Giải pháp nâng cao chất lượng học tập môn ngữ văn cho học sinh ban khoa học tự nhiên

Khám phá giải pháp nâng cao chất lượng học tập môn ngữ văn cho học sinh ban khoa học tự nhiên, phát triển năng lực đọc hiểu văn bản hiệu quả.

• Tác giả: Trần Thị Thương
• Trường học: Trường THPT Hoàng Mai
• Chuyên ngành: Ngữ văn
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Chất Lượng Đọc Hiểu Văn Bản Cho Học Sinh Ban Khoa Học Tự Nhiên
• Loại tài liệu: sáng kiến kinh nghiệm
• Năm xuất bản: 2021-2022
• Địa điểm: Nghệ An

Mục lục chi tiết

• 1. PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục đích, phạm vi nghiên cứu
• 1.3. Khách thể nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Kế hoạch nghiên cứu
• 1.6. Những đóng góp của đề tài
• 1.7. Cấu trúc của sáng kiến kinh nghiệm
• 2. PHẦN 2: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.1.1. Yêu cầu của chương trình GDPT 2018
• 2.1.2. Đặc trưng cấu trúc chương trình và kiểm tra đánh giá môn Ngữ văn
• 2.1.3. Cơ sở thực tiễn và thực trạng vấn đề nghiên cứu
• 2.1.4. Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 2.2. Giải pháp nâng cao chất lượng dạy-học môn Ngữ văn (phần Đọc -hiểu văn bản) cho HS ban KHTN ở trường THPT theo định hướng phát triển NL
• 2.3. Thực nghiệm sư phạm
• 3. PHẦN 3: KẾT LUẬN
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Khả năng đọc hiểu và đọc hiểu văn bản khoa học

Phần này tập trung vào khả năng đọc hiểu, một Salient Keyword, và đặc biệt là đọc hiểu văn bản khoa học, một Salient LSI keyword quan trọng. Đây là Semantic Entity cốt lõi của đề tài. Khó khăn của học sinh ban khoa học tự nhiên (Salient Entity) – Close Entity với từ khóa chính – trong việc tiếp cận văn bản khoa học nằm ở tính chất khô khan, thiếu hình ảnh trực quan và ứng dụng thực tiễn. Nhiều em xem nhẹ vai trò của môn Ngữ văn, dẫn đến thái độ học đối phó. Giáo viên cần nhận thức rõ thực trạng này và tìm kiếm giải pháp đọc hiểu cho học sinh (Semantic LSI keyword) hiệu quả. Đề tài đề cập đến việc thiếu hứng thú học tập của học sinh, điều này cần được giải quyết bằng cách làm cho việc học trở nên hấp dẫn và có ý nghĩa hơn. Phương pháp dạy học (Semantic LSI keyword) truyền thống, thiên về giảng giải một chiều, không đáp ứng được nhu cầu phát triển năng lực của học sinh. Do đó, cần đổi mới phương pháp, tích hợp công nghệ thông tin, và chuyển đổi vai trò giáo viên từ người truyền đạt sang người hướng dẫn, tạo điều kiện cho học sinh chủ động hơn trong quá trình học tập. Việc phát triển tư duy (Semantic LSI keyword) phản biện và rèn luyện kỹ năng đọc (Semantic LSI keyword) cũng là yếu tố then chốt cần được nhấn mạnh.

1.1. Thực trạng đọc hiểu văn bản khoa học của học sinh khoa học tự nhiên

Dữ liệu khảo sát cho thấy phần lớn học sinh ban khoa học tự nhiên (Salient Entity) gặp khó khăn trong việc đọc hiểu văn bản khoa học (Salient LSI keyword). Họ cho rằng văn bản khô khan, thiếu tính hấp dẫn, dẫn đến việc học đối phó. Văn bản khoa học tự nhiên (Semantic Entity) thường chứa nhiều thuật ngữ chuyên ngành, đòi hỏi khả năng phân tích văn bản khoa học (Semantic LSI keyword) tốt. Nhiều học sinh thiếu kỹ năng tìm kiếm thông tin trong văn bản (Semantic LSI Keyword), xác định ý chính văn bản (Semantic LSI keyword) và hiểu ý nghĩa văn bản (Semantic LSI keyword). Điều này phản ánh rõ khó khăn đọc hiểu (Semantic LSI keyword) chung. Giáo viên cần áp dụng phương pháp dạy đọc hiểu hiệu quả (Semantic LSI keyword) để hỗ trợ học sinh. Việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, cùng với việc sử dụng các nguồn tài liệu phong phú, đa dạng sẽ giúp học sinh nâng cao khả năng đọc hiểu (Semantic LSI keyword). Sử dụng bài tập đọc hiểu khoa học (Semantic LSI keyword) phù hợp giúp củng cố kiến thức và kỹ năng. Học sinh cần được rèn luyện kỹ năng ngôn ngữ (Salient Keyword) một cách thường xuyên và bài bản.

