Giải pháp hạn chế tính mùa vụ cho doanh nghiệp lữ hành ở Hà Nội

Luận văn thạc sĩ phân tích giải pháp hạn chế tính mùa vụ của các doanh nghiệp lữ hành trên địa bàn hà nội, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực

• Tác giả: Dương Thị Thu Hà
• Người hướng dẫn: TS. Trần Hữu Nam
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Đề tài: Giải Pháp Giảm Tính Mùa Vụ Cho Doanh Nghiệp Lữ Hành Tại Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KINH DOANH LỮ HÀNH VÀ TÍNH THỜI VỤ TRONG KINH DOANH LỮ HÀNH
• 1.1. Kinh doanh lữ hành
• 1.1.1. Lữ hành và kinh doanh lữ hành
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỜI VỤ DU LỊCH TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HẠN CHẾ TÍNH THỜI VỤ TRONG KINH DOANH LỮ HÀNH TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về tính mùa vụ trong doanh nghiệp lữ hành

Tính mùa vụ là một hiện tượng phổ biến trong ngành du lịch, đặc biệt là tại các doanh nghiệp lữ hành. Doanh nghiệp lữ hành thường phải đối mặt với sự biến động lớn về lượng khách du lịch trong các mùa khác nhau. Điều này dẫn đến việc tăng trưởng doanh thu không ổn định, ảnh hưởng đến khả năng duy trì hoạt động và phát triển bền vững. Theo nghiên cứu, tính mùa vụ không chỉ ảnh hưởng đến doanh thu mà còn tác động đến chất lượng dịch vụ và uy tín của doanh nghiệp. Việc hiểu rõ về tính mùa vụ và các yếu tố tác động đến nó là rất quan trọng để xây dựng các giải pháp kinh doanh hiệu quả. Các doanh nghiệp cần phải có chiến lược để kéo dài thời vụ du lịch, từ đó giảm thiểu tác động tiêu cực của tính mùa vụ.

1.1. Các yếu tố tác động đến tính mùa vụ

Tính mùa vụ trong hoạt động lữ hành bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như thời tiết, sự kiện văn hóa, và xu hướng du lịch. Khách du lịch thường có xu hướng lựa chọn thời điểm du lịch dựa trên các yếu tố này. Ví dụ, mùa hè thường là thời điểm cao điểm cho du lịch biển, trong khi mùa đông lại thu hút khách đến các khu vực có tuyết. Ngoài ra, các sự kiện lớn như lễ hội hay hội nghị cũng có thể tạo ra sự gia tăng đột biến trong lượng khách. Do đó, việc phân tích các yếu tố này giúp doanh nghiệp lữ hành có thể dự đoán và chuẩn bị tốt hơn cho các mùa du lịch khác nhau.

II. Thực trạng tính mùa vụ tại doanh nghiệp lữ hành Hà Nội

Hà Nội, với vai trò là trung tâm du lịch của Việt Nam, cũng không tránh khỏi tình trạng tính mùa vụ. Các doanh nghiệp lữ hành tại đây thường gặp khó khăn trong việc duy trì lượng khách ổn định. Theo khảo sát, nhiều doanh nghiệp chỉ hoạt động hiệu quả trong một số tháng nhất định trong năm. Điều này dẫn đến việc phải cắt giảm nhân sự và giảm chất lượng dịch vụ trong các tháng thấp điểm. Quản lý mùa vụ trở thành một thách thức lớn cho các doanh nghiệp. Việc không có kế hoạch rõ ràng để kéo dài thời vụ có thể dẫn đến sự mất cân bằng trong cung cầu, ảnh hưởng đến uy tín và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

2.1. Đánh giá hoạt động du lịch tại các doanh nghiệp lữ hành

Hoạt động du lịch tại các doanh nghiệp lữ hành Hà Nội hiện nay đang gặp nhiều khó khăn do tính mùa vụ. Nhiều doanh nghiệp không thể duy trì hoạt động trong các tháng thấp điểm, dẫn đến việc giảm sút doanh thu và chất lượng dịch vụ. Các doanh nghiệp cần phải có những chiến lược marketing hiệu quả để thu hút khách du lịch trong các mùa thấp điểm. Việc cải thiện dịch vụ du lịch và tạo ra các sản phẩm du lịch đa dạng có thể giúp doanh nghiệp thu hút được nhiều khách hàng hơn, từ đó giảm thiểu tác động của tính mùa vụ.

