Đánh giá thực trạng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và đề xuất giải pháp nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường trên địa bàn thị xã long khánh tỉnh đồng nai

Chuyên khảo môi trường phân tích Đánh giá thực trạng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và đề xuất giải pháp nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Đình Việt Hưng
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Văn Tán
• Trường học: Trường Đại Học Công Nghiệp TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Lý Tài Nguyên Và Môi Trường
• Đề tài: Đánh Giá Thực Trạng Sử Dụng Thuốc Bảo Vệ Thực Vật Và Đề Xuất Giải Pháp Nhằm Giảm Thiểu Ô Nhiễm Môi Trường Trên Địa Bàn Thị Xã Long Khánh, Tỉnh Đồng Nai
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về ô nhiễm môi trường từ thuốc bảo vệ thực vật tại Long Khánh

Thị xã Long Khánh, tỉnh Đồng Nai, là một trong những khu vực có nền nông nghiệp phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) không đúng cách đã dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Nghiên cứu cho thấy, lượng thuốc BVTV sử dụng hàng năm tại đây đã ảnh hưởng đến chất lượng đất, nước và sức khỏe cộng đồng. Việc đánh giá thực trạng này là cần thiết để tìm ra các giải pháp hiệu quả nhằm bảo vệ môi trường.

1.1. Tình hình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật tại Long Khánh

Nông dân tại Long Khánh thường sử dụng thuốc BVTV để bảo vệ cây trồng khỏi sâu bệnh. Tuy nhiên, nhiều hộ gia đình vẫn chưa nắm rõ cách sử dụng an toàn, dẫn đến việc lạm dụng thuốc. Theo khảo sát, khoảng 70% nông dân không tuân thủ đúng liều lượng khuyến cáo, gây ra tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

1.2. Tác động của thuốc bảo vệ thực vật đến sức khỏe con người

Việc tiếp xúc thường xuyên với thuốc BVTV có thể gây ra nhiều vấn đề sức khỏe cho người dân, bao gồm các bệnh về hô hấp, da liễu và thậm chí là ung thư. Nghiên cứu chỉ ra rằng, tỷ lệ mắc bệnh tại các khu vực trồng trọt cao hơn so với các khu vực khác, cho thấy mối liên hệ giữa việc sử dụng thuốc BVTV và sức khỏe cộng đồng.

II. Vấn đề ô nhiễm môi trường do thuốc bảo vệ thực vật

Ô nhiễm môi trường từ thuốc BVTV không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe con người mà còn tác động tiêu cực đến hệ sinh thái. Các chất độc hại trong thuốc BVTV có thể xâm nhập vào nguồn nước, làm giảm chất lượng nước sinh hoạt và nước tưới tiêu. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến cây trồng mà còn đến các sinh vật sống trong môi trường nước.

2.1. Ô nhiễm môi trường đất

Sử dụng thuốc BVTV không đúng cách đã dẫn đến tình trạng ô nhiễm đất tại Long Khánh. Các hóa chất độc hại tích tụ trong đất, làm giảm độ màu mỡ và ảnh hưởng đến sự phát triển của cây trồng. Nghiên cứu cho thấy, nồng độ thuốc BVTV trong đất tại một số khu vực vượt quá mức cho phép.

2.2. Ô nhiễm môi trường nước

Nước là nguồn tài nguyên quan trọng cho sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, việc xả thải nước thải chứa thuốc BVTV ra môi trường đã làm ô nhiễm nguồn nước. Nhiều mẫu nước tại Long Khánh cho thấy nồng độ thuốc BVTV cao, ảnh hưởng đến sức khỏe người dân và động thực vật.

III. Giải pháp giảm ô nhiễm môi trường từ thuốc bảo vệ thực vật

Để giảm thiểu ô nhiễm môi trường từ thuốc BVTV, cần có các giải pháp đồng bộ từ quản lý, giáo dục đến công nghệ. Việc nâng cao nhận thức của nông dân về sử dụng thuốc BVTV an toàn là rất quan trọng. Đồng thời, cần có các biện pháp quản lý chặt chẽ hơn đối với việc sản xuất và tiêu thụ thuốc BVTV.

