LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Hiện nay, các ngân hàng thƣơng mại đang phát triển mạnh mẽ trong thị trƣờng tài chính hết sức sôi động cùng với sự cạnh tranh không kém phần gay gắt và quyết liệt về vốn nguồn nhân lực, chất lƣợng dịch vụ và công nghệ, nhằm gia tăng hiệu quả hoạt động, gia tăng thị phần và tối đa hóa lợi nhuận. Vấn đề đặt ra đối với các ngân hàng thƣơng mại là muốn tồn tại bền vững và phát triển thì hoạt động kinh doanh đòi hỏi phải đạt đến mục tiêu là cắt giảm chi phí nhằm nâng cao lợi nhuận. Để thực hiện đƣợc mục tiêu này, một yếu tố vô cùng quan trọng là huy động vốn vì công tác huy động vốn chính là nền tảng, là sự sống còn của các ngân hàng thƣơng mại.
Nguồn vốn các ngân hàng huy động đƣợc xuất phát từ nhiều nguồn khác nhau, nhƣng chủ yếu vẫn là nguồn tiền gửi từ tổ chức và dân cƣ. Hiện nay, BIDV nói chung và BIDV Chi nhánh Sài Gòn nói riêng với định hƣớng trở thành một trong những ngân hàng bán lẻ hàng đầu Việt Nam thì hoạt động huy động vốn dân cƣ đang là vấn đề rất đƣợc quan tâm. Tuy nhiên, phải làm thế nào để vừa gia tăng đƣợc qui mô vừa đảm bảo đƣợc hiệu quả của hoạt động huy động vốn trong dân cƣ nhất là trong tình hình kinh tế có nhiều bất ổn nhƣ hiện nay đã tác động đến tâm lý ngƣời gửi tiền và gây những ảnh hƣởng xấu đến công tác huy động vốn của ngân hàng. Do đó, việc nghiên cứu về công tác huy động vốn dân cƣ là một trong những vấn đề cấp thiết nhằm giúp BIDV Sài Gòn đánh giá lại hoạt động huy động vốn dân cƣ từ đó có những giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả công tác huy động vốn dân cƣ nói riêng và hiệu quả hoạt động kinh doanh nói chung.
Đó chính là lý do, tôi chọn đề tài “ Giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn trong dân cư tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam Chi nhánh Sài Gòn” làm đề tài luận văn thạc sĩ của mình. Mục tiêu nghiên cứu - Tìm hiểu về hoạt động huy động nguồn vốn tiền gửi và các yếu tố ảnh hƣởng đến hoạt động huy động nguồn vốn tiền gửi của các NHTM hiện nay. - Thông qua việc phân tích, đánh giá tình hình thực tế công tác huy động vốn dân cƣ của BIDVSài Gòn, cùng với việc khám phá các nhân tố ảnh hƣởng đến sự hài lòng của khách hàng đối với hoạt động huy động vốn dân cƣ tại BIDV Sài Gòn. Từ đó rút ra những đánh giá điểm mạnh, điểm yếu trong hoạt động huy động vốn dân cƣ tại BIDV Sài Gòn.
- Trên cơ sở nghiên cứu, đánh giá, đƣa ra những giải pháp khắc phục hạn chế hiện có nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động huy động vốn tại BIDV Sài Gòn, tạo nền tảng quan trọng để BIDV nói chung và BIDV Sài Gòn nói riêng tiến tới trở thành một ngân hàng bán lẻ hiện đại. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu: thực trạng công tác huy động nguồn vốn dân cƣ của ngân hàng và các yếu tố tác động đến sự hài lòng của khách hàng sử dụng các sản phẩm huy động vốn tại BIDV Sài Gòn. Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu trong phạm vi BIDV Sài Gòn. Phƣơng pháp nghiên cứu Luận văn sử dụng phƣơng pháp mô tả - giải thích, đối chiếu - so sánh, phân tích - tổng hợp.
