Nghiên Cứu Vấn Đề Chuyển Giá Của Các Doanh Nghiệp FDI Tại TP.HCM: Thực Trạng Và Giải Pháp

Tài liệu nghiên cứu Nghiên cứu vấn đề chuyển giá của các doanh nghiệp trên địa bàn tp hcm thực trạng và giải pháp, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu

• Tác giả: Ts. Phan Hiển Minh
• Người hướng dẫn: Ts. Ngô Thị Ngọc Huyền
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Đề tài: Giải Pháp Kiểm Soát Chuyển Giá Cho Doanh Nghiệp FDI Tại TP.HCM
• Loại tài liệu: báo cáo nghiệm thu
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chuyển Giá FDI Tại TP

Chuyển giá là một vấn đề nhức nhối trong hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tại TP.HCM. Đây là hành vi các doanh nghiệp, đặc biệt là các công ty đa quốc gia (MNCs), sử dụng các giao dịch liên kết để điều chỉnh giá hàng hóa, dịch vụ, tài sản, hoặc chi phí vay vốn nhằm tối thiểu hóa nghĩa vụ thuế hoặc chuyển lợi nhuận sang các quốc gia có thuế suất thấp hơn. Chuyển giá gây thất thu cho ngân sách nhà nước, tạo môi trường cạnh tranh không lành mạnh, và ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Theo nghiên cứu của TS. Ngô Thị Ngọc Huyền, chuyển giá diễn ra dưới nhiều hình thức tinh vi và phức tạp. Cần có cái nhìn tổng quan về thực trạng này để có thể đưa ra các giải pháp kiểm soát hiệu quả. Kiểm soát chuyển giá là một yếu tố then chốt để bảo vệ nguồn thu ngân sách.

1.1. Khái niệm Chuyển Giá và Các Hình Thức Phổ Biến

Chuyển giá, hiểu một cách đơn giản, là việc định giá hàng hóa, dịch vụ hoặc tài sản trong các giao dịch giữa các đơn vị liên kết. Mục đích chính là chuyển lợi nhuận từ quốc gia có thuế suất cao sang quốc gia có thuế suất thấp, hoặc thậm chí là trốn thuế. Các hình thức chuyển giá phổ biến bao gồm: nâng giá nhập khẩu, hạ giá xuất khẩu, tăng chi phí quản lý, hoặc các khoản vay không hợp lý. Việc nhận biết các dấu hiệu chuyển giá đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về hoạt động của doanh nghiệp và các quy định pháp luật liên quan. Theo báo cáo, các doanh nghiệp FDI thường sử dụng nhiều hình thức chuyển giá khác nhau, gây khó khăn cho công tác kiểm soát.

1.2. Tác Động Của Chuyển Giá Đến Kinh Tế TP.HCM

Chuyển giá gây ra những tác động tiêu cực đáng kể đến kinh tế TP.HCM. Thứ nhất, ngân sách nhà nước thất thu do doanh nghiệp giảm nghĩa vụ thuế phải nộp. Thứ hai, tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh giữa các doanh nghiệp. Các doanh nghiệp thực hiện chuyển giá có lợi thế hơn so với các doanh nghiệp tuân thủ pháp luật. Thứ ba, làm sai lệch thông tin về hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp, gây khó khăn cho việc hoạch định chính sách kinh tế. Hậu quả nghiêm trọng của nó ảnh hưởng đến nguồn lực phát triển kinh tế xã hội. Cần đánh giá đúng mức những tác động tiêu cực để có những biện pháp kiểm soát hữu hiệu.

II. Thách Thức Kiểm Soát Chuyển Giá Rào Cản Khó Khăn

Công tác kiểm soát chuyển giá đối với các doanh nghiệp FDI tại TP.HCM đối mặt với nhiều thách thức. Hệ thống pháp lý chưa hoàn thiện, thiếu các quy định cụ thể và rõ ràng về giao dịch liên kết. Cơ sở dữ liệu thông tin còn hạn chế, thiếu sự liên kết giữa các cơ quan chức năng. Nguồn nhân lực thiếu chuyên môn và kinh nghiệm trong lĩnh vực kiểm soát chuyển giá. Thêm vào đó, các doanh nghiệp FDI thường có cấu trúc phức tạp, mạng lưới hoạt động rộng khắp, gây khó khăn cho việc điều tra và thu thập thông tin. Do đó việc xác định và xử lý các hành vi chuyển giá không phải là dễ dàng.

