Giải pháp mở rộng cho vay đối với doanh nghiệp nhò và vừa tại agribank chi nhánh huyện nam trực nam định luận văn thạc sỹ kinh tế

Tài liệu nghiên cứu Giải pháp mở rộng cho vay đối với doanh nghiệp nhò và vừa tại agribank chi nhánh huyện nam trực nam, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Nguyễn Công Hoan
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Đức Chính
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Giải pháp mở rộng cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Agribank Chi nhánh huyện Nam Trực Nam Định
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ kinh tế
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NHTM VÀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA NHTM
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1.1. Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.2. Đặc điểm doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.3. Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG MỞ RỘNG CHO VAY DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI AGRIBANK CHI NHÁNH HUYỆN NAM TRỰC NAM ĐỊNH
• 3. CHƯƠNG III: GIẢI PHÁP MỞ RỘNG CHO VAY DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI AGRIBANK CHI NHÁNH HUYỆN NAM TRỰC NAM ĐỊNH

Tóm tắt

I. Giải pháp mở rộng cho vay

Luận văn tập trung vào việc đề xuất các giải pháp mở rộng cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Agribank Nam Trực, Nam Định. Các giải pháp này nhằm tăng cường khả năng tiếp cận vốn cho các doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng của ngân hàng. Các giải pháp bao gồm cải thiện chính sách cho vay, đa dạng hóa sản phẩm tín dụng, và tăng cường quản lý rủi ro tín dụng.

1.1. Cải thiện chính sách cho vay

Một trong những giải pháp chính là cải thiện chính sách cho vay để phù hợp hơn với nhu cầu của doanh nghiệp nhỏ và vừa. Điều này bao gồm việc giảm bớt thủ tục vay vốn, linh hoạt hơn trong việc chấp nhận tài sản thế chấp, và điều chỉnh lãi suất phù hợp với khả năng tài chính của doanh nghiệp. Những thay đổi này sẽ giúp các doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận vốn hơn, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

1.2. Đa dạng hóa sản phẩm tín dụng

Việc đa dạng hóa sản phẩm tín dụng là cần thiết để đáp ứng nhu cầu đa dạng của các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Agribank cần phát triển các sản phẩm tín dụng mới như cho vay ngắn hạn, trung hạn, và dài hạn, cũng như các gói vay đặc thù cho từng ngành nghề. Điều này không chỉ giúp ngân hàng mở rộng thị phần mà còn hỗ trợ hiệu quả cho các doanh nghiệp trong việc phát triển sản xuất kinh doanh.

II. Doanh nghiệp nhỏ và vừa

Luận văn phân tích vai trò quan trọng của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nền kinh tế, đặc biệt là tại địa bàn Nam Định. Các doanh nghiệp này chiếm tỷ lệ lớn trong tổng số doanh nghiệp và đóng góp đáng kể vào GDP, tạo việc làm, và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, họ cũng đối mặt với nhiều khó khăn, đặc biệt là trong việc tiếp cận vốn từ các ngân hàng.

2.1. Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa

Các doanh nghiệp nhỏ và vừa thường có quy mô nhỏ, vốn đầu tư ban đầu ít, và khả năng quản lý tài chính hạn chế. Họ thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn ngân hàng do thiếu tài sản thế chấp và sổ sách kế toán không minh bạch. Điều này đòi hỏi các ngân hàng cần có chính sách hỗ trợ phù hợp để giúp các doanh nghiệp này phát triển.

2.2. Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa

Các doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng vai trò quan trọng trong việc tạo việc làm, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, và ổn định xã hội. Họ cũng là động lực chính trong việc phát triển các ngành nghề địa phương và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Việc hỗ trợ các doanh nghiệp này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần ổn định xã hội.

III. Agribank Nam Trực

Luận văn đánh giá thực trạng hoạt động cho vay của Agribank Nam Trực đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Mặc dù ngân hàng đã có những bước tiến trong việc mở rộng tín dụng, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế như quy mô cho vay nhỏ, sản phẩm tín dụng chưa đa dạng, và khả năng cạnh tranh chưa cao. Điều này đòi hỏi ngân hàng cần có những chiến lược mới để nâng cao hiệu quả cho vay.

