Chương I)”. Nếu phân loại theo quản lý chất lượng công trình xây dựng thì nhà ở được chia làm: nhà chung cư và nhà riêng lẻ. Nhà ở riêng lẻ gồm: biệt thự, nhà cấp I, nhà cấp II, nhà cấp III, nhà cấp IV, nhà tạm còn biệt thự thì được đánh giá từ hạng 1 đến hạng 4. Phân loại nhà theo thiết kế thì nhà hiện hữu gồm ba dạng: Nhà xây dựng theo tiêu chuẩn (nhà theo tiêu chuẩn), nhà xây dựng không theo tiêu chuẩn (nhà phi tiêu chuẩn) và các loại nhà còn lại.
Nhà theo tiêu chuẩn trong “Hướng dẫn phân loại nhà an toàn” của Viện Khoa học công nghệ xây dựng - Bộ Xây dựng là nhà được thiết kế và thi công tuân thủ các tiêu chuẩn và các quy định về quản lý xây dựng của Nhà nước. Nhà theo tiêu chuẩn chịu được cấp gió bão trong giới hạn tính toán thiết kế theo phân vùng áp lực gió và tuổi thọ công trình của tiêu chuẩn hiện hành. Khi cấp bão lớn hơn cấp thiết kế, cần có biện pháp phòng chống và gia cố, đặc biệt đối với các kết cấu bao che và kết cấu mái. Trong trường hợp cần thiết cần tiến hành di dân tới nơi trú ngụ an toàn.
Nhà phi tiêu chuẩn trong hướng dẫn trên là nhà không được thiết kế và thi công theo các tiêu chuẩn và các quy định về quản lý xây dựng của Nhà nước. Khi có bão các nhà này có thể không đảm bảo an toàn phòng chống bão. Do đó, việc đánh giá an toàn nhà theo cấp bão cần được tập trung vào đối tượng nhà phi tiêu chuẩn. 7 Các loại nhà còn lại trong hướng dẫn trên là nhà có kết cấu chịu lực chính được tính toán thiết kế và thi công theo tiêu chuẩn nhưng các kết cấu mái, tường làm bằng tôn, fibrô xi măng hoặc các vật liệu tương tự không được thiết kế và thi công theo tiêu chuẩn.
Trong đó nhà phi tiêu chuẩn theo mức độ kiên cố được phân thành: nhà kiên cố, nhà bán kiên cố, nhà thiếu kiên cố, nhà đơn sơ. Nhà kiên cố là nhà có cả ba kết cấu chính (cột, mái, tường) đều được làm bằng vật liệu bền chắc. Nhà ở bán kiên cố là nhà có hai trong ba kết cấu chính (cột, mái, tường) được làm bằng vật liệu bền chắc. Nhà ở thiếu kiên cố là nhà có một trong ba kết cấu chính (cột, mái, tường) được làm bằng vật liệu bền chắc.
Nhà ở đơn sơ là nhà có cả ba kết cấu chính (cột, mái, tường) được làm bằng vật liệu không bền chắc. Ngoài những cách phân loại trên thì nhà ở còn được phân loại theo một số yếu tố khác nữa. Vai trò của nhà ở đối với đời sống và phát triển kinh tế Trong đời sống xã hội, việc cải thiện chỗ ở là một trong những yêu cầu cấp bách nhằm nâng cao đời sống của nhân dân. Trong lá thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi các đại biểu tham dự Hội nghị Kiến trúc sư họp tại chiến khu Việt Bắc trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp (tháng 4/1948) có câu viết: “Trong bốn điều quan trọng cho dân sinh: ở và đi lại cũng cần thiết như ăn và mặc”.
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, cuộc sống hạnh phúc của mỗi con người gắn với nhu cầu cải thiện điều kiện về chỗ ở. “Có chỗ ở thích hợp và an toàn là một trong những quy ền cơ bản của con người, là nhu cầu chính đáng của mỗi hộ gia đình , cá nhân và là điều kiện cầ n thiế t đ ể phát triển ngu ồn nhân lực phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước” (Trích “Chiến lược phát triển nhà ở Quốc gia theo Quyết định số 2127/QĐ-TTg ngày 30/11/2011 của Thủ tướng Chính phủ”) Nhà ở là nơi cung cấp các “nền tảng cơ bản” giúp cho con người sống và duy trì mọi hoạt động khác như hoạt động xã hội, hoạt động thể chất. Nhà ở là nơi tái 8 sản xuất sức lao động và là nơi phát huy nguồn lực con người. Đa phần tăng trưởng nghề nghiệp và hiểu biết của mỗi người được hình thành tại gia đình.
Nhà ở không chỉ là tài sản lớn, có giá trị của mỗi gia đình, cá nhân mà còn là yếu tố quan trọng thể hiện trình độ phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia cũng như nền văn hóa, phong tục, tập quán của mỗi dân tộc, của từng vùng miền. Giải quyết tốt vấn đề nhà ở là tạo tiền đề thuận lợi để thực hiện công cuộc xóa đói giảm nghèo, từng bước ổn định xã hội, tiến tới phát triển bền vững đô thị và nông thôn theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Lĩnh vực xây dựng nhà ở sử dụng sản phẩm của nhiều ngành kinh tế vì vậy, phát triển nhà ở góp phần thúc đẩy sự phát triển của các ngành kinh tế, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế chung của đất nước và tạo nhiều công ăn việc làm cho người lao động. Nhà ở là một trong những nhu cầu thiết yếu đối với mỗi người, mỗi gia đình, là một trong những yếu tố góp phần quan trọng trong việc phát triển nguồn nhân lực cho đất nước.