2.1. Pháp Lý Thiếu Quy Định Rõ Ràng Về Giao Dịch Liên Kết

Một trong những thách thức lớn nhất trong công tác kiểm soát chuyển giá là sự thiếu hụt các quy định pháp lý chi tiết và rõ ràng về giao dịch liên kết. Các quy định hiện hành còn chung chung, chưa bao quát hết các hình thức chuyển giá phức tạp. Điều này gây khó khăn cho cơ quan thuế trong việc xác định và chứng minh hành vi chuyển giá. Cần có một hệ thống pháp luật hoàn thiện, đồng bộ và phù hợp với thông lệ quốc tế để tạo hành lang pháp lý vững chắc cho công tác kiểm soát chuyển giá.

2.2. Nguồn Lực Nhân Sự Thiếu Kinh Nghiệm Chống Chuyển Giá

Nguồn nhân lực là yếu tố then chốt trong công tác kiểm soát chuyển giá. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, đội ngũ cán bộ thuế tại TP.HCM còn thiếu kinh nghiệm và chuyên môn sâu trong lĩnh vực này. Việc đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ thuế là vô cùng quan trọng. Cần có các chương trình đào tạo chuyên sâu, cập nhật kiến thức về các hình thức chuyển giá mới, các phương pháp phân tích và đánh giá rủi ro chuyển giá. Đồng thời, cần có chính sách đãi ngộ hợp lý để thu hút và giữ chân những cán bộ giỏi.

2.3. Thông Tin Khó Khăn Tiếp Cận Dữ Liệu Giao Dịch Liên Kết

Việc tiếp cận và thu thập thông tin về giao dịch liên kết giữa các doanh nghiệp FDI là một thách thức lớn. Các doanh nghiệp thường không cung cấp đầy đủ thông tin hoặc cung cấp thông tin sai lệch. Cơ sở dữ liệu thông tin còn hạn chế, thiếu sự liên kết giữa các cơ quan chức năng. Cần xây dựng một hệ thống thông tin đồng bộ, kết nối dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm cơ quan thuế, hải quan, ngân hàng, và các cơ quan quản lý khác. Việc chia sẻ thông tin giữa các quốc gia cũng là một yếu tố quan trọng trong công tác kiểm soát chuyển giá.

III. Giải Pháp Kiểm Soát Chuyển Giá Hoàn Thiện Pháp Luật

Để nâng cao hiệu quả kiểm soát chuyển giá, cần có các giải pháp toàn diện và đồng bộ, tập trung vào hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao năng lực cho cán bộ thuế, tăng cường hợp tác quốc tế, và áp dụng các biện pháp kiểm tra, giám sát hiệu quả. Theo nghiên cứu, việc áp dụng Cơ chế thỏa thuận định giá trước (Advance Pricing Agreement - APA) là một trong những giải pháp hiệu quả trong công tác chống chuyển giá. Đồng thời, cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra đối với các trường hợp nghi vấn chuyển giá.

3.1. Xây Dựng Khung Pháp Lý Rõ Ràng Về Chuyển Giá

Hoàn thiện hệ thống pháp lý là yếu tố then chốt để kiểm soát chuyển giá. Cần ban hành các văn bản quy phạm pháp luật chi tiết và cụ thể về giao dịch liên kết, phương pháp xác định giá thị trường, và các chế tài xử phạt đối với hành vi chuyển giá. Các quy định pháp luật cần phù hợp với thông lệ quốc tế và tạo thuận lợi cho cơ quan thuế trong việc thực hiện chức năng kiểm tra, giám sát. Cần có sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học, và đại diện doanh nghiệp trong quá trình xây dựng pháp luật để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả.

