HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN ĐỨC TÂM ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP KIỂM SOÁT CHẤT LƯỢNG NƯỚC NUÔI TÔM TẠI HUYỆN QUẢNG XƯƠNG – TINH THANH HÓA Chuyên ngành: Khoa học môi trường Mã số: 60.01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Hoàng Thái Đại NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Đức Tâm i LỜI CÁM ƠN Để hoàn thành luận văn này, ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi đã nhận được nhiều sự giúp đỡ và tạo điều kiện của các thầy cô giáo, gia đình, bạn bè và một số cơ quan khác.
Trước tiên, cho tôi được bày tỏ lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất tới thầy giáo PGS. Hoàng Thái Đại đã tận tình hướng dẫn và tạo mọi điều kiện giúp tôi hoàn thành tốt luận văn. Với tấm lòng biết ơn sâu sắc, cho tôi gửi gửi lời cảm ơn chân thành tới các thầy cô giáo trong Khoa Môi trường - Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam. Các cán bộ của UBND xã Quảng Khê; UBND xã Quảng Trung; UBND xã Quảng Chính - huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa; các cán bộ phòng Tài Nguyên và Môi trường huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa, các cán bộ của Chi cục bảo vệ môi trường - Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thanh Hóa; các cán bộ của Đoàn mỏ- Địa chất - Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thanh Hóa; các cán bộ của sở Nông nghiệp và Phát trien Nông thôn tỉnh Thanh Hóa, cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình của nhân dân ven biển xã Quảng Khê ; xã Quảng Trung ; xã Quảng Chính, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình làm việc thực tế tại địa phương, giúp tôi hoàn thành luận văn này.
Cuối cùng tôi xin cảm ơn gia đình, bạn bè, những người luôn giúp đỡ, động viên, khích lệ đẻ tôi có thể hoàn thành luận văn tốt nghiệp này. Tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Đức Tâm ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục các chữ viết tắt.
vi Danh mục bảng .vii Danh mục hình, biểu đồ. ix Trích yếu luận văn. Tính cấp thiết của đề tài. Giả thuyết khoa học.
Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học thực tiễn. Tổng quan tài liệu.
Tổng quan về đặc tính sinh học của tôm và chất lượng nước nuôi tôm. Đặc tính sinh học của tôm. Yêu cầu về chất lượng nước nuôi tôm. Nguyên nhân dẫn tới sự suy thoái chất lượng nước nuôi tôm.
Ảnh hưởng của chất lượng nước ao nuôi đến môi trường xung quanh và chất lượng tôm. Các giải pháp kiểm soát chất lượng nước hiện nay. Thực trạng về hoạt động nuôi tôm tại việt nam. Về tình hình sản xuất giống.
Các hình thức nuôi. Diện tích, sản lượng. Các vấn đề tồn tại trong ngành nuôi tôm tại Việt Nam. Một số hình thức nuôi tôm ở Đồng Bằng Sông Cửu Long.
Thực trạng nuôi tôm tại Thanh Hóa. Về tình hình sản xuất giống. Các hình thức nuôi. Diện tích, sản lượng.
Cơ sở hạ tầng. Các vấn đề tồn tại trong nuôi tôm tại tỉnh Thanh Hóa. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu.
Thời gian nghiên cứu. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Đánh giá tình hình nuôi tôm trên địa bàn huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa.
Hiện trạng chất lượng nước nuôi tôm tại xã huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa. Đề xuất các giải pháp kiểm soát chất lượng nước nuôi tôm tại huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp.
Phương pháp khảo sát thực địa, điều tra phỏng vấn, thu thập số liệu. Phương pháp lấy mẫu và bảo quản mẫu. Phương pháp phân tích chất lượng nước. Phương pháp so sánh và đánh giá.
Phương pháp xử lý dữ liệu. Kết quả và thảo luận. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện quảng xương, tỉnh Thanh Hóa. Đặc điểm tự nhiên.
Đặc điểm kinh tế - xã hội. Tình hình nuôi tôm tại huyện quảng xương. Diễn biến diện tích nuôi tôm tại 3 xã Quảng Trung, Quảng Chính, Quảng Khê trong những năm gần đây. Nguồn nước cấp.
Cơ sở hạ tầng. Diện tích, đối tượng, thời gian nuôi và nguồn cung cấp giống. Thức ăn và hóa chất sử dụng. Quy trình nuôi tôm.
Các biện pháp kiểm soát chất lượng nước hiện đang được sử dụng tại khu vực nghiên cứu. Hiện trạng chất lượng nước nuôi tôm tại 3 xã Quảng Trung, Quảng Chính, Quảng Khê, huyện Quảng Xương. Hiện trạng chất lượng nước cấp cho khu vực nuôi tôm. Kết quả chất lượng nước ao nuôi.
Chất lượng nước thải. Chất lượng nước thải tại nguồn tiếp nhận. Đề xuất một số giải pháp kiểm soát chất lượng nước nuôi tôm tại huyện Quảng Xương. Kết luận và kiến nghị.
72 Tài liệu tham khảo. 76 v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BQLDA Ban quản lý dự án BĐKH Biến đổi khí hậu BNNPTNT Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn BTCT Bê tông cốt thép BTNMT Bộ Tài nguyên và Môi trường BVMT Bảo vệ môi trường ĐTNC Đề tài nghiên cứu HDNB Hướng dẫn nội bộ HTX Hợp tác xã NT Nước thải PT Phương trình QCCP Quy chuẩn cho phép QCVN Quy chuẩn Việt Nam TCCP Tiêu chuẩn cho phép TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam UBND Ủy ban nhân dân vi DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Chất lượng nước cấp và nước ao nuôi tôm sú và tôm chân trắng. Số trại sản xuất tôm giống ở Việt Nam.