Trong lĩnh vực xây dựng và nhà ở, Nhà nước đóng vai trò vô cùng quan trọng. Nhà nước tạo điều kiện tối ưu cho một hệ thống nhà ở phát triển mạnh mẽ. Với quan điểm giải quyết nhu cầu nhà ở cho nhân dân là trách nhiệm của Nhà nước, của xã hội và từng người dân, trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta luôn chăm lo, giải quyết nhà ở cho người dân và xác định rõ đây là vấn đề an sinh xã hội, là nhiệm vụ trọng tâm trong phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Trong đó đặc biệt chú trọng việc đẩy mạnh phát triển nhà ở xã hội.
Dù là quốc gia nào, nước đang phát triển hay nước phát triển thì chính sách nhà ở xã hội đều rất được quan tâm để giải quyết nhu cầu chỗ ở cho các đối tượng chính sách xã hội đang có khó khăn về nhà ở, nhất là người có công với cách mạng, vùng thường xuyên bị thiên tai, bão, lũ, giúp người thu nhập thấp có sở hữu nhà ở. Nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Nếu định hướng xã hội chủ nghĩa là hướng tới những điều tốt đẹp, thì có lẽ thể hiện rõ nhất qua việc thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nứớc về phát triển và quản lý nhà ở xã hội. Đây còn là một trong những thước đo trình độ quản trị quốc gia và khả năng kiến tạo của Nhà nước; là cơ hội và thị trường rộng lớn cho doanh nghiệp xây dựng, 9 cộng đồng khoa học công nghệ và xã hội khởi nghiệp.
Chương trình phát triển và quản lý nhà ở xã hội đã có khởi đầu, song sẽ không kết thúc, thể hiện triết lý cốt lõi của một quốc gia, dù còn thuộc nhóm nước đang phát triển: Công dân có quyền có nơi ở hợp pháp và dần hướng tới: Mọi gia đình Việt Nam ai cũng có nhà ở - Một căn nhà khang trang với môi trường sống (sinh kế và cộng đồng) tốt đẹp để “An cư - lạc nghiệp”, "Dân giàu - Nước mạnh”. Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng cũng đã chỉ rõ trong giai đoạn 2016-2020 cần phải “thực hiện tốt các chính sách hỗ trợ nhà ở cho các đối tượng chính sách, người nghèo, nhân dân sống ở vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn; phát triển nhà ở xã hội cho người thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp, khu chế xuất và sinh viên”. Tầm quan trọng của nhà ở được chứng minh thông qua tỷ lệ thu nhập của hộ gia đình dành cho nó. Thu nhập của hộ gia đình là chỉ tiêu tổng hợp biểu hiện toàn bộ kết quả hoạt động sản xuất - kinh doanh của hộ gia đình hay đấy chính là nguồn nội sinh (bao gồm thu nhập từ hoạt động sản xuất nông nghiệp và các hoạt động sản xuất phi nông nghiệp) và nguồn ngoại sinh bao gồm các hoạt động trợ cấp của Nhà nước, trợ giúp của họ hàng hoặc là từ thành viên trong gia đình gửi về,.
Nguồn nội sinh là nguồn hình thành thu nhập chính của hộ gia đình, chiếm trên 92% tổng thu nhập. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nguồn này chưa được phát huy hiệu quả, chưa tạo nên nền tảng vững chắc để đảm bảo cuộc sống cho người dân. Nguồn nội sinh thì chịu tác động của rất nhiều yếu tố. Thứ nhất, những yếu tố từ môi trường bên trong như: ngành nghề và việc làm, trình độ văn hóa, khoa học kỹ thuật, tư liệu sản xuất, tăng trưởng kinh tế,.
Thứ hai, những yếu tố từ môi trường bên ngoài như: chính sách của chính phủ và việc thi hành chính sách của chính phủ,. Nguồn ngoại sinh chiếm khoảng 8% trong tổng thu nhập, tuy chiếm tỷ lệ nhỏ nhưng nguồn này đóng vai trò rất quan trọng. Nó không chỉ là bộ phận hình thành nên thu nhập mà còn là động lực, điều kiện để thúc đẩy nguồn nội sinh. Những yếu tố chính ảnh hưởng đến nguồn ngoại sinh là, thứ nhất, an sinh xã hội truyền thống.
Thứ hai, chính sách và sự thi hành chính sách của chính phủ. 10 Kinh tế tăng trưởng kéo theo mức thu nhập của người dân tăng làm tăng khả năng chi trả nói chung và tăng mức độ sẵn sàng chi trả cho nhu cầu về nhà ở nói riêng. Qua đó có thể thấy được vai trò vô cùng quan trọng của nhà ở đối với mỗi người dân. Như vậy, vai trò của nhà ở đối với mỗi người là không thể phủ nhận được.
Tiêu chí phản ánh chất lượng nhà ở thông qua việc phân loại nhà ở theo mức độ kiên cố và chiều cao. Có rất nhiều các quan điểm khác nhau về chất lượng nhà ở. Chất lượng nhà ở có thể được đo lường thông qua phương pháp khách quan và chủ quan tùy vào từng mục tiêu nghiên cứu khác nhau. Đo lường khách quan được sử dụng khá phổ biến, là việc đánh giá các đặc tính vật lý, cơ sở vật chất, dịch vụ và môi trường.
Tuy nhiên, đánh giá khách quan không thể kiểm tra và giải thích các khía cạnh tâm lý xã hội của dân cư. Đo lường chủ quan bao gồm đo lường các vấn đề nhận thức, sự hài lòng, kỳ vọng, sự thất vọng liên quan chặt chẽ đến các khía cạnh tâm lý xã hội của mỗi cá nhân (Nguyễn Ngọc Tuấn, 2017).