III. Giải pháp hạn chế tính mùa vụ cho doanh nghiệp lữ hành

Để giảm thiểu tính mùa vụ, các doanh nghiệp lữ hành cần áp dụng một số giải pháp kinh doanh cụ thể. Một trong những giải pháp quan trọng là kéo dài thời vụ du lịch bằng cách phát triển các sản phẩm du lịch mới, phù hợp với từng mùa. Doanh nghiệp cũng nên tập trung vào việc cải thiện dịch vụ và nâng cao chất lượng trải nghiệm cho khách hàng. Hợp tác với các đối tác trong ngành du lịch để tạo ra các gói dịch vụ hấp dẫn có thể giúp thu hút khách du lịch trong các mùa thấp điểm. Ngoài ra, việc sử dụng các công cụ marketing hiện đại để quảng bá sản phẩm cũng là một yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động ổn định.

3.1. Đề xuất các giải pháp cụ thể

Các doanh nghiệp lữ hành cần xây dựng các chương trình khuyến mãi hấp dẫn trong các mùa thấp điểm để thu hút khách. Việc tổ chức các sự kiện đặc biệt hoặc các tour du lịch theo chủ đề có thể tạo ra sự quan tâm từ khách hàng. Đồng thời, doanh nghiệp cũng nên chú trọng đến việc phát triển du lịch nội địa, nhằm khai thác tối đa tiềm năng của thị trường khách trong nước. Các giải pháp này không chỉ giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành du lịch Hà Nội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tính thời vụ là một quy luật phổ biến ảnh hưởng sâu sắc đến nhiều lĩnh vực kinh tế - xã hội, trong đó có ngành du lịch. Hoạt động kinh doanh lữ hành tại Hà Nội, thủ đô với vị trí trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa và du lịch của Việt Nam, cũng không tránh khỏi tác động của tính thời vụ. Theo ước tính, Hà Nội có hơn 400 doanh nghiệp lữ hành hoạt động, trong đó 8 doanh nghiệp tiêu biểu được khảo sát trong nghiên cứu này. Mặc dù Hà Nội sở hữu tài nguyên du lịch tự nhiên và nhân văn phong phú, cùng hệ thống cơ sở hạ tầng phát triển, hoạt động du lịch vẫn chịu ảnh hưởng lớn bởi tính thời vụ, gây mất cân bằng cung - cầu, ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp lữ hành.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng tính thời vụ trong kinh doanh lữ hành tại Hà Nội giai đoạn 2003-2006, xác định các nhân tố tác động và đề xuất giải pháp hạn chế tính thời vụ nhằm kéo dài thời vụ du lịch, nâng cao hiệu quả kinh doanh. Nghiên cứu tập trung vào 8 doanh nghiệp lữ hành tiêu biểu trên địa bàn, khảo sát các loại hình du lịch, thị trường khách và các yếu tố ảnh hưởng đến cung - cầu du lịch. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các doanh nghiệp lữ hành và cơ quan quản lý trong việc hoạch định chính sách phát triển du lịch bền vững, giảm thiểu tác động tiêu cực của tính thời vụ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết kinh tế thị trường và quản trị kinh doanh lữ hành, trong đó:

• Lý thuyết cung - cầu trong thị trường du lịch: Thị trường du lịch được hiểu là tổng hợp các quan hệ trao đổi giữa khách du lịch và nhà cung cấp dịch vụ, trong đó cung bao gồm dịch vụ vận chuyển, lưu trú, ăn uống, vui chơi giải trí và tài nguyên du lịch; cầu là nhu cầu của khách du lịch với các dịch vụ này. Tính thời vụ biểu hiện qua sự biến động lặp đi lặp lại của cung và cầu theo mùa.

