Luận văn đánh giá và kiểm soát chất lượng nước nuôi tôm tại huyện Hoằng Hóa, Thanh Hóa

Nuôi tôm là ngành kinh tế mũi nhọn tại Hoằng Hóa, Thanh Hóa, đặc biệt ở các xã Hoằng Châu, Hoằng Yến và… 79 trang · Học viện Nông nghiệp Việt Nam · 2016.

• Tác giả: Nguyễn Xuân Cường
• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Thái Đại
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Giải Pháp Kiểm Soát Chất Lượng Nước Nuôi Tôm Tại Huyện Hoằng Hóa, Thanh Hóa
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục bảng
• 1.4. Danh mục biểu đồ
• 1.5. Danh mục hình
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Thesis abstract
• 1.8. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.9. Giả thuyết khoa học
• 1.10. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.11. Phạm vi nghiên cứu
• 1.12. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học thực tiễn
• 1.13. Tổng quan tài liệu
• 1.13.1. Tổng quan về vấn đề nuôi tôm
• 1.13.2. Tình hình nuôi trồng tôm và kiểm soát chất lượng nước trong nuôi trồng thủy sản trên thế giới và Việt Nam
• 1.13.2.1. Tình hình nuôi trồng tôm và kiểm soát chất lượng nước nuôi trồng thủy sản trên thế giới (nuôi tôm thẻ chân trắng)
• 1.13.2.2. Tình hình nuôi tôm và kiểm soát chất lượng nước trong nuôi tôm Việt Nam
• 1.14. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu
• 1.14.1. Địa điểm nghiên cứu
• 1.14.2. Thời gian nghiên cứu
• 1.14.3. Đối tượng/ vật liệu nghiên cứu
• 1.14.4. Nội dung nghiên cứu
• 1.14.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.14.5.1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
• 1.14.5.2. Phương pháp khảo sát, điều tra, thu thập số liệu
• 1.14.5.3. Phương pháp lấy mẫu
• 1.14.5.4. Phương pháp phân tích
• 1.14.5.5. Phương pháp so sánh và đánh giá
• 1.14.5.6. Phương pháp xử lý dữ liệu
• 1.15. Kết quả thảo luận
• 1.15.1. Điều kiện tự nhiên xã hội huyện Hoằng Hóa
• 1.15.1.1. Vị trí địa lý
• 1.15.1.2. Đặc điểm địa hình và điều kiện thủy văn
• 1.15.1.3. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.15.1.4. Đặc điểm khí hậu
• 1.15.2. Thực trạng nuôi tôm tại huyện Hoằng Hóa
• 1.15.2.1. Diễn biến diện tích, sản lượng nuôi tôm thẻ chân trắng trong những năm gần đây
• 1.15.2.2. Cơ sở hạ tầng và kỹ thuật nuôi tôm thẻ chân trắng tại khu vực nghiên cứu
• 1.15.2.2.1. Thời gian nuôi
• 1.15.2.2.2. Nguồn nước cấp cho các ao nuôi
• 1.15.2.3. Diễn biến chất lượng nước tại các mô hình ở ba xã Hoằng Yến, Hoằng Phụ, Hoằng Châu nuôi tôm thâm canh giai đoạn từ tháng 2 năm 2015 đến tháng 10 năm 2015
• 1.15.3. Đề xuất một số giải pháp làm giảm thiểu nguy cơ ô nhiễm môi trường trong hoạt động nuôi tôm
• 1.15.4. Kết luận và kiến nghị
• 2. TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giải Pháp Kiểm Soát Chất Lượng Nước Nuôi Tôm

Nuôi tôm là ngành kinh tế mũi nhọn tại Hoằng Hóa, Thanh Hóa, đặc biệt ở các xã Hoằng Châu, Hoằng Yến và Hoằng Phụ. Tuy nhiên, suy thoái chất lượng nước đang gây ra nhiều vấn đề nghiêm trọng, dẫn đến tình trạng tôm chết hàng loạt do bệnh. Việc kiểm soát chất lượng nước nuôi tôm Hoằng Hóa trở nên cấp thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành. Các giải pháp cần tập trung vào việc giảm thiểu ô nhiễm, cải thiện môi trường sống cho tôm và phòng ngừa dịch bệnh. Theo nghiên cứu của Học viện Nông nghiệp Việt Nam, chất lượng nước cấp, nước ao nuôi và nước thải tại Hoằng Hóa cần được theo dõi và quản lý chặt chẽ để đảm bảo năng suất và sản lượng tôm.

1.1. Tầm quan trọng của chất lượng nước trong nuôi tôm

Chất lượng nước ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và năng suất của tôm. Các yếu tố như pH, độ mặn, oxy hòa tan (DO), amoniac (NH3) và nitrit (NO2) cần được kiểm soát chặt chẽ. Nước ô nhiễm có thể gây ra các bệnh nguy hiểm cho tôm, dẫn đến thiệt hại kinh tế lớn cho người nuôi. Việc duy trì môi trường nuôi tôm Hoằng Hóa ổn định là yếu tố then chốt để đạt được hiệu quả cao. Theo Nguyễn Xuân Cường (2016), việc đánh giá hiện trạng và đề xuất giải pháp kiểm soát chất lượng nước là rất cần thiết.

1.2. Hiện trạng nuôi tôm tại Hoằng Hóa Thanh Hóa

Hoằng Hóa có diện tích nuôi tôm lớn, tập trung ở các xã ven biển như Hoằng Châu, Hoằng Yến và Hoằng Phụ. Tuy nhiên, việc nuôi tôm còn mang tính tự phát, thiếu quy hoạch, dẫn đến nhiều vấn đề về môi trường. Tình trạng ô nhiễm nguồn nước, dịch bệnh xảy ra thường xuyên, gây thiệt hại lớn cho người nuôi. Cần có các giải pháp quản lý chất lượng nước ao tôm Hoằng Hóa hiệu quả để khắc phục tình trạng này. Ba xã Hoằng Châu, Hoằng Yến, Hoằng Phụ chiếm 66,05% hình thức nuôi quảng canh cải tiến (Ban quản lý dự án nguồn lợi ven biển- Sở nông nghiệp& Phát triển Nông thôn).