3.2. Tăng Cường Năng Lực Cán Bộ Thuế Về Chuyển Giá

Nâng cao năng lực cho cán bộ thuế là một trong những ưu tiên hàng đầu. Cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về chuyển giá, bao gồm kiến thức về các hình thức chuyển giá, phương pháp phân tích rủi ro, và kỹ năng thanh tra, kiểm tra. Các chương trình đào tạo cần có sự tham gia của các chuyên gia quốc tế và các tổ chức uy tín trong lĩnh vực thuế. Đồng thời, cần tạo điều kiện cho cán bộ thuế tham gia các hội thảo, diễn đàn quốc tế để cập nhật kiến thức và kinh nghiệm.

3.3. Đẩy Mạnh Hợp Tác Quốc Tế Chống Chuyển Giá

Chuyển giá là một vấn đề mang tính toàn cầu, đòi hỏi sự hợp tác quốc tế chặt chẽ. Cần tăng cường hợp tác với các quốc gia khác trong việc trao đổi thông tin, chia sẻ kinh nghiệm, và phối hợp điều tra các vụ việc chuyển giá. Việc tham gia các tổ chức quốc tế về thuế và ký kết các hiệp định tránh đánh thuế hai lần là những bước đi quan trọng trong việc tăng cường hợp tác quốc tế. Theo báo cáo, hợp tác quốc tế đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện và xử lý các hành vi chuyển giá xuyên biên giới.

IV. Ứng Dụng APA Cơ Chế Thỏa Thuận Giá Chống Chuyển Giá

Cơ chế thỏa thuận định giá trước (APA) là một công cụ hiệu quả trong công tác chống chuyển giá. APA là thỏa thuận giữa cơ quan thuế và doanh nghiệp về phương pháp xác định giá thị trường cho các giao dịch liên kết. Việc áp dụng APA giúp doanh nghiệp chủ động tuân thủ pháp luật, giảm thiểu rủi ro tranh chấp về thuế, và tạo môi trường đầu tư minh bạch và ổn định. Tuy nhiên, việc triển khai APA đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về nguồn lực và chuyên môn.

4.1. Lợi Ích Của Việc Áp Dụng APA Cho Doanh Nghiệp FDI

Việc áp dụng APA mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp FDI. Thứ nhất, giúp doanh nghiệp chủ động tuân thủ pháp luật về chuyển giá. Thứ hai, giảm thiểu rủi ro tranh chấp về thuế. Thứ ba, tạo môi trường đầu tư minh bạch và ổn định. Thứ tư, nâng cao uy tín của doanh nghiệp trong mắt các nhà đầu tư và đối tác. Theo kinh nghiệm của các quốc gia khác, APA là một công cụ hữu hiệu để khuyến khích doanh nghiệp tuân thủ pháp luật và tạo môi trường kinh doanh lành mạnh.

4.2. Quy Trình Thực Hiện APA Tại TP.HCM Các Bước Cụ Thể

Để triển khai APA tại TP.HCM, cần xây dựng một quy trình thực hiện rõ ràng và minh bạch. Quy trình này bao gồm các bước sau: nộp hồ sơ đăng ký, đánh giá sơ bộ hồ sơ, đàm phán, ký kết thỏa thuận, và giám sát thực hiện. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan thuế và doanh nghiệp trong suốt quá trình thực hiện APA. Đồng thời, cần đảm bảo tính bảo mật thông tin của doanh nghiệp. Quy trình cần được thiết kế phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam và tuân thủ các thông lệ quốc tế.

4.3. Điều Kiện Để Doanh Nghiệp FDI Tham Gia Cơ Chế APA

Không phải doanh nghiệp FDI nào cũng đủ điều kiện tham gia cơ chế APA. Doanh nghiệp cần đáp ứng một số điều kiện nhất định, như có hệ thống kế toán minh bạch, có khả năng cung cấp đầy đủ thông tin về giao dịch liên kết, và có cam kết tuân thủ pháp luật. Cơ quan thuế cần có các tiêu chí rõ ràng để đánh giá và lựa chọn các doanh nghiệp đủ điều kiện tham gia APA. Cần có một quy trình đánh giá khách quan và công bằng để đảm bảo tính minh bạch của cơ chế APA.