1.2. Giải pháp nâng cao khả năng đọc hiểu văn bản khoa học

Để giải quyết tình trạng trên, cần có những giải pháp đọc hiểu cho học sinh (Semantic LSI keyword). Phương pháp đọc nhanh (Semantic LSI keyword) và kỹ thuật tóm tắt văn bản (Semantic LSI keyword) cần được dạy cho học sinh. Việc sử dụng phần mềm luyện đọc hiểu (Semantic LSI keyword) và website luyện đọc hiểu (Semantic LSI keyword) có thể hỗ trợ quá trình này. Giáo án đọc hiểu (Semantic LSI keyword) cần được thiết kế hấp dẫn, gắn liền với thực tiễn. Bài giảng đọc hiểu (Semantic LSI keyword) cần đa dạng hình thức, tránh sự nhàm chán. Tài liệu đọc hiểu (Semantic LSI keyword) cần phong phú và cập nhật. Sách đọc hiểu (Semantic LSI keyword) bổ trợ cũng là một nguồn tài nguyên quý giá. Ứng dụng công nghệ trong dạy đọc hiểu (Semantic LSI keyword) cần được tận dụng tối đa. Ngoài ra, giáo dục khoa học tự nhiên (Semantic Entity) cần kết hợp với giáo dục Ngữ văn (Semantic Entity) để tạo ra một môi trường học tập toàn diện hơn cho học sinh. Phát triển ngôn ngữ (Salient Keyword) là yếu tố quan trọng cần được chú trọng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN ---------------------------------- SKKN MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HỌC TẬP MÔN NGỮ VĂN (PHẦN ĐỌC -HIỂU VĂN BẢN) CHO HỌC SINH BAN KHOA HỌC TỰ NHIÊN Ở TRƯỜNG THPT THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC MÔN: NGỮ VĂN Nhóm tác giả: TRẦN THỊ THƯƠNG: THPT HOÀNG MAI SĐT: [phone] LÊ THỊ KIM NGÂN: THPT HOÀNG MAI Năm thực hiện: 2021- 2022 1 skkn NHỮNG TỪ VIẾT TẮT TRONG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM GV Giáo viên HS Học sinh ĐHQG Đại học Quốc gia KHTN Khoa học tự nhiên ĐHVB Đọc- hiểu văn bản PPDH Phương pháp dạy học HTDH Hình thức dạy học CTGD Chương trình giáo dục SGK Sách giáo khoa THPT Trung học phổ thông TN THPT Tốt nghiệp Trung học phổ thông NL/ PTNL Năng lực/Phát triển năng lực KTĐG Kiểm tra đánh giá SKKN Sáng kiến kinh nghiệm 2 skkn MỤC LỤC TT Nội dung Trang PHẦN 1 ĐẶT VẤN ĐỀ 1 1. Lý do chọn đề tài 1 2. Mục đích, phạm vi nghiên cứu 2 3. Khách thể nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu 2 4. Phương pháp nghiên cứu 2 5. Kế hoạch nghiên cứu 2 6. Những đóng góp của đề tài 3 7. Cấu trúc của sáng kiến kinh nghiệm 3 PHẦN 2 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 4 1 Cơ sở khoa học 4 1. Cơ sở thực tiễn 6 2 Giải pháp nâng cao chất lượng dạy-học môn Ngữ văn 8 (phần Đọc-hiểu văn bản) cho HS ban KHTN ở trường THPT theo định hướng phát triển NL 2. Lựa chọn, vận dụng các hình thức và phương pháp giảng 8 dạy môn Ngữ văn (phần Đọc-hiểu văn bản) theo định hướng phát triển NL cho HS ban KHTN 2. Giải pháp tăng cường NL học phần Đọc- hiểu văn bản 22 theo định hướng phát triển NL cho HS ban KHTN 3 Thực nghiệm sư phạm 34 PHẦN 3 KẾT LUẬN 52 Tài liệu tham khảo Phụ lục 3 skkn PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Lí do chọn đề tài Trong định hướng phát triển Chương trình GDPT hiện nay, Ngữ văn được coi là môn học công cụ có vai trò rất quan trọng đối với việc định hướng phát triển phẩm chất, NL HS. Đồng thời, đây vẫn luôn là một môn học, môn thi bắt buộc trong những kì thi quan trọng. Điều đó cho thấy vai trò không thể phủ nhận của việc học môn học này đối với tất cả HS THPT, dù ở ban KHTN hay ban KHXH. Cùng với các môn học khác, Ngữ văn là môn học đóng vai trò rất quan trọng đối với