3.1. Thực trạng hoạt động cho vay

Hoạt động cho vay của Agribank Nam Trực chủ yếu tập trung vào các hộ nông dân, trong khi việc cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa còn hạn chế. Quy mô cho vay nhỏ, sản phẩm tín dụng chưa đa dạng, và thủ tục vay vốn phức tạp là những rào cản chính khiến các doanh nghiệp khó tiếp cận vốn. Điều này đòi hỏi ngân hàng cần cải thiện chính sách và quy trình cho vay.

3.2. Chiến lược mở rộng tín dụng

Để mở rộng tín dụng, Agribank Nam Trực cần tập trung vào việc phát triển các sản phẩm tín dụng đa dạng, cải thiện quy trình cho vay, và tăng cường quản lý rủi ro tín dụng. Việc áp dụng công nghệ hiện đại trong quản lý tín dụng cũng là một yếu tố quan trọng giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả hoạt động và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo thống kê tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XIV năm 2016, doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) chiếm trên 97% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam, với khoảng 520.000 doanh nghiệp. Khu vực này đóng góp hơn 40% GDP, 33% thu ngân sách nhà nước, tạo ra 51% việc làm và đóng góp 49% giá trị gia tăng cho nền kinh tế. Tuy nhiên, chỉ khoảng 30% DNNVV tiếp cận được vốn vay ngân hàng, phần lớn còn lại phải sử dụng vốn tự có hoặc vay với lãi suất cao từ các nguồn khác. Tại huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định, các DNNVV chủ yếu hoạt động trong quy mô nhỏ và vừa, rất cần nguồn vốn tín dụng để phát triển sản xuất kinh doanh. Agribank Chi nhánh huyện Nam Trực Nam Định hiện nay chủ yếu cho vay hộ kinh tế nông dân, cho vay DNNVV còn nhỏ về quy mô, chưa đa dạng sản phẩm và chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu khách hàng.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là hệ thống hóa các vấn đề liên quan đến mở rộng cho vay DNNVV tại ngân hàng thương mại, phân tích thực trạng hoạt động cho vay DNNVV tại Agribank Chi nhánh huyện Nam Trực Nam Định giai đoạn 2013-2016, từ đó đề xuất các giải pháp mở rộng cho vay phù hợp và hiệu quả. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động cho vay DNNVV tại chi nhánh này trong giai đoạn 2013-2016. Ý nghĩa nghiên cứu nhằm góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương và hỗ trợ DNNVV tiếp cận nguồn vốn ngân hàng thuận lợi hơn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về ngân hàng thương mại, hoạt động tín dụng và đặc điểm DNNVV. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết về hoạt động tín dụng ngân hàng thương mại: Bao gồm các nguyên tắc cho vay, các loại hình cho vay (ngắn hạn, trung hạn, dài hạn), các phương thức cho vay (tín chấp, thế chấp, cho vay từng lần, hạn mức tín dụng), và các tiêu chí đánh giá chất lượng tín dụng như tỷ lệ nợ quá hạn.

2. Lý thuyết về doanh nghiệp nhỏ và vừa: Phân loại DNNVV theo quy mô lao động, vốn và doanh thu theo quy định của Việt Nam và các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới, Liên minh Châu Âu. Đặc điểm, vai trò và các khó khăn của DNNVV trong tiếp cận vốn ngân hàng cũng được phân tích.

Các khái niệm chính bao gồm: doanh số cho vay, dư nợ cho vay, tỷ lệ nợ quá hạn, mở rộng cho vay, năng lực tài chính DNNVV, và các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động cho vay.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để đánh giá toàn diện quá trình vận động của hoạt động cho vay DNNVV tại Agribank Chi nhánh huyện Nam Trực Nam Định. Phương pháp thống kê và tổng hợp số liệu được áp dụng để phân tích dữ liệu tài chính, tín dụng giai đoạn 2013-2016.