II. Thách Thức Vấn Đề Chất Lượng Nước Nuôi Tôm Hoằng Hóa

Ngành nuôi tôm tại Hoằng Hóa đang đối mặt với nhiều thách thức lớn liên quan đến chất lượng nước. Tình trạng ô nhiễm do xả thải từ các hoạt động nuôi trồng, sử dụng hóa chất không kiểm soát và biến đổi khí hậu đang gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sống của tôm. Việc phân tích chất lượng nước nuôi tôm Hoằng Hóa thường xuyên là cần thiết để xác định các vấn đề và đưa ra giải pháp kịp thời. Các giải pháp cần tập trung vào việc giảm thiểu ô nhiễm, cải thiện hệ thống xử lý nước thải và nâng cao nhận thức của người nuôi về bảo vệ môi trường.

2.1. Nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước nuôi tôm

Ô nhiễm nguồn nước nuôi tôm có nhiều nguyên nhân, bao gồm xả thải trực tiếp từ các ao nuôi, sử dụng quá nhiều hóa chất và kháng sinh, và ô nhiễm từ các hoạt động nông nghiệp và công nghiệp. Thức ăn dư thừa và phân tôm tích tụ trong ao cũng góp phần làm suy giảm chất lượng nước. Cần có các biện pháp phòng ngừa ô nhiễm nguồn nước nuôi tôm Hoằng Hóa hiệu quả để bảo vệ môi trường và sức khỏe của tôm. Bùn thải nuôi tôm sú bao gồm các chất thải, thức ăn dư thừa thối rữa phân huỷ, các chất tồn dư của vật tư hoá chất sử dụng trong quá trình nuôi tôm.

2.2. Ảnh hưởng của chất lượng nước đến năng suất tôm

Chất lượng nước kém ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và năng suất của tôm. Tôm dễ bị bệnh, chậm lớn và tỷ lệ sống thấp trong môi trường nước ô nhiễm. Điều này dẫn đến giảm năng suất và thiệt hại kinh tế cho người nuôi. Việc duy trì các chỉ tiêu chất lượng nước nuôi tôm ở mức tối ưu là yếu tố then chốt để đạt được năng suất cao. Những năm gần đây, hiện tượng môi trường nước bị suy thoái, ô nhiễm và bệnh tôm xảy ra thường xuyên khiến cho nhiều hộ nuôi tôm bị thất thu hoặc mất trắng.

III. Cách Kiểm Soát Chất Lượng Nước Nuôi Tôm Hiệu Quả Nhất

Để kiểm soát chất lượng nước nuôi tôm Hoằng Hóa hiệu quả, cần áp dụng một hệ thống quản lý toàn diện, bao gồm kiểm tra định kỳ, xử lý nước thải, sử dụng chế phẩm sinh học và áp dụng các công nghệ nuôi tiên tiến. Việc kiểm tra định kỳ giúp phát hiện sớm các vấn đề về chất lượng nước và có biện pháp xử lý kịp thời. Sử dụng chế phẩm sinh học giúp cải thiện môi trường ao nuôi và giảm thiểu ô nhiễm. Áp dụng các công nghệ nuôi tiên tiến giúp tăng năng suất và giảm thiểu tác động đến môi trường.

3.1. Quy trình kiểm soát chất lượng nước nuôi tôm

Quy trình kiểm soát chất lượng nước bao gồm các bước: lấy mẫu, phân tích, đánh giá và xử lý. Việc lấy mẫu cần được thực hiện định kỳ và tại nhiều vị trí khác nhau trong ao nuôi. Phân tích các chỉ tiêu quan trọng như pH, DO, độ mặn, amoniac và nitrit. Đánh giá kết quả phân tích so với các tiêu chuẩn quy định. Xử lý nước khi các chỉ tiêu vượt quá giới hạn cho phép. Cần có dịch vụ kiểm nghiệm chất lượng nước nuôi tôm Hoằng Hóa uy tín để đảm bảo kết quả chính xác. Kết quả nghiên cứu chất lượng nước nuôi tôm trên địa bàn huyện Hoằng Hóa cho thấy: chất lượng nước cấp, nước ao nuôi tôm và nước tại nguồn tiếp nhận nằm trong giới hạn cho phép.

3.2. Sử dụng chế phẩm sinh học để cải thiện chất lượng nước

Chế phẩm sinh học chứa các vi sinh vật có lợi giúp phân hủy chất thải hữu cơ, giảm thiểu ô nhiễm và cải thiện môi trường ao nuôi. Sử dụng chế phẩm sinh học là một giải pháp an toàn và hiệu quả để duy trì chất lượng nước tốt. Cần lựa chọn các sản phẩm uy tín và tuân thủ hướng dẫn sử dụng để đạt hiệu quả cao nhất. Sử dụng chế phẩm sinh học trong nuôi tôm Hoằng Hóa đang trở nên phổ biến và được nhiều người nuôi tin dùng.

IV. Giải Pháp Xử Lý Nước Nuôi Tôm Hoằng Hóa Bền Vững Nhất

Để đảm bảo nuôi tôm bền vững Hoằng Hóa, việc xử lý nước thải là vô cùng quan trọng. Các giải pháp bao gồm xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung, sử dụng các biện pháp sinh học để xử lý nước thải và tái sử dụng nước thải sau khi xử lý. Xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung giúp kiểm soát ô nhiễm hiệu quả hơn. Sử dụng các biện pháp sinh học giúp giảm thiểu sử dụng hóa chất và bảo vệ môi trường. Tái sử dụng nước thải giúp tiết kiệm nguồn nước và giảm thiểu ô nhiễm.

4.1. Hệ thống lọc nước tuần hoàn RAS cho nuôi tôm

Hệ thống lọc nước tuần hoàn (RAS) là một công nghệ tiên tiến giúp tái sử dụng nước trong nuôi tôm. RAS giúp tiết kiệm nước, giảm thiểu ô nhiễm và kiểm soát chất lượng nước tốt hơn. Tuy nhiên, chi phí đầu tư ban đầu cho RAS khá cao. Cần có sự hỗ trợ từ nhà nước và các tổ chức để khuyến khích người nuôi áp dụng công nghệ này. Hệ thống lọc nước tuần hoàn (RAS) cho nuôi tôm Hoằng Hóa có tiềm năng lớn để phát triển.

