PHẦN MỞ ĐẦU I. SỰ CẦN THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Là thành viên thuộc Vùng Kinh tế trọng điểm phía Nam, với điều kiện khá thuận lợi về vị trí địa lý, lực lƣợng lao động dồi dào, tiềm năng về phát triển kinh tế vƣờn, du lịch và đánh bắt thủy hải sản… Tiền Giang có lợi thế rất lớn trong thu hút vốn đầu tƣ trong và ngoài nƣớc, nâng cao năng lực sản xuất nhằm phát triển kinh tế xã hội cho tỉnh. Trong những năm qua, nguồn vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản của nhà nƣớc thực sự đóng vai trò chủ đạo, định hƣớng, thu hút các nguồn vốn của xã hội cho đầu tƣ phát triển ngày càng tăng. Quản lý nhà nƣớc về đầu tƣ xây dựng cơ bản đã có nhiều tiến bộ, cơ sở hạ tầng đƣợc quan tâm đầu tƣ xây dựng, cơ bản đáp ứng đƣợc nhu cầu cho nền kinh tế - xã hội của tỉnh phát triển một cách ổn định và bền vững.
Đặc biệt, đầu tƣ bằng nguồn vốn nhà nƣớc đã thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo nên sự chuyển biến quan trọng về kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, tăng năng lực của nhiều ngành kinh tế và cải thiện đời sống nhân dân. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt đƣợc, công tác quản lý đầu tƣ xây dựng của tỉnh vẫn còn nhiều hạn chế: Công tác quy hoạch, kế hoạch, thẩm định và phê duyệt dự án chƣa đƣợc quan tâm đúng mức, công tác giải phóng mặt bằng chậm làm cho tiến độ thi công và giải ngân một số dự án, công trình chậm so với kế hoạch; tình trạng vi phạm các quy định về quản lý đầu tƣ xây dựng vẫn còn tồn tại, gây lãng phí và giảm hiệu quả đầu tƣ. Đây là vấn đề phức tạp liên quan đến nhiều cấp, nhiều ngành đòi hỏi phải có sự quản lý chặt chẽ hơn nữa trong quá trình đầu tƣ xây dựng, đặc biệt là công tác thanh, quyết toán vốn đầu tƣ. Muốn vƣợt qua đƣợc những thách thức này, tỉnh Tiền Giang cần phải mạnh mẽ cải cách hơn nữa chất lƣợng quản lý nhà nƣớc nói chung và hiệu quả quản lý đầu tƣ xây dựng công trình giao thông từ nguồn vốn NSNN nói riêng.
8 Xuất phát từ những yêu cầu trên tôi đã chọn nghiên cứu đề tài: “Giải pháp nâng cao chất lƣợng công tác thanh, quyết toán vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản công trình giao thông trên địa bàn tỉnh Tiền Giang”. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI Đánh giá hiệu quả công tác thanh, quyết toán vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản công trình giao thông trên địa bàn tỉnh Tiền Giang, tìm ra những nguyên nhân dẫn đến những hạn chế từ đó đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng công tác thanh, quyết toán vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản công trình giao thông. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 3. Đối tƣợng nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu của luận văn là hoạt động quản lý vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản, quy trình quản lý, thực hiện dự án đầu tƣ của cơ quan quản lý đầu tƣ xây dựng cơ bản từ nguồn vốn NSNN.
Phạm vi nghiên cứu + Về không gian: Đề tài đƣợc giới hạn trong phạm vi địa giới của tỉnh Tiền Giang nhƣng cũng gắn kết với tình hình đầu tƣ của cả nƣớc để các giải pháp đƣa ra có tính gắn kết và bao quát hơn. Luận văn không giải quyết hết các nội dung liên quan đến đầu tƣ và cũng không có điều kiện đi vào các lĩnh vực chuyên sâu thuộc về kỹ thuật xây dựng, các công trình đầu tƣ không thuộc nguồn vốn NSNN. + Về thời gian: Giai đoạn từ năm 2006-2010 IV. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Đề tài sử dụng một số phƣơng pháp nhƣ: phân tích, thống kê, tổng hợp và phƣơng pháp chuyên gia,.
