Chương I quy định: “Du lịch là các hoạt động thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định”. Tài nguyên du lịch Du lÞch lµ mét trong nh÷ng ngµnh cã sù ®Þnh h-íng tµi nguyªn râ rÖt. Tµi nguyªn du lÞch ¶nh h-ëng trùc tiÕp ®Õn tæ chøc l·nh thæ cña ngµnh du lÞch, ®Õn viÖc h×nh thµnh, chuyªn m«n ho¸ c¸c vïng du lÞch vµ hiÖu qu¶ kinh tÕ cña ho¹t ®éng dÞch vô. Do ®ã, viÖc nghiªn cøu, th¶o luËn ®Ó ®i tíi thèng nhÊt kh¸i niÖm “tµi nguyªn du lÞch” lµ mét ®ßi hái cÇn thiÕt.
Trong cuèn §Þa lý du lÞch víi mét néi dung kh¸ chi tiÕt, PTS. NguyÔn Sinh viên: Phạm Thị Thu Trang -5- Lớp: VHL301 Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐHDL Hải Phòng Minh TuÖ cïng tËp thÓ c¸c t¸c gi¶ ®· nhÊn m¹nh: “Tµi nguyªn du lÞch lµ tæng thÓ tù nhiªn vµ v¨n hãa lÞch sö cïng c¸c thµnh phÇn cña chóng gãp phÇn kh«i phôc vµ ph¸t triÓn thÓ lùc vµ trÝ lùc cña con ng-êi, kh¶ n¨ng lao ®éng vµ søc khoÎ cña hä, nh÷ng tµi nguyªn nµy ®-îc sö dông cho nhu cÇu trùc tiÕp vµ gi¸n tiÕp, cho viÖc s¶n xuÊt dÞch vô du lÞch”. T¹i LuËt Du lÞch ViÖt Nam n¨m 2005 ghi râ: Tµi nguyªn du lÞch lµ c¶nh quan thiªn nhiªn, yÕu tè tù nhiªn, di tÝch lÞch sö - v¨n ho¸, c«ng tr×nh lao ®éng s¸ng t¹o cña con ng-êi vµ c¸c gi¸ trÞ nh©n v¨n kh¸c cã thÓ ®-îc sö dông nh»m ®¸p øng nhu cÇu du lÞch, lµ yÕu tè c¬ b¶n ®Ó h×nh thµnh c¸c khu du lÞch, ®iÓm du lÞch, tuyÕn du lÞch, ®« thÞ du lÞch. Tµi nguyªn du lÞch gåm tµi nguyªn du lÞch tù nhiªn vµ tµi nguyªn du lÞch nh©n v¨n ®ang ®-îc khai th¸c vµ ch-a ®-îc khai th¸c.
Tµi nguyªn du lÞch tù nhiªn gåm c¸c yÕu tè ®Þa chÊt, ®Þa h×nh, ®Þa m¹o, khÝ hËu, thuû v¨n, hÖ sinh th¸i, c¶nh quan thiªn nhiªn cã thÓ ®-îc sö dông phôc vô môc ®Ých du lÞch. Tµi nguyªn du lÞch nh©n v¨n gåm truyÒn thèng v¨n ho¸, c¸c yÕu tè v¨n ho¸, v¨n nghÖ d©n gian, di tÝch lÞch sö, c¸ch m¹ng, kh¶o cæ, kiÕn tróc, c¸c c«ng tr×nh lao ®éng s¸ng t¹o cña con ng-êi vµ c¸c di s¶n v¨n ho¸ vËt thÓ, phi vËt thÓ kh¸c cã thÓ ®-îc sö dông môc ®Ých du lÞch. Sản phẩm du lịch a. Kh¸i niÖm s¶n phÈm: S¶n phÈm ®-îc hiÓu lµ tÊt c¶ mäi hµng ho¸ vµ dÞch vô cã thÓ ®em chµo b¸n, cã kh¶ n¨ng tho¶ m·n mét nhu cÇu hay mong muèn cña con ng-êi, g©y sù chó ý, kÝch thÝch sù mua s¾m vµ tiªu dïng cña hä.