4.2. Xử lý nước thải bằng phương pháp sinh học

Phương pháp sinh học sử dụng các vi sinh vật để phân hủy chất thải hữu cơ trong nước thải. Đây là một giải pháp an toàn, hiệu quả và thân thiện với môi trường. Các biện pháp sinh học bao gồm sử dụng ao lắng, ao sinh học và hệ thống lọc sinh học. Cần có sự tư vấn của các chuyên gia để lựa chọn phương pháp phù hợp với điều kiện cụ thể của từng vùng nuôi. Xử lý nước thải nuôi tôm Hoằng Hóa bằng phương pháp sinh học đang được khuyến khích áp dụng.

V. Ứng Dụng Nghiên Cứu Về Kiểm Soát Nước Nuôi Tôm Hoằng Hóa

Nghiên cứu và ứng dụng các giải pháp kiểm soát chất lượng nước nuôi tôm Hoằng Hóa đã mang lại những kết quả tích cực. Nhiều mô hình nuôi tôm bền vững đã được triển khai thành công, giúp tăng năng suất, giảm thiểu ô nhiễm và cải thiện đời sống của người nuôi. Cần tiếp tục đầu tư vào nghiên cứu và phát triển các giải pháp mới để nâng cao hiệu quả và tính bền vững của ngành nuôi tôm. Các kết quả nghiên cứu chất lượng nước nuôi tôm trên địa bàn huyện Hoằng Hóa cho thấy: chất lượng nước cấp, nước ao nuôi tôm và nước tại nguồn tiếp nhận nằm trong giới hạn cho phép.

5.1. Mô hình nuôi tôm bền vững tại Hoằng Hóa

Các mô hình nuôi tôm bền vững tập trung vào việc giảm thiểu sử dụng hóa chất, sử dụng chế phẩm sinh học, quản lý chất thải hiệu quả và bảo vệ môi trường. Các mô hình này đã chứng minh được hiệu quả trong việc tăng năng suất, giảm chi phí và bảo vệ môi trường. Cần nhân rộng các mô hình này để phát triển ngành nuôi tôm bền vững. Trước thực trạng về chất lượng nước tại khu vực nghiên cứu như trên, tác giả đã đề xuất một số giải pháp kiểm soát chất lượng nước nuôi tôm nhằm tạo môi trường thuận lợi cho tôm phát triển, đạt năng suất, sản lượng cao.

5.2. Nghiên cứu về ảnh hưởng của chất lượng nước đến bệnh tôm

Nghiên cứu về ảnh hưởng của chất lượng nước đến bệnh tôm giúp xác định các yếu tố nguy cơ và đưa ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng chất lượng nước kém là một trong những nguyên nhân chính gây ra các bệnh nguy hiểm cho tôm. Cần tiếp tục nghiên cứu để hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa chất lượng nước và bệnh tôm. Một trong những nguyên nhân được đưa ra xem xét là do ảnh hưởng của chất lượng môi trường sống làm phát sinh dịch bệnh suy gan tụy cấp trên tôm.

VI. Kết Luận Tương Lai Kiểm Soát Nước Nuôi Tôm Hoằng Hóa

Việc kiểm soát chất lượng nước nuôi tôm Hoằng Hóa là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước, các nhà khoa học, các doanh nghiệp và người nuôi để triển khai các giải pháp hiệu quả. Tương lai của ngành nuôi tôm Hoằng Hóa phụ thuộc vào việc chúng ta có thể giải quyết được các vấn đề về chất lượng nước và bảo vệ môi trường hay không. Nếu không có sự nhìn nhận một cách đầy đủ, đúng đắn những ảnh hưởng đến môi trường của nó, không có được các phương án quy hoạch hợp lý và các giải pháp kịp thời thì sau một thời gian không xa, chắc chắn sẽ nảy sinh những vấn đề môi trường nghiêm trọng, việc giải quyết hậu quả sẽ tốn rất nhiều công sức, thời gian và tiền của.

6.1. Các tiêu chuẩn chất lượng nước nuôi tôm cần tuân thủ

Cần tuân thủ các tiêu chuẩn chất lượng nước nuôi tôm do Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn ban hành. Các tiêu chuẩn này quy định các chỉ tiêu quan trọng như pH, DO, độ mặn, amoniac và nitrit. Việc tuân thủ các tiêu chuẩn này giúp đảm bảo môi trường sống tốt cho tôm và giảm thiểu nguy cơ dịch bệnh. Cần có sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ để đảm bảo các tiêu chuẩn được tuân thủ. QCCP Quy chuẩn cho phép, QCVN Quy chuẩn Việt Nam, TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam.

6.2. Hướng phát triển nuôi tôm bền vững tại Hoằng Hóa

Hướng phát triển nuôi tôm bền vững tại Hoằng Hóa là tập trung vào việc giảm thiểu ô nhiễm, sử dụng các công nghệ nuôi tiên tiến, quản lý chất thải hiệu quả và bảo vệ môi trường. Cần có sự hỗ trợ từ nhà nước và các tổ chức để khuyến khích người nuôi áp dụng các giải pháp bền vững. Nuôi tôm bền vững không chỉ giúp tăng năng suất và lợi nhuận mà còn bảo vệ môi trường và đảm bảo sự phát triển lâu dài của ngành. Đề xuất một số giải pháp làm giảm thiểu nguy cơ ô nhiễm môi trường trong hoạt động nuôi tôm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nuôi tôm nước lợ là ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp quan trọng vào kim ngạch xuất khẩu thủy sản vượt mốc 1,5 tỷ USD của Việt Nam. Tại huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa, tiềm năng mặt nước nuôi trồng thủy sản đạt khoảng 2.210 ha bãi triều, tập trung chủ yếu tại ba xã trọng điểm là Hoằng Châu (293 ha), Hoằng Phụ (252 ha) và Hoằng Yến (200,7 ha). Trong đó, diện tích nuôi tôm thẻ chân trắng thâm canh đã tăng trưởng liên tục, đạt 101,7 ha tại ba xã này vào năm 2015. Tuy nhiên, sự phát triển ồ ạt, thiếu quy hoạch đồng bộ cùng mật độ thả giống cao đã gây áp lực nặng nề lên môi trường nước, dẫn đến hiện tượng ô nhiễm hữu cơ và bùng phát dịch bệnh suy gan tụy cấp, khiến nhiều diện tích nuôi tôm bị thiệt hại ở giai đoạn 20-40 ngày tuổi.