Sản lượng tôm giống sản xuất ở Việt Nam tính theo triệu PL15. Diện tích, sản lượng nuôi tôm ở Việt Nam giai đoạn 1990 - 2003. Diện tích, sản lượng nuôi tôm ở Việt Nam giai đoạn 2012 - 2014. Diện tích, sản lượng nuôi tôm ở Thanh Hóa giai đoạn 2002 - 2007.
Diện tích, sản lượng nuôi tôm ở Thanh Hóa giai đoạn 2012 - 2014. Thông số quan trắc. Phương pháp phân tích mẫu. Nhiệt độ không khí trung bình và biên độ ngày tháng và năm.
Lượng mưa và số ngày mưa trung bình tháng và năm. Số giờ nắng trung bình trong các năm, (giờ). Tình hình sử dụng đất theo đối tượng sử dụng đất của huyện Quảng Xương năm 2014. Diễn biến diện tích, sản lượng nuôi tôm sú trong những năm gần đây tại các xã Quảng Trung, Quảng Chính, Quảng Khê.
Tổng hợp kết quả điều tra, khảo sát về chất lượng cơ sở hạ tầng khu vực nghiên cứu. Tổng hợp số liệu điều tra, phỏng vấn về diện tích, đối tượng nuôi và nguồn cung cấp giống tại các hộ nuôi tôm. Tổng hợp thời gian nuôi tôm sú tại các xã Quảng Trung, Quảng Chính, Quảng Khê, huyện Quảng Xương năm 2015. Bảng tổng hợp thức ăn và hóa chất sử dụng.
Kết quả phân tích chất lượng nước cấp vào ao nuôi tại xã Quảng trung, Quảng Chính, Quảng Khê - huyện Quảng Xương - tỉnh Thanh hóa. Kết quả phân tích chất lượng nước ao nuôi lấy mẫu đợt 1 (05/3- 07/3/2015) vụ 1. Kết quả phân tích chất lượng nước ao nuôi lấy mẫu đợt 2(từ ngày 22/3- 24/3/1015) vụ 1. Kết quả phân tích chất lượng nước ao nuôi lấy mẫu đợt 3 (từ ngày 20/4- 22/4/1015) vụ 1.
Kết quả phân tích chất lượng nước ao nuôi lấy mẫu đợt 01(từ ngày 05/6- 07/6/215) vụ 2. Kết quả phân tích chất lượng nước ao nuôi lấy mẫu đợt 02(từ ngày 22/6- 24/6/2015) vụ 2. Kết quả phân tích chất lượng nước ao nuôi lấy mẫu đợt 03(từ ngày 10/7- 12/7/2015) vụ 2. Kết quả phân tích chất lượng nước thải tại ba xã Quảng Trung, xã Quảng Chính, xã Quảng Khê, huyện Quảng Xương.
Kết quả phân tích chất lượng nước thải tại nguồn tiếp nhận xã Quảng Trung, Quảng Chính, Quảng Khê, huyện Quảng Xương. 67 viii DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ Hình 4. Sơ đồ các nhánh sông trên địa bàn bà xã. Biến động pH, DO, Độ mặn của 09 hộ trong vụ 01.
Biến động nhiệt độ, độ trong, độ kiềm của 09 hộ trong vụ 01. Biến động H2S, NH3 của 09 hộ trong vụ 01. Biến động pH, DO, Độ mặn của 09 hộ trong vụ 02. Biến động nhiệt độ, độ trong, độ kiềm của 09 hộ trong vụ 02.
Biến động H2S; NH3 của 09 hộ trong vụ 02 .64 ix TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Đức Tâm Tên Luận văn: Đánh giá hiện trạng và đề xuất một số giải pháp kiểm soát chất lượng nước nuôi tôm tại huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa. Ngành: Khoa học môi trường Mã số: 60.01 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Nuôi tôm là một trong những nghành kinh tế thế mạnh của huyện Quảng Xương với 3 xã nuôi tôm gồm: Quảng Chính, Quảng Khê và Quảng Trung. Tuy nhiên, diện tích nuôi tôm của tỉnh Thanh Hóa nói chung và huyện Quảng Xương nói riêng trong những năm gần đây có xu hướng giảm do dịch bệnh ngày càng gia tăng, tôm chết nhiều dẫn đến năng suất thấp, gây thiệt hại nặng nề cho các hộ nuôi. Kết quả nghiên cứu đã cho thấy có dấu hiệu của sự tác động của phương thức chăm sóc, điều kiện thời tiết và chất lượng cơ sở hạ tầng đến chất lượng nước nuôi tôm.
Qua việc nghiên cứu thực trạng đề tài đã đưa ra các giải pháp để kiểm soát chất lượng nước nuôi tôm, hướng tới phát triển nghề nuôi tôm bền vững. x THESIS ABSTRACT Author:Nguyen Duc Tam Thesis Title:Evaluating current status and suggesting some solutions to control shrimp farming water quality in Quang Xuong district, ThanhHoa province. Major:Environmental science Code: 60. Name of the training facility: Vietnam National University of Agriculture Shrimp aquaculture plays very important role in 3 shrimp - farming communes: Quang Chinh, Quang Khe and Quang Trung in QuangXuong district, ThanhHoa province.
However, in recent years, the area of shrimp aquaculture was declining in ThanhHoa provincein general as well as in QuangXuong district, particularly, due to the increment of disease, shrimp’s mass death leading to low productivity, which causes heavy loss to local farmers.