Nguồn dữ liệu chính gồm báo cáo hoạt động kinh doanh, báo cáo tín dụng, số liệu thống kê của chi cục thống kê huyện Nam Trực và các văn bản pháp luật liên quan. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ dữ liệu cho vay DNNVV tại Agribank Chi nhánh huyện Nam Trực trong giai đoạn nghiên cứu.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng các công cụ thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ tăng trưởng doanh số và dư nợ cho vay, đánh giá tỷ lệ nợ quá hạn và phân tích các nhân tố ảnh hưởng chủ quan và khách quan đến hoạt động cho vay.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng nguồn vốn huy động và dư nợ cho vay: Tổng nguồn vốn huy động của Agribank Chi nhánh huyện Nam Trực Nam Định tăng từ 594.631 triệu đồng năm 2013 lên 1.631.000 triệu đồng năm 2016, tương đương mức tăng 122,63%. Dư nợ tín dụng cũng tăng từ 577.949 triệu đồng năm 2013 lên 948.949 triệu đồng năm 2016, tăng 64,2%. Trong đó, dư nợ cho vay ngắn hạn chiếm tỷ trọng lớn, giảm từ 74,4% năm 2013 xuống 65,3% năm 2016.

2. Tỷ trọng cho vay DNNVV còn thấp và tăng trưởng chậm: Cho vay DNNVV chiếm tỷ trọng thấp trong tổng dư nợ cho vay, với mức tăng trưởng lần lượt là 26,0% năm 2014, 5,9% năm 2015 và 4,0% năm 2016. So với cho vay cá nhân và hộ gia đình chiếm tỷ trọng lớn (trên 77%), cho vay DNNVV chưa tương xứng với tiềm năng phát triển của khu vực này.

3. Chất lượng tín dụng được kiểm soát tốt: Tỷ lệ nợ quá hạn duy trì dưới 3%, đảm bảo an toàn tín dụng. Quy trình cho vay được thực hiện nghiêm ngặt với 6 bước từ tiếp nhận hồ sơ đến giải chấp tài sản, thời gian xử lý hồ sơ vay vốn ngắn (không quá 7 ngày cho vay ngắn hạn, 10 ngày cho vay trung và dài hạn).

4. Các nhân tố ảnh hưởng đến mở rộng cho vay DNNVV: Bao gồm nhân tố chủ quan từ phía ngân hàng như quy mô vốn, chính sách cho vay, lãi suất, công tác phân tích tín dụng, trình độ cán bộ cho vay, công nghệ và mạng lưới chi nhánh; nhân tố từ phía DNNVV như năng lực tài chính yếu, thiếu tài sản thế chấp, phương án kinh doanh chưa khả thi, uy tín thấp; cùng các yếu tố khách quan như môi trường kinh tế, pháp lý, chính trị xã hội và chính sách nhà nước.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng mạnh mẽ về nguồn vốn huy động và dư nợ cho vay của Agribank Chi nhánh huyện Nam Trực Nam Định phản ánh hiệu quả trong công tác huy động vốn và quản lý tín dụng. Tuy nhiên, tỷ trọng cho vay DNNVV còn thấp so với tổng dư nợ cho vay cho thấy ngân hàng chưa khai thác hết tiềm năng của nhóm khách hàng này. Nguyên nhân chủ yếu do các khó khăn về điều kiện vay vốn, thủ tục phức tạp, yêu cầu tài sản thế chấp cao và năng lực tài chính hạn chế của DNNVV.

So sánh với các nghiên cứu trong ngành, tỷ lệ DNNVV tiếp cận vốn ngân hàng tại Việt Nam trung bình chỉ khoảng 30%, phù hợp với kết quả tại chi nhánh này. Việc duy trì tỷ lệ nợ quá hạn dưới 3% cho thấy ngân hàng đã kiểm soát rủi ro tín dụng hiệu quả, tạo nền tảng vững chắc để mở rộng cho vay.