trên cơ sở đó đề xuất các biện pháp nhằm hoàn thiện công tác thanh, quyết toán vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản trong xây dựng công trình giao thông. Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA LUẬN VĂN. - Kết quả nghiên cứu làm cơ sở cho các ngành tham mƣu cho UBND tỉnh đề ra những chính sách quản lý đầu tƣ xây dựng cơ bản từ nguồn vốn NSNN một cách hiệu quả, phù hợp với đặc điểm phát triển của tỉnh Tiền Giang. - Đề xuất các giải pháp, khuyến nghị để thực hiện đầu tƣ từ nguồn vốn NSNN có hiệu quả hơn nhằm thúc đẩy tăng trƣởng kinh tế của tỉnh cao và bền vững hơn trong dài hạn.
KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN: Luận văn đƣợc kết cấu thành 3 chƣơng bao gồm: Chƣơng I: Một số vấn đề chung về công tác thanh toán và quyết toán vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản. Chƣơng II: Thực trạng công tác thanh, quyết toán vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản đối với các công trình xây dựng giao thông trên địa bàn tỉnh Tiền Giang thời kỳ 2006 – 2010. Chƣơng III: Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng công tác thanh, quyết toán vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản đối với các công trình xây dựng giao thông trên địa bàn tỉnh Tiền Giang. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CÔNG TÁC THANH TOÁN VÀ QUYẾT TOÁN VỐN ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CƠ BẢN.
KHÁI NIỆM VỀ THANH TOÁN VÀ QUYẾT TOÁN VỐN ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CƠ BẢN 1. Khái niệm về thanh toán, quyết toán vốn đầu tƣ Theo cách hiểu chung nhất có thể định nghĩa: Thanh toán vốn đầu tư là việc giải ngân vốn đầu tƣ cho khối lƣợng thực hiện đã hoàn thành đến điểm dừng kỹ thuật cho phép, đủ điều kiện thanh toán theo quy định. - Hoạt động giải ngân, thanh toán của dự án đầu tƣ xây dựng bao gồm những nội dung chính: + Rút vốn: Là việc chuyển vốn từ nhà tài trợ về cho cơ quan thực hiện dự án sử dụng hoặc thanh toán cho ngƣời cung cấp. Rút vốn phải trên cơ sở bằng chứng chi tiêu hợp lệ, đúng mục đích hoặc trên cơ sở kế hoạch tài chính đã đƣợc phê duyệt.
+ Kiểm soát chi: Là việc đảm bảo việc chi tiêu đúng quy định, phù hợp với Hiệp định (dự án ODA), nội dung dự án, là cơ sở cho việc rút vốn và thanh toán. + Thanh toán: Liên quan đến việc thanh toán cho các chi phí hàng hóa, dịch vụ cung cấp bởi ngƣời cung cấp (nhà thầu). Hoạt động thanh toán phải đƣợc kiểm soát chặt chẽ thông qua kiểm soát chi. Việc thanh toán vốn đầu tƣ xây dựng công trình đƣợc thực hiện trên cơ sở nội dung, phƣơng thức thanh toán hợp đồng đã đƣợc ký kết và khối lƣợng thực hiện bao gồm thanh toán vốn cho khối lƣợng xây lắp, thanh toán vốn cho khối lƣợng chi phí khác.
Quyết toán vốn đầu tư Vốn đầu tƣ đƣợc quyết toán là toàn bộ chi phí hợp pháp đã thực hiện trong quá trình đầu tƣ để đƣa dự án vào khai thác sử dụng. Chi phí hợp pháp là chi phí đƣợc thực hiện trong phạm vi thiết kế, dự toán đã phê duyệt kể cả phần điều chỉnh, bổ 11 sung, đúng với hợp đồng đã ký kết, phù hợp với các quy định của pháp luật. Đối với các dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nƣớc thì vốn đầu tƣ đƣợc quyết toán phải nằm trong giới hạn tổng mức đầu tƣ đƣợc duyệt (hoặc đƣợc điều chỉnh) theo quyết định của cấp có thẩm quyền phê duyệt. - Hoạt động quyết toán dự án gồm các nội dung chính nhƣ sau: + Xác nhận nguồn vốn đã đƣợc sử dụng cho toàn bộ các chi phí hợp lý, hợp pháp và phù hợp với mục tiêu dự án.