3.1. Nâng cao nhận thức của nông dân

Cần tổ chức các khóa tập huấn cho nông dân về cách sử dụng thuốc BVTV an toàn và hiệu quả. Việc này không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe người dân mà còn bảo vệ môi trường. Các chương trình giáo dục cần được triển khai thường xuyên để nâng cao ý thức cộng đồng.

3.2. Quản lý và kiểm soát thuốc bảo vệ thực vật

Cần có các quy định chặt chẽ hơn về việc sản xuất, phân phối và sử dụng thuốc BVTV. Các cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra, giám sát việc sử dụng thuốc BVTV tại các hộ nông dân, đảm bảo tuân thủ đúng quy định và giảm thiểu ô nhiễm.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Các giải pháp đã được áp dụng tại Long Khánh cho thấy hiệu quả tích cực trong việc giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Nhiều hộ nông dân đã thay đổi thói quen sử dụng thuốc BVTV, từ đó cải thiện chất lượng môi trường sống. Kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp có thể giúp giảm thiểu ô nhiễm.

4.1. Kết quả từ các mô hình nông nghiệp bền vững

Một số mô hình nông nghiệp bền vững đã được triển khai tại Long Khánh, cho thấy hiệu quả trong việc giảm thiểu ô nhiễm. Các mô hình này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn nâng cao năng suất cây trồng.

4.2. Đánh giá tác động của các giải pháp

Các giải pháp đã được áp dụng cho thấy sự cải thiện rõ rệt trong chất lượng môi trường. Nồng độ thuốc BVTV trong đất và nước đã giảm đáng kể, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững.

V. Kết luận và hướng đi tương lai

Việc giảm thiểu ô nhiễm môi trường từ thuốc BVTV tại Long Khánh là một nhiệm vụ cấp bách. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, nông dân và cộng đồng để thực hiện các giải pháp hiệu quả. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc phát triển nông nghiệp bền vững, bảo vệ môi trường và sức khỏe con người.

5.1. Định hướng phát triển nông nghiệp bền vững

Cần xây dựng các chính sách hỗ trợ nông dân trong việc áp dụng các kỹ thuật canh tác bền vững, giảm thiểu sử dụng thuốc BVTV. Việc này không chỉ bảo vệ môi trường mà còn nâng cao giá trị nông sản.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế trong bảo vệ môi trường

Việc hợp tác với các tổ chức quốc tế trong lĩnh vực bảo vệ môi trường và nông nghiệp bền vững sẽ giúp Long Khánh học hỏi được nhiều kinh nghiệm quý báu. Các chương trình hợp tác này cần được triển khai mạnh mẽ để đạt được hiệu quả cao nhất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Thị xã Long Khánh (TXLK) có tỷ trọng phát triển ngành nông nghiệp đáng kể trong đó trồng trọt giữ vị trí chủ đạo trong tổng thể phát triển chung của địa phƣơng. Do đó ngoài việc tận dụng lợi thế về điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên, kinh nghiệm canh tác thì việc áp dụng các tiêu chuẩn, kỹ thuật canh tác phù hợp đảm bảo tính ền vững và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) an toàn, hiệu quả, đúng mục đích sử dụng là cực kỳ quan trọng. Từ những kết quả quan trắc định kỳ cũng nhƣ khảo sát của những nghiên cứu trƣớc đây trong vùng cho thấy đã có những dấu hiệu ô nhiễm hữu cơ, vi sinh thuộc các xã có canh tác nông sản chủ lực của TXLK. Ngoài ra lƣợng ô nhiễm tích lũy hàng năm từ việc sử dụng hóa chất nông nghiệp (chiếm tỷ trọng lớn là thuốc BVTV) đã làm cho “ ức tranh” môi trƣờng sinh thái nông nghiệp thêm nhiều mảng tối.