việc định hướng phát triển NL HS. Chương trình SGK Ngữ văn đang sử dụng ở trường THPT được soạn theo hướng tích hợp ba môn: Đọc hiểu - Tiếng Việt - Tập làm văn, đều lấy văn bản làm trục chính và sử dụng ngữ liệu từ văn bản để giảng dạy. Các bài đọc hiểu trong chương trình được thiết kế với mục tiêu đảm bảo kiến thức về thể loại văn học, tác phẩm văn học tiêu biểu, nắm được một số khái niệm và thao tác phân tích tác phẩm văn học, có được những kiến thức sơ giản về thi pháp, về lịch sử văn học Việt Nam,.Không chỉ thế, dạy ĐHVB là dạy kĩ năng đọc - hiểu, nghe, nói, viết, hướng tới khám phá cái hay, cái đẹp từ những tác phẩm văn chương nhằm khơi dậy, hình thành và phát triển nhân cách cho HS, bồi dưỡng cho các em tri thức và làm phong phú đời sống tâm hồn, hướng các em tới Chân – Thiện – Mĩ. Trên tinh thần đó, dần hình thành và phát triển phẩm chất, NL của HS. Tuy nhiên, qua thực tiễn quá trình giảng dạy, khảo sát thực tế tại trường THPT Hoàng Mai, chúng tôi nhận thấy rằng bên cạnh các em có tinh thần học tập nghiêm túc, có ý thức hình thành và rèn luyện những NL và phẩm chất tốt đẹp qua bộ môn này, vẫn còn đó tình trạng, HS theo định hướng ban KHTN thường xem nhẹ vai trò môn Ngữ văn, nhất là phần ĐHVB. Thái độ, tâm lí tiếp cận môn học này gần như không có sự hứng thú, ít có sự tích cực trong hoạt động học tập dẫn đến tình trạng học đối phó. Vì vậy, kết quả học tập, thi cử môn học này thu được từ HS chưa cao. Đội ngũ GV môn Ngữ văn, về cơ bản đều có NL chuyên môn vững vàng, tận tâm và có tinh thần trách nhiệm cao trong giảng dạy, đã rất cố gắng đổi mới PPDH để có những bài giảng hay, lí thú và hấp dẫn cho các em. Tuy nhiên, còn một bộ phận GV chưa có giải pháp hiệu quả nhằm kích thích NL tự học, tự nghiên cứu, NL cảm thụ văn chương cho các em, nhất là khi được phân công giảng dạy môn Ngữ văn ở các lớp ban KHTN. PPDH được sử dụng chủ yếu vẫn thiên về kiểu thầy cô giảng, ghi bảng hoặc trình chiếu qua slide, còn trò chỉ việc nghe, ghi nhớ và biết nhắc lại đúng những điều đã được giảng là đủ. Cách dạy này gần như không hình thành được phẩm chất, NL nào ở HS, mặc dù, đối tượng HS ban KHTN có rất nhiều tiềm năng về tư duy, khả năng sáng tạo. Vì vậy, giờ ĐHVB chưa thu hút được sự chú ý của các em, HS ngày càng tỏ ra bàng quan, thờ ơ với văn chương. Đứng trước thực tiễn này, bản thân chúng tôi luôn trăn trở, mong muốn tìm ra giải pháp để HS THPT nói chung, HS ban KHTN nói riêng có tinh thần, ý thức thái độ đúng đắn với bộ môn. Cao hơn là, các em sẽ yêu thích môn Văn đồng thời nâng cao chất lượng học tập môn học này. 1 skkn Chính từ những lý do trên, chúng tôi mạnh dạn đem những hiểu biết và kinh nghiệm tích lũy được trong quá trình dạy học xin được trình bày đề tài sáng kiến kinh nghiệm: “Một số giải pháp nâng cao chất lượng học tập môn Ngữ văn (phần Đọc -hiểu văn bản) cho HS ban khoa học tự nhiên ở trường THPT theo định hướng phát triển NL”. Qua đó, chúng tôi mong muốn đóng góp vào việc nâng cao chất lượng học- thi môn học Ngữ văn cho HS nói chung, HS ban KHTN nói riêng. Đồng thời, hình thành ở các em những NL cần có đáp ứng yêu cầu theo định hướng của chương trình GDPT mới. Mục đích, nhiệm vụ của đề tài. Mục đích nghiên cứu - Thấy được thực trạng của việc học tập phân môn ĐHVB của HS THPT ban KHTN - Đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng dạy- học môn Ngữ văn, phần ĐHVB