Kh¸i niÖm vÒ s¶n phÈm du lÞch: Theo nghÜa réng: Tõ gi¸c ®é tho¶ m·n chung nhu cÇu du lÞch. “S¶n phÈm du lÞch lµ sù kÕt hîp c¸c dÞch vô hµng ho¸ cung cÊp cho du kh¸ch, ®-îc t¹o nªn bëi sù kÕt hîp cña viÖc khai th¸c c¸c yÕu tè tù nhiªn, x· héi víi viÖc sö dông c¸c nguån lùc: c¬ së vËt chÊt kü thuËt vµ nh©n lùc t¹i mét c¬ së, mét vïng, ®Þa ph¬ng hay cña mét quèc gia”. Sinh viên: Phạm Thị Thu Trang -6- Lớp: VHL301 Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐHDL Hải Phòng SPDL = GTTNDL + DV+ HH SPDL : s¶n phÈm du lÞch tæng thÓ GTTNDL : gi¸ trÞ tµi nguyªn du lÞch DV : dÞch vô HH : hµng hãa Theo nghÜa hÑp: Tõ gi¸c ®é tháa m·n ®¬n lÎ tõng nhu cÇu khi ®i du lÞch. S¶n phÈm du lÞch lµ dÞch vô hµng hãa cô thÓ tháa m·n c¸c nhu cÇu khi ®i du lÞch cña con ng-êi.
Cã nghÜa lµ bÊt cø c¸i g× cã thÓ mang ra trao ®æi ®Ó tháa m·n mong muèn cña kh¸ch du lÞch. Bao gåm s¶n phÈm h÷u h×nh vµ s¶n phÈm v« h×nh. VÝ dô: mãn ¨n, ®å uèng, chç ngåi trªn ph-¬ng tiÖn vËn chuyÓn, buång ngñ, tham quan, hµng l-u niÖm. SPDL = CSVCKT + NL + LDS SPDL : dÞch vô du lÞch cô thÓ CSVCKT : ®iÒu kiÖn ph-¬ng tiÖn t¹o ra s¶n phÈm NL : nguyªn nhiªn liÖu t¹o ra s¶n phÈm LDS : lao ®éng phôc vô (Pgs-Ts NguyÔn V¨n M¹nh - §H Kinh tÕ Quèc d©n) Ngoµi ra trong LuËt Du lÞch ViÖt Nam 2005 ®· quy ®Þnh râ: “S¶n phÈm du lÞch lµ tËp hîp c¸c dÞch vô cÇn thiÕt ®Ó tho¶ m·n nhu cÇu cña kh¸ch du lÞch trong chuyÕn ®i du lÞch”.
Các loại hình du lịch Thùc tÕ hiÖn nay, ho¹t ®éng du lÞch cã rÊt nhiÒu tiªu thøc ®-îc ®-a ra nh»m môc ®Ých ph©n lo¹i c¸c lo¹i h×nh du lÞch. Tuy nhiªn nh÷ng tiªu thøc nµy l¹i chÞu ¶nh h-ëng nhiÒu vµo hÖ thèng ph¸p luËt vµ quan niÖm kinh doanh du lÞch cña tõng quèc gia. ë ViÖt Nam ®a sè c¸c chuyªn gia trong lÜnh vùc du lÞch ®· ph©n chia ho¹t ®éng du lÞch theo nh÷ng tiªu thøc c¬ b¶n sau: - Ph©n lo¹i theo m«i tr-êng tµi nguyªn Tuú vµo m«i tr-êng tµi nguyªn mµ ho¹t ®éng du lÞch ®-îc chia thµnh hai nhãm lín lµ du lÞch v¨n ho¸ vµ du lÞch thiªn nhiªn: Du lÞch thiªn nhiªn lµ lo¹i h×nh ho¹t ®éng du lÞch ®-a du kh¸ch vÒ nh÷ng n¬i cã ®iÒu kiÖn, m«i tr-êng tù nhiªn trong lµnh, c¶nh quan tù nhiªn hÊp dÉn … Sinh viên: Phạm Thị Thu Trang -7- Lớp: VHL301 Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐHDL Hải Phòng nh»m tháa m·n nhu cÇu ®Æc tr-ng cña hä. Du lÞch v¨n ho¸ lµ lo¹i h×nh du lÞch diÔn ra chñ yÕu trong m«i tr-êng nh©n v¨n, hoÆc ho¹t ®éng du lÞch ®ã tËp trung khai th¸c tµi nguyªn du lÞch nh©n v¨n.
