tuyệt đối không ngừng tăng lên. Vai trò của nông nghiệp nông thôn trong việc phát triển kinh tế, xã hội Trong những thập niên 40 và 50 của thế kỷ XX, phần lớn các nhà kinh tế không đánh giá cao vai trò của NNNT trong việc tăng trưởng và phát triển kinh tế nên các chính sách phát triển kinh tế thời gian này ít quan tâm đến NNNT. Trong quá trình phát triển, một số nước chỉ chú trọng vào phát triển đô thị, khu công nghiệp hiện đại mà không chú ý đến việc phát triển NNNT. Điều này đã ảnh hưởng rất lớn đến sự tăng trưởng và phát triển kinh tế của các quốc gia, tạo ra sự mất cân đối giữa nông nghiệp và công nghiệp, giữa sản xuất và tiêu dùng.

Năm 1961, trong cuốn sách “ Vai trò của nông nghiệp trong phát triển" của Johnston và Mellor giới thiệu 5 đóng góp quan trọng của lĩnh vực nông nghiệp trong quá trình phát triển kinh tế [34, tr. Đó là: - Nông nghiệp là ngành cung cấp lương thực và các nguyên liệu đầu vào cho các ngành khác của nền kinh tế. - Lĩnh vực nông nghiệp là nguồn thu ngoại tệ quan trọng ở các quốc gia có lợi thế so sánh sản xuất một số mặt hàng nông sản xuất khẩu. - NNNT là thị trường quan trọng cho các ngành kinh tế khác trong nền kinh tế và là nguồn cung cấp lao động cho khu vực công nghiệp.

- Nông nghiệp tạo ra một lượng vốn thặng dư để đầu tư cho quá trình CNH. Kể từ thập niên 60, khi cuộc “cách mạng xanh” mở ra khả năng thực tế cân đối an ninh lương thực thế giới và một số nước dựa vào việc phát triển nông nghiệp để CNH đất nước. Từ đó, nông nghiệp mới được nhìn nhận đóng vai trò tích cực trong phát triển kinh tế và cần thiết phải đầu tư. Việt Nam đi lên từ một nền nông nghiệp lạc hậu, phát triển NNNT có vai trò hết sức quan trọng trong việc phát triển kinh tế đất nước bởi: - NNNT là nơi sản xuất lương thực, thực phẩm cho nhu cầu cơ bản của nhân dân, cung cấp nông sản, nguyên liệu cho công nghiệp và xuất khẩu.

Trong nhiều năm, nông nghiệp tạo ra khoảng 40% thu nhập quốc dân và trên 40% giá trị xuất khẩu, góp phần tạo nguồn tích luỹ cho sự nghiệp CNH, HĐH đất nước [36, tr. - NNNT là nơi cung cấp nguồn nhân lực dự trữ dồi dào cho công nghiệp, chiếm trên 70% lao động xã hội. Trong quá trình CNH, HĐH, lao động nông nghiệp chuyển dần sang làm công nghiệp, dịch vụ. Vì vậy, phát triển NNNT sẽ góp phần giải quyết việc làm cho lao động ở nông thôn.

- Khu vực NNNT là nguồn cung cấp vốn lớn nhất cho sự phát triển kinh tế, nhất là giai đoạn đầu CNH. Nguồn vốn từ nông nghiệp được tạo ra từ tiết kiệm của nông dân hay ngoại tệ thu được do xuất khẩu nông sản được đầu tư vào hoạt động phi nông nghiệp. - Với gần 76% dân số cả nước, nông nghiệp và nông thôn là thị trường tiêu thụ rộng lớn của công nghiệp. Phát triển NNNT cho phép nâng cao thu nhập cho dân cư nông nghiệp, từ đó làm tăng sức mua từ khu vực nông thôn và làm cho công nghiệp phát triển.