Nghiên cứu này được thực hiện nhằm giải quyết câu hỏi trọng tâm: Hiện trạng biến động chất lượng nước cấp, nước ao nuôi và nước thải tại các vùng nuôi tôm thâm canh diễn ra như thế nào, và đâu là cơ chế tác động dẫn đến suy thoái môi trường nước? Mục tiêu cụ thể của luận văn là khảo sát, định lượng các chỉ tiêu thủy lý, thủy hóa trong suốt hai vụ nuôi (vụ xuân hè và vụ thu đông); xác định nguồn gốc gây suy giảm chất lượng nước; đồng thời thiết lập hệ thống giải pháp kiểm soát sinh học và kỹ thuật quản lý phù hợp. Phạm vi nghiên cứu được giới hạn tại các mô hình nuôi tôm thâm canh thuộc ba xã Hoằng Yến, Hoằng Phụ, Hoằng Châu trong khung thời gian từ tháng 2/2015 đến tháng 10/2015. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở dữ liệu quan trắc thực địa chuẩn xác, nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường cho cộng đồng và hỗ trợ chính quyền địa phương hoàn thiện quy hoạch nuôi trồng thủy sản bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của lý thuyết cân bằng sinh thái thủy vực và chu trình chuyển hóa vật chất trong hệ thống nuôi trồng thủy sản thâm canh. Các mô hình lý thuyết chính bao gồm mô hình tương tác động học giữa lớp bùn đáy và cột nước, lý thuyết chuyển hóa hợp chất Nitơ – Photpho, và nguyên lý xử lý nước thải bằng các hệ sinh thái đất ngập nước tự nhiên. Trong hệ sinh thái ao nuôi, 80-90% lượng thức ăn công nghiệp được tôm hấp thụ qua đường ruột nhưng có tới 75-80% năng lượng này bị tiêu hao qua quá trình hô hấp và bài tiết, đồng thời 5-10% lượng thức ăn bị dư thừa trực tiếp lắng xuống đáy ao.

Các khái niệm chuyên ngành then chốt được vận dụng xuyên suốt gồm:

• Oxy hòa tan (DO): Dưỡng khí thiết yếu cho hoạt động sống của tôm và vi sinh vật hiếu khí, luôn biến động phụ thuộc vào nhiệt độ và mật độ phiêu sinh vật.
• Nhu cầu oxy sinh hóa ($BOD_5$): Thước đo lượng oxy cần thiết để vi sinh vật phân hủy chất hữu cơ trong điều kiện hiếu khí.
• Khí độc ($NH_3$, $H_2S$): Các sản phẩm trung gian có độc tính cao sinh ra từ quá trình phân hủy kị khí protein và chất thải hữu cơ dưới đáy ao.
• Lớp bùn đáy hiếu khí và kị khí: Vùng ranh giới quyết định khả năng ngăn chặn sự khuếch tán khí độc từ đáy ao vào tầng nước mặt.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng tổng cộng 72 mẫu nước phân tích, thu thập tại 4 vị trí quan trắc đặc trưng qua 2 vụ nuôi:

• 6 mẫu nước cấp ($M_1$) lấy tại thời điểm cấp vào ao lắng của 3 xã;
• 54 mẫu nước ao nuôi ($M_2$) lấy định kỳ 3 đợt/vụ tại 9 hộ nuôi tôm thâm canh đại diện;
• 6 mẫu nước thải ($M_3$) tại ao xử lý chung ở thời điểm cuối vụ;
• 6 mẫu nước tại nguồn tiếp nhận ($M_4$).

Phương pháp chọn mẫu phi xác suất kết hợp định ngạch theo hộ nuôi điển hình được áp dụng nhằm phản ánh chính xác thực tế kỹ thuật canh tác tại địa phương. Quy trình lấy mẫu, bảo quản và vận chuyển tuân thủ nghiêm ngặt theo các tiêu chuẩn quốc gia: TCVN 5996:1995 đối với nước sông suối cấp, TCVN 5994:1995 đối với nước ao hồ, và TCVN 5999:1995 đối với nước thải. Các chỉ tiêu nhiệt độ, pH, độ mặn, oxy hòa tan và độ trong được đo đạc trực tiếp tại hiện trường bằng thiết bị quan trắc đa chỉ tiêu Horiba WQC-24 Nhật Bản. Các thông số $NH_3$, $H_2S$, độ kiềm, $BOD_5$, COD được cố định hóa chất chuyên dụng và phân tích trong phòng thí nghiệm theo TCVN 6179-1:1996 và TCVN 6637:2000. Lý do lựa chọn các phương pháp này là nhằm đảm bảo độ lặp lại cao, sai số thấp và đối chiếu trực tiếp với QCVN 02-19:2014/BNNPTNT về cơ sở nuôi tôm nước lợ cùng QCVN 40:2011/BTNMT về nước thải công nghiệp. Thời gian thu thập dữ liệu kéo dài liên tục từ tháng 2 đến tháng 10 năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích 72 mẫu nước qua hai vụ nuôi đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