Các nhân tố ảnh hưởng được phân tích chi tiết giúp làm rõ nguyên nhân hạn chế trong mở rộng cho vay DNNVV, từ đó làm cơ sở đề xuất các giải pháp phù hợp. Việc áp dụng quy trình cho vay chặt chẽ, kết hợp với mạng lưới tổ vay vốn rộng khắp tại địa phương là điểm mạnh giúp ngân hàng tiếp cận khách hàng nhanh chóng và hiệu quả.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng nguồn vốn và dư nợ, bảng phân tích tỷ trọng cho vay theo nhóm khách hàng, biểu đồ tỷ lệ nợ quá hạn qua các năm để minh họa rõ nét hơn về thực trạng hoạt động tín dụng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đa dạng hóa sản phẩm cho vay và linh hoạt điều kiện vay

   • Phát triển các sản phẩm tín dụng phù hợp với đặc thù DNNVV như cho vay tín chấp, cho vay theo hạn mức tín dụng, cho vay trả góp.
   • Giảm bớt thủ tục hành chính, đơn giản hóa hồ sơ vay vốn, rút ngắn thời gian xét duyệt.
   • Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc và phòng Kế hoạch Kinh doanh Agribank Chi nhánh.
   • Thời gian: Triển khai trong 12 tháng tới.

2. Tăng cường công tác tư vấn và hỗ trợ DNNVV

   • Cán bộ tín dụng cần được đào tạo nâng cao kỹ năng tư vấn, hỗ trợ DNNVV xây dựng phương án kinh doanh khả thi, quản lý tài chính hiệu quả.
   • Tổ chức các buổi hội thảo, tập huấn cho khách hàng về quản trị doanh nghiệp và sử dụng vốn vay đúng mục đích.
   • Chủ thể thực hiện: Phòng Kế hoạch Kinh doanh phối hợp với Phòng Tổng hợp.
   • Thời gian: Liên tục hàng năm.

3. Mở rộng mạng lưới chi nhánh và tổ vay vốn tại địa phương

   • Tăng cường phát triển các tổ vay vốn, mở rộng mạng lưới phòng giao dịch để tiếp cận sâu hơn các DNNVV ở vùng nông thôn.
   • Tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương để nắm bắt nhu cầu vốn và hỗ trợ giám sát sử dụng vốn vay.
   • Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc và phòng Hành chính nhân sự.
   • Thời gian: 18 tháng tới.

4. Áp dụng công nghệ hiện đại trong quản lý tín dụng

   • Đầu tư hệ thống công nghệ thông tin để quản lý hồ sơ vay, theo dõi nợ xấu, phân tích rủi ro tín dụng chính xác hơn.
   • Phát triển kênh giao dịch điện tử, giúp khách hàng dễ dàng tiếp cận dịch vụ ngân hàng.
   • Chủ thể thực hiện: Phòng Kế toán Ngân quỹ và phòng Công nghệ thông tin (nếu có).
   • Thời gian: 24 tháng.

5. Chính sách lãi suất ưu đãi và hỗ trợ tài chính cho DNNVV

   • Xây dựng chính sách lãi suất cạnh tranh, ưu đãi cho các DNNVV có phương án kinh doanh tốt và uy tín cao.
   • Hợp tác với Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan chức năng để tiếp cận các chương trình hỗ trợ vốn ưu đãi.
   • Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc và phòng Kế hoạch Kinh doanh.
   • Thời gian: 12 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ngân hàng thương mại và các tổ chức tín dụng

   • Lợi ích: Nắm bắt thực trạng và các giải pháp mở rộng cho vay DNNVV, từ đó hoàn thiện chính sách tín dụng, nâng cao hiệu quả hoạt động.
   • Use case: Xây dựng chiến lược phát triển sản phẩm tín dụng phù hợp với DNNVV.