Nhận thức được vị trí, vai trò của NNNT nước ta trong quá trình phát triển kinh tế đất nước, Đảng và Nhà nước đã có những chủ trương đổi mới, phát triển NNNT. Quá trình đổi mới bắt đầu từ năm 1981, sau chỉ thị 100 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về khoán cây lúa đến nhóm và người lao động, nhất là sau Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị khoá VI (4/1988) về đổi mới cơ chế quản lý nông nghiệp, thực hiện khoán ruộng đất đến hộ nông dân. Với nhiều chủ trương, chính sách mới được ban hành, NNNT Việt Nam có những bước phát triển đột biến, tốc độ tăng trưởng trong nông nghiệp bình quân từ 1986 - 2002 là 5% năm [7, tr. Đặc điểm về kinh tế, xã hội nông nghiệp nông thôn ảnh hưởng đến hoạt động tín dụng ngân hàng Kinh tế khu vực NNNT chủ yếu dựa vào SXNN và một bộ phận phi nông nghiệp.

Bộ phận nông dân sản xuất nhỏ chiếm đa số trong dân cư ở nông thôn nhưng sản lượng lại chiếm tỷ trọng lớn trong tổng sản phẩm của khu vực nông thôn. Phần lớn sản lượng này phục vụ cho nhu cầu tiêu dùng của gia đình, ít được mang ra trao đổi trên thị trường. Một bộ phận khác trong kinh tế nông thôn sản xuất có tính hàng hoá, sản phẩm làm ra chủ yếu phục vụ cho công nghiệp chế biến và xuất khẩu. Các doanh nghiệp thương mại cung cấp đầu vào và tiêu thụ đầu ra của SXNN cũng là một bộ phận quan trọng của kinh tế khu vực NNNT.

Nó góp phần phát triển các ngành nghề truyền thống ở nông thôn và tạo ra các ngành nghề mới. Những đặc điểm kinh tế, xã hội có ảnh hưởng trực tiếp đến tính chất và hình thức của hoạt động TDNH thể hiện như sau: - Sản xuất nông nghiệp phụ thuộc vào chu kỳ sinh học và điều kiện tự nhiên. SXNN là một trong những ngành sản xuất vật chất quan trọng và cơ bản của nền kinh tế quốc dân. Khác với các ngành sản xuất khác, nông nghiệp là ngành sản xuất sinh học, phụ thuộc rất lớn vào điều kiện tự nhiên, hay nói cách khác, hoạt động SXNN là sự kết hợp của hai quá trình tái sản xuất tự nhiên của sinh vật (cây trồng, vật nuôi) và tái sản xuất kinh tế với sự tham gia trực tiếp của con người.

Tuy nhiên, do trình độ dân trí còn thấp, sự tiến bộ khoa học kỹ thuật chưa đủ mạnh để chế ngự thiên tai nên kết quả của SXNN thường không chắc chắn như công nghiệp và dịch vụ. Đây là lý do giải thích tại sao lãi suất cho vay ở khu vực NNNT thường cao hơn so với khu vực thành thị, lãi suất cho vay ngành nông nghiệp thường cao hơn so với các ngành nghề khác, đồng thời cũng là lĩnh vực mà hoạt động TDNH cần có sự hỗ trợ từ phía Nhà nước. - Đầu ra của sản phẩm nông nghiệp khá khó khăn. Việc tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp thường khó khăn, giá cả lại thiếu ổn định.

Điều này gây khó khăn cho người sản xuất. Để phát triển kinh tế NNNT, cần phải có nhiều hình thức tín dụng nhằm giúp đỡ nông dân nâng cao năng suất, hạn chế rủi ro. Vì vậy, bên cạnh TDNH, cần có tín dụng ưu đãi của Nhà nước. - Nguy cơ rủi ro trong SXNN khá cao nhưng tỷ suất sinh lợi lại khá thấp.

Do đối tượng của SXNN là cây trồng, vật nuôi, là cơ thể sống, hoạt động SXNN chịu sự chi phối rất lớn của các qui luật sinh học và quy luật tự nhiên nên rủi ro trong hoạt động SXNN rất lớn. Hơn nữa, năng suất lao động nông nghiệp ở nước ta còn thấp, lợi nhuận trong ngành nông nghiệp chưa cao. Do vậy, lãi suất cao sẽ dẫn đến người sản xuất không dám vay vốn ngân hàng, còn nếu lãi suất thấp, ngân hàng sẽ gặp khó khăn. Vì vậy, lãi suất trong cho vay NNNT cần phải xác định linh hoạt.

- Tính mùa vụ trong SXNN cao.