cho HS THPT ban KHTN theo định hướng phát triển NL HS - Định hướng thiết kế giờ dạy học ĐHVB có vận dụng các hình thức và phương pháp dạy- học Ngữ văn phù hợp với đối tượng HS THPT ban KHTN 2. Phạm vi nghiên cứu Người viết nghiên cứu một số giải pháp nâng cao chất lượng học tập môn Ngữ văn (phần ĐHVB) cho HS ban KHTN ở trường THPT ở khối lớp 10, 12 3. Khách thể nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu 3. Khách thể nghiên cứu - Quá trình giảng dạy kiến thức phần ĐHVB cho HS THPT nói chung, ở lớp thuộc ban KHTN nói riêng - Quá trình học tập, ôn luyện của HS ban KHTN - Các PPDH, HTDH phần ĐHVB tại trường THPT cho lớp thuộc ban KHTN 3. Đối tượng nghiên cứu HS khối lớp 10,12 trường THPT Hoàng Mai (ban cơ bản) không có tiết tự chọn môn Ngữ văn. Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp điều tra, phỏng vấn - Phương pháp thống kê, so sánh - Phương pháp phân tích, khái quát hóa, hệ thống hóa - Phương pháp thực nghiệm sư phạm…. Kế hoạch nghiên cứu - Đề tài nghiên cứu trong một thời gian khá dài, từ năm 2019 đến nay. Nó đúc rút từ kinh nghiệm giảng dạy của những người viết và từ việc đánh giá kết quả học tập của HS, trong đó có HS ban KHTN. - Thời gian viết và hoàn thiện: 2021-2022 6. Những đóng góp của đề tài Kết quả của đề tài “Một số giải pháp nâng cao chất lượng học tập môn Ngữ văn (phần Đọc -hiểu văn bản) cho HS ban khoa học tự nhiên ở trường THPT theo định hướng phát triển NL” của chúng tôi sẽ giúp một số lượng lớn HS THPT ban KHTN giải quyết khó khăn khi học tập môn Ngữ văn. So với những công trình nghiên cứu về vấn đề tìm giải pháp nâng cao chất lượng dạy học môn học này, đề tài của chúng tôi đi sâu vào nghiên cứu thực trạng học tập, 2 skkn chất lượng thi cử môn Ngữ văn của các HS các lớp ban KHTN. Từ đó, kết luận và đề xuất những giải pháp khả thi, phù hợp với tầm đón nhận, tâm lí và NL của các em ban KHTN ở trường THPT. Giúp các em vừa yêu thích môn học, yêu thích những văn bản văn bản trong và ngoài nước, đồng thời có thể phát huy được những NL cần có, đáp ứng yêu cầu của chương trình GDPT mới đặt ra 7. Cấu trúc của sáng kiến kinh nghiệm Ngoài phần Đặt vấn đề và Kết luận, đề tài của chúng tôi có những nội dung cơ bản sau: 1. Cơ sở khoa học 2. Giải pháp nâng cao chất lượng dạy-học môn Ngữ văn (phần Đọc -hiểu văn bản) cho HS ban KHTN ở trường THPT theo định hướng phát triển NL 3. Thực nghiệm sư phạm 3 skkn PHẦN 2: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở khoa học 1. Yêu cầu của chương trình GDPT 2018 Dạy học theo định hướng phát triển phẩm chất NL HS là yêu cầu cấp thiết của đổi mới dạy học, nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo. Điều 30 của Luật giáo dục mới năm 2019 nêu rõ: "Phương pháp GDPT phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của HS phù hợp với đặc trưng từng môn học, lớp học và đặc điểm đối tượng HS; bồi dưỡng phương pháp tự học, hứng thú học tập, kĩ năng hợp tác, khả năng tư duy độc lập; phát triển toàn diện phẩm chất và NL người học; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông vào quá trình giáo dục". Nghị quyết 29- NQ/TW ngày 04 tháng 11 năm 2013 của Hội nghị TW 8 khóa XI về “Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa – hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” cũng khẳng định: “Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện NL và phẩm chất người học.