2. Các nhà quản lý và hoạch định chính sách kinh tế

   • Lợi ích: Hiểu rõ vai trò và khó khăn của DNNVV trong tiếp cận vốn, từ đó đề xuất chính sách hỗ trợ phù hợp.
   • Use case: Thiết kế các chương trình hỗ trợ tài chính và pháp lý cho DNNVV.

3. Doanh nghiệp nhỏ và vừa

   • Lợi ích: Nắm được các điều kiện, quy trình vay vốn tại ngân hàng, các giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận vốn.
   • Use case: Chuẩn bị hồ sơ vay vốn hiệu quả, xây dựng phương án kinh doanh khả thi.

4. Học viên, nghiên cứu sinh và chuyên gia kinh tế, tài chính

   • Lợi ích: Tham khảo cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu và kết quả thực tiễn về hoạt động tín dụng DNNVV.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu, luận văn, bài báo khoa học liên quan đến tín dụng ngân hàng và DNNVV.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao DNNVV khó tiếp cận vốn ngân hàng?
   Do thiếu tài sản thế chấp, hồ sơ kế toán không minh bạch, phương án kinh doanh chưa khả thi và thủ tục vay vốn phức tạp. Ví dụ, 55% doanh nghiệp gặp khó khăn về thủ tục vay, 50% do yêu cầu thế chấp cao.

2. Agribank Chi nhánh huyện Nam Trực Nam Định đã làm gì để hỗ trợ DNNVV?
   Ngân hàng đã triển khai mô hình tổ vay vốn với 450 tổ trưởng tại các thôn, giúp tiếp cận khách hàng nhanh và thuận tiện, đồng thời áp dụng quy trình cho vay chặt chẽ, kiểm soát nợ xấu hiệu quả.

3. Tỷ lệ nợ quá hạn ảnh hưởng thế nào đến hoạt động cho vay?
   Tỷ lệ nợ quá hạn dưới 3% được coi là bình thường, đảm bảo an toàn tín dụng. Nếu vượt quá 3%, ngân hàng phải xem xét lại chính sách cho vay để tránh rủi ro tài chính.

4. Các giải pháp nào giúp mở rộng cho vay DNNVV hiệu quả?
   Đa dạng hóa sản phẩm cho vay, đơn giản hóa thủ tục, tăng cường tư vấn, mở rộng mạng lưới chi nhánh, áp dụng công nghệ hiện đại và chính sách lãi suất ưu đãi là những giải pháp thiết thực.

5. Vai trò của DNNVV trong nền kinh tế Việt Nam là gì?
   DNNVV chiếm trên 97% số doanh nghiệp, đóng góp hơn 40% GDP, tạo 51% việc làm và góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy phát triển công nghiệp, dịch vụ và ổn định xã hội.

Kết luận

• DNNVV là nhóm doanh nghiệp chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế Việt Nam, đóng góp quan trọng vào GDP, việc làm và thu ngân sách.
• Agribank Chi nhánh huyện Nam Trực Nam Định đã có sự tăng trưởng mạnh mẽ về nguồn vốn huy động và dư nợ cho vay trong giai đoạn 2013-2016, nhưng tỷ trọng cho vay DNNVV còn thấp.
• Chất lượng tín dụng được kiểm soát tốt với tỷ lệ nợ quá hạn dưới 3%, quy trình cho vay chặt chẽ và mạng lưới tổ vay vốn rộng khắp là điểm mạnh.
• Các nhân tố chủ quan và khách quan ảnh hưởng đến mở rộng cho vay DNNVV được phân tích kỹ lưỡng, làm cơ sở đề xuất các giải pháp đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao năng lực cán bộ, áp dụng công nghệ và chính sách ưu đãi.
• Đề nghị Agribank Chi nhánh huyện Nam Trực Nam Định triển khai các giải pháp trong 12-24 tháng tới nhằm nâng cao hiệu quả cho vay DNNVV, góp phần phát triển kinh tế địa phương bền vững.

