CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MARKETING DỊCH VỤ 1. TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ VÀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG 1. Một số khái niệm a. Dịch vụ Dịch vụ là một lĩnh vực kinh tế lớn của xã hội hiện đại ngày nay, xã hội càng phát triển, trình độ chuyên môn hoá và phân công lao động càng cao thì lĩnh vực dịch vụ càng mở rộng để đáp ứng nhu cầu đa dạng của xã hội.
Có thể nói, trình độ phát trển cao của ngành dịch vụ là biểu hiện của một xã hội phát triển cao, các Nhà kinh tế cho rằng xã hội sau công nghiệp là xã hội dịch vụ. Nhiều người cho rằng dịch vụ là “sự hầu hạ”. Các nhà nghiên cứu đã dẫn ra nhiều khái niệm về dịch vụ trong nhiều tài liệu khác nhau. - “Dịch vụ là những kết quả tạo nên để đáp ứng nhu cầu khách hàng bằng các hoạt động giao dịch giữa người cung cấp và khách hàng và bằng các hoạt động nội bộ của bên cung cấp”.
- “Dịch vụ là một hoạt động, bao gồm các nhân tố không hiện hữu, giải quyết các mối quan hệ giữa khách hàng và/hoặc tài sản mà khách hàng mà khách hàng sở hữu với người cung cấp mà không có sự chuyển giao quyền sở hữu”. - “Dịch vụ là một hoạt động hoặc một lợi ích mà một bên có thể cung cấp cho phía bên kia mà về cơ bản là vô hình và không đem lại một sự chuyển giao quyền sở hữu”. - “Dịch vụ là một hành động hay một chuỗi những hành động diễn ra trong một không gian và thời gian xác định, được thực hiện nhờ vào những phương tiện nhân lực và/hoặc vật lực nhằm mang lại một lợi ích cho một cá nhân hay một tập thể theo những qui trình, thủ tục và cách xử sự đã được qui tắc hóa”. Luan van 8 Có thể rút ra một vài nhận xét từ những khái niệm trình bày ở trên: - Dịch vụ là những kết quả, những lợi ích có được nhờ những hành động tương tác, giao dịch đã được chuẩn hóa giữa bên cung cấp và bên thụ hưởng.
Nếu không có quá trình này thì sẽ không có dịch vụ. - Lợi ích dịch vụ đem lại là lợi ích tổng thể, có thể bao gồm cả lợi ích vật chất lẫn tinh thần, cả lợi ích chính và lợi ích phụ do nhiều hoạt động tạo nên. - Quá trình cung cấp dịch vụ có thể sử dụng đến những phương tiện nhất định. - Kết quả dịch vụ tạo ra là trừu tượng, mơ hồ, không cụ thể nhưng có thể đem lại sự thỏa mãn cho bên thụ hưởng.
- Dịch vụ có thể tác động vào khách hàng và/hoặc tài sản mà khách hàng sở hữu. - Hoạt động dịch vụ có thể tác động trực tiếp vào khách hàng và khách hàng này trở thành một yếu tố đầu vào của quá trình cung ứng dịch vụ, nằm trong cơ chế cung ứng. Dịch vụ cũng có thể tác động lên tài sản mà khách hàng sở hữu, làm tăng giá trị sử dụng, giá trị tài sản mà quyền sở hữu chúng không hề thay đổi. Dịch vụ ngân hàng Khái niệm dịch vụ ngân hàng Dịch vụ ngân hàng được hiểu là các dịch vụ tài chính mà ngân hàng cung cấp cho khách hàng nhằm đáp ứng nhu cầu kinh doanh, sinh lời, sinh hoạt cuộc sống, cất trữ tài sản… Qua đó, ngân hàng thu chênh lệch lãi suất, tỷ giá hay thu phí từ các sản phẩm dịch vụ này.