• Lý thuyết về tính thời vụ (Seasonality): Thời vụ là biến động có chu kỳ lặp lại hàng năm của cung và cầu, chịu ảnh hưởng bởi các nhân tố tự nhiên (khí hậu, địa lý), kinh tế - xã hội (thu nhập, thời gian nhàn rỗi), tổ chức kỹ thuật (cơ sở hạ tầng), tâm lý và phong tục tập quán. Tính thời vụ gây ra mất cân bằng thị trường, ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh.

• Mô hình kinh doanh lữ hành: Phân loại doanh nghiệp lữ hành theo chức năng (gửi khách, nhận khách, kết hợp), loại hình sản phẩm (dịch vụ trung gian, chương trình du lịch trọn gói), và thị trường khách (quốc tế, nội địa; khách đoàn, khách lẻ).

Các khái niệm chính bao gồm: kinh doanh lữ hành, chương trình du lịch, tính thời vụ du lịch, cung - cầu du lịch, tài nguyên du lịch tự nhiên và nhân văn, cơ sở hạ tầng du lịch.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập dữ liệu sơ cấp từ khảo sát 8 doanh nghiệp lữ hành tiêu biểu tại Hà Nội giai đoạn 2003-2006; dữ liệu thứ cấp từ Tổng cục Du lịch, Sở Du lịch Hà Nội, các báo cáo ngành và tài liệu học thuật liên quan.

• Phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn mẫu doanh nghiệp theo tiêu chí đại diện cho các loại hình lữ hành nhận khách, quy mô và phạm vi hoạt động đa dạng nhằm phản ánh thực trạng chung.

• Phương pháp phân tích: Phân tích thống kê mô tả, so sánh chỉ số thời vụ qua các tháng, phân tích nhân tố tác động bằng phương pháp hệ thống và so sánh với các nghiên cứu trong và ngoài nước. Mô hình hóa các giải pháp hạn chế tính thời vụ dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn khảo sát.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung trong giai đoạn 2003-2006, với thu thập và phân tích dữ liệu trong vòng 12 tháng, bao gồm khảo sát thực địa, xử lý số liệu và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tính thời vụ rõ nét trong hoạt động kinh doanh lữ hành tại Hà Nội: Chỉ số thời vụ khách quốc tế đến Hà Nội cao nhất vào tháng 2 (khoảng 252,8 ngày khách), thấp nhất vào các tháng hè do nhiệt độ cao (trung bình 32-35°C). Tương tự, các doanh nghiệp lữ hành ghi nhận lượng khách tăng đột biến vào dịp lễ hội đầu năm và các sự kiện quốc tế như SEA Games 22, APEC 14.

2. Ảnh hưởng của các nhân tố tự nhiên và xã hội: Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa với 4 mùa rõ rệt tạo ra mùa du lịch chính từ tháng 9 đến tháng 3 năm sau, trong khi mùa hè nóng ẩm làm giảm lượng khách. Thời gian nghỉ học và nghỉ phép của người dân cũng tập trung vào mùa xuân và cuối năm, làm tăng cầu du lịch vào các thời điểm này.

3. Cơ sở hạ tầng và dịch vụ du lịch phát triển chưa đồng đều: Hà Nội có 428 cơ sở lưu trú với 12.500 phòng, trong đó 176 khách sạn được xếp hạng, công suất phòng quý I/2005 đạt 80-85%. Tuy nhiên, mối quan hệ giữa doanh nghiệp lữ hành và các nhà cung cấp dịch vụ như khách sạn, vận chuyển còn yếu, hạn chế khả năng giảm giá tour kích cầu vào mùa thấp điểm.