Các nhà quản lý ngân hàng và chính quyền địa phương cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, đánh giá hiệu quả để điều chỉnh chính sách phù hợp. Đề nghị các DNNVV chủ động nâng cao năng lực quản lý, chuẩn bị hồ sơ vay vốn đầy đủ để tận dụng cơ hội tiếp cận nguồn vốn ngân hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: Tổng quan về NHTM và hoạt động cho vay Doanh nghiệp nhỏ và vừa của NHTM. Chương II: Thực trạng mở rộng cho vay Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Agribank Chi nhánh huyện Nam Trực Nam Định. Chương III: Giải pháp mở rộng cho vay Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Agribank Chi nhánh huyện Nam Trực Nam Định. TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.

TỔNG QUAN VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1. Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa Theo luật doanh nghiệp: Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, trụ sở giao dịch ổn định, được đăng kí kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh. Tuỳ theo mục đích thành lập mà mỗi doanh nghiệp có mục đích hoạt động khác nhau, trừ một số ít các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công ích còn lại mục đích là tối đa hoá lợi nhuận. Trong nền kinh tế thị trường có nhiều loại hình doanh nghiệp cùng tồn tại, phát triển và cạnh tranh lẫn nhau.

Tuy nhiên, để thuận lợi cho việc quản lý, hỗ trợ các doanh nghiệp phát triển, người ta thường dựa theo những tiêu thức khác nhau để phân loại các doanh nghiệp. Tiêu thức hay được sử dụng để phân loại là dựa theo quy mô kinh doanh thì doanh nghiệp được chia ra, bao gồm: doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp vừa và doanh nghiệp nhỏ. Mỗi quốc gia khác nhau lại có những quan điểm khác nhau về DNNVV, phụ thuộc vào mức độ phát triển kinh tế, bối cảnh văn hóa hay mục đích phân loại DNNVV của từng nước. Theo Ngân hàng Thế Giới (World Bank) quy định rằng doanh nghiệp nhỏ có số lượng lao động từ 10 đến dưới 50 người với tổng doanh thu hàng năm không quá 3 triệu USD, còn doanh nghiệp vừa có từ 50 đến 300 lao động với tổng doanh thu không vượt quá 15 triệu USD.

Còn tại Châu Mĩ, cụ thể là nước Mĩ thì DNNVV là những doanh nghiệp có số lượng người lao động dưới 500 người (cho phần lớn hoạt động sản xuất và khai thác). Và theo Liên Minh Châu Âu (EU), DNNVV là doanh nghiệp có số lượng công nhân không vượt quá 250 lao động với tổng tài sản trên 10 triệu Euro và dưới 43 triệu Euro. Tại Hong Kong các DNNVV trong các ngành sản xuất có số nhân viên dưới 100 người và ngành phi sản xuất có số nhân viên dưới 50 người. 5 Đối với Việt Nam, tiêu chí phân loại DNNVV được quy định tại Khoản 1, Điều 3 Nghị định 56/2009/NĐ-CP ban hành ngày 30/06/2009 của Chính Phủ về trợ giúp phát triển các doanh nghiệp nhỏ và vừa:“DNNVV là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên)” cụ thể như sau: Bảng 1.1: Tiêu chí phân loại DNNVV tại Việt Nam Doanh nghiệp Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa Quy mô/Khu vực siêu nhỏ Tổng nguồn Tổng nguồn Số lao động Số lao động Số lao động vốn vốn Từ trên 10 Từ trên 20 tỷ Từ trên 200 I.