Trong xu hướng phát triển hiện nay, ngân hàng được coi như một siêu thị dịch vụ với hàng trăm, thậm chí hàng nghìn dịch vụ khác nhau tuỳ theo cách phân loại và tuỳ theo trình độ phát triển của ngân hàng. Có hai khái niệm dịch vụ ngân hàng: - Quan điểm thứ nhất cho rằng, các hoạt động sinh lời của ngân hàng Luan van 9 ngoài hoạt động cho vay thì được gọi là hoạt động dịch vụ. Sự phân định như vậy cho phép ngân hàng thực thi chiến lược tập trung đa dạng hoá, phát triển và nâng cao hiệu quả của các hoạt động phi tín dụng. - Còn quan điểm thứ hai thì cho rằng, tất cả các hoạt động kinh doanh của một ngân hàng đều được coi là hoạt động dịch vụ, bao gồm cả hoạt động tín dụng.
Trong phân tổ các ngành của nền kinh tế thì ngành ngân hàng thuộc lĩnh vực dịch vụ; vì thế, có thể xem hoạt động cho vay là một hoạt động dịch vụ của ngân hàng. Đề tài tiếp cận theo quan điểm thứ hai nghĩa là dịch vụ ngân hàng bao gồm cả dịch vụ ròng và hoạt động tín dụng. Các loại dịch vụ ngân hàng Hiện nay, trong Ngân hàng đang tồn tại hai nhóm dịch vụ ngân hàng chính, đó là dịch vụ ngân hàng truyền thống và dịch vụ ngân hàng hiện đại. - Dịch vụ ngân hàng truyền thống: gồm các loại hình dịch vụ huy động vốn, dịch vụ chiết khấu, dịch vụ cho vay, dịch vụ thanh toán, dịch vụ ủy thác, dịch vụ trao đổi ngoại tệ.
- Dịch vụ ngân hàng hiện đại gồm các dịch vụ như: Dịch vụ quản lý tài sản, dịch vụ quản lý ngân quỹ ,ngân hàng điện tử, dịch vụ ngân hàng tại nhà, dịch vụ tư vấn tài chính, dịch vụ cho thuê tài chính, … Trong phạm vi đề tài này, xin được đặc biệt đề cập đến dịch vụ Internet Banking. Internet Banking là một loại dịch vụ ngân hàng được khách hàng thực hiện nhưng không phải đến quầy giao dịch gặp nhân viên ngân hàng. Hiểu theo nghĩa rộng hơn đây là sự kết hợp giữa một số hoạt động dịch vụ ngân hàng truyền thống với công nghệ thông tin và điện tử viễn thông. Internet Banking là một dạng của thương mại điện tử ứng dụng trong hoạt động kinh doanh ngân hàng.
Dịch vụ Internet Banking giúp khách hàng chuyển tiền trên mạng thông qua các tài khoản cũng như kiểm soát hoạt động của các tài khoản này. Để Luan van 10 tham gia, khách hàng truy cập vào website của ngân hàng và thực hiện giao dịch tài chính, truy cập thông tin cần thiết. Thông tin rất phong phú, đến từng chi tiết các giao dịch của khách hàng cũng như các thông tin khác về ngân hàng, Khách hàng cũng có thể truy cập vào các Website khác để mua hàng và thực hiện thanh toán với ngân hàng. Tuy nhiên, khi kết nối Internet thì ngân hàng phải có hệ thống bảo mật đủ mạnh để đối phó với rủi ro trên phạm vi toàn cầu.
Đây là trở ngại lớn vì đầu tư hệ thống bảo mật rất tốn kém. Marketing và Marketing dịch vụ ngân hàng Khái niệm Marketing Hoạt động Marketing ra đời và tồn tại từ lúc loài người biết đến hoạt động trao đổi. Sẽ không có Marketing nếu không tồn tại quá trình trao đổi. Theo Philip Kotler (1988), “Marketing là những hoạt động của con người nhằm thỏa mãn nhu cầu thông qua quá trình trao đổi” và “Nền tảng xã hội của Marketing là thỏa mãn nhu cầu của con người”.