4. Tài nguyên du lịch nhân văn phong phú nhưng chưa được khai thác hiệu quả: Hà Nội sở hữu nhiều di tích lịch sử, lễ hội truyền thống và làng nghề thủ công mỹ nghệ, tuy nhiên các lễ hội chủ yếu mang quy mô nhỏ, chưa trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn quanh năm. Các doanh nghiệp lữ hành chưa tận dụng tối đa các sự kiện văn hóa, thể thao để kéo dài thời vụ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của tính thời vụ trong kinh doanh lữ hành Hà Nội là sự tập trung của cầu du lịch vào các mùa thuận lợi về khí hậu và các dịp lễ hội truyền thống, cùng với hạn chế về cơ sở hạ tầng và phối hợp giữa các nhà cung cấp dịch vụ. So với các trung tâm du lịch quốc tế, Hà Nội có tiềm năng lớn để phát triển các loại hình du lịch MICE, du lịch sự kiện và du lịch văn hóa nhằm kéo dài thời vụ.

Biểu đồ thể hiện chỉ số thời vụ theo tháng cho thấy sự chênh lệch rõ rệt giữa mùa cao điểm và thấp điểm, minh họa cho sự mất cân bằng cung - cầu. Bảng số liệu về công suất phòng khách sạn và lượng khách quốc tế cũng phản ánh tình trạng quá tải vào mùa cao điểm và thiếu hụt khách vào mùa thấp điểm.

So sánh với các nghiên cứu tại các nước Địa Trung Hải, việc khai thác các loại hình du lịch mới và tổ chức sự kiện đã giúp kéo dài thời vụ, điều mà Hà Nội có thể học hỏi và áp dụng. Việc phát triển các sản phẩm du lịch đa dạng, phù hợp với từng thị trường khách và tận dụng tài nguyên văn hóa là chìa khóa để giảm thiểu tác động tiêu cực của tính thời vụ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Phát triển đa dạng sản phẩm du lịch phù hợp với từng thị trường khách

   • Tăng cường nghiên cứu nhu cầu khách du lịch theo nhóm tuổi, giới tính, văn hóa để xây dựng chương trình du lịch chuyên đề (du lịch văn hóa, MICE, thể thao).
   • Chủ thể thực hiện: Doanh nghiệp lữ hành, phối hợp với Sở Du lịch Hà Nội.
   • Timeline: Triển khai trong 1-2 năm.

2. Kéo dài thời vụ du lịch bằng cách khai thác dịch vụ bổ sung và tổ chức sự kiện

   • Tổ chức các sự kiện văn hóa, thể thao, hội nghị quốc tế vào mùa thấp điểm để thu hút khách.
   • Áp dụng chính sách khuyến mãi, giảm giá tour, tăng dịch vụ miễn phí nhằm kích cầu.
   • Chủ thể thực hiện: Doanh nghiệp lữ hành, chính quyền địa phương, các tổ chức sự kiện.
   • Timeline: Hàng năm, tập trung vào các tháng thấp điểm.

3. Tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp lữ hành và các nhà cung cấp dịch vụ

   • Thiết lập hợp đồng ưu đãi với khách sạn, hãng vận chuyển để giảm giá tour, đảm bảo chất lượng dịch vụ.
   • Phát triển mạng lưới đại lý lữ hành để mở rộng thị trường.
   • Chủ thể thực hiện: Doanh nghiệp lữ hành, khách sạn, hãng vận chuyển.
   • Timeline: 6-12 tháng.

4. Đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng và phát triển tài nguyên du lịch nhân văn

   • Khôi phục và phát triển các làng nghề truyền thống, lễ hội quy mô lớn để tạo sản phẩm du lịch đặc trưng.
   • Cải thiện giao thông, cơ sở lưu trú và dịch vụ vui chơi giải trí.
   • Chủ thể thực hiện: Chính quyền thành phố, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch, doanh nghiệp.
   • Timeline: 3-5 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Doanh nghiệp lữ hành tại Hà Nội

   • Lợi ích: Hiểu rõ thực trạng tính thời vụ, áp dụng giải pháp nâng cao hiệu quả kinh doanh, đa dạng hóa sản phẩm.
   • Use case: Xây dựng chương trình du lịch mới, phối hợp với nhà cung cấp dịch vụ.