V. Thanh Tra Kiểm Tra Chuyển Giá Nâng Cao Hiệu Quả

Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra đối với các trường hợp nghi vấn chuyển giá là một giải pháp quan trọng. Hoạt động này giúp phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi chuyển giá, đồng thời răn đe các doanh nghiệp khác. Cần tập trung vào các doanh nghiệp có rủi ro cao về chuyển giá, sử dụng các phương pháp phân tích rủi ro hiện đại, và phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng khác. Kết quả thanh tra, kiểm tra cần được công khai minh bạch để tạo sự đồng thuận trong xã hội.

5.1. Xác Định Doanh Nghiệp Có Rủi Ro Chuyển Giá Cao

Việc xác định đúng các doanh nghiệp có rủi ro chuyển giá cao là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả thanh tra, kiểm tra. Cần xây dựng các tiêu chí đánh giá rủi ro rõ ràng, dựa trên các yếu tố như quy mô doanh nghiệp, loại hình hoạt động, tỷ lệ giao dịch liên kết, và lịch sử tuân thủ pháp luật. Sử dụng các phương pháp phân tích dữ liệu hiện đại để xác định các dấu hiệu bất thường trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Tập trung vào các ngành nghề có rủi ro chuyển giá cao, như dệt may, da giày, điện tử, và dịch vụ.

5.2. Áp Dụng Kỹ Thuật Thanh Tra Chuyển Giá Hiện Đại

Để đối phó với các hình thức chuyển giá ngày càng tinh vi, cần áp dụng các kỹ thuật thanh tra hiện đại. Sử dụng các phương pháp phân tích so sánh, phân tích chi phí-lợi nhuận, và phân tích dòng tiền để phát hiện các giao dịch không hợp lý. Thu thập chứng cứ từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm báo cáo tài chính, hợp đồng, hóa đơn, và thông tin từ các cơ quan chức năng khác. Sử dụng các phần mềm chuyên dụng để phân tích dữ liệu và phát hiện các dấu hiệu chuyển giá. Đảm bảo tính khách quan và minh bạch trong quá trình thanh tra.

VI. Triển Vọng Kiểm Soát Chuyển Giá Hướng Đến Minh Bạch

Công tác kiểm soát chuyển giá đối với các doanh nghiệp FDI tại TP.HCM đang có những chuyển biến tích cực. Hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện, năng lực của cán bộ thuế ngày càng được nâng cao, và sự hợp tác quốc tế ngày càng được tăng cường. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức phía trước. Để đạt được hiệu quả cao hơn, cần có sự chung tay của cả hệ thống chính trị, doanh nghiệp, và người dân. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng, và bền vững. Minh bạch trong hoạt động kinh doanh sẽ giúp tạo ra một sân chơi công bằng cho tất cả các doanh nghiệp.

6.1. Xây Dựng Văn Hóa Tuân Thủ Thuế Cho Doanh Nghiệp FDI

Việc xây dựng văn hóa tuân thủ thuế là một yếu tố quan trọng để đảm bảo tính bền vững của công tác kiểm soát chuyển giá. Cần nâng cao nhận thức của doanh nghiệp về tầm quan trọng của việc tuân thủ pháp luật thuế. Khuyến khích doanh nghiệp tự giác kê khai và nộp thuế đầy đủ. Tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ thuế. Xử lý nghiêm minh các trường hợp vi phạm pháp luật thuế. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan thuế và các tổ chức doanh nghiệp trong việc xây dựng văn hóa tuân thủ thuế.