Nông, lâm 10 người trở 20 tỷ đồng người đến đồng đến 100 người đến nghiệp và thủy sản xuống trở xuống 200 người tỷ đồng 300 người Từ trên 10 Từ trên 20 tỷ Từ trên 200 II. Công nghiệp và 10 người trở 20 tỷ đồng người đến đồng đến 100 người đến xây dựng xuống trở xuống 200 người tỷ đồng 300 người Từ trên 10 Từ trên 20 tỷ Từ trên 50 III. Thương mại và 10 người trở 10 tỷ đồng người đến 50 đồng đến 50 tỷ người đến dịch vụ xuống trở xuống người đồng 100 người “Nguồn: khoản 1 điều 3 Nghị định số 56/2009/NĐ-CP ngày 30/6/2009” Thông qua quá trình tìm hiểu trên, ta có thể hiểu: “DNNVV là những cơ sở sản xuất kinh doanh có tư cách pháp nhân, kinh doanh vì mục tiêu lợi nhuận hoặc phi lợi nhuận, có quy mô doanh nghiệp trong những giới hạn nhất định tính theo các tiêu thức vốn, lao động, doanh thu, giá trị gia tăng thu được từng thời kỳ của từng quốc gia”. 6 Theo báo cáo của chi cục thống kê huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định ta có số lượng doanh nghiệp của huyện Nam Trực tỉnh Nam Định phân theo quy mô lao động và quy mô nguồn vốn: Bảng 1.2: Số lượng doanh nghiệp phân theo quy mô lao động và quy mô nguồn vốn trên địa bàn huyện Nam Trực tỉnh Nam Định Đơn vị tính: Doanh nghiệp 2005 2010 2013 2014 2015 2016 TỔNG SỐ 86 183 199 212 225 240 I.

Phân theo qui mô lao động - Dưới 10 lao động 32 62 68 75 83 92 - Từ 10 đến 49 lao động 49 103 112 118 122 125 - Từ 50 đến 100 lao động 5 14 15 15 15 15 - Trên 100 lao động 4 4 4 5 8 II. Phân theo qui mô nguồn vốn - Dưới 1 tỷ đồng 46 85 93 98 97 102 - Từ 1 tỷ đồng đến dưới 5 tỷ đồng 33 68 74 79 85 91 - Từ 5 tỷ đồng đến dưới 10 tỷ đồng 3 11 12 14 17 19 - Từ 10 tỷ đồng đến dưới 50 tỷ đồng 4 19 20 21 21 22 - Từ 50 tỷ đồng đến dưới 100 tỷ đồng 2 2 - Trên 100 tỷ đồng 3 4 “Nguồn: Chi cục thống kê huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định” Dựa vào bảng trên ta thấy toàn huyện Nam Trực năm 2013-2014 không có doanh nghiệp lớn nào, 100% là DNNVV, năm 2015 có 3 doanh nghiệp lớn (chiếm 1,33% tổng số doanh nghiệp), năm 2016 chỉ có 4 doanh nghiệp lớn (chiếm 1,7% tổng số doanh nghiệp), còn lại chủ yếu vẫn là DNNVV chiếm 98,3%. Đặc điểm doanh nghiệp nhỏ và vừa Đa dạng về loại hình sở hữu DNNVV tồn tại và phát triển ở mọi hình thức khác nhau như doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân, công ty 7 trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, hợp tác xã và kinh doanh trên nhiều lĩnh vực, ngành nghề khác nhau nên các DNNVV điều này giúp đa dạng hóa các loại hình sản phẩm, dịch vụ trong nền kinh tế. Nhờ quy mô nhỏ, chi phí sản xuất kinh doanh thấp vì tận dụng được nguồn lao động, nguyên vật liệu rẻ tại địa phương, nên các DNNVV có khả năng chuyên môn hoá sâu, có thể sản xuất một mặt hàng thay thế nhập khẩu có chất lượng tốt, giá thành phù hợp với sức mua của nhân dân từ đó góp phần ổn định đời sống xã hội, thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế.

Đồng thời cũng tạo cơ hội việc làm cho tất cả mọi thành phần lao động, thỏa mãn có sự khác nhau về độ tuổi, giới tính, trình độ học vấn… của lao động, làm giảm tỷ lệ thất nghiệp. Bên cạnh đó, nó cũng gây ra không ít khó khăn trong việc quản lý DNNVV của Chính phủ. Tính năng động và linh hoạt cao Các DNNVV là những doanh nghiệp năng động, có khả năng thay đổi nhanh, thích nghi tốt mà mức đầu tư ban đầu thấp, sử dụng ít lao động và tận dụng các nguồn lực tại chỗ. Các DNNVV có thể sử dụng các loại máy móc sản xuất trong nước, dễ dàng thay đổi công nghệ, đổi mới trang thiết bị kỹ thuật mà không cần nhiều chi phí.