2. Cơ quan quản lý nhà nước về du lịch

   • Lợi ích: Định hướng chính sách phát triển du lịch bền vững, hỗ trợ doanh nghiệp hạn chế tính thời vụ.
   • Use case: Xây dựng kế hoạch xúc tiến du lịch, phát triển cơ sở hạ tầng.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành du lịch, kinh tế

   • Lợi ích: Nắm bắt kiến thức lý thuyết và thực tiễn về tính thời vụ trong kinh doanh lữ hành.
   • Use case: Tham khảo cho luận văn, đề tài nghiên cứu chuyên sâu.

4. Nhà đầu tư và doanh nghiệp dịch vụ liên quan

   • Lợi ích: Đánh giá tiềm năng đầu tư vào các loại hình du lịch mới, dịch vụ bổ trợ.
   • Use case: Lập kế hoạch đầu tư, phát triển sản phẩm dịch vụ.

Câu hỏi thường gặp

1. Tính thời vụ trong kinh doanh lữ hành là gì?
   Tính thời vụ là sự biến động lặp đi lặp lại hàng năm của cung và cầu dịch vụ du lịch, gây ra sự mất cân bằng về lượng khách và doanh thu theo mùa. Ví dụ, Hà Nội có lượng khách tăng cao vào mùa lễ hội đầu năm và giảm mạnh vào mùa hè nóng bức.

2. Những nhân tố nào ảnh hưởng đến tính thời vụ du lịch tại Hà Nội?
   Các nhân tố chính gồm khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa, tài nguyên du lịch tự nhiên và nhân văn, cơ sở hạ tầng, chính sách phát triển du lịch, điều kiện kinh tế - xã hội và phong tục tập quán địa phương.

3. Tại sao tính thời vụ lại gây khó khăn cho doanh nghiệp lữ hành?
   Tính thời vụ làm cho doanh nghiệp phải đối mặt với tình trạng quá tải vào mùa cao điểm và thiếu khách vào mùa thấp điểm, ảnh hưởng đến doanh thu, quản lý nhân sự và duy trì chất lượng dịch vụ.

4. Giải pháp nào hiệu quả để hạn chế tính thời vụ trong kinh doanh lữ hành?
   Đa dạng hóa sản phẩm du lịch, tổ chức sự kiện vào mùa thấp điểm, tăng cường liên kết với nhà cung cấp dịch vụ, đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng và khai thác tài nguyên du lịch nhân văn là những giải pháp thiết thực.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp lữ hành tận dụng tài nguyên du lịch nhân văn tại Hà Nội?
   Doanh nghiệp có thể xây dựng các chương trình du lịch chuyên đề như du lịch văn hóa, du lịch học tập, du lịch lễ hội, kết hợp với các sự kiện nghệ thuật, thể thao để thu hút khách quanh năm, giảm thiểu tác động của tính thời vụ.

Kết luận

• Tính thời vụ là quy luật phổ biến, ảnh hưởng lớn đến hoạt động kinh doanh lữ hành tại Hà Nội, gây mất cân bằng cung - cầu và ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh.
• Các nhân tố quyết định tính thời vụ gồm khí hậu, tài nguyên du lịch, cơ sở hạ tầng, chính sách phát triển và điều kiện kinh tế - xã hội.
• Thực trạng khảo sát tại 8 doanh nghiệp lữ hành cho thấy mùa cao điểm tập trung vào các tháng đầu năm và mùa thấp điểm vào mùa hè nóng bức.
• Giải pháp hạn chế tính thời vụ bao gồm đa dạng hóa sản phẩm, kéo dài thời vụ bằng sự kiện, tăng cường liên kết dịch vụ và đầu tư phát triển tài nguyên du lịch nhân văn.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho doanh nghiệp và cơ quan quản lý trong việc hoạch định chính sách và chiến lược phát triển du lịch bền vững tại Hà Nội.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-3 năm, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và đối tượng khảo sát để cập nhật thực trạng mới.