6.2. Ứng Dụng Công Nghệ Số Trong Kiểm Soát Chuyển Giá

Ứng dụng công nghệ số là một xu hướng tất yếu trong công tác kiểm soát chuyển giá. Cần xây dựng hệ thống quản lý thuế điện tử, cho phép doanh nghiệp kê khai và nộp thuế trực tuyến. Sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu lớn để phát hiện các dấu hiệu chuyển giá. Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tự động hóa các quy trình kiểm tra, giám sát. Công nghệ số giúp nâng cao hiệu quả và minh bạch của công tác kiểm soát chuyển giá.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI MỞ ĐẦU 1. Ý NGHĨA VÀ TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU Trên 25 năm kể từ khi có luật đầu tư nước ngoài (12/1987 – 09/2013) Việt Nam đã thu hút trên 15.298 dự án với tổng số vốn đăng ký lên trên 223,040 tỷ USD1. Các dự án đầu tư FDI đã góp phần quan trọng thúc đẩy nền kinh tế Việt Nam phát triển nhanh, hội nhập có hiệu quả với nền kinh tế thế giới. Cụ thể, năm 2012 các dự án FDI chiếm 20,1% GDP; 66% kim ngạch xuất khẩu; nhiều ngành kinh tế quan trọng của Việt Nam có sự tham gia của hoạt động FDI như khai thác dầu khí, sản xuất hàng điện điện tử, bưu chính viễn thông, dịch vụ du lịch, tài chính, ngân hàng… góp phần đưa nền kinh tế Việt Nam phát triển hội nhập nhanh với nền kinh tế khu vực và thế giới.

Các dự án đầu tư đã thu hút trực tiếp gần 1 triệu lao động và giải quyết hàng trăm ngàn lao động gián tiếp khác. Việt Nam đang là 1 trong 5 nước có tốc độ tăng trưởng cao nhất thế giới trong gần 12 năm qua với đóng góp không nhỏ của hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài. Tuy nhiên, bên cạnh các thành tựu, hoạt động FDI còn bộc lộ nhiều tồn tại, trong đó dấu hiệu chuyển giá nhằm tối thiểu hóa số thuế phải nộp tại Việt Nam gây thất thu cho ngân sách của Việt Nam, tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh và thiếu bình đẳng giữa các nhà đầu tư. Thành phố Hồ Chí Minh là địa phương thu hút vốn FDI lớn nhất nước, tính đến ngày 20.613 dự án với tổng số vốn đăng ký trên 33,486 tỷ USD, nhưng cũng là một trong những địa phương có nhiều doanh nghiệp FDI bị nghi vấn thực hiện chuyển giá nhất.

Năm 2012, Cục thuế Tp.HCM thực hiện thanh tra 312 doanh nghiệp kê khai lỗ liên tục, trong đó có doanh nghiệp giao dịch liên kết có dấu hiệu chuyển giá. Số liệu của Cục Thuế TP.HCM cũng cho thấy, số doanh nghiệp FDI khai báo lỗ trên 4 năm chiếm trên 50%, cụ thể hơn doanh nghiệp FDI chỉ chiếm khoảng 3% tổng số doanh nghiệp trên địa bàn nhưng mức lỗ mà khối doanh nghiệp này khai báo chiếm hơn 20% tổng số tiền mà các doanh nghiệp trên địa bàn khai báo lỗ; có những doanh nghiệp thành lập cách đây 5-10 năm, năm nào cũng khai báo lỗ số tiền lớn hơn vốn chủ sở hữu, nhưng doanh thu lại tăng liên tục. Hiện tại, hiện tượng chuyển giá đã lan sang cả các doanh nghiệp trong nước với tốc độ ngày càng tăng và thủ thuật ngày càng tinh vi ảnh hưởng xấu đến nguồn thu ngân sách quốc gia và địa phương, làm giảm tính cạnh tranh lành mạnh của môi trường kinh doanh. Các vi phạm phổ biến nhất của doanh nghiệp FDI đã bị phát hiện là: sai phạm trong việc hạch toán chi phí trước nhưng chưa chi; trích lập dự phòng chưa đúng quy định; chi phí không có hóa đơn, chứng từ, vượt định mức; hạch toán chi phí không phục vụ sản xuất kinh doanh; chi phí tiền lương, khấu hao không đúng quy định của Bộ Tài chính; hạch toán chi phí lãi vay không đúng quy định.