1. Chất lượng nước cấp và nguồn tiếp nhận đạt chuẩn: Toàn bộ 6 mẫu nước cấp ($M_1$) lấy từ sông Cung và cửa Lạch Trường có các chỉ tiêu nằm trong giới hạn cho phép của QCVN 02-19:2014/BNNPTNT, với độ mặn dao động từ 10-18‰, pH từ 7,6-8,2 và hàm lượng oxy hòa tan đạt trên 5,2 mg/L. Nước tại nguồn tiếp nhận ($M_4$) cũng duy trì được khả năng tự làm sạch tự nhiên trong điều kiện triều lưu lưu thông tốt.
2. Sự suy thoái chất lượng nước ao nuôi về cuối vụ: Tại 9 hộ nghiên cứu, chất lượng nước ao nuôi biến động tiêu cực rõ rệt theo thời gian nuôi. Hàm lượng oxy hòa tan (DO) giảm mạnh từ mức 5,5-6,2 mg/L ở đầu vụ xuống dưới 3,8 mg/L vào đợt 3 (tháng thứ 2 và thứ 3 của vụ nuôi). Nồng độ khí độc $NH_3$ tăng từ 0,05 mg/L ở đợt 1 lên mức 0,35-0,48 mg/L ở đợt 3, vượt ngưỡng an toàn cho tôm phát triển.
3. Tác động cực đoan của thời tiết và nhiệt độ: Trong các tháng mùa hè (tháng 5 đến tháng 7), nhiệt độ nước ao nhiều ngày vượt ngưỡng 32°C, làm tăng tốc độ bài tiết của tôm và thúc đẩy vi sinh vật kị khí hoạt động. Lượng mưa trung bình năm 1.830 mm, với 80% lượng mưa tập trung vào giai đoạn tháng 7 đến tháng 10, đã gây hiện tượng sụt giảm độ mặn đột ngột từ 15‰ xuống dưới 5‰ sau các trận mưa lớn, dẫn đến hiện tượng phân tầng nước và gây sốc thẩm thấu cho tôm.
4. Nước thải ao nuôi vượt chuẩn quy định: Toàn bộ 6 mẫu nước thải trước khi xử lý ($M_3$) đều ghi nhận nồng độ $BOD_5$, COD và chất rắn lơ lửng vượt ngưỡng quy định tại QCVN 40:2011/BTNMT (Cột B), với hàm lượng chất hữu cơ cao gấp 2,5-3,2 lần so với nguồn nước cấp ban đầu.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến sự suy giảm chất lượng nước ao nuôi bắt nguồn từ sự mất cân bằng trong chu trình dinh dưỡng và kỹ thuật quản lý thức ăn. Khi tôm lớn, lượng thức ăn đưa vào ao đạt đỉnh điểm, tích lũy lượng lớn protein chưa chuyển hóa cùng 10-20% phân tôm không tiêu hóa. Lớp bùn đáy tích tụ với tốc độ 0,5-1 cm/năm, làm suy yếu lớp bề mặt hiếu khí. Khi lượng DO hòa tan trong tầng đáy không đủ cung cấp cho quá trình oxy hóa, các phản ứng khử kị khí sẽ bùng phát, sinh ra $H_2S$ và $NH_3$ khuếch tán ngược vào cột nước.

Dữ liệu quan trắc thực địa có thể được trình bày và trực quan hóa rõ ràng thông qua hệ thống 6 đồ thị diễn biến thời gian, phản ánh đường tương quan nghịch đảo giữa nhiệt độ và hàm lượng DO, cũng như đường lũy tiến của nồng độ $NH_3$ theo số ngày nuôi. So sánh với các nghiên cứu nuôi tôm tại các vùng ven biển Duyên hải miền Trung, mức độ ô nhiễm hữu cơ tại Hoằng Hóa có tính chất mùa vụ khắt khe hơn do chịu ảnh hưởng trực tiếp của gió mùa đông bắc và gió phơn tây nam khô nóng. Điều này lý giải vì sao dịch bệnh suy gan tụy cấp và đốm trắng thường tập trung cao điểm vào tháng nuôi thứ hai, khi sức đề kháng của tôm suy giảm do biến động môi trường.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả đánh giá thực trạng, 4 nhóm giải pháp kỹ thuật và quản lý môi trường đồng bộ được đề xuất nhằm kiểm soát chất lượng nước nuôi tôm bền vững:

• Xây dựng hệ thống hồ sinh học xử lý nước thải 3 bậc: Thiết lập chuỗi hồ gồm hồ kị khí (độ sâu 2,4-3,6 m, lưu nước 2-5 ngày), hồ hiếu - kị khí (chiều sâu 0,7-1,8 m) và hồ hiếu khí hoàn thiện. Mục tiêu xử lý đạt hiệu suất loại bỏ 50-60% $BOD_5$ và giảm thiểu 70% chất rắn lơ lửng trước khi xả ra môi trường. Thời gian triển khai quy hoạch hệ thống từ quý I/2017 do UBND huyện Hoằng Hóa và các Hợp tác xã nuôi trồng thủy sản làm chủ thể thực hiện.
• Ứng dụng mô hình lọc sinh học bằng đất ngập nước và rừng ngập mặn: Tận dụng diện tích bãi triều trồng cây ngập mặn kết hợp nuôi thả xen ghép các loài thủy sản ăn mùn bã và lọc sinh học như cá rô phi đơn tính, cá măng, ngao, vẹm và rong câu với tải lượng tiếp nhận 50-300 kg $BOD_5$/ha/ngày. Mục tiêu hấp thụ 219 kg Nitơ và 20 kg Photpho/ha/năm, thực hiện liên tục trong từng vụ nuôi do các hộ gia đình trực tiếp quản lý.
• Tối ưu hóa chế độ cho ăn và quản lý nền đáy ao: Sử dụng thức ăn công nghiệp có nguồn gốc rõ ràng, kiểm soát tỷ lệ thất thoát dưới 5%, tăng cường sục khí cơ học nhằm duy trì DO luôn $\ge 4,0$ mg/L để bảo vệ lớp bùn hiếu khí ngăn chặn khí độc. Bón vôi nông nghiệp khử phèn đúng định mức 1.500-2.000 kg/ha đầu vụ. Quy trình do người nuôi tôm thực hiện hàng ngày dưới sự hướng dẫn của cán bộ khuyến nông.
• Tăng cường năng lực quan trắc và giám sát môi trường vùng nuôi: Thiết lập trạm quan trắc cảnh báo nhanh chất lượng nước tại các cửa sông Lạch Trường và Lạch Hới; kiểm soát chặt chẽ 100% các cơ sở nuôi tôm thâm canh trong việc xây dựng ao lắng và ao xử lý nước thải theo đúng QCVN 02-19:2014/BNNPTNT. Nhiệm vụ do Phòng Tài nguyên và Môi trường phối hợp cùng Chi cục Bảo vệ Môi trường tỉnh Thanh Hóa thực hiện định kỳ hàng tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả của luận văn mang lại giá trị thực tiễn đa dạng cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ quản lý môi trường và nông nghiệp cấp địa phương: Cán bộ Phòng Tài nguyên và Môi trường, Chi cục Thủy sản tỉnh Thanh Hóa có thể sử dụng bộ số liệu quan trắc và các đề xuất kỹ thuật làm căn cứ xây dựng quy hoạch phân vùng 2.210 ha mặt nước nuôi trồng thủy sản, đồng thời ban hành quy chế giám sát xả thải nước nuôi tôm nghiêm ngặt.
• Chủ trang trại và hộ gia đình nuôi tôm nước lợ: Cung cấp giải pháp thực hành cụ thể về kiểm soát chất lượng nước hàng ngày, nhận diện sớm các dấu hiệu suy giảm oxy và bùng phát khí độc $NH_3$, $H_2S$, từ đó tối ưu hóa chi phí thức ăn và hạn chế rủi ro dịch bệnh suy gan tụy cấp.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Khoa học Môi trường: Tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp thiết kế mạng lưới quan trắc chất lượng nước đa vị trí, quy trình phân tích chỉ tiêu thủy hóa nước lợ và phương pháp đánh giá tác động môi trường của các mô hình nông nghiệp ven biển.
• Các doanh nghiệp sản xuất chế phẩm sinh học và công nghệ xử lý nước: Nắm bắt chính xác nồng độ các chất gây ô nhiễm đặc thù trong nước thải ao nuôi tôm thâm canh để nghiên cứu, cải tiến các dòng men vi sinh xử lý đáy và thiết bị cấp khí đáy ao phù hợp với điều kiện khí hậu miền Bắc.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao chất lượng nước ao nuôi tôm thâm canh lại suy giảm nghiêm trọng vào giai đoạn cuối vụ?

Chất lượng nước suy giảm vào cuối vụ do sinh khối tôm tăng cao dẫn đến lượng thức ăn công nghiệp đưa vào ao mỗi ngày rất lớn. Lượng thức ăn dư thừa từ 5-10% cùng với 10-20% phân tôm không tiêu hóa tích tụ dưới đáy, tạo thành lớp bùn hữu cơ dày. Quá trình phân hủy kị khí lớp bùn này làm cạn kiệt oxy hòa tan và giải phóng lượng lớn khí độc $NH_3$, $H_2S$ vào nước.

2. Yếu tố thời tiết, khí hậu tại Hoằng Hóa ảnh hưởng như thế nào đến tôm nuôi?

Nhiệt độ mùa hè vượt 32°C khiến tôm ăn mạnh nhưng hấp thu kém, đồng thời thúc đẩy tảo phát triển nhanh gây hiện tượng tảo tàn và thiếu oxy ban đêm. Ngược lại, lượng mưa tập trung 80% từ tháng 7 đến tháng 10 gây sụt giảm độ mặn đột ngột từ 15‰ xuống dưới 5‰, làm tôm bị sốc thẩm thấu, suy giảm miễn dịch và dễ nhiễm bệnh đốm trắng.

3. Phương pháp sinh học nào mang lại hiệu quả cao nhất trong xử lý nước thải nuôi tôm?

Mô hình chuỗi hồ sinh học 3 bậc (kị khí, hiếu - kị khí, hiếu khí) kết hợp vùng đất ngập nước trồng rong câu hoặc rừng ngập mặn được đánh giá tối ưu nhất. Phương pháp này có thể xử lý 50-60% tải lượng $BOD_5$, hấp thụ 219 kg Nitơ và 20 kg Photpho/ha/năm với chi phí vận hành thấp, không tạo ra chất ô nhiễm thứ cấp.

4. Nền đáy ao nuôi đóng vai trò gì trong việc kiểm soát dịch bệnh trên tôm?

Nền đáy ao là nơi diễn ra các phản ứng sinh hóa quan trọng. Khi duy trì được lớp bùn hiếu khí bề mặt nhờ oxy hòa tan dồi dào, các chất độc sẽ bị oxy hóa thành dạng không độc như Nitrate và Sulfate. Khi lớp hiếu khí bị phá vỡ, đáy ao chuyển sang kị khí, giải phóng $H_2S$ làm tổn thương mang tôm và tạo môi trường cho vi khuẩn Vibrio phát triển gây bệnh gan tụy.

5. Tiêu chuẩn nào được áp dụng để đánh giá chất lượng nước cấp và nước ao nuôi trong nghiên cứu?

Nghiên cứu áp dụng QCVN 02-19:2014/BNNPTNT về điều kiện vệ sinh thú y và bảo vệ môi trường đối với cơ sở nuôi tôm nước lợ để đánh giá nước cấp và nước ao. Đối với nước thải sau nuôi, nghiên cứu đối chiếu theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải công nghiệp QCVN 40:2011/BTNMT nhằm xác định mức độ ô nhiễm trước khi xả ra môi trường.