Về tổng thể, TXLK là một phần không thể tách rời trong nhiệm vụ của Tỉnh Đồng Nai trong việc thực hiện chƣơng trình ảo vệ môi trƣờng Tỉnh Đồng Nai mà cả trong giai đoạn (2006 – 2010) và (2011 – 2015) có nhấn mạnh việc “đẩy mạnh phổ biến, tập huấn về kỹ thuật canh tác trong nông nghiệp, về quản lý dịch hại tổng hợp, về sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, phân ón, xử lý chất thải triệt để trong nông nghiệp; kiểm tra các cơ sở kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật trên địa àn tỉnh”. Trƣớc tình hình đó, cần có một khảo sát, nghiên cứu cụ thể về hiện trạng ô nhiễm môi trƣờng do sử dụng thuốc BVTV, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm giảm thiểu các ảnh hƣởng này. Trong sản xuất nông nghiệp nói chung và trồng rau nói riêng, việc sử dụng thuốc BVTV để ảo vệ cây trồng, chống lại sâu hại ảo vệ mùa màng là cần thiết. Tuy nhiên, trên thực tế vì nhiều lý do khác nhau mà tình trạng lạm dụng thuốc BVTV trong sản xuất rau gây ô nhiễm dƣ lƣợng thuốc BVTV đang diễn ra khá phổ iến.

1 Tại TXLK đã có một số mặt hàng đƣợc chứng nhận tiêu chuẩn VietGap cho thấy ngƣời dân có nguyện vọng thực hiện nông nghiệp áp dụng kỹ thuật chuyên môn cao. Tuy nhiên tại địa phƣơng vẫn còn những bất cập tồn tại trong việc sử dụng, quản lý, cơ chế trao đổi thông tin về sử dụng thuốc BVTV theo hƣớng bền vững, thân thiện với môi trƣờng. Trong khi đó địa phƣơng vẫn chƣa có một nghiên cứu tổng thể, điều tra khảo sát về vấn đề này. Để tạo động lực và thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững trên địa àn Thị xã Long Khánh, những nội dung cấp thiết cần đƣợc triển khai nghiên cứu gồm: (1) Nhận diện ô nhiễm do sử dụng thuốc BVTV trên địa àn ( ao gồm: tình hình sử dụng, lƣu giữ, tồn chứa, thải bỏ; Hiện trạng tồn dƣ hóa chất thuốc BVTV trong các thành phần môi trƣờng và nông sản); (2) Đánh giá cơ chế, chính sách quản lý thuốc BVTV; và (3) Đề xuất các iện pháp quản lý nhằm hạn chế ô nhiễm do sử dụng thuốc BVTV trên địa àn.

Do vậy, việc thực hiện đề tài “Đánh giá thực trạng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và đề xuất giải pháp nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường trên địa bàn thị xã Long Khánh, tỉnh Đồng Nai” là cấp ách và quan trọng. Nhằm đánh giá thực trạng mức độ ô nhiễm dƣ lƣợng thuốc BVTV trên sản phẩm nông nghiệp, qua đó đề xuất các giải pháp tích cực và có hiệu quả giảm thiểu ô nhiễm thuốc BVTV trên sản phẩm rau để bảo vệ sức khoẻ con ngƣời và ảo đảm môi trƣờng là vấn đề rất cấn thiết. Mục tiêu của đề tài Bƣớc đầu đánh giá đƣợc toàn diện về tình hình sử dụng thuốc BVTV và những nguy cơ gây ô nhiễm môi trƣờng từ việc sử dụng chúng đến môi trƣờng sinh thái, sức khỏe ngƣời dân. Nhận diện đƣợc mức độ, phân ố ô nhiễm do sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trên địa àn TXLK.