Ngoài ra, luận văn còn thu thập thêm thông tin và số liệu liên quan đến vấn đề nghiên cứu từ các sách tham khảo, tạp chí, báo điện tử, các quy định liên quan đến hoạt động huy động vốn của ngân hàng thƣơng mại của Ngân hàng Nhà nƣớc Việt Nam. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài Luận văn từ việc nghiên cứu trên cơ sở lý thuyết về hoạt động huy động vốn tiền gửi cho đến việc ứng dụng vào thực tế hoạt động huy động vốn tiền gửi nói chung và tiền gửi huy động vốn dân cƣ nói riêng tại BIDV Sài Gòn. Trên cơ sở phân tích, đánh giá hoạt động huy động vốn dân cƣ tại BIDV Sài Gòn cùng với việc đánh giá các nhân tố ảnh hƣởng đến sự hài lòng của khách hàng đối với hoạt động 123doc 3 huy động vốn dân cƣ của BIDV, tôi đã đƣa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác huy động vốn dân cƣ tại BIDV Sài Gòn. Do đó, luận văn không chỉ có ý nghĩa thực tiễn đối với hoạt động huy động vốn dân cƣ tại BIDV Sài Gòn nói riêng mà còn có thể đƣợc ứng dụng để góp phần nâng cao hiệu quả huy động vốn nói chung tại các chi nhánh khác trên địa bàn Tp.
Nội dung kết cấu của luận văn CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN TRONG DÂN CƢ TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI. CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VỐN TRONG DÂN CƢ TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỐ PHẦN ĐẦU TƢ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM CHI NHÁNH SÀI GÒN. CHƢƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VỐN TRONG DÂN CƢ TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƢ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM CHI NHÁNH SÀI GÒN. 123doc 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN TRONG DÂN CƢ TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1 Nghiệp vụ huy động vốn trong dân cƣ tại các NHTM 1.1 Huy động vốn dân cƣ tại NHTM 1.1 Khái niệm Dân cƣ là khu vực giàu tiềm năng nhất, là đối tƣợng huy động vốn của NHTM.
Dân cƣ với tƣ cách là chủ thể của những nguồn tài chính tạm thời nhàn rỗi và NHTM với vai trò là trung gian tài chính có quan hệ với dân cƣ nhƣ là ngƣời đi vay và ngƣời cho vay. Vậy “ huy động tiền gửi dân cƣ là quá trình các NHTM tìm đến nguồn tiền nhàn rỗi từ dân cƣ bằng nhiều cách thức khác nhau với cam kết nắm giữ an toàn và hoàn trả đủ gốc và lãi đúng thời hạn”.2 Đặc điểm của nguồn vốn huy động dân cƣ của NHTM Nguồn vốn huy động từ dân cƣ cũng có đặc điểm chung của nguồn tiền gửi đó là phải thanh toán ngay theo yêu cầu của khách hàng ngay cả khi đó là tiền gửi có kì hạn. Đặc biệt đối với các khoản tiền gửi ngắn hạn, sự thay đổi của nó dễ dẫn đến thay đổi cầu thanh khoản của ngân hàng, có ảnh hƣởng đến khả năng thanh toán của ngân hàng. Tiền gửi dân cƣ là nguồn có quy mô lớn trong tổng nguồn huy động của NHTM.