Kết luận

• Hiện trạng chất lượng nước: Nước cấp ban đầu tại ba xã Hoằng Yến, Hoằng Phụ, Hoằng Châu đảm bảo tiêu chuẩn nuôi tôm, nhưng nước ao nuôi suy thoái mạnh về cuối vụ với hàm lượng oxy hòa tan giảm dưới 3,8 mg/L và khí độc $NH_3$ tăng cao.
• Nguyên nhân chính: Thức ăn dư thừa, mật độ nuôi dày, tích lũy bùn đáy kị khí và sự biến động cực đoan của nhiệt độ mùa hè cùng mưa bão mùa thu là các nguyên nhân cốt lõi gây ô nhiễm và phát sinh dịch bệnh.
• Đóng góp khoa học: Cung cấp bộ dữ liệu thực địa toàn diện gồm 72 mẫu nước phân tích theo quy chuẩn quốc gia, làm sáng tỏ cơ chế tương tác giữa bùn đáy và cột nước tại vùng triều Hoằng Hóa.
• Kế hoạch hành động: Triển khai đồng bộ mô hình hồ sinh học 3 bậc, ứng dụng lọc sinh học bằng rừng ngập mặn, kết hợp kiểm soát kỹ thuật cho ăn và hoàn thiện trạm quan trắc cảnh báo nhanh trong giai đoạn 2016-2020.
• Hành động ngay: Người nuôi tôm và các nhà quản lý địa phương cần chủ động áp dụng các giải pháp kiểm soát nước sinh học để bảo vệ nguồn tài nguyên ven biển và phát triển ngành tôm bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN XUÂN CƯỜNG ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP KIỂM SOÁT CHẤT LƯỢNG NƯỚC NUÔI TÔM TẠI HUYỆN HOẰNG HÓA, TỈNH THANH HÓA Chuyên ngành: Khoa học môi trường Mã số: 60 44 03 01 Giáo viên hướng dẫn khoa học: PGS. Hoàng Thái Đại NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Xuân Cường i LỜI CÁM ƠN Để hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này, ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi đã nhận được nhiều sự giúp đỡ và tạo điều kiện của các thầy cô giáo, gia đình, bạn bè và một số cơ quan khác.

Trước tiên, cho tôi được bày tỏ lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất tới thầy giáo PGS. Hoàng Thái Đại đã tận tình hướng dẫn và tạo mọi điều kiện giúp tôi hoàn thành tốt khóa luận tốt nghiệp này. Với tấm lòng biết ơn sâu sắc, cho tôi gửi gửi lời cảm ơn chân thành tới các thầy cô giáo trong Khoa Môi trường - Trường Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam. Các cán bộ của UBND xã Hoằng Châu; UBND xã Hoằng Yến; UBND xã Hoằng Phụ - huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa; các cán bộ phòng Tài Nguyên và Môi trường huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa, các cán bộ của Chi cục bảo vệ môi trường - Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thanh Hóa; các cán bộ của Đoàn mỏ- Địa chất - Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thanh Hóa; các cán bộ của sở Nông nghiệp và Phát trien Nông thôn tỉnh Thanh Hóa, cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình của nhân dân ven biển xã Hoằng Châu, xã Hoằng Phụ, xã Hoằng Yến, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình làm việc thực tế tại địa phương, giúp tôi hoàn thành luận văn này.

Cuối cùng tôi xin cảm ơn gia đình, bạn bè, những người luôn giúp đỡ, động viên, khích lệ đẻ tôi có thể hoàn thành luận văn tốt nghiệp này. Tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Xuân Cường ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục bảng .vi Danh mục biểu đồ.

vii Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn .ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Giả thuyết khoa học.

Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học thực tiễn. Tổng quan tài liệu.

Tổng quan về vấn đề nuôi tôm. Tình hình nuôi trồng tôm và kiểm soát chất lượng nước trong nuôi trồng thủy sản trên thế giới và Việt Nam. Tình hình nuôi tôm và kiểm soát chất lượng nước trong nuôi tôm Việt Nam. Các nguyên nhân dẫn tới sự suy giảm nguồn nước tại các vùng nuôi tôm.

Các giải pháp cải thiện chất lượng nước nuôi trồng thủy sản (nước nuôi tôm). Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

Đối tượng/ vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp.

Phương pháp khảo sát, điều tra, thu thập số liệu. Phương pháp lấy mẫu. Phương pháp phân tích. Phương pháp so sánh và đánh giá.

Phương pháp xử lý dữ liệu. Kết quả thảo luận. Điều kiện tự nhiên xã hội huyện hoằng hóa. Vị trí địa lý.

Đặc điểm địa hình và điều kiện thủy văn. Điều kiện kính tế - xã hội. Đặc điểm khí hậu. Thực trạng nuôi tôm tại huyện Hoằng Hóa.

Diễn biến diện tích, sản lượng nuôi tôm thẻ chân trắng trong những năm gần đây. Cơ sở hạ tầng và kỹ thuật nuôi tôm thẻ chân trắng tại khu vực nghiên cứu. Thời gian nuôi. Nguồn nước cấp cho các ao nuôi:.

Diễn biến chất lượng nước tại các mô hình ở ba xã Hoằng Yến, Hoằng Phụ, Hoằng Châu nuôi tôm thâm canh giai đoạn từ tháng 2 năm 2015 đến tháng 10 năm 2015. Đề xuất một số giải pháp làm giảm thiểu nguy cơ ô nhiễm môi trường trong hoạt động nuôi tôm. Kết luận và kiến nghị. 62 Tài liệu tham khảo.

63 iv DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BTNMT Bộ Tài nguyên Môi trường BVMT Bảo vệ môi trường CBTP Chế biến thực phẩm CCN Cụm công nghiệp CEC Dung tích hấp thụ ĐTNC Đề tài nghiên cứu HĐH Hiện đại hóa HTX Hợp tác xã NN&PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn NTTS Nuôi trồng thủy sản OTOP One tambon one product QCCP Quy chuẩn cho phép QCVN Quy chuẩn Việt Nam QLMT Quản lý môi trường RNM Rừng ngập mặn RTSH Rác thải sinh hoạt TB Trung bình TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TN&MT Tài nguyên và Môi trường TP Thành phố TTCN Tiểu thủ công nghiệp UBND Ủy ban nhân dân VSMT Vệ sinh môi trường v DANH MỤC BẢNG 3. Sơ đồ vị trí lấy mẫu. Thông số quan trắc. Phương pháp phân tích mẫu.