Call-to-action: Các doanh nghiệp lữ hành và cơ quan quản lý cần phối hợp chặt chẽ để áp dụng các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh, phát triển du lịch Hà Nội thành điểm đến hấp dẫn quanh năm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Những lý luận cơ bản về kinh doanh lữ hành và tính thời vụ trong kinh doanh lữ hành Chương 2. Thực trạng thời vụ du lịch trên địa bàn Hà Nội Chương 3. Một số giải pháp hạn chế tính thời vụ trong kinh doanh lữ hành trên địa bàn Hà Nội 4 z Chƣơng 1.

NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KINH DOANH LỮ HÀNH VÀ TÍNH THỜI VỤ TRONG KINH DOANH LỮ HÀNH 1. Kinh doanh lữ hành 1. Lữ hành và kinh doanh lữ hành 1.1 Lữ hành Trong cuốn “Giáo trình kinh doanh lữ hành” (PGS-TS Nguyễn Văn Đính), đề cập đến thuật ngữ lữ hành với hai cách hiểu sau: Cách đề cập thứ nhất: Hiểu theo nghĩa rộng thì lữ hành bao gồm tất cả những hoạt động di chuyển của con người, cũng như những hoạt động liên quan đến sự di chuyển đó. Hoạt động du lịch có bao gồm yếu tố lữ hành, nhưng không phải các tất cả các hoạt động lữ hành là du lịch…Người ta có thể sử dụng thuật ngữ “Lữ hành du lịch” để ám chỉ các hoạt động đi lại và các hoạt động khác có liên quan tới chuyến đi với mục đích du lịch.

Cách đề cập thứ hai: Đề cập lữ hành ở một phạm vi hẹp hơn nhiều. Để phân biệt hoạt động kinh doanh du lịch trọn gói với các hoạt động kinh doanh du lịch khác như khách sạn, vui chơi giải trí, người ta giới hạn hoạt động lữ hành chỉ bao gồm những hoạt động tổ chức các chương trình du lịch trọn gói. Theo luật du lịch của Việt Nam năm 2005 thì: “Lữ hành là việc xây dựng, bán và tổ chức thực hiện một phần hoặc toàn bộ chương trình du lịch cho khách du lịch”. Từ các khái niệm trên có thể rút ra các nhận xét sau: + Hoạt động lữ hành có sự di chuyển và lưu trú qua đêm.

+ Hình thành một lĩnh vực kinh doanh dịch vụ nhằm thoả mãn mọi nhu cầu của con người trong quá trình di chuyển và lưu trú: có thể là dịch vụ trọn gói nhưng cũng có thể là dịch vụ từng phần nhằm đáp ứng các yêu cầu ngày càng phong phú của khách hàng. Trong tương lai, các dịch vụ từng phần, mang tính mở sẽ chiếm ưu thế trong sự lựa chọn của khách hàng. Bởi sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ. Thế giới bị thu hẹp do sự phát triển của công nghệ thông tin; tạo điều kiện thuận lợi cho khách hàng dễ dàng lựa chọn sản phẩm.

Vì thế các nhu cầu sẽ đa dang và phong phú hơn.2 Kinh doanh lữ hành a. Khái niệm: Theo PGS – TS. Nguyễn Văn Đính (Giáo trình quản trị kinh doanh lữ hành – NXb Thống kê, trang 15): “Kinh doanh lữ hành(Tour Operator business) là việc thực hiện các hoạt động nghiên cứu thị trường, thiết lập các chương trình du lịch trọn gói hay từng phần, quảng cáo và bán các chương trình này trực tiếp hay gián tiếp qua các trung gian hoặc văn phòng đại diện, tổ chức thực hiện chương trình và hướng dẫn du lịch. Các doanh nghiệp lữ hành đương nhiên được phép tổ chức mạng lưới đại lý lữ hành”.