Như vậy, Marketing đặt con người và những nhu cầu, mong muốn của họ ở vị trị trung tâm để mà đáp ứng, thỏa mãn. Marketing ra đời từ thực tiễn hoạt động trao đổi trong đời sống và phát triển cùng với quá trình phát triển của hoạt động này của loài người. Marketing là hoạt động của mọi cá nhân, mọi tổ chức thực hiện nhằm đạt được mục tiêu hay để thỏa mãn mong muốn của mình bất kể họ hành động có vì mục tiêu kinh doanh hay không. Năm 1996, Philip Kotler và Gary Amstrong phát biểu rằng: “Marketing là một quá trình quản lý và là một quá trình xã hội nhờ đó các cá nhân, các nhóm và các tổ chức có được những gì mà họ cần và mong muốn thông qua việc tạo ra và trao đổi những sản phẩm có giá trị với người khác”.
Theo quan điểm của người làm Marketing, giá trị của một sản phẩm là khả năng tổng thể của một sản phẩm trong việc thỏa mãn một nhu cầu hay mong muốn của khách hàng. Có thể nói rằng thước đo giá trị của một sản Luan van 11 phẩm chính là mức độ hài lòng của khách hàng về sản phẩm đó. Đây chính là cơ sở cho việc hình thành giá và quyết định trao đổi giữa doanh nghiệp và khách hàng. Một khái niệm khác, mang màu sắc kinh doanh hơn, “Marketing là một biện pháp quản lý, nó cho phép thực hiện mục tiêu của một doanh nghiệp nhờ sự nhận thức, sắp xếp công việc, hoạch định và kiểm soát các nguồn lực và những hoạt động của doanh nghiệp với một sự quan tâm đến việc thích nghi với môi trường xung quanh và thỏa mãn những nhu cầu của các nhóm khách hàng, và như vậy, cho phép mang lại lợi ích”.
Theo Hiệp hội Marketing Hoa kỳ (AMA 2004) định nghĩa “Marketing là một chức năng thuộc về tổ chức và là một tập hợp các quá trình sáng tạo, truyền thông, chuyển giao giá trị cho các khách hàng và quản trị các mối quan hệ khách hàng nhằm đem lại lợi ích cho tổ chức và các bên quan tâm của tổ chức”. Như vậy, theo quan điểm marketing mới, hai vấn đề quan trọng để đạt được mục tiêu của doanh nghiệp là: - Sáng tạo, truyền thông và chuyển giao giá trị cho khách hàng. - Quản trị các mối quan hệ khách hàng. Hai vấn đề này được thực hiện cũng chỉ nhằm đạt được sự thành công của doanh nghiệp trong việc thu hút và giữ các khách hàng của mình.
Điều này có phần khác với quan niệm truyền thống của Marketing là xác định những mong muốn của khách hàng và thỏa mãn tối đa những mong muốn đó của khách hàng. Khái niệm Marketing dịch vụ ngân hàng Marketing dịch vụ là sự phát triển lý thuyết chung của Marketing vào lĩnh vực dịch vụ có tính đến những đặc thù của dịch vụ và kinh doanh dịch vụ. Dịch vụ lại hết sức đa dạng. Mỗi ngành dịch vụ khác nhau lại có những Luan van 12 đặc điểm khác nhau.
Các nhà nghiên cứu nhận thấy dịch vụ là lĩnh vực chậm ứng dụng Marketing so với lĩnh vực sản xuất nên sự phát triển của nó về mặt lý luận cũng chưa thật sự rõ ràng. Vì thế cho đến nay, về học thuật, chưa có một khái niệm khái quát được đầy đủ. Marketing dịch vụ có những điểm khác biệt so với Marketing hàng hóa và chú trọng giải quyết các khó khăn trong kinh doanh dịch vụ bên cạnh các ứng dụng Marketing thông thường nhằm giúp các doanh nghiệp thành công hơn. Marketing dịch vụ ngân hàng thuộc nhóm Marketing dịch vụ.