- Ph©n lo¹i theo môc ®Ých chuyÕn ®i ChuyÕn ®i cña con ng-êi cã thÓ cã môc ®Ých thuÇn tuý lµ ®i du lÞch, tøc lµ chØ nh»m nghØ ng¬i, gi¶i trÝ, n©ng cao nhËn thøc t¹i chç vÒ thÕ giíi xung quanh. Ngoµi c¸c chuyÕn ®i nh- vËy, cßn cã nhiÒu cuéc hµnh tr×nh v× c¸c lý do kh¸c héi nghÞ, t«n gi¸o… Trong c¸c chuyÕn ®i nµy kh«ng Ýt ng-êi sö dông c¸c dÞch vô du lÞch nh- ¨n uèng, nghØ ng¬i vµ l-u tró. Ngoµi ra còng cã nh÷ng ng-êi tranh thñ thêi gian rçi ®Ó tham quan víi môc ®Ých thÈm nhËn l¹i t¹i chç nh÷ng gi¸ trÞ cña thiªn nhiªn, ®êi sèng v¨n ho¸ n¬i ®Õn. Trªn c¬ së nh- vËy cã thÓ dùa vµo môc ®Ých chuyÕn ®i ®Ó ph©n chia c¸c lo¹i h×nh du lÞch thµnh: Du lÞch tham quan, Du lÞch gi¶i trÝ, Du lÞch nghØ d-ìng, Du lÞch kh¸m ph¸, Du lÞch thÓ thao, Du lÞch lÔ héi,.
- Ph©n lo¹i theo l·nh thæ ho¹t ®éng D-íi con m¾t cña c¸c häc gi¶ ng-êi Mü Mc Intosh, Goeldner, Richie trong cuèn “Nh÷ng triÕt lý, nguyªn t¾c vµ thùc tiÔn cña du lÞch”. C¸c «ng ®· ph©n chia du lÞch theo l·nh thæ ho¹t ®éng thµnh c¸c lo¹i h×nh du lÞch kh¸ chi tiÕt d-íi ®©y: Du lÞch quèc tÕ: cã sù thanh to¸n vµ sö dông ngo¹i tÖ. §iÒu nµy cã nghÜa lµ du kh¸ch quèc tÕ lµm biÕn ®æi c¸n c©n thu chi cña quèc gia cã tham gia ho¹t ®éng du lÞch quèc tÕ. Du lÞch néi ®Þa: ®-îc hiÓu lµ c¸c ho¹t ®éng tæ chøc, phôc vô ng-êi trong n-íc ®i du lÞch, nghØ ng¬i vµ tham quan c¸c ®èi t-îng du lÞch trong l·nh thæ quèc gia, vÒ c¬ b¶n kh«ng cã sù giao dÞch thanh to¸n b»ng ngo¹i tÖ.
Du lÞch quèc gia: bao gåm toµn bé ho¹t ®éng du lÞch cña mét quèc gia tõ viÖc göi kh¸ch ra n-íc ngoµi cho tíi phôc vô kh¸ch trong vµ ngoµi n-íc ®i tham quan, du lÞch trong ph¹m vi n-íc m×nh. - Ph©n lo¹i theo ®Æc ®iÓm ®Þa lý cña ®iÓm du lÞch NÐt ®Æc tr-ng cña ngµnh du lÞch ®ã lµ ®èi t-îng lao ®éng trong lÜnh vùc nµy chÝnh lµ tµi nguyªn du lÞch, cßn dÞch vô du lÞch ®-îc thÓ hiÖn nh- s¶n phÈm cña Sinh viên: Phạm Thị Thu Trang -8- Lớp: VHL301 Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐHDL Hải Phòng qu¸ tr×nh lao ®éng. Tuy nhiªn kh«ng ph¶i tÊt c¶ mäi lo¹i tµi nguyªn du lÞch ®Òu n»m cïng trªn vïng; mét l·nh thæ, cïng mét vÞ trÝ ®Þa lý. C¸c tµi nguyªn, ®iÓm ®Õn du lÞch th-êng n»m ë vÞ trÝ kh¸c nhau.