Kinh doanh lữ hành hiểu theo nghĩa rộng là tổ chức các hoạt động nhằm cung cấp các dịch vụ được sắp đặt trước nhằm thoả mãn đúng các nhu cầu của con người trong sự di chuyển để thu lợi nhuận. Kinh doanh lữ hành được thể hiện bởi các doanh nghiệp lữ hành Kinh doanh lữ hành hiểu theo nghĩa hẹp là kinh doanh chương trình du lịch. Trong các văn bản quy phạm pháp luật quản lý nhà nước về du lịch của Việt Nam kinh doanh lữ hành được định nghĩa như sau: “Kinh doanh lữ hành là việc xây dựng, bán, tổ chức thực hiện các chương trình du lịch nhằm mục đích sinh lợi”. Định nghĩa này xác định sản phẩm của kinh doanh lữ hành là chương trình du lịch.

Kinh doanh lữ hành tức là kinh doanh chương trình du lịch. Định nghĩa này làm cho nội dung của hoạt động kinh doanh lữ hành nghèo nàn đi, không phản ánh đầy đủ bản chất của nó. Thị trường và cung – cầu trong kinh doanh lữ hành * Thị trường Chúng ta đều biết, “Thị trường là một phạm trù của nền sản xuất và lưu thông hàng hoá, phản ánh toàn bộ quan hệ trao đổi giữa người mua và người bán đã được thể chế hoá”. Như vậy, thị trường chứa đựng tổng cung, tổng cầu, mối quan hệ cung – cầu, mức giá và những yếu tố không gian thời gian, xã hội đối với một loại sản phẩm nào đó của nền sản xuất hàng hoá.

Thị trường du lịch được hiểu là sự trao đổi mua bán sản phẩm và hàng hoá du lịch. Hoạt động du lịch là một bộ phận của đời sống xã hội. Do vậy, thị 6 z trường du lịch là một bộ phận không thể tách rời của thị trường hàng hoá và dịch vụ nói chung. Vậy, thị trường du lịch là một phạm trù phản ánh toàn bộ quan hệ trao đổi mua bán hàng hoá và dịch vụ giữa khách du lịch và các nhà cung cấp hàng hoá và dịch vụ đã được thể chế hoá.

Thị trường du lịch là bộ phận đặc biệt của thị trường hàng hoá và dịch vụ, trong đó khách du lịch có vai trò quyết định tới tính chất và phạm vi của thị trường. Thị trường du lịch chứa đựng những mối quan hệ sau: - Chứa đựng tổng cung (các nhà cung cấp) và tổng cầu (khách du lịch) về du lịch. Các loại hình cung du lịch bao gồm: Cung về dịch vụ du lịch (vận chuyển, lưu trú, ăn uống, dịch vụ bổ sung, dịch vụ đặc trưng), tài nguyên du lịch (thiên nhiên và nhân văn), cung về hàng hoá (hàng lưu niệm và hàng có giá trị kinh tế cao). Tương ứng với các loại hình về cung du lịch sẽ có các loại hình về cầu du lịch.

- Bao gồm toàn bộ những yếu tố có liên quan tới quan hệ trao đổi, mua bán, cung – cầu được thể chế hoá Thị trường khách của kinh doanh lữ hành là người mua sản phẩm của doanh nghiệp lữ hành. Người mua để tiêu dùng, người mua để bán. Người mua là cá nhân, gia đình hay nhân danh tổ chức, thậm chí chính là các doanh nghiệp lữ hành. * Căn cứ vào nguồn khách của kinh doanh lữ hành người ta chia như sau: - Chủ thể mua với mục đích tiêu dùng gồm có khách du lịch quốc tế và khách du lịch nội địa.