Phân tích đƣợc sự phù hợp, bất cập và những vấn đề cần bổ sung kịp thời trong công tác quản lý, tuyên truyền nâng cao ý thức, thông tin các văn ản pháp luật về thuốc BVTV. 2 Có đƣợc các giải pháp kỹ thuật, công nghệ để ngăn ngừa, hạn chế, xử lý ô nhiễm và quản lý toàn diện TBVTV trên địa àn TXLK. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của đề tài 3.1 Đối tƣợng nghiên cứu Các hộ nông dân ngƣời trực tiếp sử dụng thuốc BVTV. Các đối tƣợng môi trƣờng nhƣ: Đất, nƣớc, một số nông sản.2 Phạm vi nghiên cứu Nghiên cứu phân tích đánh giá ô nhiễm dƣ lƣợng thuốc BVTV đối với một số chất có Nhóm Lân hữu cơ; nhóm Pyrethroid; nhóm Clo hữu cơ.

Giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài là những tác động, ảnh hƣởng đến môi trƣờng „do quá trình sử dụng thuốc BVTV. Do vậy, Đề tài này đƣợc giới hạn nhƣ sau: Về địa àn khảo sát, lấy mẫu nghiên cứu tập trung các xã phát triển các loại cây trồng chủ lực: Vùng trồng Lúa: Xã Bảo Quang, xã Bảo Vinh. Vùng Trồng Sầu riêng: X. Vùng trồng Măng cụt: X.

Về loại thuốc để xác định mức độ tồn lƣu, ô nhiễm: Lựa chọn 03 nhóm chính: Nhóm Lân hữu cơ; nhóm Pyrethroid; nhóm Clo hữu cơ. Về đối tƣợng lấy mẫu: 03 loại nông sản chủ lực của TXLK: Lúa, Sầu riêng và Măng cụt; 02 thành phần môi trƣờng chịu tác động chính do sử dụng thuốc BVTV: Môi trƣờng đất và nƣớc mặt. Về phạm vi hoạt động để thiết kế phiếu điều tra: Từ giai đoạn lựa chọn thuốc BVTV của hộ nông dân đến lƣu giữ, pha chế, sử dụng, tồn lƣu chất thải, thải bỏ. Cách tiếp cận và phƣơng pháp nghiên cứu của đề tài 4.1 Cách tiếp cận nghiên cứu Điều tra và thu thập thông tin và khảo sát lấy mẫu thực địa về việc sử dụng thuốc BVTV của các hộ dân sản xuất nông nghiệp trên địa àn TXLK, từ đó nhận diện đƣợc mức độ, vai trò quan trọng trong công tác tập huấn nâng cao ý thức ngƣời dân.

Đề xuất các giải pháp trong công tác quản lý và ngăn ngừa ô nhiễm thuốc BVTV trên địa àn TXLK.2 Phƣơng pháp nghiên cứu Để thực hiện nghiên cứu này, trong luận văn tác giả đã sử dụng kết hợp các phƣơng pháp: Kế thừa và thu thập số liệu, quan sát trực tiếp Phƣơng pháp điều tra, thu thập thông tin trực tiếp tại các đối tƣợng nghiên cứu. Phƣơng pháp xác xuất thống kê, xử lý số liệu. Phƣơng pháp lấy mẫu: Theo thông tƣ số 14/2011/TT-BYT về hƣớng dẫn chung về lấy mẩu thực phẩm phục vụ thanh tra, kiểm tra chất lƣợng, vệ sinh an toàn thực phẩm [1 ]và theo tiêu chuẩn của ngành 10 TCN 386-99 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn [2]. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn 5.1 Ý nghĩa khoa học Kết quả khảo sát, nghiên cứu của đề tài mang một số ý nghĩa có tính mới nhƣ sau: Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở khoa học mang tính thực tiễn cao, góp phần cung cấp các giải pháp làm giảm thiểu các tác động thuốc BVTV đến môi trƣờng.

Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể dùng làm tƣ liệu sử dụng thuốc bảo vệ thực vật phù hợp với thực trạng môi trƣờng. 4 Luận văn đóng góp và làm sáng tỏ phƣơng pháp luận xây dựng và áp dụng kết quả phân tích, thuyết minh mô hình quản lý và đề xuất công nghệ xử lý ô nhiễm do sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Cung cấp số liệu liên quan về số lần sử dụng thuốc, chủng loại thuốc và thời gian sử dụng từ đó đề xuất giảm thiểu dƣ lƣợng thuốc trên nông sản. Trên cơ sở dữ liệu nghiên cứu, có thể sử dụng cho các nghiên cứu tiếp theo, làm tài liệu tham khảo trong giảng dạy.2 Ý nghĩa thực tiễn Khả năng về ứng dụng các kết quả nghiên cứu vào sản xuất kinh doanh, Qua khảo sát lấy mẫu và đánh giá các nguy cơ ô nhiễm môi trƣờng từ kỹ thuật canh tác trong điều kiện tự nhiên, thổ nhƣỡng, tập quán canh tác, đề tài sẽ nhận diện và trên cơ sở đó có các đề xuất phù hợp trong việc hạn chế các ảnh hƣởng đến môi trƣờng và sức khỏe từ quá trình sử dụng thuốc BVTV đảm bảo chất lƣợng nông sản và môi trƣờng sinh thái đƣợc bền vững.

Điều này sẽ góp phần đảm bảo an toàn chất lƣợng nông sản và cạnh tranh về giá cả. 5 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN 1.1 Giới thiệu về thị xã Long Khánh.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội TXLK là đô thị Loại III trực thuộc tỉnh Đồng Nai, cách Thành phố Biên Hòa khoảng 50km với diện tích: 191,86 km2 chiếm 3,3% diện tích tự nhiên toàn tỉnh, dân số 181. Về vị trí địa lý, TXLK nằm ở phía Đông của tỉnh Đồng Nai. Phía Bắc giáp với các huyện Thống Nhất, Định Quán và Xuân Lộc.

Phía Tây giáp huyện Thống Nhất. Phía Đông giáp huyện Xuân Lộc. Phía Nam giáp huyện Cẩm Mỹ. Về điều kiện tự nhiên, TXLK nằm ở độ cao trung ình so với mặt nƣớc biển khoảng 150m.

Địa hình TXLK là cao nguyên azan dạng vòm ao gồm 2 bậc địa hình chính. Dạng địa hình ậc thấp: chiếm hầu hết toàn ộ diện tích thị xã. Dạng địa hình bậc giữa: chiếm khoảng 20,3% tổng diện tích tự nhiên, là các đồi núi cao, sƣờn dốc đỉnh tƣơng đối bằng phẳng. TXLK nằm trong vùng có khí hậu 2 mùa rõ rệt, ít chịu ảnh hƣởng bởi thiên tai, lũ lụt hàng năm.

Về tài nguyên nƣớc, nguồn nƣớc mặt của TXLK hiện nay rất hạn chế, chủ yếu do các suối nhỏ chảy về. Nguồn nƣớc ngầm khá dồi dào với lƣu lƣợng 10 – 20m3/h/giếng.1 Bản đồ thị xã Long Khánh Nƣớc ngầm: Theo kết quả nghiên cứu địa chất thuỷ văn TXLK của Liên đoàn Địa chất Thuỷ văn-Địa chất Công trình miền Nam (năm 2016), nƣớc ngầm trong khu vực TXLK chia thành 3 mức độ: Nƣớc ngầm giàu (mức chứa nƣớc > 5l/s) chiếm 53% diện tích, phân ố ở các xã Bảo Quang, Bảo Vinh, Bình Lộc, Hàng Gòn, một phần của các xã Bàu Sen, Xuân Tân, Xuân Lập giáp với Hàng Gòn. Nƣớc ngầm trung ình (mức chứa nƣớc > 1-5l/s) chiếm 29% diện tích, tập trung ở Phú Bình Xuân Hoà, Suối Tre. Nƣớc ngầm nghèo (mức chứa nƣớc <1l/s) chiếm 10,4% diện tích, phân ố ở phía nam xã Hàng Gòn và khu vực giáp ranh giữa xã Suối Tre và Xuân Lập.

7 Nƣớc ngầm trên địa àn TXLK rất dồi dào, có thể khai thác phục vụ cho sản xuất nông nghiệp.