Ví dụ, công ty mẹ phân bổ chi phí cho công ty con tại Việt Nam mà 1 Bộ Kế hoạch đầu tư 20.2013 2 thực chất các khoản chi phí này phải hạch toán cho công ty mẹ tại nước ngoài. Đặc biệt, có đến 90% doanh nghiệp FDI hoạt động trong lĩnh vực may mặc trên địa bàn thành phố có kết quả kinh doanh thua lỗ, trong khi hầu hết các doanh nghiệp trong nước c ng ngành nghề đều có lãi cao. “Chuyển giá” tại các doanh nghiệp FDI trở nên phổ biến và tinh vi mà các cơ quan quản lý Nhà nước gần như rất khó kiểm soát. Đứng trước tình hình này cần nghiêm túc đánh giá thực trạng chuyển giá của các doanh nghiệp FDI trên địa bàn thành phố nơi chiếm gần 30 % dự án FDI của cả nước; nghiên cứu những nhân tố tác động và đề xuất hệ thống các giải pháp giúp cho các cơ quan quản lý Nhà nước kiểm soát hiện tượng này đối với doanh nghiệp FDI.

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU + Phân tích thực trạng “chuyển giá” của các công ty có vốn đầu tư nước ngoài trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh + Nghiên cứu những nhân tố tác động khách quan và chủ quan đến hiện tượng chuyển giá và kiểm soát chuyển giá của các cơ quan Nhà nước đối với các doanh nghiệp FDI trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. Đặc biệt nghiên cứu hành lang pháp lý có liên quan hoạt động chuyển giá của các công ty có hoạt động liên kết; nêu các hạn chế, mâu thuẫn của các văn bản mang tính luật đã và đang gây trở ngại cho kiểm soát và ngăn ngừa hiện tượng chuyển giá ở các doanh nghiệp FDI. + Đề xuất hệ thống các giải pháp về mặt chính sách, tổ chức quản lý Nhà nước nhằm kiểm soát hoạt động chuyển giá của các công ty có vốn đầu tư nước ngoài trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 3.

Đối tượng nghiên cứu:  Hiện tượng chuyển giá trong các doanh nghiệp FDI.  Hoạt động kiểm soát chuyển giá của Việt Nam , tập trung vào hoạt động kiểm soát chuyển giá của cơ quan thuế 3. Phạm vi nghiên cứu:  Nghiên cứu cụ thể hiện tượng chuyển giá trong các doanh nghiệp FDI ngành may và cơ khí là hai ngành có tỷ lệ doanh nghiệp FDI thua lỗ lớn.  Địa bàn nghiên cứu là thành phố Hồ Chí Minh 4.

NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU: Để thực hiện các mục tiêu nghiên cứu, nhiệm vụ mà nhóm nghiên cứu đề tài sẽ thực hiện như sau:  Làm rõ bản chất của hoạt động chuyển giá ở các doanh nghiệp FDI: vai trò và hậu quả của chuyển giá. 3  Các cách thức kiểm soát chuyển giá áp dụng với các doanh nghiệp FDI.  Nghiên cứu kinh nghiệm kiểm soát chuyển giá của một số nước và rút ra các bài học hữu ích cho Việt Nam và cho TP. Hồ Chí Minh.

 Đánh giá thực trạng các hành vi “chuyển giá” của các doanh nghiệp FDI trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh để rút ra các kết luận làm cơ sở cho nghiên cứu các biện pháp kiểm soát chuyển giá mang tính thực tiễn và khoa học.  Đánh giá các văn bản pháp lý liên quan đến kiểm soát chuyển giá ở Việt Nam, nêu được tồn tại, mâu thuẫn làm hạn chế việc kiểm soát chuyển giá tại Việt Nam nói chung và thành phố Hồ Chí Minh nói riêng.  Đánh giá hoạt động kiểm soát chuyển giá của cơ quan thuế trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh rút ra những thành công và những hạn chế, tồn tại.  Đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kiểm soát chuyển giá đối với các doanh nghiệp FDI trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh.