Trong đó, Luật du lịch Việt Nam định nghĩa cụ thể như sau: + “Khách du lich Quốc tế là người nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài vào Việt Nam du lịch và công dân Việt Nam, người nước ngoài cư trú tại Việt Nam ra nứơc ngoài du lịch”. Theo cách định nghĩa này, khách du lịch Quốc tế sẽ bao gồm: khách du lịch từ nước khác đến Việt Nam (inbound), khách du lịch từ là người Việt Nam hoặc sinh sống tại Việt Nam đi du lịch các nước khác (outbound). 7 z + “Khách du lịch nội địa là công dân Việt Nam và người nước ngoài cư trú tại Việt Nam đi du lịch trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam”. Như vậy, khách du lịch nội địa sẽ bao gồm: khách từ các địa phương khác đến du lịch tại một địa bàn du lịch (ví dụ như khách từ các địa phương khác đến du lịch Hà Nội ) và khách từ một địa phương đi du lịch các nơi khác trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam (Ví dụ khách từ Hà Nội đi các điểm du lịch trong cả nước).

- Chủ thể mua với mục đích kinh doanh bao gồm: đại lý lữ hành là công ty lữ hành nước ngoài và đại lý lữ hành là công ty lữ hành trong nước. * Căn cứ vào động cơ của chuyến đi người ta chia như sau: khách du lịch thuần tuý, khách công vụ, khách du lịch nghiên cứu. * Căn cứ vào mô hình tổ chức chuyến đi người ta chia làm 3 loại: khách theo đoàn, khách lẻ và khách từ các hãng lữ hành gửi khách. Thị trường khách của kinh doanh lữ hành là người mua sản phẩm của doanh nghiệp lữ hành.

Người mua để tiêu dùng, người mua để bán. Người mua là cá nhân, gia đình hay nhân danh tổ chức, thậm chí chính là các doanh nghiệp lữ hành. * Căn cứ vào nguồn khách của kinh doanh lữ hành người ta chia như sau: - Chủ thể mua với mục đích tiêu dùng gồm có khách du lịch quốc tế và khách du lịch nội địa. - Chủ thể mua với mục đích kinh doanh bao gồm: đại lý lữ hành là công ty lữ hành nước ngoài và đại lý lữ hành là công ty lữ hành trong nước.

* Căn cứ vào động cơ của chuyến đi người ta chia như sau: khách du lịch thuần tuý, khách công vụ, khách du lịch nghiên cứu. * Căn cứ vào mô hình tổ chức chuyến đi người ta chia làm 3 loại: khách theo đoàn, khách lẻ và khách từ các hãng lữ hành gửi khách. * Cầu và một số nhân tố tác động lên cầu du lịch Cầu du lịch là một bộ phận chủ yếu có tính chất quyết định tới thị trường du lịch, là nhu cầu về hàng hoá và dịch vụ du lịch của khách du lịch. Phần lớn nhu cầu về sản phẩm du lịch là các dịch vụ.

Hệ thống các nhu cầu về 8 z dịch vụ của khách du lịch tương đối da dạng, phong phú và có thể phân chia thành 5 nhóm cơ bản sau đây: - Cầu về dịch vụ vận chuyển - Cầu về dịch vụ lưu trú, ăn uống, nghỉ ngơi tại các khách sạn, khu nghỉ mát - Cầu về dịch vụ thăm quan du lịch - Cầu về dịch vụ mua sắm hàng hoá - Cầu về các dịch vụ đặc biệt như hội nghị, hội thảo, chữa bệnh… Một số nhân tố tác động đến cầu du lịch bao gồm: - Những nhân tố thuộc môi trường vĩ mô: tình hình thế giới, quan hệ quốc tế, điều kiện chính trị, kinh tế, nhân khẩu, địa lý, văn hóa xã hội, mức giá so sánh, khả năng di chuyển, chính sách khuyến khích phát triển du lịch của chính phủ, truyền thông… - Những nhân tố nội tại của khách du lịch: động cơ đi du lịch, phong tục tập quán, thói quen, tâm sinh lý, trình độ văn hoá, độ tuổi, thu nhập… * Cung và một số nhân tố tác động tới cung du lịch Cung du lịch được tạo bởi một số yếu tố sau: - Tài nguyên du lịch - Cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch - Những dịch vụ phục vụ khách du lịch - Hàng hoá cung cấp cho khách du lịch - Cơ chế chính sách của nhà nước Tài nguyên du lịch là “chất liệu” xây dựng các chương trình du lịch.