+ Kiểm tra, rà soát lại các hoạt động thực hiện dự án, kiểm tra việc sử dụng các nguồn vốn theo chi tiết về tính đúng mục đích, giá trị hoàn thành. Đồng thời xác nhận kết quả (mục tiêu đã hoàn thành) và xác định kết dƣ vốn. + Thực hiện báo cáo quyết toán dự án đƣợc phê duyệt, tài sản và kết quả dự án hoàn thành sẽ đƣợc bàn giao cho các đơn vị hƣởng. + Xử lý sau quyết toán: Liên quan đến các vấn đề sau khi báo cáo quyết toán đã đƣợc phê duyệt nhƣ bàn giao, bảo quản tài liệu kế toán, tài chính dự án; xử lý kết dƣ dự án.
Tất cả các dự án đầu tƣ sau khi hoàn thành đƣa dự án vào khai thác, sử dụng đều phải quyết toán vốn đầu tƣ. Thông qua công tác quyết toán vốn đầu tƣ nhằm đánh giá kết quả quá trình đầu tƣ, xác định rõ trách nhiệm của chủ đầu tƣ, các nhà thầu, cơ quan cấp vốn, cho vay, kiểm soát thanh toán, các cơ quan quản lý nhà nƣớc có liên quan. Đồng thời qua đó rút kinh nghiệm nhằm không ngừng hoàn thiện cơ chế chính sách của nhà nƣớc, nâng cao hiệu quả công tác quản lý vốn đầu tƣ trong cả nƣớc. Sự cần thiết của việc nâng cao chất lƣợng công tác thanh, quyết toán vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản - Sự cần thiết của việc nâng cao chất lƣợng công tác thanh toán vốn đầu tƣ Trong những năm gần đây, vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản luôn là vấn đề gây bức xúc, vì giải ngân vốn đầu tƣ XDCB nhanh hay chậm sẽ tác động và ảnh hƣởng không nhỏ đến tình hình phát triển kinh tế xã hội của đất nƣớc.
Nếu việc thanh toán vốn đầu tƣ kịp thời từ đó sẽ làm tăng vòng quay vốn lƣu động, tăng hiệu quả sử 12 dụng vốn đầu tƣ, tạo điều kiện dự án sớm hoàn thành và mang lại hiệu quả, từ đó góp phần phát triển kinh tế - xã hội. - Sự cần thiết của việc nâng cao chất lƣợng công tác quyết toán vốn đầu tƣ dự án hoàn thành. Đối với các dự án XDCB sau khi đã xây dựng hoàn thành, nghiệm thu bàn giao công trình đƣa vào sử dụng, thì công tác quyết toán vốn đầu tƣ là khâu cuối cùng trong công tác quản lý vốn đầu tƣ. Quá trình thẩm tra quyết toán phải rà soát toàn bộ quá trình đầu tƣ từ thủ tục pháp lý thực hiện dự án, kiểm tra chi phí vốn đầu tƣ đã thực hiện của dự án đến việc xác định đƣợc giá trị tài sản hình thành sau đầu tƣ bàn giao cho đơn vị quản lý, sử dụng.
Nhiều dự án sau khi làm báo cáo quyết toán, thẩm tra báo cáo quyết toán trƣớc khi phê duyệt quyết toán đã phát hiện một số khoản thanh toán không phù hợp với chế độ nhà nƣớc quy định trong các thời kỳ, chủ đầu tƣ có trách nhiệm phải thu hồi phần vốn đầu tƣ không đƣợc chấp nhận từ các nhà thầu. Nên không thực hiện công tác quyết toán, hoặc chất lƣợng quyết toán thấp sẽ gây lãng phí, thất thoát lớn về vốn và tài sản của nhà nƣớc.