Dân cƣ cũng đồng thời là thành phần chính của nền kinh tế nên xét về tổng thể nếu nguồn tiền gửi dân cƣ đƣợc tập trung sẽ tạo ra một nguồn vốn lớn cho ngân hàng. Và chi phí huy động từ dân cƣ có ảnh hƣởng rất lớn đến chi phí huy động chung của tổng nguồn huy động và là một trong những chỉ tiêu quan trọng để ngân hàng quyết định lãi suất cho vay. Nhƣ vậy, tổng vốn huy động từ tiền gửi dân cƣ có vai trò quan trọng trong việc các NHTM quyết định khối lƣợng nguồn vốn cung cấp cho nền kinh tế, giúp các doanh nghiệp có khả năng tài chính lớn mạnh đầu tƣ để sản xuất, cạnh tranh với các doanh nghiệp nƣớc ngoài, tăng thu nhập trong nền kinh tế.3 Vai trò của hoạt động huy động vốn trong dân cƣ Đối với nền kinh tế Huy động từ dân cƣ của NHTM đƣợc sử dụng để bổ sung lƣợng vốn cho nền kinh tế, nâng cao mức sống cho ngƣời dân thay vì sử dụng nguồn vốn đó vào việc chi tiêu khác. Nhờ việc tiết kiệm chi tiêu đã tăng cƣờng các hoạt động sản xuất kinh doanh, tạo thêm công ăn việc làm cho ngƣời lao động, tạo điều kiện cho các tổ chức kinh tế có thể tiếp cận với các nguồn vốn ngân hàng thúc đẩy kinh tế phát triển.
Thông qua việc huy động tiền gửi dân cƣ sẽ góp phần phát triển tài khoản tiền gửi thanh toán cá nhân từ đó phát triển các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt, tiết kiệm chi phí phát hành và lƣu thông tiền mặt trong nền kinh tế. Đối với ngân hàng - Hoạt động huy động vốn góp phần mang lại nguồn vốn cho ngân hàng để thực hiện các hoạt động kinh doanh khác. Không có hoạt động huy động vốn, ngân hàng thƣờng mại sẽ không có đủ nguồn vốn tài trợ cho hoạt động của mình. Có thể nói hoạt động huy động vốn góp phần giải quyết “đầu vào” của ngân hàng.
- Thông qua hoạt động huy động vốn ngân hàng thƣơng mại có thể đo lƣờng đƣợc uy tín cũng nhƣ sự tín nhiệm của khách hàng đối với ngân hàng. Từ đó, ngân hàng có thể đánh giá và đƣa ra các chính sách huy động vốn ngày càng hiệu quả để giữ vững và mở rộng quan hệ với khách hàng. - Nguồn vốn huy động chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn vốn của ngân hàng (chiếm từ 70% - 80% tổng nguồn vốn). Chính vì vậy nguồn vốn huy động quyết định một phần đến lợi nhuận thu đƣợc của ngân hàng bởi vì khi huy động vốn ngân hàng phải trả phí huy động.
Muốn kinh doanh có hiệu quả, ngân hàng phải có những biện pháp nhằm giảm đến mức tối thiểu chi phí của việc huy động, chú ý đến nguyên tắc quản lý vốn trong ngân hàng. - Thông qua công tác huy động vốn NHTM sẽ thúc đẩy các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng. 123doc 6 Đối với ngƣời gửi tiền - Cung cấp cho khách hàng một kênh đầu tƣ và tiết kiệm nhằm làm cho tiền của họ sinh lợi, tạo cơ hội cho họ có thể gia tăng tiêu dùng trong tƣơng lai. - Khi gửi tiền vào ngân hàng, ngoài tính chất an toàn, khách hàng còn đƣợc hƣởng các dịch vụ thanh toán an toàn, nhanh chóng, tiện lợi nhƣ thanh toán séc, ủy nhiệm chi, ủy nhiệm thu, thanh toán qua hệ thống máy ATM, thanh toán thông qua Internet, không những thế, trong những trƣờng hợp khách hàng gặp khó khăn về mặt tài chính, ngân hàng có thể tài trợ cho khách hàng bằng các hình thức cầm cố, chiết khấu sổ tiết kiệm, cho vay, bảo lãnh… Ngày nay giữa các ngân hàng thƣơng mại và khách hàng doanh nghiệp cũng nhƣ các tổ chức khác có mối quan hệ gắn bó, theo đó ngân hàng vừa cung cấp dịch vụ ngân hàng vừa thực hiện nghiệp vụ huy động vốn, cụ thể là NHTM thực hiện nhận chi trả tiền lƣơng trực tiếp cho nhân viên làm việc ở các doanh nghiệp và các tổ chức khác thông qua dịch vụ thanh toán lƣơng tự động.