ChÝnh v× thÕ ta cã thÓ dùa vµo tiªu thøc nµy ®Ó ph©n chia ra c¸c lo¹i h×nh du lÞch: Du lÞch miÒn biÓn, Du lÞch nói, Du lÞch ®« thÞ, Du lÞch th«n quª. - Ph©n lo¹i theo ph-¬ng tiÖn giao th«ng Tuú thuéc vÞ trÝ xa gÇn, ®ång b»ng hay miÒn nói, quy m« ®iÓm ®Õn tham quan du lÞch ë trong ph¹m vi l·nh thæ quèc gia hay trªn thÕ giíi. Ng-êi ta còng cã thÓ dùa theo ph-¬ng tiÖn vËn chuyÓn ®Ó ph©n chia ho¹t ®éng du lÞch thµnh: Du lÞch xe ®¹p, Du lÞch « t«, Du lÞch b»ng tµu ho¶, Du lÞch b»ng tµu thuû, Du lÞch b»ng m¸y bay - Ph©n lo¹i theo lo¹i h×nh l-u tró: Cho tíi thêi ®iÓm hiÖn nay cã mét ®iÒu mµ chóng ta cã thÓ dÔ dµng nhËn thÊy lµ c¸c s¶n phÈm, dÞch vô mang tÝnh chÊt c¬ b¶n trong suèt qu¸ tr×nh ®i du lÞch cña du kh¸ch nh- vËn chuyÓn, l-u tró vµ ¨n uèng vÉn chiÕm mét tû träng kh¸ lín trong b¶ng gi¸ thµnh cña c¸c s¶n phÈm dÞch vô du lÞch. §Æc biÖt l-u tró vÉn lµ nhu cÇu chÝnh cña du kh¸ch trong chuyÕn ®i du lÞch.
Dùa trªn lo¹i h×nh l-u tró th× cã thÓ ph©n lo¹i c¸c lo¹i h×nh du lÞch thµnh: kh¸ch s¹n, motel, nhµ trä thanh niªn, camping, bungalow, lµng du lÞch, hotel… - Ph©n lo¹i theo løa tuæi du kh¸ch Theo løa tuæi du lÞch cã thÓ chia thµnh: kh¸ch du lÞch ë løa tuæi thanh, thiÕu niªn; kh¸ch du lÞch trung niªn; kh¸ch du lÞch lµ ng-êi cao tuæi. Do cã sù kh¸c nhau vÒ mÆt sinh häc, ®iÒu kiÖn søc kháe, còng nh- kh¶ n¨ng chÞu ®ùng mµ nhu cÇu du lÞch cña c¸c ®èi t-îng kh¸ch thuéc tõng løa tuæi cã sù kh¸c biÖt lín. Thanh, thiÕu niªn cã nhu cÇu vËn ®éng cao, Ýt chÞu sù tï tóng nªn hä th-êng thÝch nh÷ng chuyÕn ®i du lÞch mang tÝch chÊt m¹o hiÓm nh- leo nói, lÆn biÓn. Cßn tÇng líp trung niªn do kÐm nhanh nhÑn h¬n vµ ng-êi cao tuæi thÓ hiÖn søc ú lín, hä hay thiªn vÒ nh÷ng tour du lÞch mang tÝnh chÊt nghØ d-ìng sau thêi gian dµi lµm viÖc.
VÒ kh¶ n¨ng tµi chÝnh, phÇn lín ®èi t-îng kh¸ch cã kh¶ n¨ng chi tr¶ cao cho c¸c s¶n phÈm, dÞch vô du lÞch lµ nh÷ng tËp kh¸ch trung niªn. Trong khi ®ã Sinh viên: Phạm Thị Thu Trang -9- Lớp: VHL301 Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐHDL Hải Phòng c¸c tËp kh¸ch thanh, thiÕu niªn do vÉn cßn ®ang phô thuéc vµo ®iÒu kiÖn tµi chÝnh cña gia ®×nh nªn møc chi tr¶ cña hä th-êng t-¬ng ®èi thÊp.