Do đó, các DNNVV có thể dễ dàng chuyển đổi phương thức sản xuất, chuyển đổi mặt bằng kinh doanh, chuyển đổi loại hình doanh nghiệp và thậm chí dễ dàng giải thể doanh nghiệp. Vì vậy, các DNNVV sẵn sàng đầu tư vào lĩnh vực mới hoặc lĩnh vực có mức độ rủi ro cao. Do hoạt động hẹp, chủ sở hữu vừa là người đầu tư vừa là người quản lý nên các doanh nghiệp này được tự do hành động. Vì họ có khả năng tự quyết nên họ có thể chớp lấy những cơ hội kinh doanh thuận lợi, tạo điều kiện cho khả năng thích ứng nhanh với sự biến động của thị trường và sự thay đổi của khoa học kĩ thuật.

Vốn đầu tư ban đầu ít, hiệu quả cao thu hồi vốn nhanh Điều này hấp dẫn nhiều cá nhân, tổ chức ở mọi thành phần kinh tế đầu tư vào khu vực này. DNNVV có tỷ suất vốn đầu tư trên lao động thấp hơn nhiều so với doanh nghiệp lớn, cho nên chúng có hiệu suất tạo việc làm cao hơn. 8 Để cho một DNNVV đi vào hoạt động được thì cần lượng vốn đầu tư ban đầu ít. Với quy mô vừa, nhỏ nên các doanh nghiệp đa số là sản xuất các mặt hàng có khả năng thu hồi vốn nhanh, giảm thiểu được rủi ro do thời gian sản xuất ngắn.

Đây chính là lợi thế cho các DNNVV khi vay vốn tại ngân hàng. Các ngân hàng khi thực hiện cho vay họ thường phải xem xét kĩ những khoản vay và đặc biệt khả năng thu hồi vốn nhanh, giảm thiểu được rủi ro do thời gian sản xuất ngắn sẽ đóng góp một phần cho quyết định cho vay của ngân hàng. DNNVV có tinh thần tự lực tự cường cao Số lượng doanh nghiệp quá lớn, nhà nước không thể kiểm soát chắt chẽ được hết cũng như khổng thể quan tâm hay có những tài trợ dễ dàng. Do vậy mà buộc các doanh nghiệp phải nâng cao tinh thần tự chủ, đi lên trong cạnh tranh.

Có năng lực tài chính thấp Tại các DNNVV ở Việt Nam, vốn ban đầu để thành lập doanh nghiệp thường là vốn chủ sở hữu của các chủ doanh nghiệp nên năng lực tài chính có hạn. Vì thế trong quá trình sản xuất kinh doanh thường gặp nhiều khó khăn do thiếu vốn. Nguồn vốn chủ yếu trông cậy vào các nguồn vốn phi chính thức như vay của gia đình, bạn bè, khách hàng… hơn là vay từ các ngân hàng và các tổ chức tín dụng khác. Bởi vậy nên nguồn vốn của doanh nghiệp thường nhỏ, lẻ và thời gian vay mượn ngắn hạn.

Do năng lực tài chính thấp nên các doanh nghiệp thường sử dụng công nghệ cũ, lạc hậu phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh nên chất lượng sản phẩm chưa cao. Thường thuê mặt bằng với diện tích hạn chế, và cách xa trung tâm hoặc sử dụng những diện tích đất riêng của mình làm mặt bằng sản xuất, kinh doanh. Còn nhiều hạn chế trong khả năng quản lý, điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh của DNNVV Các chủ doanh nghiệp thường là những lao động phổ thông, kỹ thuật viên, kỹ sư tự đứng ra thành lập và vận hành doanh nghiệp.