TỔNG QUAN VỀ CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI: Khi thực hiện đề tài này nhóm nghiên cứu đã tiếp cận các kết quả nghiên cứu, luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ, các bài báo. trong và ngoài nước về cách thức định giá chuyển giao, thực hiện chuyển giá của các tập đoàn đa quốc gia; các bộ luật và cách thức kiểm soát chuyển giá của OECD, của các nước trên thế giới và ở Việt Nam. Một số nghiên cứu điễn hình được đề cập dưới đây. Các tác phẩm nước ngoài: 1.

Price Water House Cooper “International transfer pricing 2012”. Nội dung gồm 2 phần: phần 1 giới thiệu về các hình thức chuyển giá trên thế giới, phần 2 giới thiệu về các hình thức kiểm soát chuyển giá nói chung và cụ thể ở từng quốc gia - trong đó có Việt Nam. Nghiên cứu này đề cập nguyên tắc định giá chuyển giao của các công ty đa quốc gia mà hợp luật, không bị kiện trốn thuế. Tài liệu cho thấy có những công ty như PWC ở Hoa Kỳ sẵn sàng cung cấp dịch vụ cho các công ty đa quốc gia về chuyển giá.

Elliott, Jamie (1999) Managing international transfer pricing policies: a grounded theory study. Luận án tiến sĩ tại Đại học Glasgow. Luận án đề cập chính sách kiểm soát chuyển giá của các nước công nghiệp phát triển như Anh, Hoa Kỳ… áp dụng để chống lại hiện tượng chuyển giá của các công ty đa quốc gia ngày càng gia tăng c ng với quá trình toàn cầu hóa, tác giả phân tích những điểm mạnh và tồn tại của các chính sách này và đề xuất hệ thống các quan điểm về hoàn thiện các chính sách kiểm soát chuyển giá. Mansour M Moussavi, The economic impact of multinational transfer pricing in Third World countries: The case of Iran”.

Trong luận án tiến sĩ nghiên cứu sự tác 4 động kinh tế của các tập đoàn đa quốc gia đến các nước thế giới thứ 3, trường hợp của Iran. Cụ thể tác giả đề cập đến hiện tượng chuyển giá tại các công ty dầu mỏ của các tập đoàn đa quốc gia, khiến Iran bị thất thu thuế, tạo môi trường kinh doanh bất bình đẳng đối với các doanh nghiệp nội địa. Tác giả đề xuất các biện pháp mà OECD xây dựng để thực hiện kiểm soát chuyển giá trong điều kiện cụ thể của Iran. Resolving Transfer Pricing Disputes: A Global Analysis” London: Cambridge University Press.

Các tác giả đã phân tích hơn 180 trường hợp chuyển giá từ 20 khu vực pháp lý đại diện trên toàn cầu, nêu rõ cách thức giải quyết tranh chấp chuyển giá, giải thích pháp luật về chuyển giá như thế nào trong thực tế và xem xét xử lý tranh chấp giữa người nộp thuế và cơ quan thuế như thế nào trên thế giới. Tài liệu cung cấp các kiến thức, kỹ năng để là một bổ sung cần thiết để hướng dẫn tài liệu của OECD về giá chuyển giao, kiểm soát chuyển giá cho các doanh nghiệp đa quốc gia và các cơ quan hành chính thuế, trong đó tập trung vào các vấn đề chuyển giá, nhưng không đề cập tới tranh chấp cụ thể. Tài liệu của OECD “OECD Transfer Pricing Guidelines for Multinational Enterprises and Tax Administrationsal” năm 2010. Đây là tài liệu hướng dẫn cho các công ty đa quốc gia; cơ quan quản lý thuế của các nước về cách thức thỏa thuận giá giao dịch quốc tế để hạn chế tối thiểu việc tránh thuế gây thiệt hại cho nước tiếp nhận đầu tư FDI, nhưng cũng tránh đánh thuế 2 lần là tổn hại đến hoạt động của các công ty đa quốc gia.

Trong tài liệu hướng dẫn của OECD năm 2010 cũng nêu những thay đổi của điều khoản 25 so với ấn phẩm hướng dẫn 2009.