Nhân lực tham gia hoạt động thủy sản ven biển huyện Hoằng Hóa. Diện tích nuôi trồng thủy sản năm 2015 huyện Hoằng Hóa. Diễn biến diện tích, sản lượng nuôi tôm thẻ chân trắng trong những năm gần đây tại các xã Hoằng Yến, Hoằng Phụ và Hoằng Châu. Tổng hợp thời gian nuôi tôm thẻ chân trắng tai xã Hoằng Yến, Hoằng Châu, Hoằng Phụ, huyện Hoằng Hóa năm 2015.

Tổng hợp cơ sở hạ tầng tại khu vực nuôi tôm thẻ chân trắng xã Hoằng Yến, Hoằng Phụ, Hoằng Châu. Kiểm tra các yếu tố môi trường trong ao nuôi. Kết quả phân tích chất lượng nước cấp vào ao nuôi tại xã Hoằng Yến; Hoằng Phụ; Hoằng châu huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Kết quả phân tích chất lượng nước ao nuôi lấy mẫu đợt 1( 05/3- 07/3/2015) vụ 1.

Kết quả phân tích chất lượng nước ao nuôi lấy mẫu đợt 2( từ ngày 22/3- 24/3/1015) vụ 1. Kết quả phân tích chất lượng nước ao nuôi lấy mẫu đợt 3 (từ ngày 20/4- 22/4/1015) vụ 1. Kết quả phân tích chất lượng nước ao nuôi lấy mẫu lần 01 ( từ ngày 05/6- 07/6/215) vụ 2. Kết quả phân tích chất lượng nước ao nuôi lấy mẫu lần 02 ( từ ngày 22/6- 24/6/2015) vụ 2.

Kết quả phân tích chất lượng nước ao nuôi lấy mẫu lần 03 ( từ ngày 10/7- 12/7/2015) vụ 2. Kết quả phân tích chất lượng nước thải tại ba xã Hoằng Yến, xã Hoằng Phụ, xã Hoằng Châu, huyện Hoằng Hóa. Kết quả phân tích chất lượng nước thải tại nguồn tiếp nhận xã Hoằng Yến, Hoằng Phụ, Hoằng Châu, huyện Hoằng Hóa. 58 vi DANH MỤC BIỂU ĐỒ 4.

Biến động pH, DO, Độ mặn của 09 hộ trong vụ 01. Biến động nhiệt độ, độ trong, độ kiềm của 09 hộ trong vụ 01. Biến động H2S, NH3 của 09 hộ trong vụ 01. Biến động pH, DO, Độ mặn của 09 hộ trong vụ 02.

Biến động nhiệt độ, độ trong, độ kiềm của 09 hộ trong vụ 02. Biến động H2S; NH3 của 09 hộ trong vụ 02. 56 vii DANH MỤC HÌNH 2. Sản lượng tôm thẻ chân trăng trên thê giới.

Đồ thị biểu diễn nhiệt độ trung bình các tháng trong năm vùng ven biển huyện Hoằng Hóa. Lượng mưa trung bình các tháng trong năm vùng ven biển huyện Hoằng Hóa. 35 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Nuôi tôm là một trong những nghành kinh tế thế mạnh của huyện Hoằng Hóa với 3 xã nuôi tôm gồm: Hoằng Châu, Hoằng Yến và Hoằng Phụ. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, môi trường nước bị suy thoái gây bệnh suy gan tụy cấp làm tôm chết hàng loạt.

Vì vậy, việc tiến hành thực hiện đề tài: “Đánh giá hiện trạng và đề xuất một số giải pháp kiểm soát chất lượng nước nuôi tôm tại huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa” là rất cần thiết. Kết quả nghiên cứu chất lượng nước nuôi tôm trên địa bàn huyện Hoằng Hóa cho thấy: chất lượng nước cấp, nước ao nuôi tôm và nước tại nguồn tiếp nhận nằm trong giới hạn cho phép. Tuy nhiên, chất lượng nước ao nuôi có xu hướng giảm dần về cuối vụ. Chất lượng nước tại ao xử lý nước thải vượt quy chuẩn cho phép.

Trước thực trạng về chất lượng nước tại khu vực nghiên cứu như trên, tác giả đã đề xuất một số giải pháp kiểm soát chất lượng nước nuôi tôm nhằm tạo môi trường thuận lợi cho tôm phát triển, đạt năng suất, sản lượng cao. ix THESIS ABSTRACT Shrimp aquaculture is one of advantages of Hoang Hoa district, with 3 shrimp - farming communes: Hoang Chau, Hoang Yen and Hoang Phu. However, recent years, the water environment is degraded, caused pancreatic liver failure, leads to shrimp’s mass death. Therefore, the research: “Evaluate the actual and suggest some solutions to control shrimp farming water quality at Hoang Hoa district, Thanh Hoa province” is very necessary.

The shrimp farming water quality at Hoang Hoa district’s researching result shows: feed water, farming water and sourcing water quality is in the allowable limit. However, the farming water quality tends to decrease when it comes to the end of crop. The waste water quality is beyond allowable limit. Based on the actual, the researcher suggests some solutions to control the shrimp farming water quality, in order to create a favorable environment to develop the shrimp farming’s productivity.

TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Trong xu thế phát triển mạnh mẽ nền kinh tế - xã hội của đất nước một vài năm gần đây, với các định hướng mang tính chiến lược của Nhà nước đã xác định thuỷ sản là một trong năm mũi nhọn của nền kinh tế quốc dân, cần được đầu tư phát triển mạnh, sản lượng thuỷ sản hàng năm ngày một tăng, lĩnh vực xuất khẩu thuỷ sản đã và đang thu lại rất nhiều ngoại tệ về cho đất nước. Chính vì vậy, nhiều vùng ven biển với lợi thế vị trí của mình, đã và đang tiến hành nhiều hình thức chuyển đổi (cấy lúa ruộng trũng, làm muối, trồng cói, chặt phá rừng ngập mặn) sang nuôi trồng thuỷ sản (nước ngọt, mặn, lợ) với hiệu quả cao hơn. Thực tế này cũng đang diễn ra trên các xã Hoằng Châu, xã Hoằng Yến, xã Hoằng Phụ huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Là ba xã trong 11 xã ven biển của huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa có duện tích nuôi tôm lớn nhất, với những điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên khá phong phú, đa dạng.